ଅନ୍ତର୍ଭୂମିଗତାନ୍ନାଗାଞ୍ଜିତ୍ଵା ତୌ ଚ ମହାରଥୌ। ସମୁଦ୍ରଵାସିନୀଃ ସର୍ଵା ମ୍ଲେଚ୍ଛଜାତୀର୍ଵିଜିଗ୍ଯତୁଃ
ମହାରଥୀ ଦୁଇଁଜଣ ଭୂମି ତଳରେ ଥିବା ନାଗମାନେକୁ ଜିତି, ସମୁଦ୍ରରେ ବସୁଥିବା ଏବଂ ବିଦେଶୀ ଜନଜାତିମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିଲେ।
ତତଃ ସର୍ଵାଂ ମହୀଂ ଜେତୁମାରବ୍ଧାଵୁଗ୍ରଶାସନୌ। ସୈନିକାଂଶ୍ଚ ସମାହୂଯ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଵାକ୍ଯମୂଚତୁଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଜିତିବା ପାଇଁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଭୟଙ୍କର ଆଦେଶ ଦେଉଥିବା ସେମାନେ ସେନାମାନେକୁ ଡାକି କଠୋର କଥା କହିଲେ।
ରାଜର୍ଷଯୋ ମହାଯଜ୍ଞୈର୍ହଵ୍ଯକଵ୍ଯୈର୍ଦ୍ଵିଜାତଯଃ। ତେଜୋ ବଲଂ ଚ ଦେଵାନାଂ ଵର୍ଧନ୍ତି ଶ୍ରିଯଂ ତଥା
ରାଜାମାନେ ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦେବତା-ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ହବ୍ୟ କବ୍ୟ ଦେଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ତେଜ, ଶକ୍ତି ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ବଢ଼ାନ୍ତି।
ତେଷାମେଵଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତାନାଂ ସର୍ଵେଷାମସୁରଦ୍ଵିଷାମ୍। ସଂଭୂଯ ସର୍ଵୈରସ୍ମାଭିଃ କାର୍ଯଃ ସର୍ଵାତ୍ମନା ଵଧଃ
ଏହିପରି ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଦାୟତ୍ୟ ଶତ୍ରୁମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଥିବାବେଳେ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କର ବିନାଶ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ସର୍ଵାନ୍ସମାଦିଶ୍ଯ ପୂର୍ଵତୀରେ ମହୋଦଧେଃ। କ୍ରୂରାଂ ମତିଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଜଗ୍ମତୁଃ ସର୍ଵତୋମୁଖୌ
ଏଭଳି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମହାସାଗରର ପୂର୍ବ କୂଳରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ସେମାନେ କ୍ରୁର ମନସ୍କାମନା ଧରି, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ।
ଯଜ୍ଞୈର୍ଯଜନ୍ତି ଯେ କେଚିଦ୍ଯାଜଯନ୍ତି ଚ ଯେ ଦ୍ଵିଜାଃ। ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପ୍ରସଭଂ ହତ୍ଵା ବଲିନୌ ଜଗ୍ମତୁସ୍ତତଃ
ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ ଓ ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ପାଳନ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଣେ ଜୋରକରି ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ପରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଆଶ୍ରମେଷ୍ଵଗ୍ନିହୋତ୍ରାଣି ମୁନୀନାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍। ଗୃହୀତ୍ଵା ପ୍ରକ୍ଷିପନ୍ତ୍ଯପ୍ସୁ ଵିଶ୍ରବ୍ଧଂ ସୈନିକାସ୍ତଯୋଃ
ମୁନିମାନେ ଯେଉଁ ଆଶ୍ରମରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରୁଥିଲେ, ସେଠାରୁ ସେଇ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କର ସେନାମାନେ ଧରି ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବରେ ପାଣିରେ ପକେଇଦେଲେ।
ତପୋଧନୈଶ୍ଚ ଯେ କ୍ରୁଦ୍ଧୈଃ ଶାପା ଉକ୍ତା ମହାତ୍ମଭିଃ। ନାକ୍ରାମନ୍ତ ତଯୋସ୍ତେଽପି ଵରଦାନନିରାକୃତାଃ
