କନ୍ଯାପୁରେ ତୁ ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯେନ ଚକ୍ଷୁଷା। ଶଶାସ ରୁକ୍ମିଣୀଂ କୃଷ୍ଣୋ ଭୋଜନାଦି ତଦାର୍ଜୁନେ
କନ୍ୟାମଣ୍ଡପରେ କଣ ଘଟିଛି ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଜାଣି, କୃଷ୍ଣ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୋଜନ ଓ ଅନ୍ୟ କଥା ନେଇ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ।
ତଦାପ୍ରଭୃତି ତାଂ ଭଦ୍ରାଂ ଚିନ୍ତଯନ୍ଵୈ ଧନଞ୍ଜଯଃ। ଆସ୍ତେ ସ୍ମ ସ ତଦାଽଽରାମେ କାମେନ ଭୃଶପୀଡିତଃ
ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଧନଞ୍ଜୟ ସେ ଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଆରାମବନରେ ରହିଲେ, ଅତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ ପୀଡିତ ହେଉଥିଲେ।
ସୁଭଦ୍ରା ଚାପି ନ ସ୍ଵସ୍ଥା ପାର୍ଥଂ ପ୍ରତି ବଭୂଵ ସା। କୃଶା ଵିଵର୍ଣଵଦନା ଚିନ୍ତାଶୋକପରାଯଣା
ସୁଭଦ୍ରା ମଧ୍ୟ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ନେଇ ଶାନ୍ତି ମନେ ପାଉନଥିଲେ; ଦୁଃଖ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ୍ନ ହୋଇ, ସେ ଦୁର୍ବଳ ଓ ମୁହଁ ମ୍ଲାନ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ନିଶ୍ଵାସପରମା ଭଦ୍ରା ମାନସେନ ମନସ୍ଵିନୀ। ନ ଶଯ୍ଯାସନଭୋଗେଷୁ ରତିଂ ଵିନ୍ଦତି କେନଚିତ୍
ଭଦ୍ରା, ମନେ ମହାନ୍ତି, ନିରନ୍ତର ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ; ଶୟ୍ୟା ବା ଆସନର ଆନନ୍ଦରେ କୌଣସି ରୁଚି ମାନୁନଥିଲେ।
ନ ନକ୍ତଂ ନ ଦିଵା ଶେତେ ବଭୂଵୋନ୍ମତ୍ତଦର୍ଶନା। ଏଵଂ ଶୋକପରାଂ ଭଦ୍ରାଂ ଦେଵୀ ଵାକ୍ଯମଥାବ୍ରଵୀତ୍। ମା ଶୋକଂ କୁରୁ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯି ଧୃତିମାଲମ୍ବ୍ଯ ଶୋଭନେ
ସେ ରାତି ଓ ଦିନେ କେବେ ଶୋଇନଥିଲେ, ମନେ ଅସ୍ଥିର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏପରି ଭାବେ ଭଦ୍ରା ଶୋକରେ ଲିନ୍ନ ଥିବାବେଳେ, ରାଣୀ ତାକୁ କହିଲେ: 'ହେ ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀନୀ, ଦୁଃଖ କରନି; ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧର, ଶୋଭନା।'
ରୁକ୍ମିଣ୍ଯେଵଂ ସୁଭଦ୍ରାଂ ତାଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯାନୁମତେ ତଦା। ରହୋଗତ୍ଯ ତଦା ଶ୍ଵଶ୍ରୂଂ ଦେଵକୀଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ରୁକ୍ମିଣୀ ଗୁପ୍ତରେ ଯାଇ, ସୁଭଦ୍ରା ବିଷୟରେ ତାଙ୍କର ଶ୍ୱଶ୍ରୁ ଦେବକୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅର୍ଜୁନୋ ଯତିରୂପେଣ ହ୍ଯାଗତଃ ସୁସମାହିତଃ। କନ୍ଯାପୁରମଥାଵିଶ୍ଯ ପୂଜିତୋ ଭଦ୍ରଯା ମୁଦା
ଅର୍ଜୁନ, ଯତିର ଭେଷ ଧରି, ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ କନ୍ୟାମଣ୍ଡପକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଭଦ୍ରା ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ତଂ ଵିଦିତ୍ଵା ସୁଭଦ୍ରାପି ଲଜ୍ଜଯା ପରିମୋହିତା। ଦିଵାନିଶଂ ଶଯାନା ସା ନାକରୋଦ୍ଭୋଜନାଦିକମ୍
