ନରନାରାଯଣୌ ଯୌ ତୌ ପୂର୍ଵଦେଵୌ ଵିଭାଵସୋ। ସଂପ୍ରାପ୍ତୌ ମାନୁଷେ ଲୋକେ କାର୍ଯାର୍ଥଂ ହି ଦିଵୌକସାମ୍
ନର ଓ ନାରାୟଣ, ସେଇ ପୁରୁଣା ଦେବତାମାନେ, ହେ ତେଜସ୍ୱୀ, ଏବେ ଦେବମାନଙ୍କ କାମ ପାଇଁ ମାନବ ଲୋକକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ଅର୍ଜୁନଂ ଵାସୁଦେଵଂ ଚ ଯୌ ତୌ ଲୋକୋଽଭିମନ୍ଯତେ। ତାଵେତୌ ସହିତାଵେହି ଖାଣ୍ଡଵସ୍ଯ ସମୀପତଃ
ଯେଉଁ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଲୋକେ ଅର୍ଜୁନ ଓ ବାସୁଦେବ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଏବେ ଖାଣ୍ଡବବନ ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି।
ତୌ ତ୍ଵଂ ଯାଚସ୍ଵ ସାହାଯ୍ଯେ ଦାହାର୍ଥଂ ଖାଣ୍ଡଵସ୍ଯ ଚ। ତତୋ ଧକ୍ଷ୍ଯସି ତଂ ଦାଵଂ ରକ୍ଷିତଂ ତ୍ରିଦଶୈରପି
ଖାଣ୍ଡବବନକୁ ପୁଡ଼ିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ସହଯୋଗ ଅନୁରୋଧ କର; ତାପରେ ତୁମେ ସେ ଅଟୁଟ ବନକୁ ଦେବତାମାନେ ରକ୍ଷା କଲେ ମଧ୍ୟ ପୁଡ଼ିଦେବ।
ତୌ ତୁ ସତ୍ଵାନି ସର୍ଵାଣି ଯତ୍ନତୋ ଵାରଯିଷ୍ଯତଃ। ଦେଵରାଜଂ ଚ ସହିତୌ ତତ୍ର ମେ ନାସ୍ତି ସଂଶଯଃ
ସେ ଦୁଇଜଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଦେବରାଜଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ; ଏଥିରେ ମୋର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ତ୍ଵରିତୋ ହଵ୍ଯଵାହନଃ। କୃଷ୍ଣପାର୍ଥାଵୁପାଗମ୍ଯ ଯମର୍ଥଂ ତ୍ଵଭ୍ଯଭାଷତ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦ୍ରୁତ ହୋଇ ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ତଂ ତେ କଥିତଵାନସ୍ମି ପୂର୍ଵମେଵ ନୃପୋତ୍ତମ। ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତ୍ଵଗ୍ନେର୍ବୀଭତ୍ସୁର୍ଜାତଵେଦସମ୍
ହେ ରାଜାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ ତୁମକୁ କହିଥିଲି। ଅଗ୍ନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭୀବତ୍ସୁ ଜାତବେଦସଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅବ୍ରଵୀନ୍ନୃପଶାର୍ଦୂଲ ତତ୍କାଲସଦୃଶଂ ଵଚଃ। ଦିଧକ୍ଷୁଂ ଖାଣ୍ଡଵଂ ଦାଵମକାମସ୍ଯ ଶତକ୍ରତୋଃ
ସେଇ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ, ସମୟଅନୁଯାୟୀ ଉଚିତ କଥା କହିଲେ; ସେ ଶତକ୍ରତୁ ଇଚ୍ଛା ବିପରୀତ ଭାବେ ଖାଣ୍ଡବ ଅଟବିକୁ ଦହିବାକୁ ଚାହାଁଥିଲେ।
ଉତ୍ତମାସ୍ତ୍ରାଣି ମେ ସନ୍ତି ଦିଵ୍ଯାନି ଚ ବହୂନି ଚ। ଯୈରହଂ ଶକ୍ନୁଯାଂ ଯୋଦ୍ଧୁମପି ଵଜ୍ରଧରାନ୍ବହୂନ୍
ମୋ ପାଖରେ ଅନେକ ଉତ୍ତମ ଓ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ବହୁ ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବି।
ଧନୁର୍ମେ ନାସ୍ତି ଭଗଵନ୍ବାହୁଵୀର୍ଯେଣ ସଂମିତମ୍। କୁର୍ଵତଃ ସମରେ ଯତ୍ନଂ ଵେଗଂ ଯଦ୍ଵିଷହେନ୍ମମ
କିନ୍ତୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋ ଦୁଇ ବାହୁର ଶକ୍ତି ସହିତ ମିଳିଥିବା ଏମିତି କୌଣସି ଧନୁ ମୋ ପାଖରେ ନାହିଁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେତେ ଶକ୍ତି ଦେଉଛି, ତାହା ସହିପାରିବା ଧନୁ ଦରକାର।
