ਇੱਕ ਮਾਂ, ਆਪਣੇ ਪਤਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ, ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਫ਼ਸ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ; ਪਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ—ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਫਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀ, "ਕਿਹੜਾ ਪੁੱਤਰ ਛੱਡ ਦਵਾਂ, ਕਿਹੜਾ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਵਾਂ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀ ਹਾਸਲ ਹੋਵੇਗਾ? ਦੱਸੋ, ਪੁੱਤਰੋ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਉਹ ਆਖਦੀ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।" ਜਰਿਤਾ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਸਾਰਿਸ੍ਰੱਕ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਜਨਮਿਆ। ਸਤੰਬਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਤਪ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਦ੍ਰੋਣ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਣ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦਇਆ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਮਾਂ ਸੋਚਦੀ, "ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੈਂ ਇਸ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦੀ ਹਾਂ; ਪਰ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗਾ? ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦੀ ਕਿ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਵਾਂ।" ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਰੰਗਾ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਮਾਂ, ਆਪਣਾ ਮਮਤਾ ਛੱਡੋ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਜਾਓ ਜਿੱਥੇ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀ।" ਉਹ ਆਖਦੇ, "ਜੇ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਰਹਿਣਗੇ; ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਗੁਆਚ ਗਈ, ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧੇਗੀ।" ਉਹ ਸੋਚਦੇ, "ਦੋਹਾਂ ਹਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੰਸ਼ ਦੀ ਭਲਾਈ ਇੱਥੇ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਬਚ ਜਾਓ; ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਉਹ ਆਖਦੇ, "ਸਾਡੀ ਮਮਤਾ ਵਿਚ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਨਸ਼ਟਿ ਨਾ ਕਰੋ; ਪਿਤਾ ਨੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਚਾਹਿਆ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਹੋਵੇ।" "ਇਸ ਰੁੱਖ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਚੂਹੇ ਦਾ ਬਿਲ ਹੈ; ਜਲਦੀ ਉਸ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਓ, ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਗ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।" ਮਾਂ ਆਖਦੀ, "ਫਿਰ ਮੈਂ ਬਿਲ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦੇਵਾਂਗੀ, ਪੁੱਤਰੋ; ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਲੰਘ ਜਾਵੇਗੀ, ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਹਟਾ ਦੇਵਾਂਗੀ; ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹੈ।" ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਆਖਦੇ, "ਇੱਕ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਚੂਹਾ ਸਾਨੂੰ ਅੰਦਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਖਤਰਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।" "ਅੱਗ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਸਾੜੇਗੀ? ਚੂਹਾ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰੇਗਾ? ਪਿਤਾ ਕਿਵੇਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ? ਮਾਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚੇਗੀ?" "ਜੇ ਅਸੀਂ ਬਿਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਚੂਹਾ ਸਾਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰੇਗਾ; ਜੇ ਬਾਹਰ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਅੱਗ ਸਾਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗੀ। ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਸਾੜਨਾ ਚੂਹੇ ਵੱਲੋਂ ਖਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।" "ਚੂਹੇ ਵੱਲੋਂ ਬਿਲ ਵਿੱਚ ਖਾਏ ਜਾਣਾ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਮੌਤ ਹੋਵੇਗੀ; ਪਰ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਮਰ ਕੇ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅਬਾਦੀ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਵੇਲੇ, ਚੂਹਾ ਬਿਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਤੇ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ; ਆਪਣੀਆਂ ਨੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪਕੜ ਕੇ, ਉਹ ਉਡ ਗਿਆ—ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ। "ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਬਾਜ਼ ਨੇ ਚੂਹਾ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆ; ਹੋਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ।" "ਜੇ ਅੱਗ ਆਈ, ਤਾਂ ਅਣਿਸਚਿਤਤਾ ਹੈ; ਪਰ ਅਸੀਂ ਹਵਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਦੇ ਵੇਖੀ। ਜਿਹੜੇ ਬਿਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੌਤ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ—ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਮਾਂ, ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਜਾਓ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਾਇਕ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣਗੇ।" "ਮੈਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਬਾਜ਼, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਡਣ ਵਾਲਾ, ਚੂਹੇ ਨੂੰ ਬਿਲ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਉਡਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਪੁੱਤਰੋ।" "ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਡਿਆ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜੀ, ਅਸੀਸ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੂਹਾ ਬਿਲ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ।" "ਤੂੰ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ, ਹੌਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ; ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹ, ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਨਾ ਹੋਣ, ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ।" "ਜਦੋਂ ਚੂਹਾ ਬਾਜ਼, ਪੰਖੀ, ਵੱਲੋਂ ਖਾਏ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ।" "ਬਿਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਵੋ, ਪੁੱਤਰੋ, ਨਿਸਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ; ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ। ਚੂਹਾ ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਬਾਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ।" "ਮਾਂ, ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਚੂਹਾ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ; ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਬਿਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।" "ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਚੂਹਾ ਬਾਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ, ਪੁੱਤਰੋ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਝੂਠੀ ਆਸ ਦੇ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ; ਜਦੋਂ ਗਿਆਨ ਉਲਝ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਬੁਧੀ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ।" "ਨਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਲਾਭ ਦਿੱਤਾ, ਨਾਂ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੌਣ ਹਾਂ; ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਢੋ ਰਹੇ ਹੋ—ਸਾਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਹੋ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਫਾਇਦਾ?" "ਤੁਸੀਂ ਨੌਜਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ, ਪਤੀ ਖੋਜਣ ਦੀ ਸਮਰਥ ਹੋ; ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੋ, ਮਾਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣਗੇ।" "ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਿਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਵਾਂਗੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗੇ; ਫਿਰ ਅੱਗ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਾੜੇਗੀ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੁੜ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਸਕਦੇ ਹੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਂ ਪੰਛੀ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖੰਡਵ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਂ 'ਤੇ ਚਲੀ ਗਈ, ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਫਿਰ ਅੱਗ, ਤੇਜ਼ ਲਪਕਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਰੰਗਾ ਪੰਛੀਆਂ, ਮੰਡਪਾਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਦੇ ਥਾਂ ਵੱਲ ਵਧੀ। ਅੱਗ ਦੇ ਲਪਕਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਪੰਛੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਏ ਤੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਦੁਖੀ ਬੋਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਜਰਿਤਾਰੀ ਫਿਰ ਅੱਗ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ: "ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" "ਪਰ ਜੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਣ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਗੁੰਝਲ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਵੱਡੀ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।" "ਤੁਸੀਂ ਢਿੱਠ ਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੋ; ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਾਡੀ ਹੈ। ਕਈਆਂ ਵਿਚੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਵੱਡਾ, ਪਿਤਾ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੱਡਾ ਹੈ; ਵੱਡਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਤਾਂ ਛੋਟਾ ਕੀ ਕਰੇ?