ମଯୋକ୍ତଂ ନ ଶ୍ରୁତଂ ପୂର୍ଵଂ ସହିତୈଃ ସର୍ଵଯାଦଵୈଃ। ଅତିକ୍ରାନ୍ତମତିକ୍ରାନ୍ତଂ ନ ନିଵର୍ତେତ କର୍ହିଚିତ୍। ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ମମ ଵାକ୍ଯଂ ସହେତୁକମ୍
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା କହିଥିଲି, ସମସ୍ତ ଯାଦବମାନେ ଏକାଠି ଶୁଣିନଥିଲେ; ଯାହା ଘଟିଛି, ତାହା ପଛୁଆଯିବା ନୁହେଁ। ଏବେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ମୋ ଯୁକ୍ତିସହିତ କଥା ଶୁଣ।
ନାଵମାନଂ କୁଲସ୍ଯାସ୍ଯ ଗୁଡାକେଶଃ ପ୍ରଯୁକ୍ତଵାନ୍। ସଂମାନୋଽଭ୍ଯଧିକସ୍ତେନ ପ୍ରଯୁକ୍ତୋଽଯଂ ନ ସଂଶଯଃ
ଗୁଡାକେଶ ଏହି ପରିବାରକୁ ଅପମାନ କରିନାହିଁ; ବରଂ ସେ ଅଧିକ ସମ୍ମାନ ଦେଇଛି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅର୍ଥଲୁବ୍ଧାନ୍ନ ଵଃ ପାର୍ଥୋ ମନ୍ଯତେ ସାତ୍ଵତାନ୍ସଦା। ସ୍ଵଯଂଵରମନାଧୃଷ୍ଯଂ ମନ୍ଯତେ ଚାପି ପାଣ୍ଡଵଃ
ପାର୍ଥ ସାତ୍ୱତମାନେ ସଦା ଧନ ଲୋଭୀ ଭାବେ ଭାବିନାହିଁ; ଏବଂ ପାଣ୍ଡବ ସ୍ୱୟଂବରକୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଦେଖିଥାଏ।
ପ୍ରଦାନମପି କନ୍ଯାଯାଃ ପଶୁଵତ୍କୋ ନୁ ମନ୍ଯତେ। ଵିକ୍ରଯଂ ଚାପ୍ଯପତ୍ଯସ୍ଯ କଃ କୁର୍ଯାତ୍ପୁରୁଷୋ ଭୁଵି
କେଉଁ ଲୋକ କନ୍ୟା ଦେବାକୁ ପଶୁ ବିକ୍ରୟ ପରି ଭାବିବେ? ଏବଂ କେଉଁ ଲୋକ ନିଜ ସନ୍ତାନକୁ ବିକ୍ରି କରିବେ?
ଏତାନ୍ଦୋଷାଂସ୍ତୁ କୌନ୍ତେଯୋ ଦୃଷ୍ଟଵାନିତି ମେ ମତିଃ। `କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ତୁ ଵୀର୍ଯେଣ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ହରଣଂ ବଲାତ୍।' ଅତଃ ପ୍ରସହ୍ଯ ହୃତଵାନ୍କନ୍ଯାଂ ଧର୍ମେଣ ପାଣ୍ଡଵଃ
ମୋ ମତ ଅନୁଯାୟୀ କୌନ୍ତେୟ ଏହି ଦୋଷଗୁଡିକୁ ଦେଖିଛନ୍ତି: 'କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୂରତାରେ ଜବରଦସ୍ତି କନ୍ୟା ନେବା ଗୌରବ ଦେଯାଏ।' ଏହିପରି ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ପାଣ୍ଡବ ଜବରଦସ୍ତି କନ୍ୟାକୁ ନେଇଛନ୍ତି।
ଉଚିତଶ୍ଚୈଵ ସଂବନ୍ଧଃ ସୁଭଦ୍ରା ଚ ଶଯସ୍ଵିନୀ। ଏଷ ଚାପୀଦୃଶଃ ପାର୍ଥଃ ପ୍ରସହ୍ଯ ହୃତଵାନତଃ
ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧ ଯଥାଯଥିକ, ସୁଭଦ୍ରା ଶିଳବତୀ; ଏହି ପାର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ—ସେଥିପାଇଁ ସେ ଜବରଦସ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି।
ଭରତସ୍ଯାନ୍ଵଯେ ଜାତଂ ଶାନ୍ତନୋଶ୍ଚ ଯଶସ୍ଵିନଃ। କୁନ୍ତିଭୋଜାତ୍ମାଜାପୁତ୍ରଂ କା ବୁଭୂଷେତ ନାର୍ଜୁନମ୍
ଭାରତବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସନ୍ତାନ ଓ କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କ କନ୍ୟାର ପୁଅ ଯେଉଁଠି ଅର୍ଜୁନ ଛାଡ଼ି କିଏ ତାକୁ ନିଜ ପୁଅ ବୋଲି ଚାହିଁବ?