ଶରୈଶ୍ଚ ମେଽର୍ଥୋ ବହୁଭିରକ୍ଷଯୈଃ କ୍ଷିପ୍ରମସ୍ଯତଃ। ନ ହି ଵୋଢୁଂ ରଥଃ ଶକ୍ତଃ ଶରାନ୍ମମ ଯଥେପ୍ସିତାନ୍
ମୋତେ ଅନେକ ଅକ୍ଷୟ ବାଣ ମଧ୍ୟ ଦରକାର, କାରଣ ମୁଁ ତାହାକୁ ତୁରନ୍ତ ଛାଡ଼ିଲେ, ମୋ ଇଚ୍ଛାଅନୁଯାୟୀ ଏତେ ବାଣ ବହନ କରିପାରିବା ରଥ କୌଣସି ନାହିଁ।
ଅଶ୍ଵାଂଶ୍ଚ ଦିଵ୍ଯାନିଚ୍ଛେଯଂ ପାଣ୍ଡୁରାନ୍ଵାତରଂହସଃ। ରଥଂ ଚ ମେଘନିର୍ଘୋଷଂ ସୂର୍ଯପ୍ରତିମତେଜସମ୍
ମୁଁ ଚାହାଁଉଛି ଦିବ୍ୟ, ପାଣ୍ଡୁବର୍ଣ୍ଣ, ପବନ ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ମେଘର ଗର୍ଜନ ସମ ଶବ୍ଦ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ପ୍ରଭା ଥିବା ରଥ।
ତଥା କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଵୀର୍ଯେଣ ନାଯୁଧଂ ଵିଦ୍ଯତେ ସମମ୍। ଯେନ ନାଗାନ୍ପିଶାଚାଂଶ୍ଚ ନିହନ୍ଯାନ୍ମାଧଵୋ ରଣେ
ଏହିପରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବଳରେ ସମାନ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ନାହିଁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମାଧବ ଯୁଦ୍ଧରେ ନାଗ ଓ ପିଶାଚମାନେକୁ ବିନାଶ କରିପାରିବେ।
ଉପାଯଂ କର୍ମସିଦ୍ଧୌ ଚ ଭଘଵନ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହସି। ନିଵାରଯେଯଂ ଯେନେନ୍ଦ୍ରଂ ଵର୍ଷମାଣଂ ମହାଵନେ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ କେମିତି ଉପାୟ ଅଛି, ତାହା ଆମକୁ କହିଦିଅ; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ବଡ଼ ଅଟବିରେ ବର୍ଷା କରୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରୋକିପାରିବି।
ପୌରୁଷେଣ ତୁ ଯତ୍କାର୍ଯଂ ତତ୍କର୍ତାଽହଂ ସ୍ମ ପାଵକ। କରଣାନି ସମର୍ଥାନି ଭଗଵନ୍ଦାତୁମର୍ହସି
ମାନବ ପ୍ରୟାସରେ ଯେଉଁ କାମ କରିବା ଦରକାର, ସେଠି ମୁଁ ପୂରଣ କରିବି, ହେ ପାବକ; ଆପଣ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆବଶ୍ୟକ ଉପକରଣ ଦେବାକୁ ଉଚିତ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଭଗଵାନ୍ଧୂମକେତୁର୍ହୁତାଶନଃ। ଚିନ୍ତଯାମାସ ଵରୁଣଂ ଲୋକପାଲଂ ଦିଦୃକ୍ଷଯା
ଏଭଳି କହାଯିବା ପରେ, ଧୂମକେତୁ ନାମକ ପୂଜ୍ୟ ହୁତାଶନ ଅଗ୍ନି, ଦେବତା ଭଳି ଦେଖିବା ଆଶାରେ ଲୋକପାଳ ଭଗବାନ ବରୁଣଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ଆଦିତ୍ଯମୁଦକେ ଦେଵଂ ନିଵସନ୍ତଂ ଜଲେଶ୍ଵରମ୍। ସ ଚ ତଚ୍ଚିନ୍ତିତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦର୍ଶଯାମାସ ପାଵକମ୍
ସେ ଜଳରେ ବସୁଥିବା ଆଦିତ୍ୟ ଦେବତା, ଜଳର ଅଧିପତିଙ୍କୁ ଭାବିଲେ; ଏବଂ ସେ ଦେବତା ତାଙ୍କର ଭାବନା ଜାଣି, ପାବକଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ।
ତମବ୍ରଵୀଦ୍ଭମକେତୁଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ଜଲେଶ୍ଵରମ୍। ଚତୁର୍ଥଂ ଲୋକପାଲାନାଂ ଦେଵଦେଵଂ ସନାତନମ୍
ଧୂମକେତୁ ଜଳର ଅଧିପତିଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ଚତୁର୍ଥ, ସନାତନ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସୋମେନ ରାଜ୍ଞା ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ଧନୁଶ୍ଚୈଵେଷୁଧୀ ଚ ତେ। ତତ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛୋଭଯଂ ଶୀଘ୍ରଂ ରଥଂ ଚ କପିଲକ୍ଷଣମ୍
