ଅଶ୍ଵାଂଶ୍ଚ ଦିଵ୍ଯାନିଚ୍ଛେଯଂ ପାଣ୍ଡୁରାନ୍ଵାତରଂହସଃ। ରଥଂ ଚ ମେଘନିର୍ଘୋଷଂ ସୂର୍ଯପ୍ରତିମତେଜସମ୍
ମୁଁ ଚାହାଁଉଛି ଦିବ୍ୟ, ପାଣ୍ଡୁବର୍ଣ୍ଣ, ପବନ ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ମେଘର ଗର୍ଜନ ସମ ଶବ୍ଦ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ପ୍ରଭା ଥିବା ରଥ।
ତଥା କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଵୀର୍ଯେଣ ନାଯୁଧଂ ଵିଦ୍ଯତେ ସମମ୍। ଯେନ ନାଗାନ୍ପିଶାଚାଂଶ୍ଚ ନିହନ୍ଯାନ୍ମାଧଵୋ ରଣେ
ଏହିପରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବଳରେ ସମାନ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ନାହିଁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମାଧବ ଯୁଦ୍ଧରେ ନାଗ ଓ ପିଶାଚମାନେକୁ ବିନାଶ କରିପାରିବେ।
ଉପାଯଂ କର୍ମସିଦ୍ଧୌ ଚ ଭଘଵନ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହସି। ନିଵାରଯେଯଂ ଯେନେନ୍ଦ୍ରଂ ଵର୍ଷମାଣଂ ମହାଵନେ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ କେମିତି ଉପାୟ ଅଛି, ତାହା ଆମକୁ କହିଦିଅ; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ବଡ଼ ଅଟବିରେ ବର୍ଷା କରୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରୋକିପାରିବି।
ପୌରୁଷେଣ ତୁ ଯତ୍କାର୍ଯଂ ତତ୍କର୍ତାଽହଂ ସ୍ମ ପାଵକ। କରଣାନି ସମର୍ଥାନି ଭଗଵନ୍ଦାତୁମର୍ହସି
ମାନବ ପ୍ରୟାସରେ ଯେଉଁ କାମ କରିବା ଦରକାର, ସେଠି ମୁଁ ପୂରଣ କରିବି, ହେ ପାବକ; ଆପଣ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆବଶ୍ୟକ ଉପକରଣ ଦେବାକୁ ଉଚିତ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଭଗଵାନ୍ଧୂମକେତୁର୍ହୁତାଶନଃ। ଚିନ୍ତଯାମାସ ଵରୁଣଂ ଲୋକପାଲଂ ଦିଦୃକ୍ଷଯା
ଏଭଳି କହାଯିବା ପରେ, ଧୂମକେତୁ ନାମକ ପୂଜ୍ୟ ହୁତାଶନ ଅଗ୍ନି, ଦେବତା ଭଳି ଦେଖିବା ଆଶାରେ ଲୋକପାଳ ଭଗବାନ ବରୁଣଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ଆଦିତ୍ଯମୁଦକେ ଦେଵଂ ନିଵସନ୍ତଂ ଜଲେଶ୍ଵରମ୍। ସ ଚ ତଚ୍ଚିନ୍ତିତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦର୍ଶଯାମାସ ପାଵକମ୍
ସେ ଜଳରେ ବସୁଥିବା ଆଦିତ୍ୟ ଦେବତା, ଜଳର ଅଧିପତିଙ୍କୁ ଭାବିଲେ; ଏବଂ ସେ ଦେବତା ତାଙ୍କର ଭାବନା ଜାଣି, ପାବକଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ।
ତମବ୍ରଵୀଦ୍ଭମକେତୁଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ଜଲେଶ୍ଵରମ୍। ଚତୁର୍ଥଂ ଲୋକପାଲାନାଂ ଦେଵଦେଵଂ ସନାତନମ୍
ଧୂମକେତୁ ଜଳର ଅଧିପତିଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ଚତୁର୍ଥ, ସନାତନ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସୋମେନ ରାଜ୍ଞା ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ଧନୁଶ୍ଚୈଵେଷୁଧୀ ଚ ତେ। ତତ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛୋଭଯଂ ଶୀଘ୍ରଂ ରଥଂ ଚ କପିଲକ୍ଷଣମ୍
ସୋମ ରାଜା ଯେଉଁ ଧନୁଷ ଓ ତୁଣୀ ତୁମକୁ ଦେଇଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏବଂ କପିଳ ଚିହ୍ନିତ ରଥକୁ ଦୁହେଁ ଶୀଘ୍ର ଆମକୁ ଦେଅ।
କାର୍ଯଂ ଚ ସୁମହତ୍ପାର୍ଥୋ ଗାଣ୍ଡୀଵେନ କରିଷ୍ଯତି। ଚକ୍ରେଣ ଵାସୁଦେଵଶ୍ଚ ତନ୍ମମାଦ୍ଯ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
