ଵ୍ରତାର୍ଥମିତି ତତ୍ରସ୍ଥାନ୍ରକ୍ଷିଣୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ରଥେନାନେନ ଯାସ୍ଯାମି ମହାଵ୍ରତସମାପନମ୍
ବ୍ରତ ପାଇଁ, ସେ ତାହାଁରେ ଥିବା ପାହାଡ଼ିମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏହି ରଥରେ ମୁଁ ମହାବ୍ରତ ସମାପନ କରିବାକୁ ଯିବି।'
ଶୈବ୍ଯସୁଗ୍ରୀଵଯୁକ୍ତେନ ସାଯୁଧେନୈଵ ଶାର୍ଙ୍ଗିଣଃ। ରଥେନ ରମଣୀଯେନ ପ୍ରଯାସ୍ଯାମି ଵ୍ରତାର୍ଥିନୀ
ଶୈବ୍ୟ ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ଯୋଡ଼ିଥିବା, ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ସଜିତ ଏହି ରଥରେ, ମୁଁ ବ୍ରତ ସମାପନ ପାଇଁ ଯିବି।
ସୁଭଧ୍ରଯୈଵମୁକ୍ତେ ତୁ ଜନାଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯୋଽଭଵନ୍। ଯୋଜଯିତ୍ଵା ରଥଵରଂ କଲ୍ଯାଣୈରଭିଭାଷ୍ଯ ତାମ୍
ସୁଭଦ୍ରା ଏପରି କହିବା ପରେ, ଲୋକମାନେ ହାତ ଜୋଡ଼ି ଦଁଡ଼ାଇ ରହିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ତିଆରି କରି ତାଙ୍କୁ ଶୁଭକାମନା ଦେଲେ।
ଯଥୋକ୍ତଂ ସର୍ଵମାରୋପ୍ଯ ଆଯୁଧାନି ଚ ଭାମିନୀ। କ୍ଷିପ୍ରମାଦାଯ କଲ୍ଯାଣୀ ସୁଭଦ୍ରାଽର୍ଜୁନମବ୍ରଵୀତ୍
ଯେପରି କହାଯାଇଥିଲା, ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ରଖି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୁଭଦ୍ରା ତୁରନ୍ତ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ରଥୋଽଯଂ ରଥିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନୀତସ୍ତଵ ଶାସନାତ୍। ସ ତ୍ଵଂ ଯାହି ଯଥାକାମଂ କୁରୂନ୍କୌରଵନନ୍ଦନ
ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ତୁମ ଆଦେଶରେ ଆଣାଯାଇଛି; ଏବେ ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତ କୁରୁପୁରୀକୁ ଯାଅ, କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ।
ନିଵେଦ୍ଯ ତୁ ରଥଂ ଭର୍ତୁଃ ସୁଭଦ୍ରା ଭଦ୍ରସଂମତା। ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତଦା ହୃଷ୍ଟା ଦଦୌ ସା ଵିଵିଧଂ ଵସୁ
ସୁଭଦ୍ରା ଭଲ ମନେ ରଥଟିକୁ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖାଇ, ଖୁସି ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଧନ-ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଲେ।
ସ୍ନେହଵନ୍ତି ଚ ଭୋଜ୍ଯାନି ପ୍ରଦଦାଵୀପ୍ସିତାନି ଚ। ଯଥାକାମଂ ଯଥାଶ୍ରଦ୍ଧଂ ଵସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ
ସେ ସ୍ନେହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଇଚ୍ଛାମତାବକ୍ତି ଜିନିଷ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜମା କପଡ଼ା ଚାହିଁଥିଲେ ଯେପରି ଦେଲେ ।
