ନଗରେ ଘୋଷଯାସ ହିତାର୍ଥଂ ସଵ୍ଯସାଚିନଃ। ଇତଶ୍ଚତୁର୍ଥେ ତ୍ଵହନି ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଵୀପଂ ତୁ ଗମ୍ଯତାମ୍
ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ସହରରେ ଘୋଷଣା ହେଲା—ଏଠାରୁ ଚାରି ଦିନ ପରେ ସମସ୍ତେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱୀପକୁ ଯିବେ।
ସଦାରୈଃ ସାନୁଯାତ୍ରୈଶ୍ଚ ସପୁତ୍ରୈଃ ସହବାଧଵୈଃ। ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ସର୍ଵଵର୍ମୈଶ୍ଚ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ସର୍ଵଯାଦଵୈଃ
ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧା ଓ ଯାଦବମାନେ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ପରିବାର, ପୁଅ ଓ ଭାଇମାନେ ସହିତ, ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ଆଦେଶ ମିଳିଲା।
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ତଥା ଚକ୍ରୁଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ। ତତଃ ସର୍ଵଦଶାର୍ହାଣାମନ୍ତର୍ଦ୍ଵୀପେ ଚ ଭାରତ
ଏଭଳି ଆଦେଶ ପାଇ ସମସ୍ତେ ଏହିପରି କଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦଶାର୍ହମାନେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱୀପରେ ଏକାଠି ହେଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଚତୁସ୍ତ୍ରିଂଶଦହୋରାତ୍ରଂ ବଭୂଵ ପରମୋତ୍ସଵଃ। କୃଷ୍ଣରାମାହୁକାକ୍ରୂରପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଶିନିସତ୍ଯକାଃ
ଚଉତିରିଶ ଦିନ ଧରି ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ, ଅହୁକ, ଅକୃର, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଶିନି ଓ ସାତ୍ୟକି ଥିଲେ।
ସମୁଦ୍ରଂ ପ୍ରଯଯୁର୍ହୃଷ୍ଟାଃ କୁକୁରାନ୍ଧକଵୃଷ୍ଣଯଃ। ଯୁକ୍ତଯନ୍ତ୍ରପତାକାଭିର୍ଵୃଷ୍ଣଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହ
କୁକୁର, ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ବୃଷ୍ଣିମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ, ରଥ ଓ ପତାକା ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ସମୁଦ୍ରଂ ପ୍ରଯଯୁର୍ନୌଭିଃ ସର୍ଵେ ପୁରନିଵାସିନଃ। ତତସ୍ତ୍ଵରିତମାଗତ୍ଯ ଦାଶାର୍ହଗଣପୂଜିତମ୍
ସହରର ସମସ୍ତ ଲୋକ ନୌକାରେ ବସି ସମୁଦ୍ରକୁ ଗଲେ; ତାପରେ ତାରାତାରି ଆସି, ଦଶାର୍ହମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ସୁଭଦ୍ରା ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷମବ୍ରଵୀଦ୍ଯତିଶାସନାତ୍। କୃତ୍ଯଵାନ୍ଦ୍ଵାଦଶାହାନି ସ୍ଥାତା ସ ଭଗଵାନିହ
ସୁଭଦ୍ରା ତପସ୍ବୀଙ୍କ ଆଦେଶରେ ପଦ୍ମନୟନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ଯାଏଁ ଭଗବାନ୍ ଏଠାରେ ରୁହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ।'
ତିଷ୍ଠତସ୍ତସ୍ଯ କଃ କୁର୍ଯାଦୁପସ୍ଥାନଵିଧିଂ ସଦା। ତମୁଵାଚ ହୃଷୀକେଶଃ କସ୍ତ୍ଵଦନ୍ଯୋ ଵିଶେଷତଃ
'ସେଠାରେ ଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ସେବା କିଏ ସଦା କରିବେ?' ସେ ପଚାରିଲେ। ହୃଷୀକେଶ କହିଲେ—'ତୁମେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଏ, ବିଶେଷ କରି?'
