ସଂଵିଧାନପରା ଭଦ୍ରେ ଭଵ ତ୍ଵଂ ଵଶଵର୍ତିନୀ
'ଭଲ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର, ହେ ଶୁଭେ, ଏବଂ ଅନୁଗତ ରୁହ।'
ଏଵମାଦିଶ୍ଯ ଭିକ୍ଷାଂ ଚ ଭଦ୍ରାଂ ଚ ମଧୁସୂଦନଃ। ଯଯୌ ଶଙ୍ଖପ୍ରଣାଦେନ ଭେରୀଣାଂ ନିସ୍ଵନେନ ଚ
ଏଭଳି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ ଓ ଅନୁମତି ଦେଇ, ମଧୁସୂଦନ ଶଂଖ ଓ ଢୋଳର ଶବ୍ଦ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ।
ତତସ୍ତୁ ଦ୍ଵୀପମାସାଦ୍ଯ ଦାନଧର୍ମପରାଯଣାଃ। ଉଗ୍ରସେନମୁଖାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଵିଜହୁଃ କୁକୁରାନ୍ଧକାଃ
ତାପରେ ଦ୍ୱୀପକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦାନ ଓ ଧର୍ମରେ ଲାଗିଥିବା, ଉଗ୍ରସେନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, କୁକୁର ଓ ଅନ୍ଧକମାନେ ଆନନ୍ଦ କଲେ।
ପଟହାନାଂ ପ୍ରଣାଦୈଶ୍ଚ ଭେରୀଣାଂ ନିସ୍ଵନେନ ଚ। ସପ୍ତଯୋଜନଵିସ୍ତାର ଆଯତୋ ଦଶଯୋଜନମ୍
ପଟାହ ଓ ଢୋଳର ଗଞ୍ଜନରେ, ସାତ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ଓ ଦଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ଦ୍ୱୀପଟି ଶବ୍ଦରେ ଭରିଗଲା।
ବଭୂଵ ସ ମହାଦ୍ଵୀପଃ ସପର୍ଵତମହାଵନଃ। ସେତୁପୁଷ୍କରିଣୀଜାଲୈରାକ୍ରୀଡଃ ସର୍ଵସାତ୍ଵତାମ୍
ସେ ମହାଦ୍ବୀପ, ପାହାଡ଼ ଓ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ସହିତ, ସାତ୍ବତମାନେ ଖେଳିବା ପାଇଁ ଅନେକ ପଦ୍ମପୋକରୀ ରେ ଶୋଭିତ ହେଇଗଲା।
ଵାପୀପଲ୍ଵଲସଙ୍ଘୈଶ୍ଚ କାନନୈଶ୍ଚ ମନୋରମୈଃ। ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ଯୋଗ୍ଯଃ ସର୍ଵପ୍ରହର୍ଷତଃ
ଅନେକ ଜଳପୋକରୀ, ଜଳାଶୟ ଓ ମନୋହର ଉଦ୍ୟାନରେ ଭରି, ଏହା ବାସୁଦେବଙ୍କ ମନୋରଞ୍ଜନ ପାଇଁ ଏକଦମ ଉପଯୁକ୍ତ ହେଲା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲା।
କୁକୁରାନ୍ଧକଵୃଷ୍ଣୀନାଂ ତଥା ପ୍ରିଯକରସ୍ତଦା। ବଭୂଵ ପରମୋପେତସ୍ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପ ଇଵାପରଃ
ସେ ସମୟରେ, କୁକୁର, ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ପାଇଁ ଏହା ଅତି ପ୍ରିୟ ହେଲା, ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗ ଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେଖାଗଲା।
ଚତୁସ୍ତ୍ରିଂଶଦହୋରାତ୍ରଂ ଦାନଧର୍ମପରାଯଣାଃ। ଉଗ୍ରସେନମୁଖାଃ ସର୍ଵେ ଵିଜହୁଃ କୁକୁରାନ୍ଧକାଃ
ଚଉତ୍ରିଶି ଦିନ ଓ ରାତି, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ କୁକୁର ଓ ଅନ୍ଧକମାନେ ଦାନ ଓ ଧର୍ମରେ ନିମଗ୍ନ ରହିଲେ।
ଵିଚିତ୍ରମାଲ୍ଯାଭରଣାଶ୍ଚିତ୍ରଗନ୍ଧାନୁଲେପନାଃ। ଵିହାରାଭିଗତାଃ ସର୍ଵେ ଯାଦଵା ହର୍ଷସଂଯୁତାଃ
ସମସ୍ତ ଯାଦବମାନେ ଅନେକ ରଙ୍ଗିନ ମାଳା, ଭୂଷଣ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଲେପ ଲଗାଇ, ଆନନ୍ଦରେ ଭରି ମନୋରଞ୍ଜନ କରିବାକୁ ଆସିଲେ।