ସୋମ ରାଜା ଯେଉଁ ଧନୁଷ ଓ ତୁଣୀ ତୁମକୁ ଦେଇଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏବଂ କପିଳ ଚିହ୍ନିତ ରଥକୁ ଦୁହେଁ ଶୀଘ୍ର ଆମକୁ ଦେଅ।
କାର୍ଯଂ ଚ ସୁମହତ୍ପାର୍ଥୋ ଗାଣ୍ଡୀଵେନ କରିଷ୍ଯତି। ଚକ୍ରେଣ ଵାସୁଦେଵଶ୍ଚ ତନ୍ମମାଦ୍ଯ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
ପାର୍ଥ ଗାଣ୍ଡୀବ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ କାମ କରିବେ; ଏବଂ ବାସୁଦେବ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା—ଏହି ଦୁହିଁ ଏବେ ମୋତେ ଦିଅ।
ଦଦାନୀତ୍ଯେଵ ଵରୁଣଃ ପାଵକଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ। ତଦଦ୍ଭୁତଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ଯଶଃକୀର୍ତିଵିଵର୍ଧନମ୍
ବରୁଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ମୁଁ ଏହା ଦେଉଛି'—ସେ ଅଦ୍ଭୁତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯଶ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ବଢ଼ାଇବା ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ।
ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରୈରନାଧୃଷ୍ଯଂ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରପ୍ରମାଥି ଚ। ସର୍ଵାଯୁଧମହାମାତ୍ରଂ ପରସୈନ୍ଯପ୍ରଧର୍ଷଣମ୍
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଜୟ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନାଶ କରିପାରିବା, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରର ବଡ଼ ଭଣ୍ଡାର, ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଦମନ କରିପାରିବା।
ଏକଂ ଶତସହସ୍ରେଣ ସଂମିତଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଵର୍ଧନମ୍। ଚିତ୍ରମୁଚ୍ଚାଵଚୈର୍ଵର୍ଣୈଃ ଶୋଭିତଂ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣମଵ୍ରଣମ୍
ଏକ ଧନୁଷ ଶତ ହଜାର ଧନୁଷ ସମାନ, ରାଜ୍ୟ ବଢ଼ାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ, ବିଭିନ୍ନ ଉଚ୍ଚ-ନିମ୍ନ ରଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ, ମୃଦୁ ଓ ଦାଗ ନଥିବା।
ଦେଵଦାନଵଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ପୂଜିତଂ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମାଃ। ପ୍ରାଦାଚ୍ଚୈଵ ଧନୂରତ୍ନମକ୍ଷଯ୍ଯୌ ଚ ମହେଷୁଧୀ
ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଅନେକ ଯୁଗ ଧରି ଯାହାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ, ସେ ତିନିଜଣେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନୁଷ ଓ ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷୟ ତୀରାଣୀ ଦାନ କଲେ।
ରଥଂ ଚ ଦିଵ୍ଯାଶ୍ଵଯୁଜଂ କପିପ୍ରଵରକେତନମ୍। ଉପେତଂ ରାଜତୈରଶ୍ଵୈର୍ଗାନ୍ଧର୍ଵୈର୍ହେମମାଲିଭିଃ
