ଜାତକର୍ମାଣ୍ଯାନୁପୂର୍ଵ୍ଯାଚ୍ଚୂଡୋପନଯନାନି ଚ। ଚକାର ଵିଧିଵଦ୍ଧୌମ୍ଯସ୍ତେଷାଂ ଭରତସତ୍ତମ
ଧୌମ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଜନ୍ମ ଉତ୍ସବ, ଚୁଡା କ୍ରିୟା ଓ ଉପନୟନ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ପାଇଁ କରିଥିଲେ, ହେ ଭାରତର ସ୍ରେଷ୍ଠ।
କୃତ୍ଵା ଚ ଵେଦାଧ୍ଯଯନଂ ତତଃ ସୁଚରିତଵ୍ରତାଃ। ଜଗୃହୁଃ ସର୍ଵମିଷ୍ଵସ୍ତ୍ରମର୍ଜୁନାଦ୍ଦିଵ୍ଯମାନୁଷମ୍
ବେଦ ପାଠ ଶେଷ କରି, ସେମାନେ ଶୁଭ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ତାପରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କଠୁ ଦେବୀୟ ଓ ମାନବ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
ଦିଵ୍ଯଗର୍ଭୋପମୈଃ ପୁତ୍ରୈର୍ଵ୍ଯୂଢୋରସ୍କୈର୍ମହାରଥୈଃ। ଅନ୍ଵିତା ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ପାଣ୍ଡଵା ମୁଦମାପ୍ନୁଵନ୍
ଦେବୀୟ ଗର୍ଭର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପରି ଚଉଡ଼ା ଛାତି ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ ପୁତ୍ରମାନେ ପାଇଁ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ପାଇଥିଲେ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥେ ଵସନ୍ତସ୍ତେ ଜଘ୍ରୁରନ୍ଯାନ୍ନରାଧିପାନ୍। ଶାସନାଦ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ରାଜ୍ଞଃ ଶାନ୍ତନଵସ୍ଯ ଚ
ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ବସି, ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କଠୁ ଦାଣ୍ଡ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ।
ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ଧର୍ମରାଜାନଂ ସର୍ଵଲୋକୋଽଵସତ୍ସୁଖମ୍। ପୁଣ୍ଯଲକ୍ଷଣକର୍ମାଣଂ ସ୍ଵଦେହମିଵ ଦେହିନଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଚିହ୍ନିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ନିଜ ଶରୀରରେ ଥିବା ପରି ସୁଖରେ ବସିଥିଲେ।
ସ ସମଂ ଧର୍ମକାମାର୍ଥାନ୍ସିଷେଵେ ଭରତର୍ଷଭ। ତ୍ରୀନିଵାତ୍ମସମାନ୍ବନ୍ଧୂନ୍ନୀତିମାନିଵ ମାନଯନ୍
ସେ, ହେ ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଜ ତିନି ଭାଉଁକୁ ନିଜ ପରି ମାନି, ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥକୁ ବୁଦ୍ଧିମତାରେ ସମାନ ଭାବେ ପାଳନ କରିଥିଲେ।
ତେଷାଂ ସମଵିଭକ୍ତାନାଂ କ୍ଷିତୌ ଦେହଵତାମିଵ। ବଭୌ ଧର୍ମାର୍ଥକାମାନାଂ ଚତୁର୍ଥ ଇଵ ପାର୍ଥିଵଃ
ପୃଥିବୀରେ ସମାନ ଭାଗରେ ଅନ୍ୟ ଭାଉଁମାନେ ଥିଲେ, ଶରୀରରେ ଅଙ୍ଗ ଭଳି, ରାଜା ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ମଧ୍ୟରେ ଚଉଥା ପରି ଚମକିଉଠିଲେ।
ଅଧ୍ଯେତାରଂ ପରଂ ଵେଦାନ୍ପ୍ରଯୋକ୍ତାରଂ ମହାଧ୍ଵରେ। ରକ୍ଷିତାରଂ ଶୁଭାଁଲ୍ଲୋକାଁଲ୍ଲୋଭିରେ ତଂ ଜନାଧିପମ୍