ପାର୍ଥ ଗାଣ୍ଡୀବ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ କାମ କରିବେ; ଏବଂ ବାସୁଦେବ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା—ଏହି ଦୁହିଁ ଏବେ ମୋତେ ଦିଅ।
ଦଦାନୀତ୍ଯେଵ ଵରୁଣଃ ପାଵକଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ। ତଦଦ୍ଭୁତଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ଯଶଃକୀର୍ତିଵିଵର୍ଧନମ୍
ବରୁଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ମୁଁ ଏହା ଦେଉଛି'—ସେ ଅଦ୍ଭୁତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯଶ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ବଢ଼ାଇବା ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ।
ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରୈରନାଧୃଷ୍ଯଂ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରପ୍ରମାଥି ଚ। ସର୍ଵାଯୁଧମହାମାତ୍ରଂ ପରସୈନ୍ଯପ୍ରଧର୍ଷଣମ୍
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଜୟ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନାଶ କରିପାରିବା, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରର ବଡ଼ ଭଣ୍ଡାର, ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଦମନ କରିପାରିବା।
ଏକଂ ଶତସହସ୍ରେଣ ସଂମିତଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଵର୍ଧନମ୍। ଚିତ୍ରମୁଚ୍ଚାଵଚୈର୍ଵର୍ଣୈଃ ଶୋଭିତଂ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣମଵ୍ରଣମ୍
ଏକ ଧନୁଷ ଶତ ହଜାର ଧନୁଷ ସମାନ, ରାଜ୍ୟ ବଢ଼ାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ, ବିଭିନ୍ନ ଉଚ୍ଚ-ନିମ୍ନ ରଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ, ମୃଦୁ ଓ ଦାଗ ନଥିବା।
ଦେଵଦାନଵଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ପୂଜିତଂ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମାଃ। ପ୍ରାଦାଚ୍ଚୈଵ ଧନୂରତ୍ନମକ୍ଷଯ୍ଯୌ ଚ ମହେଷୁଧୀ
ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଅନେକ ଯୁଗ ଧରି ଯାହାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ, ସେ ତିନିଜଣେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନୁଷ ଓ ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷୟ ତୀରାଣୀ ଦାନ କଲେ।
ରଥଂ ଚ ଦିଵ୍ଯାଶ୍ଵଯୁଜଂ କପିପ୍ରଵରକେତନମ୍। ଉପେତଂ ରାଜତୈରଶ୍ଵୈର୍ଗାନ୍ଧର୍ଵୈର୍ହେମମାଲିଭିଃ
ଏବଂ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ଯୋଜିଥିବା ରଥ, ମୁଣ୍ଡରେ ବନରାଜ ଝଣ୍ଡା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଟାଣାଯାଉଥିବା, ସୁନା ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଏହି ରଥ ଦିଆଗଲା।
ପାଣ୍ଡୁରାଭ୍ରପ୍ରତୀକାଶୈର୍ମନୋଵାଯୁସମୈର୍ଜଵେ। ସର୍ଵୋପକରଣୈର୍ଯୁକ୍ତମଜଯ୍ଯଂ ଦେଵଦାନଵୈଃ
ଏହି ରଥର ଘୋଡ଼ାମାନେ ପାଣ୍ଡୁ ମେଘ ପରି ଧଳା, ମନ ବା ବାତାସ ପରି ତୀବ୍ର ଗତି, ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ ସଜିତ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯାହାକୁ ଅଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଭାଵୁମନ୍ତଂ ମହାଘୋଷଂ ସର୍ଵରତ୍ନମନୋରମମ୍। ସସର୍ଜ ଯଂ ସୁତପସା ଭୌମନୋ ଭୁଵନପ୍ରଭୁଃ
ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର ଓ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ରଥ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ଭୂମିପତି ଭୌମନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୋର ତପସ୍ୟାରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା।
ପ୍ରଜାପତିରନିର୍ଦେଶ୍ଯଂ ଯସ୍ଯ ରୂପଂ ରଵେରିଵ। ଯଂ ସ୍ମ ସୋମଃ ସମାରୁହ୍ଯ ଦାନଵାନଜଯତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ଏହାର ଆକୃତି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ବର୍ଣ୍ଣନାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହି ରଥରେ ବସି ସୋମଦେବତା ଦାନବମାନେ ଉପରେ ଜୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ନଵମେଘପ୍ରତୀକାଶଂ ଜ୍ଲଲନ୍ତମିଵ ଚ ଶ୍ରିଯା। ଆଶ୍ରିତୌ ତଂ ରଥଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଶକ୍ରାଯୁଧସମାଵୁଭୌ
ନୂଆ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଶ୍ରୀରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥକୁ ଦୁଇ ନାୟକ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
ତାପନୀଯା ସୁରୁଚିରା ଧ୍ଵଜଯଷ୍ଟିରନୁତ୍ତମା। ତସ୍ଯାଂ ତୁ ଵାନରୋ ଦିଵ୍ଯଃ ସିଂହଶାର୍ଦୂଲକେତନଃ
ଏହି ରଥର ଧ୍ୱଜଦଣ୍ଡ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାରେ ତିଆରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହାର ଉପରେ ଦିବ୍ୟ ବନରାଜ, ସିଂହ ଓ ବାଘ ଚିହ୍ନ ସହିତ ଅଙ୍କିତ ଥିଲେ।
ହନୂମାନ୍ନାମ ତେଜସ୍ଵୀ କାମରୂପୀ ମହାବଲଃ।' ଦିଧକ୍ଷନ୍ନିଵ ତତ୍ର ସ୍ମ ସଂସ୍ଥିତୋ ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯଶୋଭତ। ଧ୍ଵଜେ ଭୂତାନି ତତ୍ରାସନ୍ଵିଵିଧାନି ମହାନ୍ତି ଚ
ସେହି ବନରାଜ ହେଉଛନ୍ତି ହନୁମାନ, ତେଜସ୍ୱୀ, ଇଚ୍ଛାମୂର୍ତ୍ତି ଓ ବିଶାଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅଗ୍ନି ପରି ଦହିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଭଳି ଧ୍ୱଜ ଉପରେ ଉଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଦଢ଼ି ଥିଲେ; ଏହି ଧ୍ୱଜରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ପ୍ରାଣୀ ଅଙ୍କିତ ଥିଲେ।
ନାଦେନ ରିପୁସୈନ୍ଯାନାଂ ଯେଷାଂ ସଂଜ୍ଞା ପ୍ରଣଶ୍ଯତି। ସ ତଂ ନାନାପତାକାଭିଃ ଶୋଭିତଂ ରଥସତ୍ତମମ୍
ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ଶତ୍ରୁ ସେନାମାନେ ଭୟରେ ଦିଗଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଉଥିଲେ; ଏହିପରି ଅନେକ ପତାକାରେ ଶୋଭିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଥିଲା।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମୁପାଵୃତ୍ଯ ଦୈଵତେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ। ସନ୍ନଦ୍ଧଃ କଵଚୀ ଖଡ୍ଗୀ ବଦ୍ଧଗୋଧାଙ୍ଗୁଲିତ୍ରକଃ
ଏହି ରଥକୁ ଦକ୍ଷିଣଦିଗରୁ ପରିକ୍ରମା କରି ଦେବତାମାନେକୁ ନମସ୍କାର କରି, ଅର୍ଜୁନ ଦେହରେ କବଚ, ହାତରେ ତଳୱାର, ଗୋଧା ଓ ଅଙ୍ଗୁଳି ରକ୍ଷା ପିନ୍ଧି ସଜିଗଲେ।
