ନ ଦୂରେ ତେ ଗତାଃ କ୍ଷୁଦ୍ରାସ୍ତାଵଦ୍ଗଚ୍ଛାଵହେ ସହ। ଯାଵନ୍ନିଵର୍ତଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ଚୋରହସ୍ତାଦ୍ଧନଂ ତଵ
ସେମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୂରକୁ ଯାଇନାହାନ୍ତି, ଏହିଠାରୁ ଆମେ ଦୁଇଝଣେ ଏକାସାଥିରେ ଚଳିବା। ଆଜି ମୁଁ ତୁମର ଧନ ଚୋରମାନଙ୍କ ହାତରୁ ଫେରାଇ ଆଣିବି।
ସୋଽନୁସୃତ୍ଯ ମହାବାହୁର୍ଧନ୍ଵୀ ଵର୍ମୀ ରଥୀ ଧ୍ଵଜୀ। ଶରୈର୍ଵିଧ୍ଵସ୍ଯ ତାଂଶ୍ଚୋରାନଵଜିତ୍ଯ ଚ ତଦ୍ଧନମ୍
ତାପରେ, ବଳଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧରୀ, କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବା, ରଥ ଉପରେ ପତାକା ନେଇଥିବା ସେ ନୀକଟରେ ଥିବା ଚୋରମାନଙ୍କୁ ଧନୁଷର ତୀରରେ ଭଗାଇଦେଲେ ଏବଂ ସେଇ ଧନ ଫେରାଇ ନେଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ସମୁପାକୃତ୍ଯ ଯଶଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ। ତତସ୍ତଦ୍ଗେଧନଂ ପାର୍ଥୋ ଦତ୍ତ୍ଵା ତସ୍ମୈ ଦ୍ଵିଜାତଯେ
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନେଇ ଆସିଲେ ଏବଂ ସେଇ ଧନ ଦ୍ୱିଜନ୍ମାନେ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଆଜଗାମ ପୁରଂ ଵୀରଃ ସଵ୍ଯସାଚୀ ଧନଞ୍ଜଯଃ। ସୋଽଭିଵାଦ୍ଯ ଗୁରୂନ୍ସର୍ଵାନ୍ସର୍ଵୈଶ୍ଚାପ୍ଯଭିନନ୍ଦିତଃ
ବୀର ସବ୍ୟସାଚୀ ଧନଞ୍ଜୟ ପୁରକୁ ଆସିଲେ, ସମସ୍ତ ଗୁରୁଜନଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ବାଗତ ହେଲେ।
ଧର୍ମରାଜମୁଵାଚେଦଂ ଵ୍ରତମାଦିଶ ମେ ପ୍ରଭୋ। ସମଯଃ ସମତିକ୍ରାନ୍ତୋ ଭଵତ୍ସଂଦର୍ଶନେ ମଯା
ସେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ପ୍ରଭୁ, ମୋର ବ୍ରତରେ ଆପଣ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ମୋ ପାଖରେ ଅତିକ୍ରମ ହୋଇଯାଇଛି।'
ଵନଵାସଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ସମଯୋ ହ୍ଯେଷ ନଃ କୃତଃ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଧର୍ମରାସ୍ତୁ ସହସା ଵାକ୍ଯମପ୍ରିଯମ୍
'ମୁଁ ଏବେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବି, କାରଣ ଏହି ଅନୁବନ୍ଧ ଆମେ କରିଥିଲୁ।' ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଧର୍ମରାଜ ହଠାତ୍ ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିଲେ।
କଥମିତ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ଵାଚା ଶୋକାର୍ତଃ ସଜ୍ଜମାନଯା। ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଗୁଡାକେଶଂ ଭ୍ରାତା ଭ୍ରାତରମଚ୍ଯୁତମ୍
ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ପ୍ରସ୍ଥାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଇ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ଦୋଷରହିତ ଭାଇ ଗୁଡାକେଶଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ଏହା କିପରି ହେଲା?'