ଏହି କଥା ଜାଣି, ସୁଭଦ୍ରା ମଧ୍ୟ ଲଜ୍ଜାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ; ସେ ଦିନ ରାତି ଶୋଇ ରହି, ଭୋଜନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତା ତଯା ଦେଵୀ ଭଦ୍ରାଂ ଶୋକପରାଯଣାମ୍। ତତ୍ସମୀପଂ ସମାଗତ୍ଯ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ଵାକ୍ଯମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥା ଶୁଣି, ଭଦ୍ରା ଦୁଃଖରେ ଲିନ୍ନ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସି, ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ।
ମା ଶୋକଂ କୁରୁ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯି ଧୃତିମାଲମ୍ବ୍ଯ ଶୋଭନେ। ରାଜ୍ଞେ ନିଵେଦଯିତ୍ଵାପି ଵସୁଦେଵାଯ ଧୀମତେ
'ହେ ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀନୀ, ଦୁଃଖ କରନି; ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧର, ଶୋଭନା। ବୁଦ୍ଧିମାନ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଜଣାଇବା ପରେ—'
କୃଷ୍ଣାଯାପି ତଥା ଭଦ୍ରେ ପ୍ରହର୍ଷଂ କାରଯାମି ତେ। ପଶ୍ଚାଜ୍ଜାନାମି ତେ ଵାର୍ତାଂ ମା ଶୋକଂ କୁରୁ ଭାମିନି
'ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ଭଦ୍ରେ, ତୁମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବି। ପରେ ତୁମ ଖବର ଜାଣିବି; ଦୁଃଖ କରନି, ଭାମିନୀ।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ସା ମାତା ଭଦ୍ରାଯାଃ ପ୍ରିଯକାରିଣୀ। ନିଵେଦଯାମାସ ତଦା ଭଦ୍ରାମାନକଦୁନ୍ଦୁଭେଃ
ଏଭଳି କହି, ଭଦ୍ରାଙ୍କ ମାଆ ତାଙ୍କ ଭଲ ଚାହିଁ, ଏହି କଥା ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।
ରହସ୍ଯେକାସନା ତତ୍ର ଭଦ୍ରାଽସ୍ଵସ୍ଥେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍। ଆରାମେ ତୁ ଯତିଃ ଶ୍ରୀମାନର୍ଜୁନଶ୍ଚେତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ଗୁପ୍ତ ଆସନରେ, ସେ ଭଦ୍ରା ଅସ୍ୱସ୍ଥ ଥିବା କଥା କହିଲେ; ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଆରାମବନରେ ଯତି ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀମାନ୍ ଅର୍ଜୁନ।
ଅକ୍ରୂରାଯ ଚ କୃଷ୍ମାଯ ଆହୁକାଯ ଚ ସାତ୍ଯେକଃ। ନିଵେଦ୍ଯତାଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ଯଦି ବାନ୍ଧଵୈଃ
ଅକୃର, କୃଷ୍ମ, ଆହୁକ ଓ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଜଣାଇଦିଅ, ବୁଦ୍ଧିମାନ; ବାନ୍ଧବମାନେ ଚାହିଲେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଵସୁଦେଵସ୍ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଅକ୍ରୂରାହୁକଯୋସ୍ତଥା। ନିଵେଦଯିତ୍ଵା କୃଷ୍ଣେନ ମନ୍ତ୍ରଯାମାସ ତୈସ୍ତଦା
ବସୁଦେବ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅକୃର ଓ ଆହୁକଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଜଣାଇଲେ; ପରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ସେମାନେ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ।