ତମୃଷିଂ ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥାତୁମିତୋ ନାର୍ହତି ମାଧଵି। ତ୍ଵମେଵାସ୍ମନ୍ମତେନାଦ୍ଯ ମହର୍ଷେର୍ଵଶଵର୍ତିନୀ
'ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମହିଳା ସେ ଋଷିଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ହେ ମାଧବୀ; ଆମର ମତାନୁସାରେ ଆଜି ତୁମେ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଅନୁଗତ ହେବା ଦରକାର।'
କୁରୁ ସର୍ଵାଣି କାର୍ଯାଣି କୀର୍ତିଂ ଧର୍ମମଵେକ୍ଷ୍ଯ ଚ। ତସ୍ଯ ଚାତିଥିମୁଖ୍ଯସ୍ଯ ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ତପସ୍ଵିନାମ୍
'ସମସ୍ତ କାମ କର, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଧର୍ମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି, ସେ ମୁଖ୍ୟ ଅତିଥି ଓ ସମସ୍ତ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ।'
ସଂଵିଧାନପରା ଭଦ୍ରେ ଭଵ ତ୍ଵଂ ଵଶଵର୍ତିନୀ
'ଭଲ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର, ହେ ଶୁଭେ, ଏବଂ ଅନୁଗତ ରୁହ।'
ଏଵମାଦିଶ୍ଯ ଭିକ୍ଷାଂ ଚ ଭଦ୍ରାଂ ଚ ମଧୁସୂଦନଃ। ଯଯୌ ଶଙ୍ଖପ୍ରଣାଦେନ ଭେରୀଣାଂ ନିସ୍ଵନେନ ଚ
ଏଭଳି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ ଓ ଅନୁମତି ଦେଇ, ମଧୁସୂଦନ ଶଂଖ ଓ ଢୋଳର ଶବ୍ଦ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ।
ତତସ୍ତୁ ଦ୍ଵୀପମାସାଦ୍ଯ ଦାନଧର୍ମପରାଯଣାଃ। ଉଗ୍ରସେନମୁଖାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଵିଜହୁଃ କୁକୁରାନ୍ଧକାଃ
ତାପରେ ଦ୍ୱୀପକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦାନ ଓ ଧର୍ମରେ ଲାଗିଥିବା, ଉଗ୍ରସେନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, କୁକୁର ଓ ଅନ୍ଧକମାନେ ଆନନ୍ଦ କଲେ।
ପଟହାନାଂ ପ୍ରଣାଦୈଶ୍ଚ ଭେରୀଣାଂ ନିସ୍ଵନେନ ଚ। ସପ୍ତଯୋଜନଵିସ୍ତାର ଆଯତୋ ଦଶଯୋଜନମ୍
ପଟାହ ଓ ଢୋଳର ଗଞ୍ଜନରେ, ସାତ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ଓ ଦଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ଦ୍ୱୀପଟି ଶବ୍ଦରେ ଭରିଗଲା।
ବଭୂଵ ସ ମହାଦ୍ଵୀପଃ ସପର୍ଵତମହାଵନଃ। ସେତୁପୁଷ୍କରିଣୀଜାଲୈରାକ୍ରୀଡଃ ସର୍ଵସାତ୍ଵତାମ୍
ସେ ମହାଦ୍ବୀପ, ପାହାଡ଼ ଓ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ସହିତ, ସାତ୍ବତମାନେ ଖେଳିବା ପାଇଁ ଅନେକ ପଦ୍ମପୋକରୀ ରେ ଶୋଭିତ ହେଇଗଲା।
ଵାପୀପଲ୍ଵଲସଙ୍ଘୈଶ୍ଚ କାନନୈଶ୍ଚ ମନୋରମୈଃ। ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ଯୋଗ୍ଯଃ ସର୍ଵପ୍ରହର୍ଷତଃ
ଅନେକ ଜଳପୋକରୀ, ଜଳାଶୟ ଓ ମନୋହର ଉଦ୍ୟାନରେ ଭରି, ଏହା ବାସୁଦେବଙ୍କ ମନୋରଞ୍ଜନ ପାଇଁ ଏକଦମ ଉପଯୁକ୍ତ ହେଲା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲା।