ଉଵାଚ ଦୀନୋ ରାଜା ଚ ଧନଞ୍ଜଯମିଦଂ ଵଚଃ। ପ୍ରମାଣମସ୍ମି ଯଦି ତେ ମତ୍ତଃ ଶୃଣୁ ଵଚୋଽନଘ
ଦୁଃଖିତ ରାଜା ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଯଦି ମୁଁ ତୁମର ଆଜ୍ଞାଦାତା, ଓ ଦୋଷରହିତ, ତେବେ ମୋର କଥା ଶୁଣ।'
ଅନୁପ୍ରଵେଶେ ଯଦ୍ଵୀର କୃତଵାଂସ୍ତ୍ଵଂ ମମାପ୍ରିଯମ୍। ସର୍ଵଂ ତଦନୁଜାନାମି ଵ୍ଯଲୀକଂ ନ ଚ ମେ ହୃଦି
'ହେ ବୀର, ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଯାହା କିଛି ଅପ୍ରିୟ କାମ କରିଛ, ମୁଁ ସେସବୁକୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି; ମୋ ହୃଦୟରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ।'
ଗୁରୋରନୁପ୍ରଵେଶୋ ହି ନୋପଘାତୋ ଯଵୀଯସଃ। ଯଵୀଯସୋଽନୁପ୍ରଵେଶୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଯ ଵିଧିଲୋପକଃ
'ଗୁରୁଠାରୁ ଛୋଟ ଲୋକ ଗୁରୁ ପରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ତାହା ନିୟମ ଭଙ୍ଗ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଛୋଟ ଲୋକ ଗୁରୁ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ତେବେ ନିୟମ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ।'
ନିଵର୍ତସ୍ଵ ମହାବାହୋ କୁରୁଷ୍ଵ ଵଚନଂ ମମ। ନ ହି ତେ ଧର୍ମଲୋପୋଽସ୍ତି ନ ଚ ତେ ଧର୍ପଣା କୃତା
'ହେ ମହାବାହୁ, ତୁମେ ଫେରିଯାଅ, ମୋ କଥା ମାନ; ତୁମେ ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ କରିନାହା, ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି ଲଜ୍ଜା ହୋଇନାହିଁ।'
ନ ଵ୍ଯାଜେନ ଚରେଦ୍ଧର୍ମମିତି ମେ ଭଵତଃ ଶ୍ରୁତମ୍। ନ ସତ୍ଯାଦ୍ଵିଚଲିଷ୍ଯାମି ସତ୍ଯେନାଯୁଧମାଲଭେ
'ଧର୍ମକୁ ଚତୁରତାରେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ବୋଲି ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଶୁଣିଛି; ମୁଁ ସତ୍ୟରୁ କେବେ ବିଚଳିତ ହେବିନାହିଁ, ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଶସ୍ତ୍ର ଧରିଛି।'
ସୋଽଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାଯ ରାଜାନଂ ଵନଚର୍ଯାଯ ଦୀକ୍ଷିତଃ। ଵନେ ଦ୍ଵାଦଶ ମାସାଂସ୍ତୁ ଵାସାଯାନୁଜଗାମ ହ
ଏଭଳି ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞାବଦ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତଂ ପ୍ରଯାନ୍ତଂ ମହାବାହୁଂ କୌରଵାଣାଂ ଯଶସ୍କରମ୍। ଅନୁଜଗ୍ମୁର୍ମହାତ୍ମାନୋ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦପାରଗାଃ
ଯେଉଁ ବଳଶାଳୀ, କୌରବମାନଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ବଢାଇଥିବା ଅର୍ଜୁନ ଚାଲିଗଲେ, ବଡ଼ ଆତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗଵିଦ୍ଵାସସ୍ତଥୈଵାଧ୍ଯାତ୍ମଚିନ୍ତକାଃ। ଭୈକ୍ଷାଶ୍ଚ ଭଗଵଦ୍ଭକ୍ତାଃ ସୂତାଃ ପୌରାଣିକାଶ୍ଚ ଯେ
ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ଜ୍ଞାନୀ, ଆତ୍ମଚିନ୍ତନରେ ଲିନ, ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିବା ଭଗବଦ୍ଭକ୍ତ, ସୂତ ଓ ପୁରାଣ ପାଠକମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ଚାଲିଲେ।
କଥକାଶ୍ଚାପରେ ରାଜଞ୍ଶ୍ରମଣାଶ୍ଚ ଵନୌକସଃ। ଦିଵ୍ଯାଖ୍ଯାନାନି ଯେ ଚାପି ପଠନ୍ତି ମଧୁରଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଥାକାର, ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରୁଥିବା ତପସ୍ୱୀ, ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧୁର କଣ୍ଠରେ ଦିବ୍ୟ କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ, ରାଜନ।
ଏତୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈଶ୍ଚ ବହୁଭିଃ ସହାଯୈଃ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନଃ। ଵୃତଃ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣକଥୈଃ ପ୍ରାଯାନ୍ମରୁଦ୍ଭିରିଵ ଵାସଵଃ
ଏମିତି ଅନେକ ସହଯୋଗୀ ଓ ମୃଦୁ କଥାରେ ଘିରି, ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ ଇନ୍ଦ୍ର ମରୁତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି, ସେପରି ଯାତ୍ରା କଲେ।
ରମଣୀଯାନି ଚିତ୍ରାଣି ଵନାନି ଚ ସରାଂସି ଚ। ସରିତଃ ସାଗରାଂଶ୍ଚୈଵ ଦେଶାନପି ଚ ଭାରତ
ସେ ରମଣୀୟ ଓ ବିବିଧ ଅରଣ୍ୟ, ସରୋବର, ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର ଏବଂ ଅନେକ ଦେଶ ଦେଖିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ପୁଣ୍ଯାନ୍ଯପି ଚ ତୀର୍ଥାନି ଦଦର୍ଶ ଭରତର୍ଷଭଃ। ସ ଗଙ୍ଗାଦ୍ଵାରମାଶ୍ରିତ୍ଯ ନିଵେଶମକରୋତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାୟକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାର ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ସେଠାରେ ନିଜ ଶିବିର ଗଢ଼ିଲେ।
ତତ୍ର ତସ୍ଯାଦ୍ଭୁତଂ କର୍ମ ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ଜନମେଜଯ। କୃତଵାନ୍ଯଦ୍ଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ପାଣ୍ଡୂନାଂ ପ୍ରଵରୋ ହି ସଃ
ଏଠାରେ ସେ ଯେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ତାହା ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଜନମେଜୟ। ସେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଥିଲେ।
ନିଵିଷ୍ଟେ ତତ୍ର କୌନ୍ତେଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ଚ ଭାରତ। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରାଣି ଵିପ୍ରାସ୍ତେ ପ୍ରାଦୁଶ୍ଚକ୍ରୁରନେକଶଃ
କୌନ୍ତେୟ ଏଠାରେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ନିବାସ କରିବା ପରେ, ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବହୁ ଥର ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତେଷୁ ପ୍ରବୋଧ୍ଯମାନେଷୁ ଜ୍ଵଲିତେଷୁ ହୁତେଷୁ ଚ। କୃତପୁଷ୍ପୋପହାରେଷୁ ତୀରାନ୍ତରଗତେଷୁ ଚ
