ମାତ୍ରା ହି ଭୁଜଗାଃ ଶପ୍ତାଃ ପୂର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଵର। ଜନମେଜଯସ୍ଯ ଵୋ ଯଜ୍ଞେ ଧକ୍ଷ୍ଯତ୍ଯନିଲସାରଥିଃ
ଏକଥା ପୂର୍ବରୁ ସର୍ପମାନେ ତାଙ୍କର ମାଆଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ ହୋଇଥିଲେ, ହେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେ ଜନମେଜୟଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ବାୟୁରଥୀ ତୁମମାନେକୁ ଦହିଦେବେ।
ତସ୍ଯ ଶାପସ୍ଯ ଶାନ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ପ୍ରଦଦୌ ପନ୍ନଗୋତ୍ତମଃ। ସ୍ଵସାରମୃଷଯେ ତସ୍ମୈ ସୁଵ୍ରତାଯ ମହାତ୍ମନେ
ସେ ଶାପକୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ, ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ ତାଙ୍କର ଭଉଣୀକୁ ଏକ ମହାତ୍ମା, ସଦ୍ବ୍ରତୀ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ସ ଚ ତାଂ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ଵିଧିଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା। ଆସ୍ତୀକୋ ନାମ ପୁତ୍ରଶ୍ଚ ତସ୍ଯାଂ ଜଜ୍ଞେ ମହାମନାଃ
ସେ ଋଷି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଏକ ମହାମନା, ଆସ୍ତୀକ ନାମକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତପସ୍ଵୀ ଚ ମହାତ୍ମା ଚ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗଃ। ସମଃ ସର୍ଵସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ପିତୃମାତୃଭଯାପହଃ
ସେ ତପସ୍ୱୀ, ମହାତ୍ମା, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମଦୃଷ୍ଟି ଦେଖୁଥିବା, ବାପା ଓ ମାଆଙ୍କ ଭୟ ଦୂର କରିଥିବା ଥିଲେ।
ଅଥ ଦୀର୍ଘସ୍ଯ କାଲସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵେଯୋ ନରାଧିପଃ। ଆଜହାର ମହାଯଜ୍ଞଂ ସର୍ପସତ୍ରମିତି ଶ୍ରୁତିଃ
ପରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ପାଣ୍ଡବବଂଶୀ ରାଜା ଏକ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଯାହାକୁ ସର୍ପସତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ସତ୍ରେ ତୁ ସର୍ପାଣାମନ୍ତକାଯ ଵୈ। ମୋଚଯାମାସ ତାଞ୍ଶାପାଦାସ୍ତୀକଃ ସୁମହାତପାଃ
ସେଠାରେ ସର୍ପମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଲାବେଳେ, ମହାତପସ୍ୱୀ ଆସ୍ତୀକ ସେଇ ଶାପରୁ ସର୍ପମାନେକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ।
ଭ୍ରାତୄଂଶ୍ଚ ମାତୁଲାଂଶ୍ଚୈଵ ତଥୈଵାନ୍ଯାନ୍ସ ପନ୍ନଗାନ୍। ପିତୄଂଶ୍ଚ ତାରଯାମାସ ସଂତତ୍ଯା ତପସା ତଥା
ସେ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ, ମାମାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ସର୍ପମାନେ, ଏବଂ ପୂର୍ବଜମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାନ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଧାର କଲେ।