ଆରୁରୋହ ତଦା ପାର୍ଥୋ ଵିମାନଂ ସୁକୃତୀ ଯଥା। ତଚ୍ଚ ଦିଵ୍ଯଂ ଧନୁଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ନିର୍ମିତଂ ପୁରା
ତାପରେ ପାର୍ଥ ଏହି ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଯେପରି ଧର୍ମିକ ଲୋକ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ବସନ୍ତି; ଏବଂ ସେ ପୁରୁଣା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ ଧରିଲେ।
ଗାଣ୍ଡୀଵମୁପସଂଗୃହ୍ଯ ବଭୂଵ ମୁଦିତୋଽର୍ଜୁନଃ। ହୁତାଶନଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ତତସ୍ତଦପି ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଗାଣ୍ଡୀବ ଧରି ଅର୍ଜୁନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ତାପରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସେ ବୀର ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସଜିଗଲେ।
ଜଗ୍ରାହ ବଲମାସ୍ଥାଯ ଜ୍ଯଯା ଚ ଯୁଯୁଜେ ଧନୁଃ। ମୌର୍ଵ୍ଯାଂ ତୁ ଯୋଜ୍ଯମାନାଯାଂ ବଲିନା ପାଣ୍ଡଵେନ ହ
ସେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଧରି ଧନୁଷକୁ ତାଣିଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଣ୍ଡବ ଧନୁଷରେ ତାର ଲଗାଉଥିବାବେଳେ, ତାହାର ଧ୍ୱନି ଶୁଣି ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଯେଽଶୃଷ୍ଵନ୍କୂଜିତଂ ଯତ୍ର ତେଷାଂ ଵୈ ଵ୍ଯଥିତଂ ମନଃ। ଲବ୍ଧ୍ଵା ରଥଂ ଧନୁଶ୍ଚୈଵ ତଥାଽକ୍ଷଯ୍ଯେ ମହେଷୁଧୀ
ଯେମାନେ ସେଇ ଧ୍ୱନି ଶୁଣିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମନ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିଲା; ଏହିପରି ରଥ, ଧନୁଷ ଓ ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷୟ ତୀରାଣୀ ପାଇ ନେଇଥିଲେ।
ବଭୂଵ କଲ୍ଯଃ କୌନ୍ତେଯଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ ସାହ୍ଯକର୍ମଣି। ଵଜ୍ରନାଭଂ ତତଶ୍ଚକ୍ରଂ ଦଦୌ କୃଷ୍ଣାଯ ପାଵକଃ
କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ; ତାପରେ ଅଗ୍ନି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବଜ୍ରପରି ଧାର ଥିବା ଚକ୍ର ଦେଲେ।
ଆଗ୍ନେଯମସ୍ତ୍ରଂ ଦଯିତଂ ସ ଚ କଲ୍ଯୋଽଭଵତ୍ତଦା। ଅବ୍ରଵୀତ୍ପାଵକଶ୍ଚୈଵମେତେନ ମଧୁସୂଦନ
ଏବଂ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଅସ୍ତ୍ର ଅଗ୍ନେୟ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦିଆଗଲା; ଏହି ସମୟରେ କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।
ଅମାନୁଷାନପି ରଣେ ଜେଷ୍ଯସି ତ୍ଵମସଂଶଯମ୍। ଅନେନ ତୁ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଦେଵାନାମପି ଚାହଵେ
ଅଗ୍ନି କହିଲେ: 'ମଧୁସୂଦନ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅମାନବୀୟ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଖରେ ହାରିବେ।'
ରକ୍ଷଃପିଶାଚଦୈତ୍ଯାନାଂ ନାଗାନାଂ ଚାଧିକସ୍ତଥା। ଭଵିଷ୍ଯସି ନ ସନ୍ଦେହଃ ପ୍ରଵରୋଽପି ନିବର୍ହଣେ
ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, ଦାଇତ୍ୟ ଓ ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଧିକ ଦମନ କରିପାରିବ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ନାଶରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ହେବ।