ସୁନୃତ୍ତଗୀତଵାଦିତ୍ରୈ ରମମାଣାସ୍ତଦାଽଭଵନ୍। ପ୍ରତିଯାତେ ଦଶାର୍ହାଣାମୃଷଭେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ଵନି। ସୁଭଧ୍ରୋଦ୍ଵାହନଂ ପାର୍ଥଃ ପ୍ରାପ୍ତକାଲମମନ୍ଯତ
ସେମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ; ଦଶାର୍ହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ବୀ ଫେରିଗଲାପରେ, ପାର୍ଥ ଶୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ସମୟ ଉପଯୁକ୍ତ ବୋଲି ଭାବିଲେ।
କୁକୁରାନ୍ଧକଵୃଷ୍ଣୀନାମପଯାନଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ। ଵିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ତତଃ ପାର୍ଥଃ ସୁଭଦ୍ରାମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
କୁକୁର, ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଚାଲିଯିବା ନିଶ୍ଚିତ କରି, ପାର୍ଥ ତାପରେ ଶୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଶୃଣୁ ଭଦ୍ରେ ଯଥାଶାସ୍ତ୍ରଂ ହିତାର୍ଥଂ ମୁନିଭିଃ କୃତମ୍। ଵିଵାହଂ ବହୁଧା ସତ୍ସୁ ଵର୍ଣାନାଂ ଧର୍ମସଂଯୁତମ୍
ଶୁଣ, ଭଦ୍ରେ, ମୁନିମାନେ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଅନେକ ପ୍ରକାର ବିବାହ ପ୍ରଥା ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡିକ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଗରେ ଅଛି।
କନ୍ଯାଯାସ୍ତୁ ପିତା ଭ୍ରାତା ମାତା ମାତୁଲ ଏଵ ଵା। ପିତୁଃ ପିତା ପିତୁର୍ଭ୍ରାତା ଦାନେ ତୁ ପ୍ରଭୁତାଂ ଗତଃ
କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେବାର ଅଧିକାର ତାଙ୍କ ପିତା, ଭାଇ, ମା, ମାମା, ପୁରୁଷ ପିତା କିମ୍ବା ପିତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ପାଖରେ ଥାଏ।
ମହୋତ୍ସଵଂ ପଶୁପତେର୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମଃ ପିତା ତଵ। ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଵୀପଂ ଗତୋ ଭଦ୍ରେ ପୁତ୍ରୈଃ ପୌତ୍ରୈଃ ସବାନ୍ଧଵୈଃ
ପଶୁପତିଙ୍କ ମହାଉତ୍ସବ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ, ତୁମ ପିତା, ପୁଅ, ପୋତା ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ବୀପକୁ ଗଲେ, ଭଦ୍ରେ।
ମମ ଚୈଵ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ଵିଦେଶସ୍ଥା ହି ବାନ୍ଧଵାଃ। ତସ୍ମାତ୍ସୁଭଦ୍ରେ ଗାନ୍ଧର୍ଵୋ ଵିଵାହଃ ପଞ୍ଚମଃ ସ୍ମୃତଃ
ମୋ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ବିଦେଶରେ ଅଛନ୍ତି, ବିଶାଳ ଅଖିଅଳି, ଏହିପରି ଶୁଭଦ୍ରେ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ପଞ୍ଚମ ପ୍ରକାର ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ସମାଗମେ ତୁ କନ୍ଯାଯାଃ କ୍ରିଯାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଶ୍ଚତୁର୍ଵିଧାଃ। ତେଷାଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ସାଧୂନାଂ ଶୃଣୁ ମାଧଵି ତଦ୍ଯଥା