ଵ୍ରତୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈର୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯୈଶ୍ଚାନୃଣୋଽଭଵତ୍। ଦେଵାଂଶ୍ଚ ତର୍ପଯାମାସ ଯଜ୍ଞୈର୍ଵିଵିଧଦକ୍ଷିଣୈଃ
ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରତ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ଦ୍ୱାରା ସେ ଋଣମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ।
ଋଷୀଂଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେମ ସନ୍ତତ୍ଯା ଚ ପିତାମହାନ୍। ଅପହୃତ୍ଯ ଗୁରଂ ଭାରଂ ପିତୄଣାଂ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ
ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ଓ ବଂଶ ଚାଲାଇବାର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରି, ପିତୃମାନେଙ୍କର ଭାର ହ୍ରାସ କରି, ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ—
ଜରତ୍କାରୁର୍ଗତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ସହିତଃ ସ୍ଵୈଃ ପିତାମହୈଃ। ଆସ୍ତୀକଂ ଚ ସୁତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଧର୍ମଂ ଚାନୁତ୍ତମଂ ମୁନିଃ
ଜରତ୍କାରୁ ତାଙ୍କର ପୁର୍ବଜମାନେ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଆସ୍ତୀକ ନାମକ ପୁଅ ପାଇଲେ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧର୍ମ ସାଧନ କଲେ, ମୁନିବର।
ଜରତ୍କାରୁଃ ସୁମହତା କାଲେନ ସ୍ଵର୍ଗମେଯିଵାନ୍। ଏତଦାଖ୍ଯାନମାସ୍ତୀକଂ ଯଥାଵତ୍କଥିତଂ ମଯା। ପ୍ରବ୍ରୂହି ଭୃଗୁଶାର୍ଦୂଲ କିମନ୍ଯତ୍କଥଯାମି ତେ
ଜରତ୍କାରୁ ବହୁ ବର୍ଷ ପରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ଏହି ଆସ୍ତୀକଙ୍କର କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ କହିଲି। ଭୃଗୁବଂଶର ସିଂହ, ଆଉ କଣ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ସୌତେ ତ୍ଵଂ କଥଯସ୍ଵେମାଂ ଵିସ୍ତରେଣ କଥାଂ ପୁନଃ। ଆସ୍ତୀକସ୍ଯ କଵେଃସାଧୋଃ ଶୁଶ୍ରୂଷା ପରମା ହିନଃ
ହେ ସୌତି, ଆମେ ଏହି ଆସ୍ତୀକ ମୁନିଙ୍କର କଥା ଆଉ ଏକଥର ଖୁବ ଭଲଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଦୟାକରି ଏହାକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହ।
ମଧୁରଂ କଥ୍ଯତେ ସୌମ୍ଯ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣାକ୍ଷରପଦଂ ତ୍ଵଯା। ପ୍ରୀଯାମହେ ଭୃଶଂ ତାତ ପିତେଵେଦଂ ପ୍ରଭାଷସେ
ହେ ସୁମଧୁର କଥନକାର, ତୁମେ ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ କଥା କହ; ଆମେ ବହୁତ ଖୁସି ହେଉଛୁ, ପିତାଙ୍କ ପରି ତୁମେ ଆମ ସହ କଥା ହେଉଛ।
ଅସ୍ମଚ୍ଛୁଶ୍ରୂଷଣେ ନିତ୍ଯଂ ପିତା ହି ନିରତସ୍ତଵ। ଆଚଷ୍ଟୈତଦ୍ଯଥାଽଽକ୍ଯାନଂ ପିତା ତେତ୍ଵଂ ତଥା ଵଦ
ତୁମର ପିତା ସଦା ଆମ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଶୁଣିଥିଲେ; ଯେପରି ତୁମ ପିତା ଏହି କଥା କହିଥିଲେ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା କହ।
