ସମୁଦ୍ରେ ପଶ୍ଚିମେ ଯାନି ତୀର୍ଥାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ। ତାନି ସର୍ଵାଣି ଗତ୍ଵା ସ ପ୍ରଭାସମୁପଜଗ୍ମିଵାନ୍
ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ର ପାଖରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବସ୍ଥାନ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି, ପରେ ସେ ପ୍ରଭାସକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଚିନ୍ତଯାମାସ ରାତ୍ରୌ ତୁ ଗଦେନ କଥିତଂ ପୁରା। ସୁଭଦ୍ରାଯାଶ୍ଚ ମାଧୁର୍ଯରୂପସଂପଦ୍ଗୁଣାନି ଚ
ରାତିରେ ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, ଗଦା ଯେଉଁ କଥା କହିଥିଲେ, ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ।
ପ୍ରାପ୍ତୁମଂ ତାଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ କୋଽତ୍ରୋପାଯୋ ଭଵେଦିତି। ଵେଷଵୈକୃତ୍ଯମାପନ୍ନଃ ପରିଵ୍ରାଜକରୂପଧୃତ୍
ସେ କିପରି ତାଙ୍କୁ ପାଇପାରିବେ, କେଉଁ ଉପାୟ ହେବ, ଏହି ଭାବନା କଲେ; ଭିନ୍ନ ଭେଷ ଧରି, ପରିବ୍ରାଜକ ରୂପ ନେଲେ।
କୁକୁରାନ୍ଧକଵୃଷ୍ଣୀନାମଜ୍ଞାତୋ ଵେଷଧାରଣାତ୍। ଭ୍ରମମାଣଶ୍ଚରନ୍ଭୈକ୍ଷଂ ପରିଵ୍ରାଜକଵେଷଵାନ୍
ଭେଷ ବଦଳାଇଥିବାରୁ କୁକୁର, ଅନ୍ଧକ, ବୃଷ୍ଣିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେ ପରିବ୍ରାଜକ ଭେଷରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିଲେ।
ଯେନକେନାପ୍ଯୁପାଯେନ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚ ଗୃହଂ ମହତ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁଭଦ୍ରାଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଭଗିନୀମେକସୁନ୍ଦରୀମ୍
କିଛି ଉପାୟରେ ବଡ଼ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସୁନ୍ଦରୀ ଭଉଣୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି—
ଵାସୁଦେଵମତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା କରିଷ୍ଯାମି ହିତଂ ଶୁଭମ୍। ଏଵଂ ଵିନିଶ୍ଚଯଂ କୃତ୍ଵା ଦୀକ୍ଷିତୋ ଵୈ ତଦାଽଭଵତ୍
ବାସୁଦେବଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, ତାଙ୍କର ଭଲ ଓ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କାମ କରିବି ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେ ସମୟରେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ।
ତ୍ରିଦଣ୍ଡୀ ମୁଣ୍ଡିତଃ କୁଣ୍ଡୀ ଅକ୍ଷମାଲାଙ୍ଗୁଲୀଯକଃ। ଯୋଗଭାରଂ ଵହନ୍ପାର୍ଥୋ ଵଟଵୃକ୍ଷସ୍ଯ କୋଟରମ୍
ତିନି ଦଣ୍ଡ, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡା, କମଣ୍ଡଳୁ, ଅକ୍ଷମାଳା ଓ ଅଙ୍ଗୁଠି ପିନ୍ଧି, ଯତିର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରି, ପାର୍ଥ ବଟବୃକ୍ଷର ଗହ୍ବରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପ୍ରଵିଶଂଶ୍ଚୈଵ ବୀଭତ୍ସୁର୍ଵୃଷ୍ଟିଂ ଵର୍ଷତି ଵାସଵେ। ଚିନ୍ତଯାମାସ ଦେଵେଶଂ କେଶଵଂ କ୍ଲେଶନାଶନମ୍
ବୀଭତ୍ସୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବାବେଳେ, ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରିଲେ; ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ କେଶବଙ୍କୁ, ଯିଏ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି, ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
କେଶଵଶ୍ଚିନ୍ତିତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯଜ୍ଞାନେନ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍। ଶଯାନଃ ଶଯନେ ଦିଵ୍ଯେ ସତ୍ଯଭାମାସହାଯଵାନ୍
କେଶବ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତା ଜାଣି, ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ସହ ଦିବ୍ୟ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
କେଶଵଃ ସହସା ରାଜଞ୍ଜହାଯ ଚ ନନନ୍ଦ ଚ। ପୁନଃ ପୁନଃ ସତ୍ଯଭାମା ଚାବ୍ରଵୀତ୍ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ହେ ରାଜା, କେଶବ ହଠାତ୍ ଉଠି ଖୁସି ହେଲେ; ସତ୍ୟଭାମା ପୁନିପୁନି ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଭଗଵଂଶ୍ଚିନ୍ତଯାଵିଷ୍ଟଃ ଶଯନେ ଶଯିତଃ ସୁଖମ୍। ଭଵାନ୍ବହୁପ୍ରକାରେଣ ଜହାସ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ହୋଇ ଶଯ୍ୟାରେ ଆନନ୍ଦରେ ଶୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ବହୁ ଭାବରେ ପୁନିପୁନି ହସୁଥିଲେ।
ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ଯଦି ଵା କୃଷ୍ଣ ପ୍ରସାଦୋ ଯଦି ତେ ମଯି। ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଦେଵେଶ ତଚ୍ଛ୍ରୋତୁଂ କାମଯାମ୍ଯହମ୍
ଯଦି କିଛି ଶୁଣିବାକୁ ଅଛି, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଯଦି ଆପଣଙ୍କର କୃପା ମୋ ଉପରେ ଅଛି, ତେବେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ, ଆପଣ କହିବା ଉଚିତ; ମୁଁ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହ କରୁଛି।
ପିତୃଷ୍ଵସୁର୍ଯଃ ପୁତ୍ରୋ ମେ ଭୀମସେନାନୁଜୋଽର୍ଜୁନଃ। ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଂ ଗତଃ ପାର୍ଥଃ କାରଣାତ୍ସମଯାତ୍ତଦା
ମୋ ପିତାଙ୍କର ଭଉଣୀର ପୁଅ, ଭୀମସେନଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ଅର୍ଜୁନ, ସେ ସମୟରେ କିଛି କାରଣରୁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୁ ଗଲେ, ହେ ପାର୍ଥ।
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାସମାପ୍ତୌ ତୁ ନିଵୃତ୍ତୋ ନିଶି ଭାରତଃ। ସୁଭଧ୍ରାଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ ରୂପେଣାପ୍ରତିମାଂ ଭୁଵି
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ, ଭାରତବଂଶୀ ରାତିରେ ଫେରିଲେ ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟବତୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଚିନ୍ତଯେନ୍ନେଵ ତାଂ ଭଦ୍ରାଂ ଯତିରୂପଧରୋଽର୍ଜୁନଃ। ଯତିରୂପପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନୋ ଦ୍ଵାରକାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମାଧଵୀମ୍
ସେ ଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ଯତିର ଭେଷ ଧାରଣ କରିଥିବା ଅର୍ଜୁନ, ଏହି ଭେଷରେ ଲୁଚି, ମାଧବଙ୍କ ନଗରୀ ଦ୍ୱାରକାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଯେନକେନାପ୍ଯୁପାଯେନ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ଵରଵର୍ଣିନୀମ୍। ଵାସୁଦେଵମତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପ୍ରଯତିଷ୍ଯେ ମନୋରଥମ୍
କିଛି ଉପାୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପବତୀ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖି, ବାସୁଦେବଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।
ଏଵଂ ଵ୍ଯଵସିତଃ ପାର୍ଥୋ ଯତିଲିଙ୍ଗେନ ପାଣ୍ଡଵଃ। ଛାଯାଯାଂ ଵଟଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ଵୃଷ୍ଟିଂ ଵର୍ଷତି ଵାସଵେ
ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ପାଣ୍ଡବ ପାର୍ଥ ଯତିର ଭେଷରେ ବଟବୃକ୍ଷର ଛାୟାରେ ବସିଲେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଯୋଗଭାରଂ ଵହନ୍ନେଵ ମାନସଂ ଦୁଃଖମାପ୍ତଵାନ୍। ଏତଦର୍ଥଂ ଵିଜାନୀହି ହସନ୍ତଂ ମାଂ ମୁଦା ପ୍ରିଯେ
ଯତିର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରି ଥିବା ସମୟରେ, ସେ ମନରେ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କଲେ; ଏହି କାରଣରେ, ପ୍ରିୟେ, ମୁଁ ଆନନ୍ଦରେ ହସୁଥିଲି ବୋଲି ଜାଣ।
ଭ୍ରାତରଂ ତଵ ପଶ୍ଯେତି ସତ୍ଯଭାମାଂ ଵ୍ଯସର୍ଜଯତ୍। ତତ ଉତ୍ଥାଯ ଶଯନାତ୍ପ୍ରସ୍ଥିତୋ ମଧୁସୂଦନଃ
'ତୁମ ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖ' ବୋଲି ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ; ତାପରେ ମଧୁସୂଦନ ଶଯ୍ୟାରୁ ଉଠି ବାହାରିଲେ।
ପ୍ରଭାସଦେଶଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ବୀଭତ୍ସୁମପରାଜିତମ୍। ତୀର୍ଥାନ୍ଯନୁଚରନ୍ତଂ ତଂ ଶୁଶ୍ରାଵ ମଧୁସୂଦନଃ
ମଧୁସୂଦନ ଶୁଣିଲେ ଯେ, ଅପରାଜିତ ବୀଭତ୍ସୁ ପ୍ରଭାସ ଦେଶକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି ଏବଂ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି।