ଇଦଂ କାର୍ଯମିଦଂ କୃତ୍ଯମିଦମେଵେତି ନିଶ୍ଚିତଃ। ଅକ୍ରୂରଶ୍ଚୋଗ୍ରସେନଶ୍ଚ ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚ ଗଦସ୍ତଥା
ଏହି କାମ, ଏହି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଏହି ହେଉଛି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଅକୃର, ଉଗ୍ରସେନ, ସାତ୍ୟକି ଓ ଗଦା ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ପୃଥୁଶ୍ରଵାଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣଶ୍ଚ ସହିତାଃ ଶିନିନା ମୁହୁଃ। ରୁକ୍ମିଣୀ ସତ୍ଯଭାମା ଚ ଦେଵକୀ ରୋହିଣୀ ତଥା
ପୃଥୁଶ୍ରବା, କୃଷ୍ଣ, ଶିନି, ରୁକ୍ମିଣୀ, ସତ୍ୟଭାମା, ଦେବକୀ ଓ ରୋହିଣୀ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲେ।
ଵସୁଦେଵେନ ସହିତାଃ ପୁରୋହିତମତେ ସ୍ଥିତାଃ। ଵିଵାହଂ ମନ୍ତ୍ରଯାମାସୁର୍ଦ୍ଵାଦଶେଽହନି ଭାରତ
ବସୁଦେବଙ୍କ ସହିତ, ପୁରୋହିତଙ୍କ ମତ ଅନୁସାରେ, ସମସ୍ତେ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ ବିବାହ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଅଜ୍ଞାତଂ ରୌହିଣେଯସ୍ଯ ଉଦ୍ଧଵସ୍ଯ ଚ ଭାରତ। ଵିଵାହଂ ତୁ ସୁଭଦ୍ରାଯାଃ କର୍ତୁକାମୋ ଗଦାଗ୍ରଜଃ
ରୋହିଣୀପୁତ୍ର ଓ ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ଅଜଣା ରଖି, ଗଦାଙ୍କ ଭାଇ ବଡ଼, ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ବିବାହ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ, ହେ ଭାରତ।
ମହାଦେଵସ୍ଯ ପୂଜାର୍ଥଂ ମହୋତ୍ସଵ ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍। ଚତୁସ୍ତ୍ରିଂଶଦହୋରାତ୍ରଂ ସୁଭଦ୍ରାର୍ତିପ୍ରଶାନ୍ତଯେ
ମହାଦେବଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ବୋଲି କହି, ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଚଉତିରିଶ ଦିନ ଧରି ଉତ୍ସବ ହେବ ବୋଲି ଘୋଷଣା ହେଲା।
ନଗରେ ଘୋଷଯାସ ହିତାର୍ଥଂ ସଵ୍ଯସାଚିନଃ। ଇତଶ୍ଚତୁର୍ଥେ ତ୍ଵହନି ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଵୀପଂ ତୁ ଗମ୍ଯତାମ୍
ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ସହରରେ ଘୋଷଣା ହେଲା—ଏଠାରୁ ଚାରି ଦିନ ପରେ ସମସ୍ତେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱୀପକୁ ଯିବେ।
ସଦାରୈଃ ସାନୁଯାତ୍ରୈଶ୍ଚ ସପୁତ୍ରୈଃ ସହବାଧଵୈଃ। ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ସର୍ଵଵର୍ମୈଶ୍ଚ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ସର୍ଵଯାଦଵୈଃ
ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧା ଓ ଯାଦବମାନେ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ପରିବାର, ପୁଅ ଓ ଭାଇମାନେ ସହିତ, ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ଆଦେଶ ମିଳିଲା।
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ତଥା ଚକ୍ରୁଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ। ତତଃ ସର୍ଵଦଶାର୍ହାଣାମନ୍ତର୍ଦ୍ଵୀପେ ଚ ଭାରତ