ତର୍ପିତା ଵିଵିଧୈର୍ଭୋଜ୍ଯୈସ୍ତାନ୍ଯଵାପ୍ଯ ଵସୂନି ଚ। ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସ୍ଵଗୃହଂ ଜଗ୍ମୁଃ ପ୍ରଯୁଜ୍ଯ ପରମାଶିଷଃ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରି ଓ ଧନ-ଦ୍ରବ୍ୟ ପାଇଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ ।
ସୁଭଦ୍ରଯା ତୁ ଵିଜ୍ଞପ୍ତଃ ପୂର୍ଵମେଵ ଧନଞ୍ଜଯଃ। ଅଭୀଶୁଗ୍ରହଣେ ପାର୍ଥ ନ ମେଽସ୍ତି ସଦୃଶୋ ଭୁଵି
ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଧନଞ୍ଜୟ ପୂର୍ବରୁ ଏହି କଥା ଜଣାଇଥିଲେ — "ଏ ପୃଥିବୀରେ ରାଶି ଧରିବାରେ ମୋ ସମାନ କେହି ନାହିଁ ।"
ତସ୍ମାତ୍ସା ପୂର୍ଵମାରୁହ୍ଯ ରଶ୍ମୀଞ୍ଜଗ୍ରାହ ମାଧଵୀ। ସୋଦରା ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନା ହଯାନ୍
ସେଠିଏ ସେ, ମାଧବୀ, ପ୍ରଥମେ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଘୋଡ଼ାଙ୍କୁ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ରାଶି ଧରିଲେ ।
ଵ୍ଯତ୍ଯଯିତ୍ଵା ତୁ ତଲ୍ଲିଙ୍ଗଂ ଯତିଵେଷଂ ଧନଞ୍ଜଯଃ। ଆମୁଚ୍ଯ କଵଚଂ ଵୀରଃ ସମୁଚ୍ଛ୍ରିତମହଦ୍ଧନୁଃ
ଏହା ପରେ ଧନଞ୍ଜୟ ତାଙ୍କର ବେଶ ଓ ଯତିବେଶ ବଦଳାଇ, ବୀର ହୋଇ କବଚ ପିନ୍ଧି ମହାନ୍ଧନୁ ଉଠାଇଲେ ।
ଆରୁରୋହ ରଥଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଶୁକ୍ଲଵାସା ଧନଞ୍ଜଯଃ। ମହେନ୍ଦ୍ରଦତ୍ତଂ ମୁକୁଟଂ ତଥୈଵାଭରଣାନି ଚ
ଧନଞ୍ଜୟ ଧଳା ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ମହେନ୍ଦ୍ର ଦିଆ କିରିଟ ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ ।
ଅଲଙ୍କୃତ୍ଯ ତୁ କୌନ୍ତେଯଃ ପ୍ରଯାତୁମୁପଚକ୍ରମେ। ତତଃ କନ୍ଯାପୁରେ ଘୋଷସ୍ତୁମୁଲଃ ସମପଦ୍ଯତ
କୌନ୍ତେୟ ନିଜକୁ ଶୋଭିତ କରି ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ତାପରେ କନ୍ୟାପୁରରେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଲା ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନଵଵରଂ ପାର୍ଥଂ ବାଣଖଡ୍ଗଧନୁର୍ଧରମ୍। ଅଭୀଶୁହସ୍ତାଂ ସୁଶ୍ରୋଣୀମର୍ଜୁନେନ ରଥେ ସ୍ଥିତାମ୍
ନୂତନ ବର ପାର୍ଥ, ତୀର, ତଳୱାର ଓ ଧନୁଷ୍ଧାରୀ ଭାବେ ଦେଖାଗଲେ; ତାଙ୍କ ସହ ରଥରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସହ ସୁନ୍ଦର କଟିବନ୍ଧା ସୁଭଦ୍ରା ରାଶି ଧରିଥିଲେ ।
ଊଚୁଃ କନ୍ଯାସ୍ତଦା ଯାନ୍ତୀଂ ଵାସୁଦେଵସହୋଦରାମ୍। ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧା ତ୍ଵଂ ସୁଭଦ୍ରେ ଭଦ୍ରଭାଷିଣି
ସେତେବେଳେ କନ୍ୟାମାନେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସହୋଦରୀ ସୁଭଦ୍ରାକୁ ଯିବାବେଳେ କହିଲେ: "ସୁଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିବା, ଶୁଭ କଥା କହୁଥିବା ଜଣେ ଅଛ ।"
ଵାସୁଦେଵପ୍ରିଯଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଭର୍ତାରଂ ଵୀରମର୍ଜୁନମ୍। ସର୍ଵସୀମନ୍ତିନୀନାଂ ତ୍ଵାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଂ କୃଷ୍ଣସହୋଦରୀମ୍
"ବାସୁଦେବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ବୀର ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ପାଇ, ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହୋଦରୀ ।"
ମନ୍ଯାମହେ ମହାଭାଗେ ସୁଭଦ୍ରେ ଭଦ୍ରଭାଷିଣି। ଯସ୍ମାତ୍ସର୍ଵମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଭର୍ତା ତଵାର୍ଜୁନଃ
"ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ସୁଭଦ୍ରେ, ଶୁଭ କଥା କହୁଥିବା, ଆମେ ଭାବୁଛୁ ତୁମେ ସବୁଠାରୁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, କାରଣ ଅର୍ଜୁନ ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ।"
ଉପପନ୍ନସ୍ତ୍ଵଯା ଵୀରଃ ସର୍ଵଲୋକମହାରଥଃ। ହେ ପ୍ରଯାହି ଗୃହାନ୍ଭଦ୍ରେ ସୁହୃଦ୍ଭିଃ ସଂଗମୋଽସ୍ତୁ ତେ
"ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ମହାରଥୀ ବୀର ପାଇଛ; ଯାଅ, ଭଦ୍ରେ, ଘରକୁ ଯାଅ, ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ମିଳନ ହେଉ ।"
ଏଵମୁକ୍ତା ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଭିଃ ସଖୀଭିଃ ପ୍ରତିନନ୍ଦିତା। ଭଦ୍ରା ଭଦ୍ରଜଵୋପେତାନଶ୍ଵାନ୍ପୁନରଚୋଦଯତ୍
ଏଭଳି ସଖୀମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦରେ ଅଭିନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଭଦ୍ରା ଶୁଭ ଗତି ସହିତ ପୁଣି ଘୋଡ଼ାମାନେ ଚଲାଇଲେ ।
ପାର୍ଶ୍ଵେ ଚାମରହସ୍ତା ସା ସଖୀ ତସ୍ଯାଙ୍ଗନାଽଭଵତ୍। ତତଃ କନ୍ଯାପୁରଦ୍ଵାରାତ୍ସଘୋଷାଦଭିନିଃସୃତମ୍
ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଏକ ସଖୀ ଚାମର ଧରି ଦଁଡାଇଥିଲେ; ତାପରେ କନ୍ୟାପୁର ଦ୍ୱାରରୁ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ ସହ ବାହାରିଗଲେ ।
ଦଦୃଶୁସ୍ତଂ ରଥଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଜନା ଜୀମୂତନିସ୍ଵନମ୍। ସୁଭଦ୍ରାସଙ୍ଗୃହୀତସ୍ଯ ରଥସ୍ଯ ମହତଃ ସ୍ଵନମ୍
ଲୋକମାନେ ମେଘ ଗର୍ଜନ ସଦୃଶ ଶବ୍ଦ ହେଉଥିବା ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ମହାନ୍ ରଥକୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖିଲେ ।
ମେଘସ୍ଵନମିଵାକାଶେ ଶୁଶ୍ରୁଵୁଃ ପୁରଵାସିନଃ। ସୁଭଦ୍ରଯା ତୁ ସଂପନ୍ନେ ତିଷ୍ଠନ୍ରଥଵରେଽର୍ଜୁନଃ
ପୁରବାସୀମାନେ ଆକାଶରେ ମେଘର ଗର୍ଜନ ସଦୃଶ ରଥର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ; ସୁଭଦ୍ରା ସହ ଅର୍ଜୁନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ଦଁଡାଇଥିଲେ ।
ପ୍ରବଭୌ ଚ ତଯୋପେତଃ କୈଲାସ ଇଵ ଗଙ୍ଗଯା। ପାର୍ଥଃ ସୁଭଦ୍ରାସହିତୋ ଵିରରାଜ ମହାରଥଃ