ଚାରାଣାଂ ଚୈଵ ଵଚନାଦେକାକୀ ସ ଜନାର୍ଦନଃ। ତତ୍ରାଭ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍କୌନ୍ତେଯଂ ମହାତ୍ମାତଂ ସ ମାଧଵଃ
ଚରମାନେ କହିଥିବା ଅନୁସାରେ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଏକାକି ସେଠାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ମହାତ୍ମା କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମିଶିଲେ, ହେ ମାଧବ।
ଦଦୃଶାତେ ତଦାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପ୍ରଭାସେ କୃଷ୍ଣପାଣ୍ଡଵୌ
ତାପରେ ପ୍ରଭାସରେ, କୃଷ୍ଣ ଓ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖିଲେ।
ତାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ କୁଶଲଂ ଵନେ। ଆସ୍ତାଂ ପ୍ରିଯସଖାଯୌ ତୌ ନରନାରାଯଣାଵୃଷୀ
ସେମାନେ ଏକାପରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଜଙ୍ଗଲରେ ପରସ୍ପରଙ୍ଗ ପରିସ୍ଥିତି ପ୍ରସ୍ନ କରି, ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ଏକାଠି ରହିଲେ—ନର ଓ ନାରାୟଣ ଋଷି।
ତତୋଽର୍ଜୁନଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ତାଂ ଚର୍ଯାଂ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ। କିମର୍ଥଂ ପାଣ୍ଡଵୈତାନି ତୀର୍ଥାନ୍ଯନୁଚରସ୍ଯୁତ
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ହେ ପାଣ୍ଡବ, କିଏ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତୁମେ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛ?'
ତତୋଽର୍ଜନୋ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଵାଂସ୍ତଦା। ଶ୍ରୁତ୍ଵୋଵାଚ ଚ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ ଏଵମେତଦିତି ପ୍ରଭୁଃ
ତାହାପରେ ଅର୍ଜୁନ ସମସ୍ତ କଥା ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ସେପରି କହିଦେଲେ। ଏହା ଶୁଣି ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, 'ଏହିଭଳି ଠିକ୍ ଅଛି।'
ତୌ ଵିହୃତ୍ଯ ଯଥାକାମଂ ପ୍ରଭାସେ କୃଷ୍ଣପାଣ୍ଡଵୌ। ମହୀଧରଂ ରୈଵତକଂ ଵାସାଯୈଵାଭିଜଗ୍ମତୁଃ
ପ୍ରଭାସରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଭ୍ରମଣ କରି, କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ ରାଇବତକ ପାହାଡ଼କୁ ବାସ କରିବାକୁ ଗଲେ।
ପୂର୍ଵମେଵ ତୁ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଵଚନାତ୍ତଂ ମହୀଧରମ୍। ପୁରୁଷା ମଣ୍ଡଯାଞ୍ଚକ୍ରୁରୁପଜହ୍ରଶ୍ଚ ଭୋଜନମ୍
ପୂର୍ବରୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଲୋକମାନେ ସେଇ ପାହାଡ଼କୁ ସଜାଇଥିଲେ ଏବଂ ଭୋଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯାର୍ଜୁନଃ ସର୍ଵମୁପଭୁଜ୍ଯ ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ। ସହୈଵ ଵାସୁଦେଵେନ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ନଟନର୍ତକାନ୍
ଅର୍ଜୁନ ସମସ୍ତ କଥା ଗ୍ରହଣ କରି, ଭୋଜନ କରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ନୃତ୍ୟ ଓ ନାଟକ ଦେଖିଲେ।
ଅଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାଯ ତାନ୍ସର୍ଵାନର୍ଚଯିତ୍ଵା ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ। ସତ୍କୃତଂ ଶନଂ ଦିଵ୍ଯମଭ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ମହାମତିଃ
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଏବଂ ସମ୍ମାନ କରି, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ପାଣ୍ଡବ ଆଦର ସହିତ ଶନେ ଶନେ ଦିବ୍ୟତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ତତସ୍ତତ୍ର ମହାବାହୁଃ ଶଯାନଃ ଶଯନେ ଶୁଭେ। ତୀର୍ଥାନାଂ ପଲ୍ଵଲାନାଂ ଚ ପର୍ଵତାନାଂ ଚ ଦର୍ଶନମ୍। ଆପଗାନାଂ ଵନାନାଂ ଚ କଥଯାମାସ ସାତ୍ଵତେ
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅର୍ଜୁନ ଶୋଭାମୟ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇ, ସାତ୍ୱତ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ହ୍ରଦ, ପାହାଡ଼, ନଦୀ ଓ ଜଙ୍ଗଲର ଦୃଶ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।