ଐରାଵତକୁଲେ ଜାତଃ କୌରଵ୍ଯୋ ନାମ ପନ୍ନଗଃ। ତସ୍ଯାସ୍ମି ଦୁହିତା ରାଜନ୍ନୁଲୂପୀ ନାମ ପନ୍ନଗୀ
‘ଏଇରାବତ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା କୌରବ୍ୟ ନାଗରାଜ ନାମକ ନାଗଙ୍କ ମୁଁ କନ୍ୟା, ରାଜା, ମୋ ନାମ ଉଲୂପୀ।’
ସାଽହଂ ତ୍ଵାମଭିଷେକାର୍ଥମଵତୀର୍ଣଂ ସମୁଦ୍ଗାମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର କନ୍ଦର୍ପେଣାଭିମୂର୍ଚ୍ଛିତା
‘ତୁମକୁ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଅବତରିତ ଦେଖି, ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରେମରେ ମୂର୍ଛିତ ହୋଇଗଲି।’
ତାଂ ମାମନଙ୍ଗଗ୍ଲପିତାଂ ତ୍ଵତ୍କୃତେ କୁରୁନନ୍ଦନ। ଅନନ୍ଯାଂ ନନ୍ଦଯସ୍ଵାଦ୍ଯ ପ୍ରଦାନେନାତ୍ମନୋଽନଘ
‘କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରେମରେ ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଚାହେଁନି। ଏଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମେ ମୋତେ ଖୁସି କର, ନିର୍ମଳ ମନେ ନିଜକୁ ମୋତେ ଦିଅ।’
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମିଦଂ ଭଦ୍ରେ ମମ ଦ୍ଵାଦଶମାସିକମ୍। ଧର୍ମରାଜେନ ଚାଦିଷ୍ଟଂ ନାହମସ୍ମି ସ୍ଵଯଂ ଵଶଃ
‘ମୋର ଏହି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବ; ଏହା ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଏବଂ ମୁଁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ନୁହେଁ।’
ତଵ ଚାପି ପ୍ରିଯଂ କର୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ଜଲଚାରିଣି। ଅନୃତଂ ନୋକ୍ତପୂର୍ଵଂ ଚ ମଯା କିଂଚନ କର୍ହିଚିତ୍
‘ତଥାପି, ଜଳଚରିଣୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଚାହେଁ। ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନି।’
କଥଂ ଚ ନାନୃତଂ ମେ ସ୍ଯାତ୍ତଵ ଚାପି ପ୍ରିଯଂ ଭଵେତ୍। ନ ଚ ପୀଡ୍ଯେତ ମେ ଧର୍ମସ୍ତଥା କୁର୍ଯା ଭୁଜଙ୍ଗମେ
‘କିପରି ମୁଁ ମିଥ୍ୟା କହିବି ନାହିଁ, ତୁମକୁ ଖୁସି କରିବି ଏବଂ ମୋର ଧର୍ମକୁ ଅପମାନ କରିବି ନାହିଁ? ଏହିପରି ଭାବେ, ନାଗକନ୍ୟା, ମୁଁ କାମ କରିବି।’
ଜାନାମ୍ଯହଂ ପାଣ୍ଡଵେଯ ଯଥା ଚରସି ମେଦିନୀମ୍। ଯଥା ଚ ତେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମିଦମାଦିଷ୍ଟଵାନ୍ଗୁରୁଃ
ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ମୁଁ ଜାଣେଁ କି ତୁମେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ କିପରି ଚରଣ କରୁଛ, ଏବଂ ତୁମ ଗୁରୁ ତୁମକୁ ଯେ ପବିତ୍ରତା ରହିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ, ସେଥିରେ କିପରି ଅନୁସରଣ କରୁଛ।
ପରସ୍ପରଂ ଵର୍ତମାନାନ୍ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯାତ୍ମଜାଂ ପ୍ରତି। ଯୋ ନୋଽନୁପ୍ରଵିଶେନ୍ମୋହାତ୍ସ ଵୈ ଦ୍ଵାଦଶମାସିକମ୍
ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ରହୁଥିବାବେଳେ, ଯଦି କିଏ ମୂର୍ଖତାରେ ଦ୍ରୁପଦର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରିବ, ସେଠିଏ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ବାସିତ ହେବାକୁ ପଡିବ।
ଵନେ ଚରେଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମିତି ଵଃ ସମଯଃ କୃତଃ। ତଦିଦଂ ଦୌପଦୀହେତୋରନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରଵାସନମ୍
ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ ପବିତ୍ରତା ରଖିବା ପାଇଁ ତୁମମାନେ ଏକ ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ଏହିପରି ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଏହି ନିର୍ବାସନ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
କୃତଵାଂସ୍ତତ୍ର ଧର୍ମାର୍ଥମତ୍ର ଧର୍ମୋ ନ ଦୁଷ୍ଯତି। ପରିତ୍ରାଣଂ ଚ କର୍ତଵ୍ଯମାର୍ତାନାଂ ପୃଥୁଲୋଚନ
ସେଠି ତୁମେ ଧର୍ମ ଓ ଧନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲ; ଏଥିରେ କୌଣସି ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ ହୁଏନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଅଛି, ହେ ବିଶାଳନୟନ।
କୃତ୍ଵା ମମ ପରିତ୍ରାଣଂ ତଵ ଧର୍ମୋ ନ ଲୁପ୍ଯତେ। ଯଦି ଵାପ୍ଯସ୍ଯ ଧର୍ମସ୍ଯ ସୂକ୍ଷ୍ମୋଽପି ସ୍ଯାଦ୍ଵ୍ଯତିକ୍ରମଃ
ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିଲେ ତୁମର ଧର୍ମ କମିବ ନାହିଁ; ଏହି ଧର୍ମର କିଛି ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଉଲ୍ଲଂଘନ ମଧ୍ୟ ହେଲେ, ତାହାର କିଛି ହେବ ନାହିଁ।
ସ ଚ ତେ ଧର୍ମ ଏଵ ସ୍ଯାଦ୍ଦତ୍ଵା ପ୍ରାଣାନ୍ମମାର୍ଜୁନ। ଭକ୍ତାଂ ଚ ଭଜ ମାଂ ପାର୍ଥ ସତାମେତନ୍ମତଂ ପ୍ରଭୋ
ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ଜୀବନ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେହି କାମ ତୁମ ପାଇଁ ଧର୍ମ ହେବ। ହେ ପାର୍ଥ, ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦେଖାଅ, କାରଣ ଏହି ମତ ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନଙ୍କର।
ନ କରିଷ୍ଯସି ଚେଦେଵଂ ମୃତାଂ ମାମୁପଧାରଯ। ପ୍ରାଣଦାନାନ୍ମହାବାହୋ ଚର ଧର୍ମମନୁତ୍ତମମ୍
ଯଦି ଏଭଳି କରିବ ନାହଁ, ତେବେ ମୋତେ ମୃତ ଭାବିବ। ହେ ବଳଶାଳୀ, ଜୀବନ ଦେଇ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର।
ଶରଣଂ ଚ ପ୍ରପନ୍ନାସ୍ମି ତ୍ଵାମଦ୍ଯ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ। ଦୀନାନନାଥାନ୍କୌନ୍ତେଯ ପରିରକ୍ଷସି ନିତ୍ଯଶଃ
ଆଜି ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଶରଣ ନେଇଛି, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ। ହେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ତୁମେ ସଦା ଦୁଃଖିତ ଓ ନିରାଶ୍ରୟମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।
ସାଽହଂ ଶର଼ଣମଭ୍ଯେମି ରୋରଵୀମି ଚ ଦୁଃଖିତା। ଯାଚେ ତ୍ଵାଂ ଚାଭିକାମାହଂ ତସ୍ମାତ୍କୁରୁ ମମ ପ୍ରିଯମ୍। ସ ତ୍ଵମାତ୍ମପ୍ରଦାନେନ ସକାମାଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ଏଭଳି ମୁଁ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ତୁମ ପାଖକୁ ଶରଣ ନେଇଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଚାହେଁ, ତେଣୁ ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର। ତୁମେ ନିଜକୁ ଦେଇ ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ କୌନ୍ତେଯଃ ପନ୍ନଗେଶ୍ଵରକନ୍ଯଯା। କୃତଵାଂସ୍ତତ୍ତଥା ସର୍ଵଂ ଧର୍ମମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ କାରଣମ୍
ନାଗରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ଏଭଳି କହିବା ପରେ, କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ ସମସ୍ତ କଥା ଧର୍ମକୁ ମନେରେ ରଖି ସେଠି ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ସ ନାଗଭଵନେ ରାତ୍ରିଂ ତାମୁଷିତ୍ଵା ପ୍ରତାପଵାନ୍। `ପୁତ୍ରମୁତ୍ପାଦଯାମାସ ସ ତସ୍ଯାଂ ସୁମନୋହରମ୍
ସେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ନାଗମହଳରେ ଏକ ରାତି ରହି, ସେଠି ତାଙ୍କୁ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ପୁଅ ଦେଲେ।
ଇରାଵନ୍ତଂ ମହାଭାଗଂ ମହାବଲପରାକ୍ରମମ୍।' ଉଦିତେଽଭ୍ଯୁତ୍ଥିତଃ ସୂର୍ଯେ କୌରଵ୍ଯସ୍ଯ ନିଵେଶନାତ୍
ସେ ମହାଭାଗ, ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ଥିବା ଇରାବନ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ କୌରବମାନଙ୍କ ନିବାସରୁ ବାହାରିଲେ।
ଆଗତସ୍ତୁ ପୁନସ୍ତତ୍ର ଗଙ୍ଗାଦ୍ଵାରଂ ତଯା ସହ। ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗତା ସାଧ୍ଵୀ ଉଲୂପୀ ନିଜମନ୍ଦିରଂ
ତାପରେ, ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାରକୁ ଫେରିଲେ; ଉଲୂପୀ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ନିଜ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରମଜେଯତ୍ଵଂ ଜଲେ ସର୍ଵତ୍ର ଭାରତ। ସାଧ୍ଯା ଜଲଚରାଃ ସର୍ଵେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ନ ସଂଶଯଃ
ମୋତେ ଜଳରେ ସବୁଠାରେ ଅଜୟତ୍ୱ ଦେଇ, ହେ ଭାରତ, ସମସ୍ତ ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀ ସିଦ୍ଧି ପାଇବେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
କଥଯିତ୍ଵା ଚ ତତ୍ସର୍ଵଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଃ ସ ଭାରତ। ପ୍ରଯଯୌ ହିମଵତ୍ପାର୍ଶ୍ଵଂ ତତୋ ଵଜ୍ରଧରାତ୍ମଜଃ
ସେ ସମସ୍ତ କଥା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ କହି, ବଜ୍ରଧରଙ୍କ ପୁଅ ହିମାଳୟ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯଵଟମାସାଦ୍ଯ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ଚ ପର୍ଵତମ୍। ଭୃଗୁତୁଙ୍ଗେ ଚ କୌନ୍ତେଯଃ କୃତଵାଞ୍ଶୌଚମାତ୍ମନଃ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଆଶ୍ରମ, ବସିଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ ଓ ଭୃଗୁ ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚି, କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ ନିଜ ପବିତ୍ରତା କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ପ୍ରଦଦୌ ଗୋସହସ୍ରାଣି ସୁବହୂନି ଚ ଭାରତ। ନିଵେଶାଂଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜାତିଭ୍ଯଃ ସୋଽଦଦତ୍କୁରୁସତ୍ତମଃ
ସେ ହଜାର ହଜାର ଗାଈ ଓ ଅନେକ ଦାନ ଦେଲେ, ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କୁ ଅନେକ ଗ୍ରାମ ଦାନ କଲେ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ହିରଣ୍ଯବିନ୍ଦୋସ୍ତୀର୍ଥେ ଚ ସ୍ନାତ୍ଵା ପୁରୁଷସତ୍ତମଃ। ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ପାଣ୍ଡଵଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପୁଣ୍ଯାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହିରଣ୍ୟବିନ୍ଦୁ ତୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ପାଣ୍ଡବମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅନେକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଦେଖିଲେ।
ଅଵତୀର୍ଯ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହ ଭାରତ। ପ୍ରାଚୀଂ ଦିଶମଭିପ୍ରେପ୍ସୁର୍ଜଗାମ ଭରତର୍ଷଭଃ
ନରମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଭାରତବଂଶୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ତଳେ ଅସି, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ ।
ଆନୁପୂର୍ଵ୍ଯେଣ ତୀର୍ଥାନି ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍କୁରୁସତ୍ତମଃ। ନଦୀଂ ଚୋତ୍ପଲିନୀଂ ରମ୍ଯାମରଣ୍ଯଂ ନୈମିଷଂ ପ୍ରତି
କୁରୁମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ତିର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ପାଳିକ୍ରମେ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିବା ସୁନ୍ଦର ନଦୀ ଓ ନୈମିଷାରଣ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ ।
ନନ୍ଦାମପରନନ୍ଦାଂ ଚ କୌଶିକୀଂ ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍। ମହାନଦୀଂ ଗଯାଂ ଚୈଵ ଗଙ୍ଗାମପି ଚ ଭାରତ
ସେ ନନ୍ଦା, ଅପରନନ୍ଦା, ପ୍ରସିଦ୍ଧ କୌଶିକୀ, ବଡ଼ ଗୟା ନଦୀ ଏବଂ ଗଙ୍ଗାକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ହେ ଭାରତ ।
ଏଵଂ ତୀର୍ଥାନି ସର୍ଵାଣି ପଶ୍ଯମାନସ୍ତଥାଶ୍ରମାନ୍। ଆତ୍ମନଃ ପାଵନଂ କୁର୍ଵନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଦଦୌ ଚ ଗାଃ
ଏଭଳି ସମସ୍ତ ତିର୍ଥ ଓ ଆଶ୍ରମଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି, ସେ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କଲେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଗାଁ ଦାନ କଲେ ।
ଅଙ୍ଗଵଙ୍ଗକଲିଙ୍ଗେଷୁ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି କାନିଚିତ୍। ଜଗାମ ତାନି ସର୍ଵାଣି ପୁଣ୍ଯାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ
ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ ଓ କଳିଙ୍ଗରେ ଯେଉଁମାନେ ତିର୍ଥ ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ସେ ସମସ୍ତକୁ ଦେଖିଲେ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଵିଧିଵତ୍ତାନି ଧନଂ ଚାପି ଦଦୌ ତତଃ। କଲିଙ୍ଗରାଷ୍ଟ୍ରଦ୍ଵାରେଷୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ପାଣ୍ଡଵାନୁଗାଃ। ଅଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାଯ କୌନ୍ତେଯମୁପାଵର୍ତନ୍ତ ଭାରତ
ସେଠାରେ ନିୟମରେ ସମସ୍ତ ତିର୍ଥ ଦେଖି, ଧନ ଦାନ କଲେ; କଳିଙ୍ଗର ସୀମାରେ, ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସହିତ ଆସିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅନୁମତି ଦେଇ ଫେରିଗଲେ, ହେ ଭାରତ ।