ବେଦର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟେତା, ବଡ଼ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରଧାନ କର୍ତ୍ତା ଓ ଶୁଭ ଲୋକର ରକ୍ଷକ ଥିବା ଏହି ରାଜାକୁ ଲୋକମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶା କରୁଥିଲେ।
ଅଧିଷ୍ଠାନଵତୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ପରାଯଣଵତୀ ମତିଃ। ଵର୍ଧମାନୋଽଖିଲୋ ଧର୍ମସ୍ତେନାସୀତ୍ପୃଥିଵୀକ୍ଷିତାମ୍
ସ୍ଥିର ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ନିଶ୍ଚିତ ମତି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା; ଏଭଳି ତିନି ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୌ ରାଜା ଚତୁର୍ଭିରଧିକଂ ବଭୌ। ପ୍ରଯୁଜ୍ଯମାନୈର୍ଵିତତୋ ଵେଦୈରିଵ ମହାଧ୍ଵରଃ
ରାଜା ନିଜ ଚାରି ଭାଉଁ ସହିତ ଏକାଠି ଅଧିକ ଚମକିଉଠିଲେ, ଯେପରି ବେଦ ଏକାଠି ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲେ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ତଂ ତୁ ଧୌମ୍ଯାଦଯୋ ଵିପ୍ରାଃ ପରିଵାର୍ଯୋପତସ୍ଥିରେ। ବୃହସ୍ପତିସମା ମୁଖ୍ଯାଃ ପ୍ରଜାପତିମିଵାମରାଃ
ଧୌମ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବୃହସ୍ପତି ସମାନ ମୁଖ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଯେପରି ଦେବମାନେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଘେରିଥାନ୍ତି।
ଧର୍ମରାଜେ ହ୍ଯତିପ୍ରୀତ୍ଯା ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଇଵାମଲେ। ପ୍ରଜାନାଂ ରେମିରେ ତୁଲ୍ଯଂ ନେତ୍ରାଣି ହୃଦଯାନି ଚ
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଅତି ଭଲ ପାଇ, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଓ ହୃଦୟ ସ୍ୱଚ୍ଛ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ସମାନ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ।
ନ ତୁ କେଵଲଦୈଵେନ ପ୍ରଜା ଭାଵେନ ରେମିରେ। ଯଦ୍ବଭୂଵ ମନଃକାନ୍ତଂ କର୍ମଣା ସ ଚକାର ତତ୍
କେବଳ ଭାଗ୍ୟରେ ନୁହେଁ, ପ୍ରଜାମାନେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ; ଯାହା ତାଙ୍କ ମନକୁ ଭଲ ଲାଗୁଥିଲା, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାଧିତ ହେଉଥିଲା।
ନ ହ୍ଯଯୁକ୍ତଂ ନ ଚାସତ୍ଯଂ ନାସହ୍ଯଂ ନ ଚ ଵାଽପ୍ରିଯମ୍। ଭାଷିତଂ ଚାରୁଭାଷସ୍ଯ ଜଜ୍ଞେ ପାର୍ଥସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ପାର୍ଥ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ମଧୁର କଥା କହିଥିବା, କେବେ ଅଯୁକ୍ତ, ଅସତ୍ୟ, ଅସହ୍ୟ କିମ୍ବା ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିନଥିଲେ।
ସ ହି ସର୍ଵସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ହିତମାତ୍ମନ ଏଵ ଚ। ଚିକୀର୍ଷନ୍ସୁମହାତେଜା ରେମେ ଭରତସତ୍ତମ
ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ନିଜ ପାଇଁ ଭଲ ଚାହି, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଚମକିଥିବା, ହେ ଭାରତର ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥିଲେ।
