ਹਿਰਣਯਰੇਤਾ, ਜੋ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਸੀ, ਸਾਡੀ ਰਹਾਇਸ਼ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਆਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਸੱਤ ਸਨ, ਜੋ ਤਿੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸਨ, ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਲਪਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੰਡਪਾਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਗਨਿ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਅਗਨਿ, ਤੂੰ ਪਵਨ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈਂ, ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਪਾਣੀ ਤੇਰਾ ਸਰੋਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਬੀਜ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਤੇਰੀਆਂ ਜਵਾਲਾਵਾਂ ਹੇ ਮਹਾਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਉੱਤੇ-ਹੇਠਾਂ, ਪਿੱਛੇ-ਅੱਗੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਗੁੰਮ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਧੂੰਏਂ ਵਾਲਿਆ, ਸਾਡੇ ਪੱਖ ਫੈਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਪਰ ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡਾ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾ।" ਉਹ ਅਰਜ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਅਗਨਿ, ਤੇਰੇ ਜਿਹੜਾ ਭਲਾ ਰੂਪ ਤੇ ਤੇਰੇ ਸੱਤ ਸਰੋਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਣ ਆਏ ਹਾਂ, ਰੱਖਿਆ ਦੇ।" "ਸਿਰਫ ਤੂੰ ਹੀ, ਹੇ ਯਜ్ఞ ਵਿਦਿਆਨੁ, ਤਪ ਨਾਲ ਗਰਮ ਹੋਇਆ ਹੈਂ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਗਾਉਂ ਵਿੱਚ ਇੰਝ ਗਰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਾਨੂੰ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਹਾਂ, ਰੱਖਿਆ ਦੇ; ਹੇ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆ, ਸਾਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ। ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈਂ, ਹੇ ਅਗਨਿ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਹੈ। ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।" "ਤੂੰ ਹੀ ਅਗਨਿ ਹੈਂ, ਹੇ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆ; ਤੂੰ ਹੀ ਸਰਵੋਚ ਹਵਨ ਹੈਂ। ਗਿਆਨੀ ਤੈਨੂੰ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਰਚ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਫੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਦਿ ਹੈਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਵਲੋਂ ਖਾਧਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਅਹਾਰ ਹੈਂ, ਹੇ ਜਗਤਪਤੀ, ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੂੰ ਪਕਾਉਂਦਾ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।" "ਸੂਰਜ ਬਣਕੇ, ਹੇ ਸਭ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆ, ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਸਾਂ ਨੂੰ ਉੱਠਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ; ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਸਮੇਂ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਮੁੜ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਮੀਂਹ ਰਾਹੀਂ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਇਹ ਹਰੇ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਕਮਲ ਵਾਲੇ ਝੀਲ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਭਾਗ੍ਯਸ਼ਾਲੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਤੈਥੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਸਥਾਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵਰੁਣ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਯ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਭਲਾ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਬਣ; ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਨਾਸ ਨਾ ਕਰੀਂ। ਹੇ ਪੀਲੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਲਾਲ ਗਲ੍ਹੇ ਵਾਲੇ, ਹਨੇਰੀ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ, ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਅੱਗੇ ਵਧ ਜਾ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਮੰਡਪਾਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਇੰਝ ਅਰਜ਼ੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਅਗਨਿ, ਜੋ ਸਭ ਜਨਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਡ੍ਰੋਣਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੰਡਪਾਲ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। "ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਡ੍ਰੋਣ ਹੈਂ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਵਾਕ ਬੋਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੰਡਪਾਲਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, 'ਜਦ ਤੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਕੇ ਜੰਗਲ ਸਾੜੇਂ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਈਂ।' ਉਹ ਗੱਲ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਜੋ ਬੋਲੇਂ, ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਾਰੀ ਹਨ। ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਲਈ।" ਡ੍ਰੋਣਾ ਨੇ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਇਹ ਬਿੱਲੀਆਂ ਸਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇ, ਹੇ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਾਰੰਗਕਾਂ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਅਗਨਿ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖੰਡਵ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਤਪਾ ਕੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਮੰਡਪਾਲਾ, ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ਜ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਚਾਹੇ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅਗਨਿ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਸੁਕੂਨ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਲਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਬਚ ਸਕਣਗੇ? ਜਦ ਅੱਗ ਵਧਦੀ ਜਾਵੇਗੀ ਤੇ ਹਵਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਗੇਗੀ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪਸਵਿਨੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਰੀਆ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ, ਉਹ ਵੀ ਬੇਬਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਉੱਡ ਕੇ ਜਾਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਬਚਣਗੇ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਪੁਕਾਰਦੀ ਤੇ ਦੌੜਦੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ? ਜਰੀਤਰੀ, ਸਰੀਸ੍ਰਿਕਾ, ਸਤੰਬਮਿਤ੍ਰ, ਡ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪਸਵਿਨੀ ਮਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?" ਜਦ ਮੰਡਪਾਲਾ ਇੰਝ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਲਪਿਤਾ ਨੇ ਕੁਝ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹਨ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦੇ। ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹਾਂ; ਇਹ ਗੱਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅਗਨਿ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਗਈ ਹੈ।" "ਮੰਡਪਾਲਾ ਆਪਣੇ ਬੋਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟੇਗਾ; ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਪੰਖ ਵਾਲਾ ਕਦੇ ਵੀ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਜੋ ਸਮਰਥ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਤੂੰ ਜਰੀਤਾ ਕੋਲ ਜਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੈਨੂੰ ਹੈ; ਮੈਂ ਵੀ ਇਕੱਲੀ ਜੀਊਂਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਔਰਤਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਮੈਂ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਭਟਕਦੀ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰੇਗਾ—ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਕਰ। ਇਹ ਅੱਗ, ਜੋ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਚਾਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਦੁਖੀ ਹਿਰਦੇ ਲਈ ਦੁਖ ਅਤੇ ਵਿਪਤਾ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।" ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਪਿਤਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ; ਫਿਰ ਵੀ, ਪਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤਿ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਰੀਤਾ, ਜੋ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਕੇ, ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਲ ਤਰਸ ਕੇ ਚਲੀ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏ, ਰੋ ਰਹੇ ਪਰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵੇਖਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੰਡਪਾਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਗਨਿ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਖੰਡਵ ਜੰਗਲ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚ ਗਏ।