ତତୋ ରଥଵରାତ୍ତୂର୍ଣମଵରୁହ୍ଯ ନରର୍ଷଭଃ। ଅଭିଗମ୍ଯ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ ପରିଷସ୍ଵଜେ
ତାପରେ ମହାନ ମନୁଷ୍ୟ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ରଥରୁ ତୁରନ୍ତ ଅବତରି, ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ବାଘ ପରି ପାର୍ଥଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଯାଇ ଆନନ୍ଦରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ସୋଽବ୍ରଵୀତ୍ପାର୍ଥମାସାଦ୍ଯ ଦୀର୍ଘକାଲମିଦଂ ତଵ। ନିଵାସମଭିଜାନାମି ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରାତ୍
ସେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଆସି କହିଲେ, "ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀଙ୍କ ସହିତ ରହିଥିବା କଥା ମୁଁ ଭଲଭାବେ ଜାଣେ।"
ନ ମେଽସ୍ତ୍ଯଵିଦିତଂ କିଂଚିଦ୍ଯଦ୍ଯଦାଚିତଂ ତ୍ଵଯା। ସୁଭଦ୍ରାର୍ଥଂ ପ୍ରଲୋଭେନ ପ୍ରୀତସ୍ତଵ ଜନାର୍ଦନଃ
"ସୁଭଦ୍ରା ପାଇଁ ତୁମେ ଯାହା କରିଛ, ତାହା ମୋ ପାଇଁ କିଛି ଲୁଚି ନାହିଁ; ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ତୁମର ଅନୁରୋଧରେ ଖୁସି ହୋଇ ତୁମକୁ ସହଯୋଗ କରିଥିଲେ।"
ପ୍ରାପ୍ତସ୍ଯ ଯତିଲିଙ୍ଗେନ ଵାସିତସ୍ଯ ଧନଞ୍ଜଯ। ବନ୍ଧୁମାନସି ରାମେଣ ମହେନ୍ଦ୍ରାଵରଜେନ ଚ
"ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ତପସ୍ୱୀ ବେଶରେ ଏଠାରେ ରହିଥିଲ, ରାମ ଓ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ତୁମ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ କରିଥିଲେ।"
ମାମେଵ ଚ ସଦାକାଙ୍କ୍ଷୀ ମନ୍ତ୍ରିଣଂ ମଧୁସୂଦନଃ। ଅନ୍ତରେଣ ସୁଭଦ୍ରାଂ ଚ ତ୍ଵାଂ ଚ ତାତ ଧନଞ୍ଜଯ
"ମଧୁସୂଦନ ସଦା ମୋତେ ତାଙ୍କର ପରାମର୍ଶଦାତା ଭାବେ ଚାହୁଁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସୁଭଦ୍ରା ଓ ତୁମ ବିଷୟରେ ତାହା ନଥିଲା, ପ୍ରିୟ ଧନଞ୍ଜୟ।"
ଇମଂ ରଥଵରଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍। ଇଦମେଵାନୁଯାତ୍ରଂ ଚ ନିର୍ଦିଶ୍ଯ ଗଦପୂର୍ଵଜଃ
"ଏହି ଦିବ୍ୟ ରଥ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ, ଏବଂ ଏହି ସାଥୀମାନେ, ଗଦାର ଭାଇଁ ତୁମ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥିଲେ।"
ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଵୀପଂ ତଦା ଵୀର ଗତୋ ଵୃଷ୍ଣିସୁଖାଵହଃ। ଦୀର୍ଘକାଲାଵରୁଦ୍ଧଂ ତ୍ଵାଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ପ୍ରିଯଯା ସହ
"ତାପରେ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଖୁସି ଦେଇଥିବା ସେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱୀପକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅଟକି ରହିଥିବା ପରେ ପ୍ରିୟା ସହ ଏଠାକୁ ଆସିଛ।"
ପଶ୍ଯନ୍ତୁ ଭ୍ରାତରଃ ସର୍ଵେ ଵଜ୍ରପାଣିମିଵାମରାଃ। ଆଯାତେ ତୁ ଦଶାର୍ହାଣାମୃଷଭେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ଵନି
"ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖନ୍ତୁ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଦଶାର୍ହମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସାରଙ୍ଗଧନ୍ୱୀ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।"
ଭଦ୍ରାମନୁଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ରତ୍ନାନି ଚ ଵସୂନି ଚ। ଅରିଷ୍ଟଂ ଯାହି ପନ୍ଥାନଂ ସୁଖୀ ଭଵ ଧନଞ୍ଜଯ
"ଶୁଭ ଓ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ତୁମ ପଛରେ ଆସିବ; ନିରାପଦ ପଥରେ ଯାଅ ଏବଂ ଖୁସି ରୁହ, ଧନଞ୍ଜୟ।"
ନଷ୍ଟଶୋକୈର୍ଵିଶୋକସ୍ଯ ସୁହୃଦ୍ଭିଃ ସଂଗମୋଽସ୍ତୁ ତେ
"ତୁମର ଦୁଃଖ ଦୂର ହେଉ, ଶୋକ ହୀନ ହୋଇ, ବନ୍ଧୁମାନେ ସହ ତୁମର ମିଳନ ହେଉ।"
ତତୋ ଵିପୃଥୁମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ପାର୍ଥଃ ପ୍ରୀତୋଽଭିଵାଦ୍ଯ ଚ। କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ମତମାସ୍ଥାଯ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ରଥମାସ୍ଥିତଃ
ତାପରେ ପାର୍ଥ ଭିପୃଥୁଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଖୁସି ହୋଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସରି, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ପୂର୍ଵମେଵ ତୁ ପାର୍ଥାଯ କୃଷ୍ଣେନ ଵିନିଯୋଜିତମ୍। ସର୍ଵରତ୍ନସୁସଂପୂର୍ଣଂ ସର୍ଵଭୋଗସମନ୍ଵିତମ୍
ତାହାର ପୂର୍ବରୁ, କୃଷ୍ଣ ପାର୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଓ ସମସ୍ତ ସୁଖ-ସୁବିଧା ଭରିଥିବା ଏକ ରଥ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ।
ରଥେନ କାଞ୍ଚନାଙ୍ଗେନ କଲ୍ପିତେନ ଯଥାଵିଧି। ଶୈବ୍ଯସୁଗ୍ରୀଵଯୁକ୍ତେନ କିଙ୍କିଣୀଜାଲମାଲିନା
ସେହି ରଥଟି ସୁନାର ଅଂଶରେ ଶୋଭିତ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତିଆରି, ଶୈବ୍ୟ ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ନାମକ ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ, ଘଣ୍ଟିର ଜାଲରେ ମାଳିତ ଥିଲା।
ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରୋପପନ୍ନେନ ଜୀମୂତରଵନାଦିନା। ଜ୍ଵଲନାର୍ଚିଃପ୍ରକାଶେନ ଦ୍ଵିଷତାଂ ହର୍ଷନାଶିନା
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ସହିତ, ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି ଗଜଗଜା ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିବା, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦକୁ ନଶ୍ୱ କରୁଥିଲା।
ସନ୍ନଦ୍ଧଃ କଵଚୀ ଖଡ୍ଗୀ ବଦ୍ଧଗୋଧାଙ୍ଗୁଲିତ୍ରଵାନ୍। ଯୁକ୍ତଃ ସେନାନୁଯାତ୍ରେଣ ରଥଣାରୋପ୍ଯ ମାଧଵୀମ୍। ରଥେନାକାଶଗେନୈଵ ପଯଯୌ *ସ୍ଵପୁରଂ ପ୍ରତି