କନ୍ୟାଙ୍କ ଏକତାରେ ଚାରିପ୍ରକାର କ୍ରିୟା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ମାଧବୀ, ଏହା କିପରି ଭଲ ଲୋକମାନେ କରନ୍ତି, ଶୁଣ।
ଵରମାହୂଯ ଵିଧିନା ପିତ୍ରା ଦତ୍ତା ତଥାର୍ଥିନେ। ସା ପତ୍ନୀ ତୁ ପରୈରୁକ୍ତା ସା ଵଶ୍ଯା ତୁ ପତିଵ୍ରତା
ଯେତେବେଳେ ପିତା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବରକୁ ଡାକି କନ୍ୟାକୁ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ଜନେ ସ୍ତ୍ରୀ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପତିପ୍ରତି ଅନୁଗତ ଓ ଅନୁଶାସିତ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।
ଭୃତ୍ଯାନାଂ ଭରଣାର୍ଥାଯ ଆତ୍ମନଃ ପୋଷଣାଯ ଚ। ଦାନେ ଗୃହୀତା ଯା ନାରୀ ସା ଭାର୍ଯେତି ସ୍ମୃତା ବୁଧୈଃ
ଭୃତ୍ୟମାନେ ଓ ନିଜ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଯେଉଁ ନାରୀ ବିବାହରେ ଗୃହୀତ, ତାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନେ ସ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ଗଣନା କରନ୍ତି।
ଧର୍ମତୋ ଵରଯିତ୍ଵା ତୁ ଆନୀଯ ସ୍ଵଂ ନିଵେଶନମ୍। ନ୍ଯାଯେନ ଦତ୍ତାତାରୁଣ୍ଯେ ଦାରାଃ ପିତୃକୃତାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଚୟନ କରି, ଯୁବତୀକୁ ନିଜ ଘରକୁ ଆଣି, ନ୍ୟାୟରେ ପିତା ଦେଇଥିଲେ, ସେ ଦାରା ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।
ଗାନ୍ଧର୍ଵେଣ ଵିଵାହେନ ରାଗାତ୍ପୁତ୍ରାର୍ଥକାରଣାତ୍। ଆତ୍ମନାଽନୁଗୃହୀତା ଯା ଵଶ୍ଯା ସା ତୁ ପ୍ରଜାଵତୀ
ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହରେ, ଆକୁଳତା ଓ ସନ୍ତାନ ଆଶାରୁ, ଯେଉଁ ନାରୀ ନିଜେ ସମ୍ମତି ଦେଇଥାଏ, ସେ ଦାରା ହୋଇ ସନ୍ତାନ ଦେଇଥାଏ।
ଜନଯେଦ୍ଯା ତୁ ଭର୍ତାରଂ ଜାଯା ଇତ୍ଯେଵ ନାମତଃ। ପତ୍ନୀ ଭାର୍ଯା ଚ ଦାରାଶ୍ଚ ଜାଯା ଚେତି ଚତୁର୍ଵିଧାଃ
ଯେଉଁ ଜନେ ପତିକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାଏ, ତାକୁ 'ଜାୟା' ଭାବରେ ଡାକାଯାଏ; ଏହିପରି, ପତ୍ନୀ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଦାରା ଓ ଜାୟା — ଚାରି ପ୍ରକାର।
ଚତସ୍ର ଏଵାଗ୍ନିସାକ୍ଷ୍ଯାଃ କ୍ରିଯାଯୁକ୍ତାଶ୍ଚ ଧର୍ମତଃ। ଗାନ୍ଧର୍ଵସ୍ତୁ କ୍ରିଯାହୀନୋ ରାଗାଦେଵ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଟି ଅଗ୍ନି ସାକ୍ଷୀରେ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରିୟା ସହିତ ହୁଏ; ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହରେ କ୍ରିୟା ନଥାଏ, କେବଳ ଆକୁଳତାରୁ ହୁଏ।
ସକାମାଯାଃ ସକାମେନ ନିର୍ମନ୍ତ୍ରୋ ରହସି ସ୍ମୃତଃ। ମଯୋକ୍ତମକ୍ରିଯଂ ଚାପି କର୍ତଵ୍ଯଂ ମାଧଵି ତ୍ଵଯା
ମଧବୀ, ଯେଉଁଠି ଆଶା ଅଛି, ଆଶାକୁ ନେଇ, ମନ୍ତ୍ର ବିନା ଗୁପ୍ତରେ ଯେପରି ମନେ ପଡ଼େ, ମୁଁ ଯାହା କହିଛି, ତାହା କରିବାକୁ ତୁମେ ଅବଶ୍ୟ କର।