ଯେଉଁ ତପସ୍ୱୀମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ବଡ଼ ତପଃଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କୁ କିଛି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଦିଆ ବର ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଥିଲେ।
ନାକ୍ରାମନ୍ତ ଯଦା ଶାପା ବାଣା ମୁକ୍ତାଃ ଶିଲାସ୍ଵିଵ। ନିଯମାନ୍ସଂପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଵ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ତ ଦ୍ଵିଜାତଯଃ
ଯେତେବେଳେ ଶାପମାନେ କାମ କରୁନଥିଲେ, ତୀର ଥିବା ପାଥରକୁ ଲାଗି ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିଜ ନିୟମ ଛାଡ଼ି ଚାରିଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯେ ତପଃସିଦ୍ଧା ଦାନ୍ତାଃ ଶମପରାଯଣାଃ। ତଯୋର୍ଭଯାଦ୍ଦୁଦ୍ରୁଵୁସ୍ତେ ଵୈନତେଯାଦିଵୋରଗାଃ
ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ ଓ ଶାନ୍ତିରେ ଲାଗିଥିଲେ, ସେମାନେ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କର ଭୟରେ ଗରୁଡ଼ ଆସିଲେ ସାପ ଯେପରି ଭଗିଯାଏ, ସେପରି ପଳାଇଗଲେ।
ମଥିତୈରାଶ୍ରମୈର୍ଭଗ୍ନୈର୍ଵିକୀର୍ଣକଲଶସ୍ରୁଵୈଃ। ଶୂନ୍ଯମାସୀଜ୍ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ କାଲେନେଵ ହତଂ ତଦା
ଆଶ୍ରମମାନେ ଲୁଟି ଭଙ୍ଗାଯିବା, ପୂଜାପାତ୍ର ଛିଟିଯିବା ଓ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା, ଯେପରି କାଳ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ତତୋ ରାଜନ୍ନଦୃଶ୍ଯଦ୍ଭିର୍ଋଷିଭିଶ୍ଚ ମହାସୁରୌ। ଉଭୌ ଵିନିଶ୍ଚଯଂ କୃତ୍ଵା ଵିକୁର୍ଵାତେ ଵଧୈଷିଣୌ
ତାପରେ, ରାଜା, ଋଷିମାନେ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଦୁଇ ମହା ଦାୟତ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ହତ୍ୟା କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ପ୍ରଭିନ୍ନକରଟୌ ମତ୍ତୌ ଭୂତ୍ଵା କୁଞ୍ଜରରୂପିଣୌ। ସଂଲୀନମପି ଦୁର୍ଗେଷୁ ନିନ୍ଯତୁର୍ଯମସାଦନମ୍
ଭଙ୍ଗା ଦାଢ଼ି ଥିବା ମଦମାତା ହାତୀ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ସେମାନେ ଦୁର୍ଗରେ ଲୁଚିଥିବା ଲୋକମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଯମର ଘରକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ସିଂହୌ ଭୂତ୍ଵା ପୁନର୍ଵ୍ଯାଘ୍ରୌ ପୁନଶ୍ଚାନ୍ତର୍ହିତାଵୁଭୌ। ତୈସ୍ତୈରୁପାଯୈସ୍ତୌ କ୍ରୂରାଵୃଷୀନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିଜଘ୍ନତୁଃ
କେବେ ସିଂହ, କେବେ ବାଘ ହୋଇ, କେବେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ସେଇ ଦୁଇ କ୍ରୁର ଜଣେ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ଦେଖିଥିବା ଋଷିମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ।
ନିଵୃତ୍ତଯଜ୍ଞସ୍ଵାଧ୍ଯାଯା ପ୍ରନଷ୍ଟନୃପତିଦ୍ଵିଜା। ଉତ୍ସନ୍ନୋତ୍ସଵଯଜ୍ଞା ଚ ବଭୂଵ ଵସୁଧା ତଦା
ଯଜ୍ଞ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲା, ରାଜା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନଶ୍ଟ ହେଲେ, ଉତ୍ସବ ଓ ଯଜ୍ଞ ଅପରିଚାଳିତ ରହିଗଲା, ପୃଥିବୀ ଏଭଳି ହୋଇଗଲା।
ହାହାଭୂତା ଭଯାର୍ତା ଚ ନିଵୃତ୍ତଵିପଣାପଣା। ନିଵୃତ୍ତଦେଵକାର୍ଯା ଚ ପୁଣ୍ଯୋଦ୍ଵାହଵିଵର୍ଜିତା
