ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਉਥੇ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਸਣੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਿਸ਼ਾਦ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਪਾਪੀ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਖੋਏ ਹੋਏ, ਨਿਰਦਈ ਤੇ ਦੁਸਟ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ। ਪਰ, ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਨਾ ਕਰੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲੰਘਣੀ ਹੈ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ। ਅੱਗ, ਸੂਰਜ, ਜ਼ਹਿਰ ਤੇ ਹਥਿਆਰ—ਇਹ ਸਭ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਰਗੇ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਦੇਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਪਿਆਰੇ, ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ, ਕਦੇ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਵੀ, ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਕਦੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਨਾ ਕਰੀ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸਾੜਦੇ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੂੰ ਵੀ ਰੋਕ ਰੱਖ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਉੱਤੇ ਡਿੱਠਾ ਹੈ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤਮ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। ਕੌਣ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਮ੍ਰਿਦੁ ਭਾਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਜੇ ਕੋਈ ਤੇਰੇ ਗਲੇ ਤੱਕ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਗੂਠਾ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਜੇ ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਕੋਲੇ ਵਾਂਗ ਸੜਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਣ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ, ਕਦੇ ਵੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਤੂੰ ਨਾ ਮਾਰੀਂ। ਫਿਰ ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਆਖਿਆ—ਜੋ ਤੇਰੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਮੁੜ ਦਿਲੋਂ ਆਖਿਆ—ਉਸ ਦੀ ਅਤੁਲ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ, ਜੋ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ— ਹਵਾ ਤੇਰੇ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਤੇਰੀ ਪਿੱਠ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਅੱਗ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਵਾਸੂ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ। ਮੈਂ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਭਲਾਈ ਲਈ ਅਰਪਿਤ ਰਹਾਂਗੀ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਰਹਾਂਗੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ। ਜਾ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲ, ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ। ਮਾਂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੰਖ ਫੈਲਾਏ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਭੁੱਖਾ ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ, ਇੰਨਾ ਧੂੜ ਉਡਾਈ ਕਿ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਿਆ; ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਨੇੜਲੇ ਪਹਾੜ ਹਿਲ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਨਿਸ਼ਾਦ ਹੜਬੜਾ ਕੇ ਉਸ ਸਰਪ-ਭੰਖਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਦੌੜੇ। ਉਹ ਮੂੰਹ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤੇ ਖੁੱਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਵੱਲ ਨਿਸ਼ਾਦ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕਿਆਂ ਤੋਂ ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖਤ ਹਿਲਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਸ ਪੰਛੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ। ਅਨੇਕ ਮੱਛੀ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ; ਉਹ ਸੜਦੇ ਕੋਲੇ ਵਾਂਗ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—"ਹੇ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਸ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਨਿਕਲ ਜਾ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਦਾ ਪਾਪੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ।" ਜਦ ਗਰੁੜ ਨੇ ਇਹ ਆਖਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ—"ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਦੀ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਹੈ—ਇਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਵੇ।" "ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਦੀ ਵੀ ਲੈ ਜਾ ਤੇ ਜਲਦੀ ਨਿਕਲ ਜਾ; ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਤੈਨੂੰ ਪਚੀ ਨਹੀਂ।" ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ; ਗਰੁੜ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਤ ਥਾਂ ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਨਿਕਲ ਗਿਆ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੰਖ ਫੈਲਾਏ ਤੇ ਸੋਚ ਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਬੜੀ ਆਦਰਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ—"ਕੀ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਖਾਣ ਪੀਣ ਹੈ? ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਖਾਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੈ? ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।" "ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਸਦਾ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਵੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ; ਪਰ, ਪਿਤਾ, ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਸਕੀਏ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਹ ਲਿਆਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਆਖਿਆ ਸੀ; ਪਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਦੱਸੋ, ਜਿਸਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਮੈਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਿਆ ਸਕਾਂ।" "ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਆਦਰਨੀਯ, ਕੋਈ ਐਸੀ ਚੀਜ਼, ਜੋ ਮੇਰੀ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੂਰ ਕਰੇ।" "ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੱਛੂਏ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ, ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਘਸੀਟਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਜਨਮ ਦੀ ਵੈਰਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।" "ਇਸ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਸੁਣ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਇੱਕ ਐਸਾ ਕਹਾਣੀ ਜੋ ਵੈਰਾਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ—ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।" "ਪਿਓ ਦੀ ਦੌਲਤ ਵੰਡਣ ਸਮੇਂ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਝਗੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਵਿਭਾਵਸੂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੀ ਸੁਪ੍ਰਤਿਕਾ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਤਪੱਸਵੀ ਸੀ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਦੌਲਤ ਇਕੱਠੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।" "ਸੁਪ੍ਰਤਿਕਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੌਲਤ ਵੰਡਣ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਤਦ ਵਿਭਾਵਸੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸੁਪ੍ਰਤਿਕਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—'ਵੰਡ ਵਿਚ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਵੀ, ਬਹੁਤ ਖ਼ਾਮੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਬਹੁਤੇ, ਭੁਲੇਖੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੰਡ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜਦ ਵੰਡ ਲੈਣ, ਦੌਲਤ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਅੰਨੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।