ଆଯୁଷ୍ମନ୍ନିଦମାଖ୍ଯାନମାସ୍ତୀକଂ କଥଯାମି ତେ। ଯଥାଶ୍ରୁତଂ କଥଯତଃ ସକାଶାଦ୍ଵୈ ପିତୁର୍ମଯା
ହେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଆସ୍ତୀକଙ୍କର କଥା କହିବି, ଯେପରି ମୁଁ ମୋର ପିତାଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଥିଲି, ସେପରି ସଠିକ୍ ଭାବେ କହିବି।
ପୁରା ଦେଵଯୁଗେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ପ୍ରଜାପତିସୁତେ ଶୁଭେ। ଆସ୍ତାଂ ଭଗିନ୍ଯୌ ରୂପେଣ ସମୁପେତେଽଦ୍ଭୁତେଽନଘ
ପୁରୁଣା ଦେବଯୁଗରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ଦୁଇ ଝିଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଥିଲେ, ହେ ନିଷ୍ପାପ।
ତେ ଭାର୍ଯେ କଶ୍ଯପସ୍ଯାସ୍ତାଂ କଦ୍ରୂଶ୍ଚ ଵିନତା ଚ ହ। ପ୍ରାଦାତ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଵରଂ ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରଜାପତିସମଃ ପତିଃ
ସେ ଦୁଇଜଣୀ, କଦ୍ରୁ ଓ ବିନତା, କଶ୍ୟପଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସ୍ୱାମୀ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଇଚ୍ଛା ଦେଲେ।
କଶ୍ଯପୋ ଧର୍ମପତ୍ନୀଭ୍ଯାଂ ମୁଦା ପରମଯା ଯୁତଃ। ଵରାତିସର୍ଗଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵଂ କଶ୍ଯପାଦୁତ୍ତମଂ ଚ ତେ
କଶ୍ୟପ ତାଙ୍କର ଧର୍ମପତ୍ନୀମାନେ ସହ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଇଚ୍ଛା ଶୁଣି—
ହର୍ଷାଦପ୍ରତିମାଂ ପ୍ରୀତିଂ ପ୍ରାପତୁଃ ସ୍ମ ଵରସ୍ତ୍ରିଯୌ। ଵଵ୍ରେ କଦ୍ରୂଃ ସୁତାନ୍ନାଗାନ୍ସହସ୍ରଂ ତୁଲ୍ଯଵର୍ଚସଃ
ସେ ଦୁଇଜଣୀ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବାର ବର ପାଇଲେ; କଦ୍ରୁ ଏକ ହଜାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୁଅ ଚାହିଲେ।
ଦ୍ଵୌ ପୁତ୍ରୌ ଵିନତା ଵଵ୍ରେ କଦ୍ରୂପୁତ୍ରାଧିକୌ ବଲେ। ତେଜସା ଵପୁଷା ଚୈଵ ଵିକ୍ରମେଣାଧିକୌ ଚ ତୌ
ବିନତା ଦୁଇଟି ପୁଅ ଚାହିଲେ, ଯେଉଁମାନେ କଦ୍ରୁଙ୍କ ପୁଅମାନେଠାରୁ ଶକ୍ତି, ତେଜ, ରୂପ ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଅଧିକ ହେବେ।
ତସ୍ଯୈ ଭର୍ତା ଵରଂ ପ୍ରାଦାଦୀଦୃସୌ ତେ ଭଵିଷ୍ଯତଃ। ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତଂ ଚାହ କଶ୍ଯପଂ ଵିନତା ତଦା
ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଏହି ବର ଦେଲେ—'ଏପରି ପୁଅ ତୁମ ପାଖରେ ଜନ୍ମିବେ।' ବିନତା ତେବେ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଏହିପରି ହେଉ।'
ଯଥାଵତ୍ପ୍ରାର୍ଥିତଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଵରଂ ତୁଷ୍ଟାଭଵତ୍ତଦା। କୃତକୃତ୍ଯା ତୁ ଵିନତା ଲବ୍ଧ୍ଵା ଵୀର୍ଯାଧିକୌ ସୁତୌ
ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲେ, ସେପରି ବର ପାଇ ବିନତା ଖୁସି ହେଲେ; ଶକ୍ତିରେ ଅଧିକ ଦୁଇଟି ପୁଅ ପାଇ ନିଜକୁ ସଫଳ ମନେ କଲେ।