କବଚ ପିନ୍ଧି, ଖଡ଼ଗ ଧରି, ଗୋଧା ଅଙ୍ଗୁଳିରେ ବାନ୍ଧି, ସେନା ସହିତ, ମାଧବୀଙ୍କୁ ରଥରେ ବସାଇ, ଆକାଶ ଭଳି ଦ୍ରୁତ ରଥରେ ନିଜ ସହରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ହ୍ରିଯମାଣାଂ ତୁ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁଭଦ୍ରାଂ ସୈନିକା ଜନାଃ। ଵିକ୍ରୋଶନ୍ତୋଽଦ୍ରଵନ୍ସର୍ଵେ ଦ୍ଵାରକାମଭିତଃ ପୁରୀମ୍
ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ନେଇଯାଉଥିବା ଦେଖି, ସେନା ଓ ଲୋକମାନେ ଚିତ୍କାର କରି, ସମସ୍ତେ ଦ୍ୱାରକା ସହର ଦିଗକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ।
ତେ ସମାସାଦ୍ଯ ସହିତାଃ ସୁଧର୍ମାମଭିତଃ ସଭାମ୍। ସଭାପାଲସ୍ଯ ତତ୍ସର୍ଵମାଚଖ୍ଯୁଃ ପାର୍ଥଵିକ୍ରମମ୍
ସେମାନେ ସମ୍ମିଳିତ ହୋଇ, ସୁଧର୍ମା ସଭାଘରକୁ ଯାଇ, ସଭାପାଳଙ୍କୁ ପାର୍ଥଙ୍କର ସାହସିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ କହିଦେଲେ।
ତେଷାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସଭାପାଲୋ ଭେରୀଂ ସାନ୍ନାହିକୀଂ ତତଃ। ସମାଜଘ୍ନେ ମହାଘୋଷାଂ ଜାମ୍ବୂନଦପରିଷ୍କୃତାମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସଭାପାଳ ତାପରେ ସୁର ତାଳ ଡ଼ାକ ଦେଲେ, ଯାହା ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା।
କ୍ଷୁବ୍ଧାସ୍ତେନାଥ ଶବ୍ଦେନ ଭୋଜଵୃଷ୍ଣ୍ଯନ୍ଧକାସ୍ତଦା। `ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଵୀପାତ୍ସମୁତ୍ପେତୁଃ ସହସା ସହିତାସ୍ତଦା।' ଅନ୍ନପାନମପାସ୍ଯାଥ ସମାପେତୁଃ ସମନ୍ତତଃ
ସେଇ ଶବ୍ଦରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି, ଅନ୍ଧକମାନେ ସେଇ ସମୟରେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱୀପରୁ ହଠାତ୍ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇ, ଖାଦ୍ୟ ପାନୀୟ ଛାଡ଼ି, ସବୁ ଦିଗରୁ ଆସିଗଲେ।
ତତ୍ର ଜାମ୍ବୂନଦାଙ୍ଗାନି ସ୍ପର୍ଧ୍ଯାସ୍ତରଣଵନ୍ତି ଚ। ମଣିଵିଦ୍ରୁମଚିତ୍ରାଣି ଜ୍ଵଲିତାଗ୍ନିପ୍ରଭାଣି ଚ
ସେଠାରେ ସୁନାର ଆସନ, ପ୍ରତିଯୋଗିତା ପାଇଁ ବିଛାନା, ମଣି ଓ ପ୍ରବାଳରେ ଶୋଭିତ ଆସନ, ସମସ୍ତ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ଭେଜିରେ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରା ଵୃଷ୍ଣ୍ଯନ୍ଧକମହାରଥାଃ। ସିଂହାସନାନି ଶତଶୋ ଧିଷ୍ଣ୍ଯାନୀଵ ହୁତାଶନାଃ
ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକଙ୍କ ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ପୁରୁଷସିଂହ ଭଳି, ଶତଶଃ ସିଂହାସନରେ ବସିଲେ, ଯେପରି ହୋମ କୁଣ୍ଡର ଆସନ।