ନ ତଂ ପଶ୍ଯାମି ଯଃ ପାର୍ଥଂ ଵିଜଯେତ ରଣେ ବଲାତ୍। ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ଵିରୂପାକ୍ଷଂ ଭଗନେତ୍ରହରଂ ହରମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳବାନ ହୋଇ ପାର୍ଥକୁ ଜିତିପାରିବ ଏମିତି କାହାକୁ ବି ମୁଁ ଦେଖୁନି, ମାତ୍ର ଭଗାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିବା ହରା, ଅର୍ଥାତ୍ ମହାଦେବ ଛାଡ଼ି।
ଅପି ସର୍ଵେଷୁ ଲୋକେଷୁ ସେନ୍ଦ୍ରରୁଦ୍ରେଷୁ ମାରିଷ। ସ ଚ ନାମ ରଥସ୍ତାଦୃଙ୍ମଦୀଯାସ୍ତେ ଚ ଵାଜିନଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ରୁଦ୍ର ସହିତ, ଏମିତି ରଥ କିଏଁ ପାଖରେ ଅଛି, ଏମିତି ଘୋଡ଼ା କିଏଁ ପାଖରେ ଅଛି?
ମମ ଶସ୍ତ୍ରଂ ଵିଶେଷେଣ ତୂଣୌ ଚାକ୍ଷଯସାଯକୌ।' ଯୋଦ୍ଧା ପାର୍ଥଶ୍ଚ ଶୀଘ୍ରାସ୍ତ୍ରଃ କୋ ନୁ ତେନ ସମୋ ଭଵେତ୍। ତମଭିଦ୍ରୁତ୍ଯ ସାନ୍ତ୍ଵେନ ପରମେଣ ଧନଞ୍ଜଯମ୍
ମୋର ବିଶେଷ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅକ୍ଷୟ ବାଣର ତୁଣୀ, ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ହସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧା ପାର୍ଥ, ତାଙ୍କ ସମାନ ଯୁଦ୍ଧରେ କିଏ ହୋଇପାରିବ? ଏହିପରି ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେଇ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ନିଵର୍ତଯତ ସଂହୃଷ୍ଟା ମମୈଷା ପରମା ମତିଃ। ଯଦି ନିର୍ଜିତ୍ଯ ଵଃ ପାର୍ଥୋ ବଲାଦ୍ଗଚ୍ଛେତ୍ସ୍ଵକଂ ପୁରଂ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ରୋକିବା, ଏହା ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମତ। ଯଦି ପାର୍ଥ ବଳପୂର୍ବକ ତୁମମାନେଙ୍କୁ ଜିତି ନିଜ ସହରକୁ ଚାଲିଯିବେ—
ପ୍ରଣଶ୍ଯେଦ୍ଵୋ ଯଶଃ ସଦ୍ଯୋ ନ ତୁ ସାନ୍ତ୍ଵେ ପରାଜଯଃ। `ପିତୃଷ୍ଵସାଯାଃ ପୁତ୍ରୋ ମେ ସଂବନ୍ଧଂ ନାର୍ହତି ଦ୍ଵିଷାମ୍।' ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ତଥା କର୍ତୁଂ ଜନାଧିପ
ତେବେ ତୁମମାନେଙ୍କର ଖ୍ୟାତି ସତ୍ୱର ନଷ୍ଟ ହେବ, କିନ୍ତୁ ଶାନ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏମିତି ହେବ ନାହିଁ। ମୋର ପିସିଆ ପୁଅ ସହିତ ମୋର ଶତ୍ରୁତା ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି କଥା ବାସୁଦେବଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି ରାଜା ସେହିପରି କରିଲେ।
ଉଦ୍ଯୋଗଂ କୃତଵନ୍ତସ୍ତେ ଭେରୀଂ ସନ୍ନାଦ୍ଯ ଯାଦଵାଃ। ଅର୍ଜୁନସ୍ତୁ ତଦା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭେରୀସନ୍ନାଦନଂ ମହତ୍
ତାପରେ ଯାଦବମାନେ ଉଦ୍ୟୋଗ କରି, ବଡ଼ ଧ୍ୱନିରେ ବେରି ମାରିଲେ। ଅର୍ଜୁନ ସେଇ ବେରିର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି—
କୌନ୍ତେଯସ୍ତ୍ଵରମାଣସ୍ତୁ ସୁଭଦ୍ରାମଭ୍ଯଭାଷତ। ଆଯାନ୍ତି ଵୃଷ୍ଣଯଃ ସର୍ଵେ ସସୁହୃଜ୍ଜନବାନ୍ଧଵାଃ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ତ୍ୱରା ହୋଇ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ସମସ୍ତ ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ, ସହଯୋଗୀ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ଆସୁଛନ୍ତି।'
