ਸਤੀਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ ਨੇ ਜਦੋਂ ਹਰੰਬ (ਗਣੇਸ਼ ਜੀ) ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਮਰਣ ਹੋਈ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਨਾਯਕ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਓਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਜਿੱਥੇ ਵਿਆਸ ਖੜੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਵਿਆਸ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗਣਨਾਯਕ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬਿਠਾ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਇਸ ਮਹਾਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉਚਾਰਾਂਗਾ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਇਸਦਾ ਲੇਖਕ ਬਣ ਜਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਜੇ ਮੇਰਾ ਲੇਖਣ ਲਿਖਦੇ ਸਮੇਂ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਨਾ ਠਹਿਰੇ, ਤਾਂ ਹੀ ਮੈਂ ਲੇਖਕ ਬਣਾਂਗਾ।” ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝ ਲੈਣਾ।” ਫਿਰ “ਓਮ” ਉਚਾਰ ਕੇ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਲੇਖਕ ਬਣ ਗਏ। ਫਿਰ ਵਿਆਸ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਗੁਪਤ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ, ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਗੂੜ੍ਹੀਆਂ ਗੰਠਾਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਇਸ ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਠ ਸੌ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ; ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹਨ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹਨ, ਤੇ ਸੰਜਯਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਵੀ। ਉਹ ਗੰਠਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਬੰਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਆਲੌਕਿਕ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਵੀ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਆਸ ਹੋਰ ਸ਼ਲੋਕ ਰਚ ਲੈਂਦੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸਦਾ ਰਸ ਮਿੱਠਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਤੋੜ ਸਕਦੇ। ਦਵੈਪਾਇਨ ਵਿਆਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾਂ ਅਨੁਕ੍ਰਮਣਿਕਾ, ਸਾਰੇ ਪર્વਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੂੰ ਸਿਖਾਈ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਯੋਗ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਸੱਠ ਲੱਖ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਸੰਪਾਦਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਹ ਲੱਖ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਪੰਦਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪਿਤ੍ਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਇਕ ਲੱਖ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਇਸ ਮਹਾਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਅਸੀਤ-ਦੇਵਲ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਤੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ। ਵੈਸ਼ੰਪਾਇਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਮਹਾਕਾਵਿ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਪਰੀਖਸ਼ਿਤ, ਜੋ ਜਨਮੇਜਯ ਵੀ ਕਹਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ। ਇਸ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ੰਪਾਇਨ, ਜੋ ਵਿਆਸ ਦੇ ਧਰਮੀਕ ਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਸਭ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸਨ, ਨੇ ਇਸ ਮਹਾਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉਚਾਰਿਆ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ ਉਹ ਇਕ ਲੱਖ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਜੋ ਮੈਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਦੁਯੋਧਨ ਕ੍ਰੋਧ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਕਰਣ ਉਸ ਦਾ ਤਣ, ਸ਼ਕੁਨੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ, ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਉਸ ਦੇ ਵੱਧ ਚੜ੍ਹਦੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਹਨ, ਤੇ ਅਵਿਵੇਕੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਉਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਅਰਜੁਨ ਉਸ ਦਾ ਤਣ, ਭੀਮਸੇਨ ਉਸ ਦੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ, ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਉਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਹਨ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹਨ। ਪਾਂਡੁ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਜਿੱਤੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ। ਪਰ ਇਕ ਹਿਰਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਮਿਲਿਆ; ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਸਤਕਰਮਾਂ ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪਾਬੰਦ ਰਹੇ। ਮਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਗੁਪਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਧਰਮ, ਵਾਯੂ ਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਿਮਰਿਆ। ਫਿਰ ਕੁੰਤੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਅ ਸੀ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਮ, ਵਾਯੂ ਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪੁੱਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਦਰੀ ਨੇ ਵੀ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਮਰਿਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਪਾਂਡੁ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਕੁੰਤੀ ਤੇ ਮਾਦਰੀ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ, ਜੋ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਲੇ ਤੇ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਰਹੇ। ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਂਡੁ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤ੍ਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਪਰ, ਮਾਦਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ, ਪਾਂਡੁ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਪਹਾੜ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਉਹ ਬੱਚੇ, ਜੋ ਤਪਸਵੀ, ਸੁੰਦਰ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸਨ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰਾਂ ਕੋਲ ਲੈ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਭਰਾ, ਚੇਲੇ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਹਨ—ਇਹ ਹਨ ਪਾਂਡਵ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲਾਏ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕ ਤੇ ਵਾਸੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚੀਕ ਪਏ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਹਨ,” ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਨਹੀਂ,” ਤੇ ਹੋਰ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ, “ਪਾਂਡੁ ਤਾਂ ਕਈ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰ ਗਿਆ, ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?” “ਸਵਾਗਤ ਹੈ! ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਪਾਂਡੁ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ!”—ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੇ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸ਼ੋਰ ਠੰਢਾ ਪਿਆ, ਤਾਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਗੂੰਜ ਉਠੀ, ਜਿਵੇਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਤ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੋਵੇ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਮੰਗਲਮਈ ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ ਤੇ ਸ਼ੰਖ-ਨਗਾਰੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ; ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਚਮਤਕਾਰ ਵਰਗਾ ਲੱਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਧੀ। ਉਥੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਤੇ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ, ਆਦਰ ਪਾਇਆ ਤੇ ਨਿਰਭਯ ਹੋ ਕੇ ਰਹੇ। ਲੋਕ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਭੀਮਸੇਨ ਦੀ ਅਡੋਲਤਾ, ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਕੁੰਤੀ ਦੀ ਵਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਜੁੜਵਾਂ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ, ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਵੀਰਤਾ ਨਾਲ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਕੰਮ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਸਭ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਮਾਣਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣਾ ਵੀ ਔਖਾ ਸੀ। ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਰਾਜਾ ਲਈ ਕਰਵਾਇਆ।