ତେଷାଂ ସମୁପଵିଷ୍ଟାନାଂ ଦେଵାନାମିଵ ସନ୍ନଯେ। ଆଚଖ୍ଯୌ ଚେଷ୍ଟିତଂ ଜିଷ୍ଣୋଃ ସଭାପାଲଃ ସହାନୁଗଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବସିଥିବାବେଳେ, ଦେବତାମାନେ ସଭାରେ ବସିଥିବା ପରି, ସଭାପାଳ ତାଙ୍କ ସହଚର ସହିତ ଜିଷ୍ଣୁଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କହିଦେଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵୃଷ୍ଣିଵୀରାସ୍ତେ ମଦସଂରକ୍ତଲୋଚନାଃ। ଅମୃଷ୍ଯମାଣାଃ ପାର୍ଥସ୍ଯ ସମୁତ୍ପେତୁରହଙ୍କୃତାଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବୃଷ୍ଣିର ବୀରମାନେ, ମଦରେ ଲାଲ ଆଖି, ପାର୍ଥଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଗର୍ବରେ ଉଠିବସିଲେ।
ଯୋଜଯଧ୍ଵଂ ରଥାନାଶୁ ପ୍ରାସାନାହରତେତି ଚ। ଧନୂଂଷି ଚ ମହାର୍ହାଣି କଵଚାନି ବୃହନ୍ତି ଚ
‘ତୁରନ୍ତ ରଥ ଯୋଡ଼, ବର୍ଚ୍ଛ ଆଣ’, ଏପରି କହି, ସେମାନେ ଉତ୍ତମ ଧନୁଷ ଓ ଭାରି କବଚ ମଧ୍ୟ ଆଣିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ସୂତାନୁଚ୍ଚୁକ୍ରୁଶୁଃ କେଚିଦ୍ରଥାନ୍ଯୋଜଯତେତି ଚ। ସ୍ଵଯଂ ଚ ତୁରଗାନ୍କେଚିଦଯୁଞ୍ଜନ୍ହେମଭୂଷିତାନ୍
କିଛି ସାରଥି ଚିତ୍କାର କରିଲେ, ‘ରଥ ଯୋଡ଼’, ଆଉ କିଛି ନିଜେ ହାତେ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଘୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ରଥେଷ୍ଵାନୀଯମାନେଷୁ କଵଚେଷୁ ଧ୍ଵଜେଷୁ ଚ। ଅଭିକ୍ରନ୍ଦେ ନୃଵୀରାଣାଂ ତଦାସୀତ୍ତୁମୁଲଂ ମହତ୍
ରଥ, କବଚ, ଧ୍ୱଜ ଆଣିବା ସମୟରେ, ସେଠାରେ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ଚିତ୍କାର ବଡ଼ ଉତ୍ତେଜନା ଓ ଶବ୍ଦ ହେଲା।
ଵନମାଲୀ ତତଃ କ୍ଷୀବଃ କୈଲାସଶିଖରୋପମଃ। ନୀଲଵାସା ମଦୋତ୍ସିକ୍ତ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ଭୟଙ୍କର ଗତିଶୀଳ ଓ କୈଳାସ ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ, ନୀଳବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଗର୍ବରେ ମଦମସ୍ତ ଭାବରେ ଭନମାଳୀ ଏହି କଥା କହିଲେ:
କିମିଦଂ କୁରୁଥାପ୍ରଜ୍ଞାସ୍ତୂଷ୍ଣୀଂଭୂତେ ଜନାର୍ଦନେ। ଅସ୍ଯ ଭାଵମଵିଜ୍ଞାଯ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧା ମୋଘଗର୍ଜିତାଃ
‘ତୁମେ କଣ କରୁଛ, ବୁଦ୍ଧିହୀନ ହୋଇ, ଯେଉଁଠାରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଚୁପ୍ଚାପ ଅଛନ୍ତି? ତାଙ୍କର ଭାବ ନ ବୁଝି, କ୍ରୋଧରେ ଅକାରଣ ଚିତ୍କାର କରୁଛ।’
ଏଷ ତାଵଦଭିପ୍ରାଯମାଖ୍ଯାତୁ ସ୍ଵଂ ମହାମତିଃ। ଯଦସ୍ଯ ରୁଚିରଂ କର୍ତୁଂ ତତ୍କୁରୁଧ୍ଵମତନ୍ଦ୍ରିତାଃ
ଏହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏବେ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ଯାହା ଭଲ ଲାଗେ, ତାହା ତୁମେ ଦେରି ନ କରି କରିବାକୁ ପଡିବ।
ତତସ୍ତେ ତଦ୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗ୍ରାହ୍ଯରୂପଂ ହଲାଯୁଧାତ୍। ତୂଷ୍ଣୀଂଭୂତାସ୍ତତଃ ସର୍ଵେ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍
ତାପରେ ହଳାୟୁଧଙ୍କର ଏହି ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତେ ଚୁପ ହେଲେ, ତାପରେ 'ଭଲ କହିଲେ, ଭଲ କହିଲେ' ବୋଲି କହିଲେ।