ତ୍ଵଦର୍ଥଂ ଯୋଦ୍ଧୁକାମାସ୍ତେ ମଦରକ୍ତାନ୍ତଲୋଚନାଃ। ପ୍ରମତ୍ତାନଶୁଚୀନ୍ମୂଢାନ୍ସୁରାମତ୍ତାନ୍ନରାଧମାନ୍
ତୁମ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇଥିବା, ଅବିବେକୀ, ଅଶୁଚି, ମୂଢ଼ ଓ ମଦରେ ମତ୍ତ ଏହି ମନୁଷ୍ୟମାନେ।
ଵମନଂ ପାନଶୀଲାଂସ୍ତାନ୍କରିଷ୍ଯାମି ଶରୋତ୍ତମୈଃ। ଉତାହୋ ଵା ମଦୋନ୍ମତ୍ତାନ୍ନଯିଷ୍ଯାମି ଯମକ୍ଷଯମ୍
ମଦ୍ୟପାନ ଓ ବାନ୍ତି କରୁଥିବା ଏହିମାନେକୁ ମୁଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି; କିମ୍ବା ଯଦି ସେମାନେ ମଦରେ ମତ୍ତ, ତେବେ ମୁଁ ସେମାନେକୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରିଯାଂ ପାର୍ଥୋ ନ୍ଯଵର୍ତତ ମହାବଲଃ। ନିଵର୍ତମାନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ସୁଭଦ୍ରା ତ୍ରସ୍ତତାଂ ଗତା
ଏପରି କହି ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ମହାବଳୀ ପାର୍ଥ ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଘୁଞ୍ଚୁଥିବା ଦେଖି ସୁଭଦ୍ରା ଭୟଭିତ ହେଲେ।
ଏଵଂ ମା ଵଦ ପାର୍ଥେତି ପାଦଯୋଃ ପତିତା ତଦା। ସୁଭଦ୍ରା ତୁ କଲିର୍ଜାତା ଵୃଷ୍ଣୀନାଂ ନିଧାଯ ଚ
‘ଏପରି କଥା କହନ୍ତୁ ନାହିଁ’ ବୋଲି ସୁଭଦ୍ରା ସେତେବେଳେ ପାର୍ଥଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ିଲେ। କିନ୍ତୁ ସୁଭଦ୍ରା ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଉପରେ ଦୋଷ ଦେଇ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵନ୍ତଃ ପୌରାସ୍ତେ ହ୍ଯପଵାଦରତାଃ ପ୍ରଭୋ। ମମ ଶୋକଂ ଵର୍ଧଯନ୍ତି ତସ୍ମାନ୍ନାଶଂ ନ ଚିନ୍ତଯେ। ପରିଵାଦଭଯାନ୍ମୁକ୍ତା ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ଭଵାମ୍ଯହମ୍
ଏପରି ନିନ୍ଦା କରିଥିବା ପୌରଜନମାନେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋର ଶୋକକୁ ବଢ଼ାଇଲେ; ଏହିପାଇଁ ମୁଁ ନାଶ ଚିନ୍ତା କରେନି। ତୁମ ଦୟାରେ ମୁଁ ନିନ୍ଦାଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତଃ ପାର୍ଥଃ ପ୍ରିଯଯା ଭଦ୍ରଯା ତଦା। ଗମନାଯ ମତିଂ ଚକ୍ରେ ପାର୍ଥଃ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ଏପରି ପ୍ରିୟା ଓ ଭଦ୍ରା ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଠାରୁ କଥା ଶୁଣି, ସତ୍ୟ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପାର୍ଥ ଯିବାକୁ ମନସ୍କ ହେଲେ।
ସ୍ତିତପୂର୍ଵଂ ତଦାଽଽଭାଷ୍ଯ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ପ୍ରିଯାଂ ତଦା। ଉତ୍ଥାପ୍ଯ ଚ ପୁନଃ ପାର୍ଥୋ ଯାହି ଯାହୀତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ସେ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ମିଷ୍ଟି କଥା କହି, ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ପୁଣି ଉଠାଇ, 'ଚାଲ, ଚାଲ' ବୋଲି କହିଲେ।
ତତଃ ସୁଭଦ୍ରା ତ୍ଵରିତା ରଶ୍ମୀନ୍ସଂଗୃହ୍ଯ ପାଣିନା। ଚୋଦଯାମାସ ଜଵନାଞ୍ଶୀଗ୍ରମଶ୍ଵାନ୍କୃତତ୍ଵରା
ତାପରେ ସୁଭଦ୍ରା ତ୍ୱରା ହୋଇ ହାତରେ ରଶି ଧରି, ତୁରନ୍ତ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଦୌଡ଼ାଇଲେ।