ଏଭଳି ଆଦେଶ ପାଇ ସମସ୍ତେ ଏହିପରି କଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦଶାର୍ହମାନେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱୀପରେ ଏକାଠି ହେଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଚତୁସ୍ତ୍ରିଂଶଦହୋରାତ୍ରଂ ବଭୂଵ ପରମୋତ୍ସଵଃ। କୃଷ୍ଣରାମାହୁକାକ୍ରୂରପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଶିନିସତ୍ଯକାଃ
ଚଉତିରିଶ ଦିନ ଧରି ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ, ଅହୁକ, ଅକୃର, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଶିନି ଓ ସାତ୍ୟକି ଥିଲେ।
ସମୁଦ୍ରଂ ପ୍ରଯଯୁର୍ହୃଷ୍ଟାଃ କୁକୁରାନ୍ଧକଵୃଷ୍ଣଯଃ। ଯୁକ୍ତଯନ୍ତ୍ରପତାକାଭିର୍ଵୃଷ୍ଣଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହ
କୁକୁର, ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ବୃଷ୍ଣିମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ, ରଥ ଓ ପତାକା ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ସମୁଦ୍ରଂ ପ୍ରଯଯୁର୍ନୌଭିଃ ସର୍ଵେ ପୁରନିଵାସିନଃ। ତତସ୍ତ୍ଵରିତମାଗତ୍ଯ ଦାଶାର୍ହଗଣପୂଜିତମ୍
ସହରର ସମସ୍ତ ଲୋକ ନୌକାରେ ବସି ସମୁଦ୍ରକୁ ଗଲେ; ତାପରେ ତାରାତାରି ଆସି, ଦଶାର୍ହମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ସୁଭଦ୍ରା ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷମବ୍ରଵୀଦ୍ଯତିଶାସନାତ୍। କୃତ୍ଯଵାନ୍ଦ୍ଵାଦଶାହାନି ସ୍ଥାତା ସ ଭଗଵାନିହ
ସୁଭଦ୍ରା ତପସ୍ବୀଙ୍କ ଆଦେଶରେ ପଦ୍ମନୟନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ଯାଏଁ ଭଗବାନ୍ ଏଠାରେ ରୁହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ।'
ତିଷ୍ଠତସ୍ତସ୍ଯ କଃ କୁର୍ଯାଦୁପସ୍ଥାନଵିଧିଂ ସଦା। ତମୁଵାଚ ହୃଷୀକେଶଃ କସ୍ତ୍ଵଦନ୍ଯୋ ଵିଶେଷତଃ
'ସେଠାରେ ଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ସେବା କିଏ ସଦା କରିବେ?' ସେ ପଚାରିଲେ। ହୃଷୀକେଶ କହିଲେ—'ତୁମେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଏ, ବିଶେଷ କରି?'
ତମୃଷିଂ ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥାତୁମିତୋ ନାର୍ହତି ମାଧଵି। ତ୍ଵମେଵାସ୍ମନ୍ମତେନାଦ୍ଯ ମହର୍ଷେର୍ଵଶଵର୍ତିନୀ
'ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମହିଳା ସେ ଋଷିଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ହେ ମାଧବୀ; ଆମର ମତାନୁସାରେ ଆଜି ତୁମେ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଅନୁଗତ ହେବା ଦରକାର।'
କୁରୁ ସର୍ଵାଣି କାର୍ଯାଣି କୀର୍ତିଂ ଧର୍ମମଵେକ୍ଷ୍ଯ ଚ। ତସ୍ଯ ଚାତିଥିମୁଖ୍ଯସ୍ଯ ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ତପସ୍ଵିନାମ୍
'ସମସ୍ତ କାମ କର, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଧର୍ମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି, ସେ ମୁଖ୍ୟ ଅତିଥି ଓ ସମସ୍ତ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ।'