କୁକୁରାନ୍ଧକଵୃଷ୍ଣୀନାମପଯାନଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ। ଵିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ତତଃ ପାର୍ଥଃ ସୁଭଦ୍ରାମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
କୁକୁର, ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଚାଲିଯିବା ନିଶ୍ଚିତ କରି, ପାର୍ଥ ତାପରେ ଶୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଶୃଣୁ ଭଦ୍ରେ ଯଥାଶାସ୍ତ୍ରଂ ହିତାର୍ଥଂ ମୁନିଭିଃ କୃତମ୍। ଵିଵାହଂ ବହୁଧା ସତ୍ସୁ ଵର୍ଣାନାଂ ଧର୍ମସଂଯୁତମ୍
ଶୁଣ, ଭଦ୍ରେ, ମୁନିମାନେ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଅନେକ ପ୍ରକାର ବିବାହ ପ୍ରଥା ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡିକ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଗରେ ଅଛି।
କନ୍ଯାଯାସ୍ତୁ ପିତା ଭ୍ରାତା ମାତା ମାତୁଲ ଏଵ ଵା। ପିତୁଃ ପିତା ପିତୁର୍ଭ୍ରାତା ଦାନେ ତୁ ପ୍ରଭୁତାଂ ଗତଃ
କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେବାର ଅଧିକାର ତାଙ୍କ ପିତା, ଭାଇ, ମା, ମାମା, ପୁରୁଷ ପିତା କିମ୍ବା ପିତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ପାଖରେ ଥାଏ।
ମହୋତ୍ସଵଂ ପଶୁପତେର୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମଃ ପିତା ତଵ। ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଵୀପଂ ଗତୋ ଭଦ୍ରେ ପୁତ୍ରୈଃ ପୌତ୍ରୈଃ ସବାନ୍ଧଵୈଃ
ପଶୁପତିଙ୍କ ମହାଉତ୍ସବ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ, ତୁମ ପିତା, ପୁଅ, ପୋତା ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ବୀପକୁ ଗଲେ, ଭଦ୍ରେ।
ମମ ଚୈଵ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ଵିଦେଶସ୍ଥା ହି ବାନ୍ଧଵାଃ। ତସ୍ମାତ୍ସୁଭଦ୍ରେ ଗାନ୍ଧର୍ଵୋ ଵିଵାହଃ ପଞ୍ଚମଃ ସ୍ମୃତଃ
ମୋ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ବିଦେଶରେ ଅଛନ୍ତି, ବିଶାଳ ଅଖିଅଳି, ଏହିପରି ଶୁଭଦ୍ରେ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ପଞ୍ଚମ ପ୍ରକାର ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ସମାଗମେ ତୁ କନ୍ଯାଯାଃ କ୍ରିଯାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଶ୍ଚତୁର୍ଵିଧାଃ। ତେଷାଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ସାଧୂନାଂ ଶୃଣୁ ମାଧଵି ତଦ୍ଯଥା
କନ୍ୟାଙ୍କ ଏକତାରେ ଚାରିପ୍ରକାର କ୍ରିୟା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ମାଧବୀ, ଏହା କିପରି ଭଲ ଲୋକମାନେ କରନ୍ତି, ଶୁଣ।
ଵରମାହୂଯ ଵିଧିନା ପିତ୍ରା ଦତ୍ତା ତଥାର୍ଥିନେ। ସା ପତ୍ନୀ ତୁ ପରୈରୁକ୍ତା ସା ଵଶ୍ଯା ତୁ ପତିଵ୍ରତା