କଦ୍ରୂଶ୍ଚ ଲବ୍ଧ୍ଵା ପୁତ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରଂ ତୁଲ୍ଯଵର୍ଚସାମ୍। ଧାର୍ଯୌ ପ୍ରଯତ୍ନତୋ ଗର୍ଭାଵିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ମହାତପାଃ
କଦ୍ରୁ ଏକ ହଜାର ଉଜ୍ୱଳ ପୁଅ ପାଇଲେ; ମହାତପସ୍ବୀ କହିଲେ—'ତୁମେ ଦୁଇଜଣୀ ଆତ୍ମସଂଯମରେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କର।'
ତେ ଭାର୍ଯେ ଵରସଂତୁଷ୍ଟେ କଶ୍ଯପୋ ଵନମାଵିଶତ୍
ବର ପାଇ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବା ପରେ, କଶ୍ୟପଙ୍କର ଦୁଇଜଣୀ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ।
ଜନଯାମାସ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଦ୍ଵେ ଚାଣ୍ଡେ ଵିନତା ତଦା। ତଯୋରଣ୍ଡାନି ନିଦଧୁଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ ପରିଚାରିକାଃ
ସେ ସମୟରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିନତା ଦୁଇଟି ଡିମ୍ବ ଦେଲେ; ସେ ଡିମ୍ବଗୁଡ଼ିକୁ ଖୁସି ହୋଇ ସେବିକାମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ରଖିଲେ।
ସୋପସ୍ଵେଦେଷୁ ଭାଣ୍ଡେଷୁ ପଞ୍ଚଵର୍ଷଶତାନି ଚ। ତତଃ ପଞ୍ଚଶତେ କାଲେ କଦ୍ରୂପୁତ୍ରା ଵିନିଃସୃତାଃ
ଉଷ୍ଣ ଓ ଆର୍ଦ୍ର ପାତ୍ରରେ ପଞ୍ଚଶତ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ରଖାଯାଇଥିଲା; ତାପରେ, ପଞ୍ଚଶତ ବର୍ଷ ପରେ, କଦ୍ରୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବାହାରିଲେ।
ଅଣ୍ଡାଭ୍ଯାଂ ଵିନତାଯାସ୍ତୁ ମିଥୁନଂ ନ ଵ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ। ତତଃ ପୁତ୍ରାର୍ଥିନୀ ଦେଵୀ ଵ୍ରୀଡିତା ଚ ତପସ୍ଵିନୀ
ବିନତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ଡିମ୍ବରୁ କୌଣସି ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେଲେନି। ତେଣୁ, ପୁଅ ଆଶାରେ ଏବଂ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ସେ ଦେବୀ ଉପବାସ ଓ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଅଣ୍ଡଂ ବିଭେଦ ଵିନତା ତତ୍ର ପୁତ୍ରମପଶ୍ଯତ। ପୂର୍ଵାର୍ଧକାଯସଂପନ୍ନମିତରେଣାପ୍ରକାଶତା
ବିନତା ଗୋଟିଏ ଡିମ୍ବ ଭାଙ୍ଗିଲେ ଏବଂ ତାହାର ଭିତରେ ଗୋଟିଏ ପୁଅକୁ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେହି ପୁଅର ଦେହ ଆଧା ଗଠିତ ଥିଲା, ଅନ୍ୟାଧା ଅଦୃଶ୍ୟ ରହିଗଲା।
ସ ପୁତ୍ରଃ କ୍ରୋଧସଂରବ୍ଧଃ ଶଶାପୈନାମିତି ଶ୍ରୁତିଃ। ଯୋଽହମେଵଂ କୃତୋ ମାତସ୍ତ୍ଵଯା ଲୋଭପରୀତଯା
ସେହି ପୁଅ ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ମାଆକୁ ଶାପ ଦେଇ କହିଲେ, 'ମା, ତୁମେ ଲୋଭରେ ପଡି ମୋତେ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାକୁ ଆଣିଛ।'
ଶରୀରେଣାସମଗ୍ରେଣ ତସ୍ମାଦ୍ଦାସୀ ଭଵିଷ୍ଯସି। ପଞ୍ଚ ଵର୍ଷଶତାନ୍ଯସ୍ଯା ଯଯା ଵିସ୍ପର୍ଧସେ ସହ
'ମୋ ଦେହ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବାରୁ, ଯାହା ସହ ତୁମେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରୁଛ, ସେଠାରେ ପଞ୍ଚଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ଦାସୀ ହେବ।'