ଏବଂ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ଯୋଜିଥିବା ରଥ, ମୁଣ୍ଡରେ ବନରାଜ ଝଣ୍ଡା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଟାଣାଯାଉଥିବା, ସୁନା ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଏହି ରଥ ଦିଆଗଲା।
ପାଣ୍ଡୁରାଭ୍ରପ୍ରତୀକାଶୈର୍ମନୋଵାଯୁସମୈର୍ଜଵେ। ସର୍ଵୋପକରଣୈର୍ଯୁକ୍ତମଜଯ୍ଯଂ ଦେଵଦାନଵୈଃ
ଏହି ରଥର ଘୋଡ଼ାମାନେ ପାଣ୍ଡୁ ମେଘ ପରି ଧଳା, ମନ ବା ବାତାସ ପରି ତୀବ୍ର ଗତି, ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ ସଜିତ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯାହାକୁ ଅଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଭାଵୁମନ୍ତଂ ମହାଘୋଷଂ ସର୍ଵରତ୍ନମନୋରମମ୍। ସସର୍ଜ ଯଂ ସୁତପସା ଭୌମନୋ ଭୁଵନପ୍ରଭୁଃ
ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର ଓ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ରଥ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ଭୂମିପତି ଭୌମନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୋର ତପସ୍ୟାରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା।
ପ୍ରଜାପତିରନିର୍ଦେଶ୍ଯଂ ଯସ୍ଯ ରୂପଂ ରଵେରିଵ। ଯଂ ସ୍ମ ସୋମଃ ସମାରୁହ୍ଯ ଦାନଵାନଜଯତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ଏହାର ଆକୃତି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ବର୍ଣ୍ଣନାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହି ରଥରେ ବସି ସୋମଦେବତା ଦାନବମାନେ ଉପରେ ଜୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ନଵମେଘପ୍ରତୀକାଶଂ ଜ୍ଲଲନ୍ତମିଵ ଚ ଶ୍ରିଯା। ଆଶ୍ରିତୌ ତଂ ରଥଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଶକ୍ରାଯୁଧସମାଵୁଭୌ
ନୂଆ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଶ୍ରୀରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥକୁ ଦୁଇ ନାୟକ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
ତାପନୀଯା ସୁରୁଚିରା ଧ୍ଵଜଯଷ୍ଟିରନୁତ୍ତମା। ତସ୍ଯାଂ ତୁ ଵାନରୋ ଦିଵ୍ଯଃ ସିଂହଶାର୍ଦୂଲକେତନଃ
ଏହି ରଥର ଧ୍ୱଜଦଣ୍ଡ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାରେ ତିଆରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହାର ଉପରେ ଦିବ୍ୟ ବନରାଜ, ସିଂହ ଓ ବାଘ ଚିହ୍ନ ସହିତ ଅଙ୍କିତ ଥିଲେ।
ହନୂମାନ୍ନାମ ତେଜସ୍ଵୀ କାମରୂପୀ ମହାବଲଃ।' ଦିଧକ୍ଷନ୍ନିଵ ତତ୍ର ସ୍ମ ସଂସ୍ଥିତୋ ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯଶୋଭତ। ଧ୍ଵଜେ ଭୂତାନି ତତ୍ରାସନ୍ଵିଵିଧାନି ମହାନ୍ତି ଚ
ସେହି ବନରାଜ ହେଉଛନ୍ତି ହନୁମାନ, ତେଜସ୍ୱୀ, ଇଚ୍ଛାମୂର୍ତ୍ତି ଓ ବିଶାଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅଗ୍ନି ପରି ଦହିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଭଳି ଧ୍ୱଜ ଉପରେ ଉଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଦଢ଼ି ଥିଲେ; ଏହି ଧ୍ୱଜରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ପ୍ରାଣୀ ଅଙ୍କିତ ଥିଲେ।