ଯେତେବେଳେ ପିତା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବରକୁ ଡାକି କନ୍ୟାକୁ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ଜନେ ସ୍ତ୍ରୀ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପତିପ୍ରତି ଅନୁଗତ ଓ ଅନୁଶାସିତ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।
ଭୃତ୍ଯାନାଂ ଭରଣାର୍ଥାଯ ଆତ୍ମନଃ ପୋଷଣାଯ ଚ। ଦାନେ ଗୃହୀତା ଯା ନାରୀ ସା ଭାର୍ଯେତି ସ୍ମୃତା ବୁଧୈଃ
ଭୃତ୍ୟମାନେ ଓ ନିଜ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଯେଉଁ ନାରୀ ବିବାହରେ ଗୃହୀତ, ତାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନେ ସ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ଗଣନା କରନ୍ତି।
ଧର୍ମତୋ ଵରଯିତ୍ଵା ତୁ ଆନୀଯ ସ୍ଵଂ ନିଵେଶନମ୍। ନ୍ଯାଯେନ ଦତ୍ତାତାରୁଣ୍ଯେ ଦାରାଃ ପିତୃକୃତାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଚୟନ କରି, ଯୁବତୀକୁ ନିଜ ଘରକୁ ଆଣି, ନ୍ୟାୟରେ ପିତା ଦେଇଥିଲେ, ସେ ଦାରା ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।
ଗାନ୍ଧର୍ଵେଣ ଵିଵାହେନ ରାଗାତ୍ପୁତ୍ରାର୍ଥକାରଣାତ୍। ଆତ୍ମନାଽନୁଗୃହୀତା ଯା ଵଶ୍ଯା ସା ତୁ ପ୍ରଜାଵତୀ
ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହରେ, ଆକୁଳତା ଓ ସନ୍ତାନ ଆଶାରୁ, ଯେଉଁ ନାରୀ ନିଜେ ସମ୍ମତି ଦେଇଥାଏ, ସେ ଦାରା ହୋଇ ସନ୍ତାନ ଦେଇଥାଏ।
ଜନଯେଦ୍ଯା ତୁ ଭର୍ତାରଂ ଜାଯା ଇତ୍ଯେଵ ନାମତଃ। ପତ୍ନୀ ଭାର୍ଯା ଚ ଦାରାଶ୍ଚ ଜାଯା ଚେତି ଚତୁର୍ଵିଧାଃ
ଯେଉଁ ଜନେ ପତିକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାଏ, ତାକୁ 'ଜାୟା' ଭାବରେ ଡାକାଯାଏ; ଏହିପରି, ପତ୍ନୀ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଦାରା ଓ ଜାୟା — ଚାରି ପ୍ରକାର।
ଚତସ୍ର ଏଵାଗ୍ନିସାକ୍ଷ୍ଯାଃ କ୍ରିଯାଯୁକ୍ତାଶ୍ଚ ଧର୍ମତଃ। ଗାନ୍ଧର୍ଵସ୍ତୁ କ୍ରିଯାହୀନୋ ରାଗାଦେଵ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଟି ଅଗ୍ନି ସାକ୍ଷୀରେ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରିୟା ସହିତ ହୁଏ; ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହରେ କ୍ରିୟା ନଥାଏ, କେବଳ ଆକୁଳତାରୁ ହୁଏ।
ସକାମାଯାଃ ସକାମେନ ନିର୍ମନ୍ତ୍ରୋ ରହସି ସ୍ମୃତଃ। ମଯୋକ୍ତମକ୍ରିଯଂ ଚାପି କର୍ତଵ୍ଯଂ ମାଧଵି ତ୍ଵଯା
ମଧବୀ, ଯେଉଁଠି ଆଶା ଅଛି, ଆଶାକୁ ନେଇ, ମନ୍ତ୍ର ବିନା ଗୁପ୍ତରେ ଯେପରି ମନେ ପଡ଼େ, ମୁଁ ଯାହା କହିଛି, ତାହା କରିବାକୁ ତୁମେ ଅବଶ୍ୟ କର।
ଅଯନଂ ଚୈଵ ମାସଶ୍ଚ ଋତୁଃ ପକ୍ଷସ୍ତଥା ତିଥିଃ। କରଣଂ ଚ ମୁହୂର୍ତଂ ଚ ଲଗ୍ନସଂପତ୍ତଥୈଵ ଚ