ଯେତେବେଳେ ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଜଳାଯାଉଥିଲା, ହୋମ ହେଉଥିଲା, ଫୁଲ ଦିଆଯାଉଥିଲା ଏବଂ ପୁରୋହିତମାନେ ତୀର ପାଖରେ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ,
କୃତାଭିଷେକୈର୍ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିର୍ନିଯତୈଃ ସତ୍ପଥେ ସ୍ଥିତୈଃ। ଶୁଶୁଭେଽତୀଵ ତଦ୍ରାଜନ୍ଗଙ୍ଗାଦ୍ଵାରଂ ମହାତ୍ମଭିଃ
ଅନେକ ପଣ୍ଡିତ, ନିୟମିତ ଏବଂ ଧର୍ମପଥରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ। ଏହି ମହାପୁରୁଷମାନେ ଦ୍ୱାରକୁ ଅତି ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ।
ତଥା ପର୍ଯାକୁଲେ ତସ୍ମିନ୍ନିଵେଶେ ପାଣ୍ଡଵର୍ଷଭଃ। ଅଭିଷେକାଯ କୌନ୍ତେଯୋ ଗଙ୍ଗାମଵତତାର ହ
ସେଠାରେ ଶିବିର ଅତି ଚଞ୍ଚଳ ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୌନ୍ତେୟ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଗଙ୍ଗାରେ ଅବତରିଲେ।
ତତ୍ରାଭିଷେକଂ କୃତ୍ଵା ସ ତର୍ପଯିତ୍ଵା ପିତାମହାନ୍। ଉତ୍ତିତୀର୍ଷୁର୍ଜଲାଦ୍ରାଜନ୍ନଗ୍ନିକାର୍ଯଚିକୀର୍ଷଯା
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଇ, ରାଜା ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଜଳ ଛାଡ଼ିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଅପକୃଷ୍ଟୋ ମହାବାହୁର୍ନାଗରାଜସ୍ଯ କନ୍ଯଯା। ଅନ୍ତର୍ଜଲେ ମହାରାଜ ଉଲୂପ୍ଯା କାମଯାନଯା
ତାପରେ, ବଳଶାଳୀ ତାଙ୍କୁ ନାଗରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ଉଲୂପୀ, ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ଚାହାଁଥିଲେ, ଜଳ ଭିତରକୁ ଟାଣିନେଲେ।
ଦଦର୍ଶ ପାଣ୍ଡଵସ୍ତତ୍ର ପାଵକଂ ସୁସମାହିତଃ। କୌରଵ୍ଯସ୍ଯାଥ ନାଗସ୍ଯ ଭଵନେ ପରମାର୍ଚିତେ
ସେଠାରେ, ପାଣ୍ଡବ ମନ ଏକାଗ୍ର କରି, କୌରବ ନାଗରାଜଙ୍କ ଅତି ଶୋଭାମୟ ମହଳରେ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଖିଲେ।
ତତ୍ରାଗ୍ନିକାର୍ଯଂ କୃତଵାନ୍କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଧନଞ୍ଜଯଃ। ଅଶଙ୍କମାନେନ ହୁତସ୍ତେନାତୁଷ୍ଯଦ୍ଧୁତାଶନଃ
ସେଠାରେ କୌନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧନଞ୍ଜୟ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ହୋମ କରିବାରୁ ଅଗ୍ନିଦେବ ଖୁସି ହେଲେ।
ଅଗ୍ନିକାର୍ଯଂ ସ କୃତ୍ଵା ତୁ ନାଗରାଜସୁତାଂ ତଦା। ପ୍ରସହନ୍ନିଵ କୌନ୍ତେଯ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, କୌନ୍ତେୟ ତାପରେ ନାଗରାଜଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ମନେ ଅପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଏହି କଥା କହିଲେ—
କିମିଦଂ ସାହସଂ ଭୀରୁ କୃତଵତ୍ଯସି ଭାମିନି। କଶ୍ଚାଯଂ ସୁଭଗେ ଦେଶଃ କା ଚ ତ୍ଵଂ କସ୍ଯ ଵାତ୍ମଜା
‘ଏହି କଣ ଅସାବଧାନ କାମ କଲୁଛ, ଭୟଭିତା? ଏହି ସ୍ଥାନ କଣ, ଶୁଭେ? ତୁମେ କିଏ? କାହାର କନ୍ୟା?’