ତତସ୍ତୁ କୃତସନ୍ନାହା ଵୃଷ୍ଣିଵୀରାଃ ସମାହିତାଃ। ପ୍ରତ୍ଯାନଯାର୍ଥଂ ପାର୍ଥସ୍ଯ ଜଵନୈସ୍ତୁରଗୋତ୍ତମୈଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଆୟୁଧଧାରୀ ବୃଷ୍ଣିବୀରମାନେ, ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଫେରାଇବା ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତ୍ୱରିତ ଘୋଡ଼ା ନେଇ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ରାଜମାର୍ଗମନୁପ୍ରାପ୍ତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାର୍ଥସ୍ଯ ଵିକ୍ରମମ୍। ପ୍ରାସାଦପଙ୍କ୍ତିସ୍ତମ୍ଭେଷୁ ଵେଦିକାସୁ ଧ୍ଵଜେଷୁ ଚ
ରାଜପଥକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପାର୍ଥଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଦେଖି, ସେମାନେ ମହଳର ଶାରି ଥିବା ସ୍ତମ୍ଭ, ବେଦିକା ଓ ଧ୍ୱଜମାନେ ପାଖରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ଶରାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଗତାଃ। କେଶଵସ୍ଯ ଵଚସ୍ତଥ୍ଯଂ ମନ୍ଯମାନାସ୍ତୁ ଯାଦଵାଃ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ତୀର ଦେଖି ୟାଦବମାନେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଏବଂ କେଶବଙ୍କ କଥା ସତ୍ୟ ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ଅତୀତ୍ଯ ତଂ ରୈଵତକଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵିପୃଥୋର୍ଵଚଃ। ଅର୍ଜୁନେନ କୃତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗନ୍ତୁକାମାସ୍ତୁ ଵୃଷ୍ଣଯଃ
ରୈବତକ ପାହାଡ଼ ଚାଡ଼ି, ବିପୃଥଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଅର୍ଜୁନ କଣ କରିଛନ୍ତି ଜାଣି, ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଫେରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୀର୍ଘଂ ଗତଂ ପାର୍ଥଂ ନ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ମହାରଥାଃ। ପୁରୋଦ୍ଯାନମତିକ୍ରମ୍ଯ ଵିଶାଲଂ ଚ ଗିରିଵ୍ରଜମ୍
ପାର୍ଥ ଦୂରକୁ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ସେମାନେ ରାଜବାଗ ଓ ବଡ଼ ଗିରିବ୍ରଜ ସହର ଛାଡ଼ି ଫେରିଗଲେ।
ସାନୁମୁଜ୍ଜଯିନୀଂ ଚୈଵ ଵନାନ୍ଯୁପଵନାନି ଚ। ପୁଣ୍ଯେଷ୍ଵାନର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେଷୁ ଵାପୀପଦ୍ମସରାଂସି ଚ
ସେମାନେ ଉଜ୍ଜୟିନୀ ପାହାଡ଼ ଛାଡ଼ି, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉପବନ ଦେଖି, ଅନର୍ତ୍ତ ଦେଶର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଝିଅଘାଟ, ପଦ୍ମପୁଖୁରି ଓ ବଡ଼ ଝିଅ ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରାପ୍ଯ ଧେନୁମତୀତୀର୍ଥମଶ୍ଵରୋଧସରଃ ପ୍ରତି। ପ୍ରେକ୍ଷାଵର୍ତଂ ତତଃ ଶୈଲମମ୍ବୁଦଂ ଚ ନଗୋତ୍ତମମ୍
ଧେନୁମତୀ ତୀର୍ଥ ଓ ଘୋଡ଼ା ପାନିଖାଉଥିବା ସର ଛୁଇଁ, ପରେ ପ୍ରେକ୍ଷାବର୍ତ୍ତ ପାହାଡ଼ ଓ ଉଚ୍ଚ ଅମ୍ବୁଦ ପର୍ବତ ଦେଖିଲେ।
ଆରାଚ୍ଛୃଙ୍ଗମଥାସାଦ୍ଯ ତୀର୍ଣଃ କରଵତୀଂ ନଦୀମ୍। ପ୍ରାପ୍ଯ ସାଲ୍ଵେଯରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ନିଷଧାନପ୍ଯତୀତ୍ଯ ଚ
ଉଚ୍ଚ ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚି, କରବତୀ ନଦୀ ଚାଡ଼ି, ସାଲ୍ବେୟ ଦେଶକୁ ଯାଇ, ନିଷଧ ଦେଶ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଗଲେ।