ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖਾਧਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਹੋ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧਦੇ ਹੋ, ਪਕਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੀਆਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ-ਜਲ ਤੇ ਰਸਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋ; ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁੜ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਵਰਖਾ ਰਾਹੀਂ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ। ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਾਨ, ਹੇ ਜਲਦੇ ਹੋਏ, ਵਰੁਣ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਸਾਡਾ ਨਾਸ ਨਾ ਕਰੋ। ਹੇ ਪੀਲੇ-ਅੱਖਾਂ, ਲਾਲ-ਗਲ੍ਹੇ, ਕਾਲੇ-ਮਾਰਗ, ਹਵਨ-ਭੋਜਨ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੋ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰੋਣ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਨੇ ਸਭ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਅਗਨਿ, ਮੰਡਪਾਲਾ ਦੇ ਵਚਨ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਤੁਸੀਂ ਵਾਕਈ ਦ੍ਰੋਣ ਹੀ ਹੋ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਣ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੰਡਪਾਲਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, 'ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਜੰਗਲ ਸਾੜੋ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈਣਾ।' ਉਹ ਵਚਨ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਹੁਣ ਉਚਾਰਿਆ, ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਲਈ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ!" ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਇਹ ਬਿੱਲੀਆਂ ਸਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿਓ, ਹੇ ਹਵਨ-ਭੋਜਨ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।" ਸ਼ਰੰਗਕ ਪੰਛੀਆਂ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਅਗਨਿ ਨੇ ਜਨਮੇਜਯਾ, ਖੰਡਵ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਲਾਇਆ। ਮੰਡਪਾਲਾ, ਹੇ ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਕਹਿ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਂਤਿ ਨਾ ਮਿਲੀ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਲਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਹਨ, ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚ ਸਕਣਗੇ?" ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਵਧਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹਵਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪਸਵੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੀ, ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਵੇਗੀ? ਜਦੋਂ ਭੱਜਣ ਜਾਂ ਡਿੱਗਣ ਤੇ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਮਾਂ ਦੇ ਰੋਣ ਤੇ ਦੌੜਣ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਬਚ ਸਕਣਗੇ? ਜਰਿਤਾਰੀ, ਸਰੀਸ੍ਰਿਕਾ, ਸਤੰਬਮਿਤ੍ਰਾ, ਦ੍ਰੋਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪਸਵੀ ਮਾਂ—ਕਿਵੇਂ ਹੋਣਗੇ? ਮੰਡਪਾਲਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲਪਿਤਾ ਨੇ ਕੁਝ ਰੁੱਸ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੂੰ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ; ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਪਰਾਕਰਮੀ ਹਨ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਬਚਾਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ; ਇਹ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ, ਜਲਦੇ ਹੋਏ ਨੇ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਮੰਡਪਾਲਾ, ਜੋ ਕਹਿ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ; ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਤੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਨਿਸਚਿਤ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਪੰਛੀ ਹੋ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਸਮਰਥ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੇ। ਜਰਿਤਾ ਕੋਲ ਜਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਤੂੰ ਚਿੰਤਤ ਹੈ; ਮੈਂ ਵੀ ਇਕੱਲੀ ਜੀਵਾਂਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਔਰਤਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਸੋਚ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ خاطر ਭਟਕਦੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਔਖਾ ਹੈ। ਜੋ ਮੌਜੂਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਹੰਸਾਈ ਕਰੇਗਾ—ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ।" "ਇਹ ਅੱਗ, ਜੋ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਚਟਦੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਦੁਖੀ ਮਨ ਨੂੰ ਦੁਖ ਤੇ ਅਣਸੁਖੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।" ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਪਿਤਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ; ਪਰ ਪਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤੋਸ਼ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਅੱਗ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਜਰਿਤਾ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾੜੀ ਹੋਈ, ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲੀ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏ, ਰੋਦੇ ਪਰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵੇਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਰਿਤਾ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅੰਸੂ ਵਗਾਏ; ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਹਾਈ ਉਸ ਨੂੰ ਅਣਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਜਰਿਤਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਤਰਸਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੀ ਮਮਤਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਇਆ ਤੇ ਚੁੰਮਿਆ। ਫਿਰ ਮੰਡਪਾਲਾ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਭਾਰਤਾ; ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਦੀ ਆਮਦ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਮੰਡਪਾਲਾ ਦੀ ਉਮਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਤਪਸਵੀ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵੱਡਾ ਤਪਸਵੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਇਆ ਤੇ ਚੁੰਮਿਆ, ਤੇ ਗੌਤਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਹਰ ਬੱਚਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਨਾ ਚੰਗੀ ਨਾ ਮੰਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। "ਤੁਾਡਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਕੌਣ ਹੈ, ਛੋਟਾ ਕੌਣ, ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਕੌਣ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੌਣ?" "ਤੁਸੀਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਤਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ? ਮੈਂ ਹਵਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮੰਡਪਾਲਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ।" "ਵੱਡੇ, ਛੋਟੇ, ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਕੀ ਹੈ?