ସେ ତାଙ୍କ ସହ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି କୈଳାସ ପାହାଡ଼ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ସହ ଶୋଭିତ; ପାର୍ଥ, ସୁଭଦ୍ରା ସହ ମହାରଥୀ ଭାବେ ଚମକୁଥିଲେ ।
ଵିରାଜତେ ଯଥା ଶକ୍ରୋ ରାଜଞ୍ଶଚ୍ଯା ସମନ୍ଵିତଃ। ସୁଭଦ୍ରାଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପାର୍ଥେନ ହ୍ରିଯମାଣାଂ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍
ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଶଚୀ ସହ ଶୋଭିତ, ସେପରି ପାର୍ଥ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରା ନିୟତ ଯଶସ୍ୱିନୀ ସୁଭଦ୍ରାକୁ ଦେଖିଲେ ।
ଚକ୍ରୁଃ କିଲକିଲାଶବ୍ଦାନାସାଦ୍ଯ ବହଵୋ ଜନାଃ। ଦାଶାର୍ହାଣାଂ କୁଲସ୍ଯ ଶ୍ରୀଃ ସୁଭଦ୍ରା ମଦ୍ରଭାଷିଣୀ
ଏହି ସମୟରେ ବହୁତ ଲୋକ ଏକଠା ହୋଇ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରିଲେ; ଦାଶାର୍ହ ପରିବାରର ମହିମା ସୁଭଦ୍ରା ମଦ୍ର ଭାଷାରେ କଥା କହିଲେ।
ଅଭିକାମା ସକାମେନ ପାର୍ଥେନ ସହ ଗଚ୍ଛତି। ଅଥାପରେ ତୁ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧା ଗୃହ୍ଣୀତ ଘ୍ନତ ମାଚିରମ୍
ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ପାର୍ଥଙ୍କ ସହିତ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ, 'ଧର! ମାର! ବିଳମ୍ବ କରିନାହଁ!'
ଇତି ସଂଵାର୍ଯ ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଵଵର୍ଷୁରଭିତୋ ଦିଶମ୍। ଇତି ସଂଭାଷମାଣାନାଂ ସ ନାଦଃ ସୁମହାନଭୂତ୍
ଏଭଳି କହି ସେମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କଲେ; ଏହିପରି କଥା ହେଉଥିବାବେଳେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ଉପଜିଲା।
ସ ତେନ ଜନଘୋଷେଣ ଵୀରୋ ଗଜ ଇଵାର୍ଦିତଃ। ଵଵର୍ଷ ଶରଵର୍ଷାଣି ନ ତୁ କଂଚନ ରୋଷଯତ୍
ସେ ଶୂରବୀର, ଲୋକମାନଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ଅସ୍ତିର ହୋଇଥିବା ହାତୀ ପରି, ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ, କିନ୍ତୁ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ କଲେ ନାହିଁ।
ମୁମୋଚ ନିଶିତାନ୍ବାଣାନ୍ଦୀପ୍ଯମାନାନ୍ସ୍ଵତେଜସା। ପ୍ରାସାଦଵରସଙ୍ଘେଷୁ ହର୍ମ୍ଯେଷୁ ଭଵନେଷୁ ଚ
ସେ ନିଜ ତେଜରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ମହଳ, ମନ୍ଦିର ଓ ଉଚ୍ଚ ଗୃହମାନଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ।
କ୍ଷୋଭଯିତ୍ଵା ପୁରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଗରୁତ୍ମାନିଵ ସାଗରମ୍। ପ୍ରେକ୍ଷନ୍ରୈଵକତଦ୍ଵାରଂ ନିର୍ଯଯୌ ଭରତର୍ଷଭଃ
ସେ ଶୂରବୀର ଗରୁଡ଼ ଯେପରି ସାଗରକୁ ଉତ୍ପାତ କରେ, ସେପରି ସେ ସେହି ସ୍ରେଷ୍ଠ ନଗରକୁ କମ୍ପିତ କରି, ରୈବତ ଦ୍ୱାରକୁ ଦେଖି ବାହାରିଗଲେ।