ଅଯନଂ ଚୈଵ ମାସଶ୍ଚ ଋତୁଃ ପକ୍ଷସ୍ତଥା ତିଥିଃ। କରଣଂ ଚ ମୁହୂର୍ତଂ ଚ ଲଗ୍ନସଂପତ୍ତଥୈଵ ଚ
ଉତ୍ତରାୟଣ, ମାସ, ଋତୁ, ପକ୍ଷ ଓ ତିଥି; କରଣ, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଓ ଲଗ୍ନ ମିଳିବା ମଧ୍ୟ ଦରକାର।
ଵିଵାହସ୍ଯ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ପ୍ରଶସ୍ତଂ ଚୋତ୍ତରାଯଣମ୍। ଵୈଶାଖଶ୍ଚୈଵ ମାସାନାଂ ପକ୍ଷାଣାଂ ଶୁକ୍ଲ ଏଵ ଚ
ବିବାହ ପାଇଁ, ଓ ବିଶାଳନୟନୀ, ଉତ୍ତରାୟଣ ସୁଭ ଅଟେ; ସମସ୍ତ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ବୈଶାଖ ଓ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଉତ୍ତମ।
ନକ୍ଷତ୍ରାଣାଂ ତଥା ହସ୍ତସ୍ତୃତୀଯା ଚ ତିଥିଷ୍ଵପି। ଲଗ୍ନୋ ହି ମକରଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କରଣାନାଂ ବଵସ୍ତଥା
ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହସ୍ତ, ତିଥିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୃତୀୟା, ଲଗ୍ନରେ ମକର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, କରଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବବା ଉତ୍ତମ।
ମୈତ୍ରୋ ମୁହୂର୍ତୋ ଵୈଵାହ୍ଯ ଆଵଯୋଃ ଶୁଭକର୍ମଣି। ସର୍ଵସଂପଦିଯଂ ଭଦ୍ରେ ଅଦ୍ଯ ରାତ୍ରୌ ଭଵିଷ୍ଯତି
ମାଇତ୍ର ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆମର ବିବାହ ପାଇଁ ଶୁଭ; ଏହି ରାତିରେ, ଭାଗ୍ୟବତୀ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଘଟିବ।
ଭଗଵାନସ୍ତମଭ୍ଯେତି ଆଦିତ୍ଯସ୍ତପତାଂ ଵରଃ। ରାତ୍ରୌ ଵିଵାହକାଲୋଽଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ଭଗବାନ ଆସୁଛନ୍ତି; ଆଦିତ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଆଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅସ୍ତମିତ ହେଉଛନ୍ତି; ଏହି ରାତି ବିବାହ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ, କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ନାରାଯଣୋଽପି ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ନାଵବୁଧ୍ଯେତ ଵିଶ୍ଵକୃତ୍। ଧର୍ମସଙ୍କଟମାପନ୍ନେ କିଂ ନୁ କୃତ୍ଵା ସୁଖଂ ଭଵେତ୍
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜାଣିଥିବା ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଏହା ବୁଝିପାରିବେନି; ଧର୍ମ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଆସିଲେ, କଣ କରିଲେ ସୁଖ ମିଳିବ?
ମନୋଭଵେନ କାମେନ ମୋହିତଂ ମାଂ ପ୍ରଲାପିନମ୍। ପ୍ରତିଵାକ୍ଯଂ ଚ ମେ ଦେଵି କିଂ ନ ଵକ୍ଷ୍ଯସି ମାଧଵି
ମନରେ ଆଗ୍ରହ ଓ ମୋହରେ ମୁଁ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ କଥା କହୁଛି; ଦେବୀ, ମାଧବୀ, ତୁମେ ମୋତେ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେବ ନାହିଁ କି?