ଉତ୍ତରାୟଣ, ମାସ, ଋତୁ, ପକ୍ଷ ଓ ତିଥି; କରଣ, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଓ ଲଗ୍ନ ମିଳିବା ମଧ୍ୟ ଦରକାର।
ଵିଵାହସ୍ଯ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ପ୍ରଶସ୍ତଂ ଚୋତ୍ତରାଯଣମ୍। ଵୈଶାଖଶ୍ଚୈଵ ମାସାନାଂ ପକ୍ଷାଣାଂ ଶୁକ୍ଲ ଏଵ ଚ
ବିବାହ ପାଇଁ, ଓ ବିଶାଳନୟନୀ, ଉତ୍ତରାୟଣ ସୁଭ ଅଟେ; ସମସ୍ତ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ବୈଶାଖ ଓ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଉତ୍ତମ।
ନକ୍ଷତ୍ରାଣାଂ ତଥା ହସ୍ତସ୍ତୃତୀଯା ଚ ତିଥିଷ୍ଵପି। ଲଗ୍ନୋ ହି ମକରଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କରଣାନାଂ ବଵସ୍ତଥା
ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହସ୍ତ, ତିଥିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୃତୀୟା, ଲଗ୍ନରେ ମକର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, କରଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବବା ଉତ୍ତମ।
ମୈତ୍ରୋ ମୁହୂର୍ତୋ ଵୈଵାହ୍ଯ ଆଵଯୋଃ ଶୁଭକର୍ମଣି। ସର୍ଵସଂପଦିଯଂ ଭଦ୍ରେ ଅଦ୍ଯ ରାତ୍ରୌ ଭଵିଷ୍ଯତି
ମାଇତ୍ର ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆମର ବିବାହ ପାଇଁ ଶୁଭ; ଏହି ରାତିରେ, ଭାଗ୍ୟବତୀ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଘଟିବ।
ଭଗଵାନସ୍ତମଭ୍ଯେତି ଆଦିତ୍ଯସ୍ତପତାଂ ଵରଃ। ରାତ୍ରୌ ଵିଵାହକାଲୋଽଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ଭଗବାନ ଆସୁଛନ୍ତି; ଆଦିତ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଆଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅସ୍ତମିତ ହେଉଛନ୍ତି; ଏହି ରାତି ବିବାହ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ, କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ନାରାଯଣୋଽପି ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ନାଵବୁଧ୍ଯେତ ଵିଶ୍ଵକୃତ୍। ଧର୍ମସଙ୍କଟମାପନ୍ନେ କିଂ ନୁ କୃତ୍ଵା ସୁଖଂ ଭଵେତ୍
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜାଣିଥିବା ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଏହା ବୁଝିପାରିବେନି; ଧର୍ମ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଆସିଲେ, କଣ କରିଲେ ସୁଖ ମିଳିବ?
ମନୋଭଵେନ କାମେନ ମୋହିତଂ ମାଂ ପ୍ରଲାପିନମ୍। ପ୍ରତିଵାକ୍ଯଂ ଚ ମେ ଦେଵି କିଂ ନ ଵକ୍ଷ୍ଯସି ମାଧଵି
ମନରେ ଆଗ୍ରହ ଓ ମୋହରେ ମୁଁ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ କଥା କହୁଛି; ଦେବୀ, ମାଧବୀ, ତୁମେ ମୋତେ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେବ ନାହିଁ କି?
ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚିନ୍ତଯନ୍ତୀ ଜନାର୍ଦନମ୍। ନୋଵାଚ କିଂଚିଦ୍ଵଚନଂ ବାଷ୍ପଦୂଷିତଲୋଚନା
ଅର୍ଜୁନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କଲେ; କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଲୁହାରେ ଭରିଗଲା।
ରାଗୋନ୍ମାଦପ୍ରଲାପୀ ସନ୍ନର୍ଜୁନୋ ଜଯତାଂ ଵରଃ। ଚିନ୍ତଯାମାସ ପିତରଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚ ଲତାଗୃହମ୍
ଅର୍ଜୁନ, ରାଗରେ ମତିହାରା ହୋଇ, ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଲତାମଣ୍ଡପକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଚିନ୍ତଯାନଂ ତୁ କୌନ୍ତେଯଂ ମତ୍ଵା ଶଚ୍ଯା ଶଚୀପତିଃ। ସହିତୋ ନାରଦାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ମୁନିଭିଶ୍ଚ ମହାମନାଃ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଭାବି, ଶଚୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାମୁନିମାନଙ୍କ ସହିତ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଗନ୍ଧର୍ଵୈରପ୍ସରୋଭିଶ୍ଚ ଚାରଣୈଶ୍ଚାପି ଗୁହ୍ଯକୈଃ। ଅରୁନ୍ଧତ୍ଯା ଵସିଷ୍ଠେନ ହ୍ଯାଜଗାମ କୁଶସ୍ଥଲୀମ୍
ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ଚାରଣ ଓ ଗୁହ୍ୟକମାନେ, ଅରୁନ୍ଧତୀ ଓ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ସହିତ, କୁଶସ୍ଥଳୀକୁ ଆସିଲେ।
ଚିନ୍ତିତଂ ଚ ସୁଭଦ୍ରାଯାଶ୍ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ଜନାର୍ଦନଃ। ନିଦ୍ରଯାପହୃତଜ୍ଞାନଂ ରୌହିଣେଯଂ ଵିନା ତଦା
ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ଭାବନା ଭାବି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦେଖିଲେ ଯେ, ରୌହିଣେୟ ନିଦ୍ରାରେ ଅବିବେକୀ ହୋଇ, ସେଠାରେ ନାହାନ୍ତି।
ସହାକ୍ରୂରେଣ ଶିନିନା ସତ୍ଯକେନ ଗଦେନ ଚ। ଵସୁଦେଵେନ ଦେଵକ୍ଯା ଆହୂକେନ ଚ ଧୀମତା
ଅକୃର, ଶିନି, ସତ୍ୟକି, ଗଦା, ବସୁଦେବ, ଦେବକୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଆହୂକ ସହିତ।
ଆଜଗାମ ପୁରୀଂ ରାତ୍ରୌ ଦ୍ଵାରକାଂ ସ୍ଵଜନୈର୍ଵୃତଃ। ପୂଜଯିତ୍ଵା ତୁ ଦେଵେଶୋ ନାରଦାଦୀନ୍ମହାଯଶାଃ
ସେ ରାତିରେ ସ୍ୱଜନମାନେ ସହିତ ଦ୍ୱାରକାପୁରୀକୁ ଆସିଲେ; ଦେବମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ମହାଯଶସ୍ବୀ, ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
କୁଶଲପ୍ରଶ୍ନମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରେଣାଭିଯାଚିତଃ। ଵୈଵାହିକୀଂ କ୍ରିଯାଂ କୃଷ୍ଣଃ ସ ତଥେତ୍ଯେଵମୁକ୍ତଵାନ୍
ସେମାନଙ୍କ ଖବର ନେଇ, ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, 'ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଉ', ଏଭଳି।
ଆହୁକୋ ଵସୁଦେଵଶ୍ଚ ସହାକ୍ରୂରଃ ସସାତ୍ଯକିଃ। ଅଭିପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ପାକଶାସନମବ୍ରୁଵନ୍। ଦେଵଦେଵ ନମସ୍ତେସ୍ତୁ ଲୋକନାଥ ଜଗତ୍ପତେ
ଆହୂକ, ବସୁଦେବ, ଅକୃର ଓ ସତ୍ୟକି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ପାକଶାସନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ, ଆମେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ୱାମୀ।'
ଵଯଂ ଧନ୍ଯାଃ ସ୍ମ ସହିତୈର୍ବାନ୍ଧଵୈଃ ସହିତାଃ ପ୍ରଭୋ। କୃତପ୍ରସାଦାସ୍ତୁ ଵଯଂ ତଵ ଵାକ୍ଯେନ ଵିଶ୍ଵଜିତ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ସ୍ବଜନମାନେ ସହିତ ଧନ୍ୟ; ତୁମର କଥା ଦ୍ୱାରା ଆମେ କୃପାପ୍ରାପ୍ତ ହେଲୁ, ବିଶ୍ୱଜିତ।