ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮੰਡਪਾਲਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਸ ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਲੁਕਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਉਹ ਕਰਾਂਗਾ ਜਿਸ ਲਈ ਇਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦੱਸੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਇਸ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ਕੀ ਹੈ?" ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਕਰਮਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਕਰਜ਼ ਯਜ, ਤਪ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਤਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਤਪਸੀ ਅਤੇ ਯਜ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ।" "ਇਸ ਲਈ, ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਲੋਕ ਰੁਕ ਗਏ ਹਨ; ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਅਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਸਕਦੇ ਹੋ।" "ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ 'ਪੁਤ' ਨਾਂ ਦੇ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੰਡਪਾਲਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਕਿੱਥੇ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" ਇਸ ਉੱਤੇ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਜੋ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ। ਉਹ ਸ਼ਾਰਂਗਿਕਾ ਪੰਛੀ ਬਣ ਕੇ ਜਰੀਤਾ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਜਰੀਤਾ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਲਪੀਤਾ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਬੱਚੇ, ਅਜੇ ਵੀ ਡਿੱਡ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੰਡਪਾਲਾ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਜਦ ਉਹ ਲਪੀਤਾ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਜਰੀਤਾ, ਮਾਤਾ-ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ—ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਡ ਵਿੱਚ ਛੱਡੇ ਹੋਏ, ਤਿਆਗੇ ਹੋਏ, ਪਰ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ—ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸੋਚਿਆ। ਜਰੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ, ਖੰਡਵ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਿਆ ਨਹੀਂ; ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਜਦ ਉਹ ਜਨਮ ਲਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਮੰਡਪਾਲਾ ਲਪੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਖੰਡਵ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸਾੜਣ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਗ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਜਾਤਵੇਦਸ ਦੀ ਸਤਕਰਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਆਹੂਤੀ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਕੇ ਚਲਦੇ ਹੋ; ਗਿਆਨੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ, ਤੇ ਫਿਰ ਤ੍ਰੈ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ ਯਜ ਦਾ ਭਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹੋ; ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਹੀਂ ਬਣਿਆ। ਤੁਾਡੇ ਬਿਨਾ, ਆਹੂਤੀ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਤੁਹਾਡੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਦਾ-ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅੱਗ, ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਹੋ, ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਜਾਤਵੇਦਸ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਬਣਿਆ। ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਚਲਦਾ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ; ਪਾਣੀਆਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਅਸਰਾ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਹੂਤੀਆਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਅੱਗ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਅਸ਼ਵਿਨ, ਯਮ, ਮਿਤ੍ਰ, ਸੋਮ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵੀ ਹੋ।" ਅੱਗ, ਉਸ ਤਪਸੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਅੰਤਹੀਨ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਮੰਡਪਾਲਾ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜਦ ਤੂੰ ਖੰਡਵ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸਾੜੇ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੇ ਸਾੜ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੈ।" ਅੱਗ ਨੇ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਖੰਡਵ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸਾੜਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਲਾਈ। ਫਿਰ, ਜਦ ਅੱਗ ਭੜਕੀ, ਸ਼ਾਰਂਗਕਾ ਪੰਛੀ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਡਰੇ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪਸੀ ਮਾਂ ਜਰੀਤਾ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। "ਇਹ ਅੱਗ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸਾੜਣ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੀ ਤੇ ਸਾੜਦੀ, ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਵਧਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੱਚੇ, ਮਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਮੈਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਉਹ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹਨ, ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ। ਅੱਗ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਡਰਾਉਂਦੀ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਚਾਟਦੀ; ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਜੇ ਪੰਖ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਭੱਜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ; ਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ—ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਕਿਹੜਾ ਪੁੱਤਰ ਛੱਡਾਂ, ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਵਾਂ? ਐਸਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ? ਦੱਸੋ, ਪੁੱਤਰੋ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਤੁਾਡੀ ਬਚਾਵ ਦੀ ਸੋਚ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲਵਾਂਗੀ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਜਰੀਤਾ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵੱਡੀ ਹੈ; ਸਾਰਿਸ੍ਰੱਕਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਜਨਮਿਆ। ਸਟੰਬਮਿਤ੍ਰਾ ਤਪ ਕਰੇ, ਤੇ ਦ੍ਰੋਣਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਤਾ ਬਿਨਾ ਦਯਾ ਦੇ, ਕਦੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦੀ ਹਾਂ; ਪਰ ਕਿਹੜਾ ਕਰਮ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗਾ? ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕੀ। ਜਦ ਉਹ ਐਸਾ ਕਹਿੰਦੀ, ਸ਼ਾਰਂਗਕਾ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮਾਂ, ਆਪਣਾ ਪਿਆਰ ਛੱਡੋ, ਤੇ ਉਥੇ ਜਾਓ ਜਿੱਥੇ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ; ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ, ਮਾਂ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਵੰਸ਼ ਨਹੀਂ ਚੱਲੇਗਾ। ਦੋਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੰਸ਼ ਦੀ ਭਲਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ, ਮਾਂ, ਜੀਵਨ ਰਹੋ; ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰੋ। ਸਾਡੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ, ਸਾਰੇ ਦਾ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਕਰੋ; ਪਿਤਾ ਦਾ ਇਹ ਕਰਮ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਹੋਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੰਡਪਾਲਾ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼, ਮਾਂ ਦੀ ਮਮਤਾ, ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।