କୁକୁରାନ୍ଧକଵୃଷ୍ଣୀନାଂ ତଥା ପ୍ରିଯକରସ୍ତଦା। ବଭୂଵ ପରମୋପେତସ୍ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପ ଇଵାପରଃ
ସେ ସମୟରେ, କୁକୁର, ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ପାଇଁ ଏହା ଅତି ପ୍ରିୟ ହେଲା, ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗ ଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେଖାଗଲା।
ଚତୁସ୍ତ୍ରିଂଶଦହୋରାତ୍ରଂ ଦାନଧର୍ମପରାଯଣାଃ। ଉଗ୍ରସେନମୁଖାଃ ସର୍ଵେ ଵିଜହୁଃ କୁକୁରାନ୍ଧକାଃ
ଚଉତ୍ରିଶି ଦିନ ଓ ରାତି, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ କୁକୁର ଓ ଅନ୍ଧକମାନେ ଦାନ ଓ ଧର୍ମରେ ନିମଗ୍ନ ରହିଲେ।
ଵିଚିତ୍ରମାଲ୍ଯାଭରଣାଶ୍ଚିତ୍ରଗନ୍ଧାନୁଲେପନାଃ। ଵିହାରାଭିଗତାଃ ସର୍ଵେ ଯାଦଵା ହର୍ଷସଂଯୁତାଃ
ସମସ୍ତ ଯାଦବମାନେ ଅନେକ ରଙ୍ଗିନ ମାଳା, ଭୂଷଣ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଲେପ ଲଗାଇ, ଆନନ୍ଦରେ ଭରି ମନୋରଞ୍ଜନ କରିବାକୁ ଆସିଲେ।
ସୁନୃତ୍ତଗୀତଵାଦିତ୍ରୈ ରମମାଣାସ୍ତଦାଽଭଵନ୍। ପ୍ରତିଯାତେ ଦଶାର୍ହାଣାମୃଷଭେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ଵନି। ସୁଭଧ୍ରୋଦ୍ଵାହନଂ ପାର୍ଥଃ ପ୍ରାପ୍ତକାଲମମନ୍ଯତ
ସେମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ; ଦଶାର୍ହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ବୀ ଫେରିଗଲାପରେ, ପାର୍ଥ ଶୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ସମୟ ଉପଯୁକ୍ତ ବୋଲି ଭାବିଲେ।
କୁକୁରାନ୍ଧକଵୃଷ୍ଣୀନାମପଯାନଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ। ଵିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ତତଃ ପାର୍ଥଃ ସୁଭଦ୍ରାମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
କୁକୁର, ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଚାଲିଯିବା ନିଶ୍ଚିତ କରି, ପାର୍ଥ ତାପରେ ଶୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଶୃଣୁ ଭଦ୍ରେ ଯଥାଶାସ୍ତ୍ରଂ ହିତାର୍ଥଂ ମୁନିଭିଃ କୃତମ୍। ଵିଵାହଂ ବହୁଧା ସତ୍ସୁ ଵର୍ଣାନାଂ ଧର୍ମସଂଯୁତମ୍
ଶୁଣ, ଭଦ୍ରେ, ମୁନିମାନେ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଅନେକ ପ୍ରକାର ବିବାହ ପ୍ରଥା ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡିକ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଗରେ ଅଛି।
କନ୍ଯାଯାସ୍ତୁ ପିତା ଭ୍ରାତା ମାତା ମାତୁଲ ଏଵ ଵା। ପିତୁଃ ପିତା ପିତୁର୍ଭ୍ରାତା ଦାନେ ତୁ ପ୍ରଭୁତାଂ ଗତଃ
କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେବାର ଅଧିକାର ତାଙ୍କ ପିତା, ଭାଇ, ମା, ମାମା, ପୁରୁଷ ପିତା କିମ୍ବା ପିତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ପାଖରେ ଥାଏ।