ତଥା ତୁ ମୁଦିତାଃ ସର୍ଵେ ପାଣ୍ଡଵା ଵିଗତଜ୍ଵରାଃ। ଅଵସନ୍ପୃଥିଵୀପାଲାଁସ୍ତାପଯନ୍ତଃ ସ୍ଵତେଜସା
ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦୁଃଖ ହୀନ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପୃଥିବୀର ରାଜା ଭାବେ ନିଜ ତେଜରେ ଚମକିଉଠିଲେ।
ତତଃ କତିପଯାହସ୍ଯ ବୀଭତ୍ସୁଃ କୃଷ୍ଣମବ୍ରଵୀତ୍। ଉଷ୍ଣାନି କୃଷ୍ଣ ଵର୍ତନ୍ତେ ଗଚ୍ଛାଵୋ ଯମୁନାଂ ପ୍ରତି
କିଛି ଦିନ ପରେ, ଅର୍ଜୁନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'କୃଷ୍ଣ, ଏଠାରେ ତାପ ଅଧିକ; ଚଳ, ଆମେ ଯମୁନା ନିକଟକୁ ଯିବା।'
ସୁହୃଜ୍ଜନଵୃତୌ ତତ୍ର ଵିହୃତ୍ଯ ମଧୁସୂଦନ। ସାଯାହ୍ନେ ପୁନରେଷ୍ଯାଵୋ ରୋଚତାଂ ତେ ଜନାର୍ଦନ
ସୁହୃଦମାନେ ଘେରି ଥିବା, ମଧୁସୂଦନ, ଏଠାରେ ଆମେ ମଜା କରିବା; ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ପୁନି ଫେରିବା, ଯଦି ତୁମକୁ ଭଲ ଲାଗେ, ଜନାର୍ଦନ।
କୁନ୍ତୀମାତର୍ମମାପ୍ଯେତଦ୍ରୋଚତେ ଯଦ୍ଵଯଂ ଜଲେ। ସୁହୃଜ୍ଜନଵୃତାଃ ପାର୍ଥ ଵିହରେମ ଯଥାସୁଖମ୍
ମା କୁନ୍ତୀ, ମତେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭାବନା ଭଲ ଲାଗିଲା—ଆମେ ସମସ୍ତେ ମିଶି, ବନ୍ଧୁମାନେ ଘେରି ରହି, ଜଳରେ ମନମୋହନ ଭାବେ ଖେଳିବା।
ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯ ତୌ ଧର୍ମରାଜମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ଚ ଭାରତ। ଜଗ୍ମତୁଃ ପାର୍ଥଗୋଵିନ୍ଦୌ ସୁହୃଜ୍ଜନଵୃତୌ ତତଃ
ଏହା ପରେ, ସେମାନେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ପାର୍ଥ ଓ ଗୋବିନ୍ଦ, ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ।
ଵିହରନ୍ଖାଣ୍ଡଵପ୍ରସ୍ଥେ କାନନେଷୁ ଚ ମାଧଵଃ। ପୁଷ୍ପିତୋପଵନାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ଦଦର୍ଶ ଯମୁନାଂ ନଦୀମ୍
ମାଧବ ଖାଣ୍ଡବପ୍ରସ୍ଥ ଓ ତାହାର ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ, ଫୁଲେଇଥିବା ବନମାଳିକା ଘେରା ଦିବ୍ୟ ଯମୁନା ନଦୀକୁ ଦେଖିଲେ।
ତସ୍ଯାସ୍ତୀରେ ଵନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସର୍ଵର୍ତୁସୁମନୋହରମ୍। ଆଲଯଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଖାଣ୍ଡଵଂ ଖଡ୍ଗଚର୍ମଭୃତ୍
ସେ ତଟରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଜଙ୍ଗଲ ଥିଲା, ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ—ଖାଣ୍ଡବ, ଯେଉଁଠାରେ ତଳୱାର ଓ ଢାଳ ଧାରଣ କରୁଥିବାମାନେ ଆସୁଥିଲେ।
ଦଦର୍ଶ କୃତ୍ସ୍ନଂ ତଂ ଦେଶଂ ସହିତଃ ସଵ୍ଯସାଚିନା। ଋକ୍ଷଗୋମାଯୁଶାର୍ଦୂଲଵୃକକୃଷ୍ଣମୃଗାନ୍ଵିତମ୍
ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କ ସହିତ ସେ ସେଇ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଭାଲୁ, ମଣ୍ଡା, ବାଘ, ନିଆଁ, ଏବଂ କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଭରିଥିଲେ।
ଶାଖାମୃଗଗଣୈର୍ଜୁଷ୍ଟଂ ଗଜଦ୍ଵୀପିନିଷେଵିତମ୍। ଶକବର୍ହିଣଦାତ୍ଯୂହହଂସସାରସନାଦିତମ୍
ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ମାଙ୍କଡ଼ା ଦଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ହାତୀମାନେ ଆସୁଥିଲେ, ଏବଂ ମୟୂର, ସାରସ, କଉ, ହଂସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଚିତ୍କାରରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା।
ନାନାମୃଗସହସ୍ରୈଶ୍ଚ ପକ୍ଷିଭିଶ୍ଚ ସମାଵୃତମ୍। ମାନାର୍ହଂ ତଚ୍ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ଦେଵଦାନଵରକ୍ଷସାମ୍
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ହଜାର ହଜାର ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀ ଥିଲେ, ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କ—ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ—ମାନ୍ୟ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଥିଲା।
ଆଲଯଂ ପନ୍ନଗେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ତକ୍ଷକସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଵେଣୁଶାଲ୍ମଲିବିଲ୍ଵାତିମୁକ୍ତଜଂବ୍ଵାମ୍ରଚମ୍ପକୈଃ
ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ମହାପ୍ରାଣୀ ନାଗରାଜ ତକ୍ଷକଙ୍କର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ଥିଲା, ବାଁଶ, ସିମୁଲ, ବେଲ, ଜାମୁ, ଆମ୍ବ ଓ ଚମ୍ପା ଗଛରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ଅଙ୍କୋଲପନସାଶ୍ଵତ୍ଥତାଲଜମ୍ବୀରଵଞ୍ଜୁଲୈଃ। ଏକପଦ୍ମକତାଲୈଶ୍ଚ ଶତଶଶ୍ଚୈଵ ରୌହିଣୈଃ
ଏଠାରେ ଅଙ୍କୋଳ, ପନସ, ଅଶ୍ୱଥ, ତାଳ, ଜମ୍ବିର, ବଞ୍ଜୁଳ ଗଛ, ଏକପତ୍ର ତାଳ ଓ ଶତଶଃ ରୌହିଣୀ ଗଛ ଥିଲେ।
ନାନାଵୃକ୍ଷୈଃ ସମାଯୁକ୍ତଂ ନାନାଗୁଲ୍ମସମାଵୃତମ୍। ଵେତ୍ରକୀଚକସଂଯୁକ୍ତମାଶୀଵିଷନିଷେଵିତମ୍
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଓ ଜାଡ଼ି ଗଛରେ ଘେରା, ବେତ ଓ କିଚକ ଗଛ ରହିଥିବା, ଏବଂ ବିଷାକ୍ତ ସାପମାନେ ବସୁଥିବା ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଥିଲା।
ଵିଗତାର୍କଂ ମହାଭୋଗଵିତତଦ୍ରୁମସଙ୍କଟମ୍। ଵ୍ଯାଲଦଂଷ୍ଟ୍ରିଗଣାକୀର୍ଣଂ ଵର୍ଜିତଂ ସର୍ଵମାନୁଷୈଃ
ଏଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ପହଞ୍ଚୁନଥିଲା, ମହାଲତା ଓ ଘନ ଗଛରେ ଭରିଥିଲା, ଦାଂତାଳିଆ ପଶୁମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମାନବ ଶୂନ୍ୟ ଥିଲା।
ରକ୍ଷସାଂ ଭୁଜଗେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ପକ୍ଷିଣାଂ ଚ ମହାଲଯମ୍। ଖାଣ୍ଡଵଂ ସୁମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଲୋକଵିଭାଗଵିତ୍
ଖାଣ୍ଡବ ରାକ୍ଷସ, ନାଗରାଜ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ବଡ଼ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ଥିଲା, ଏହା ସମସ୍ତ ଲୋକର ବିଭାଗ ବୁଝିପାରୁଥିବା ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଜଣା ଥିଲା।