ମହୋତ୍ସଵଂ ପଶୁପତେର୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମଃ ପିତା ତଵ। ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଵୀପଂ ଗତୋ ଭଦ୍ରେ ପୁତ୍ରୈଃ ପୌତ୍ରୈଃ ସବାନ୍ଧଵୈଃ
ପଶୁପତିଙ୍କ ମହାଉତ୍ସବ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ, ତୁମ ପିତା, ପୁଅ, ପୋତା ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ବୀପକୁ ଗଲେ, ଭଦ୍ରେ।
ମମ ଚୈଵ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ଵିଦେଶସ୍ଥା ହି ବାନ୍ଧଵାଃ। ତସ୍ମାତ୍ସୁଭଦ୍ରେ ଗାନ୍ଧର୍ଵୋ ଵିଵାହଃ ପଞ୍ଚମଃ ସ୍ମୃତଃ
ମୋ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ବିଦେଶରେ ଅଛନ୍ତି, ବିଶାଳ ଅଖିଅଳି, ଏହିପରି ଶୁଭଦ୍ରେ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ପଞ୍ଚମ ପ୍ରକାର ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ସମାଗମେ ତୁ କନ୍ଯାଯାଃ କ୍ରିଯାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଶ୍ଚତୁର୍ଵିଧାଃ। ତେଷାଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ସାଧୂନାଂ ଶୃଣୁ ମାଧଵି ତଦ୍ଯଥା
କନ୍ୟାଙ୍କ ଏକତାରେ ଚାରିପ୍ରକାର କ୍ରିୟା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ମାଧବୀ, ଏହା କିପରି ଭଲ ଲୋକମାନେ କରନ୍ତି, ଶୁଣ।
ଵରମାହୂଯ ଵିଧିନା ପିତ୍ରା ଦତ୍ତା ତଥାର୍ଥିନେ। ସା ପତ୍ନୀ ତୁ ପରୈରୁକ୍ତା ସା ଵଶ୍ଯା ତୁ ପତିଵ୍ରତା
ଯେତେବେଳେ ପିତା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବରକୁ ଡାକି କନ୍ୟାକୁ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ଜନେ ସ୍ତ୍ରୀ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପତିପ୍ରତି ଅନୁଗତ ଓ ଅନୁଶାସିତ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।
ଭୃତ୍ଯାନାଂ ଭରଣାର୍ଥାଯ ଆତ୍ମନଃ ପୋଷଣାଯ ଚ। ଦାନେ ଗୃହୀତା ଯା ନାରୀ ସା ଭାର୍ଯେତି ସ୍ମୃତା ବୁଧୈଃ
ଭୃତ୍ୟମାନେ ଓ ନିଜ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଯେଉଁ ନାରୀ ବିବାହରେ ଗୃହୀତ, ତାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନେ ସ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ଗଣନା କରନ୍ତି।
ଧର୍ମତୋ ଵରଯିତ୍ଵା ତୁ ଆନୀଯ ସ୍ଵଂ ନିଵେଶନମ୍। ନ୍ଯାଯେନ ଦତ୍ତାତାରୁଣ୍ଯେ ଦାରାଃ ପିତୃକୃତାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଚୟନ କରି, ଯୁବତୀକୁ ନିଜ ଘରକୁ ଆଣି, ନ୍ୟାୟରେ ପିତା ଦେଇଥିଲେ, ସେ ଦାରା ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।
ଗାନ୍ଧର୍ଵେଣ ଵିଵାହେନ ରାଗାତ୍ପୁତ୍ରାର୍ଥକାରଣାତ୍। ଆତ୍ମନାଽନୁଗୃହୀତା ଯା ଵଶ୍ଯା ସା ତୁ ପ୍ରଜାଵତୀ
ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହରେ, ଆକୁଳତା ଓ ସନ୍ତାନ ଆଶାରୁ, ଯେଉଁ ନାରୀ ନିଜେ ସମ୍ମତି ଦେଇଥାଏ, ସେ ଦାରା ହୋଇ ସନ୍ତାନ ଦେଇଥାଏ।