ହାହାକାର ଓ ଭୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବଜାର ଓ ଦୋକାନ ବନ୍ଦ, ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ରୁକିଗଲା, ଶୁଭ ବିବାହ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ନିଵୃତ୍ତକୃଷିଗୋରକ୍ଷା ଵିଧ୍ଵସ୍ତନଗରାଶ୍ରମା। ଅସ୍ଥିକଙ୍କାଲସଂକୀର୍ଣା ଭୂର୍ବଭୂଵୋଗ୍ରଦର୍ଶନା
ଚାଷ ଓ ଗୋପାଳନ ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲା, ସହର ଓ ଆଶ୍ରମ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହେଲା, ଭୂମି ଅସ୍ଥି ଓ କଙ୍କାଳରେ ଭରିଗଲା, ପୃଥିବୀ ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ନିଵୃତ୍ତପିତୃକାର୍ଯଂ ଚ ନିର୍ଵଷଟ୍କାରମଙ୍ଗଲମ୍। ଜଗତ୍ପ୍ରତିଭଯାକାରଂ ଦୁଷ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯମଭଵତ୍ତଦା
ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ବନ୍ଦ ହେଲା, ମଙ୍ଗଳ ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁନାଯିବା ବନ୍ଦ ହେଲା, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଧାରଣ କଲା, ଦେଖିବାକୁ ଭୟ ଲାଗୁଥିଲା।
ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯୌ ଗ୍ରହାସ୍ତାରା ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଦିଵୌକସଃ। ଜଗ୍ମୁର୍ଵିଷାଦଂ ତତ୍କର୍ମ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁନ୍ଦୋପସୁନ୍ଦଯୋଃ
ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଗ୍ରହ, ତାରା, ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଦେବତାମାନେ, ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଦୁଃଖିତ ହେଇପଡ଼ିଲେ।
ଏଵଂ ସର୍ଵା ଦିଶୋ ଦୈତ୍ଯୌ ଜିତ୍ଵା କ୍ରୂରେଣ କର୍ମଣା। ନିଃସପତ୍ନୌ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ନିଵେଶମଭିଚକ୍ରତୁଃ
ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ କ୍ରୁର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଜିତି, ସେଇ ଦୁଇ ଦାୟତ୍ୟ, ପୃଥିବୀରେ କୌଣସି ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ନ ରହି, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଆସି ରହିଗଲେ।
ତତୋ ଦେଵର୍ଷଯଃ ସର୍ଵେ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପରମର୍ଷଯଃ। ଜଗ୍ମୁସ୍ତଦା ପରମାର୍ତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍କଦନଂ ମହତ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବୃଷି, ସିଦ୍ଧ ଓ ଉତ୍ତମ ଋଷିମାନେ, ସେଇ ଭୟଙ୍କର ହତ୍ୟା ଓ ଭୟାନକ ଦୁଃଖ ଦେଖି, ସେଠାକୁ ଏକଠା ହେଲେ।
ତେଽଭିଜଗ୍ମୁର୍ଜିତକ୍ରୋଧା ଜିତାତ୍ମାନୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ। ପିତାମହସ୍ଯ ଭନଂ ଜଗତଃ କୃପଯା ତଦା
ଯେମାନେ କ୍ରୋଧକୁ ଜିତିଛନ୍ତି, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ଅଧିକାର ରଖିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ପିତାମହଙ୍କ ପାଖକୁ କରୁଣାବଶତାରେ ଯାଇଥିଲେ।
ତତୋ ଦଦୃଶୁରାସୀନଂ ସହ ଦେଵୈଃ ପିତାମହମ୍। ସିଦ୍ଧୈର୍ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଭିଶ୍ଚୈଵ ସମନ୍ତାତ୍ପରିଵାରିତମ୍
ସେଠାରେ ସେମାନେ ଦେବମାନେ ସହିତ ବସିଥିବା ପିତାମହଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଚାରିପଟେ ସିଦ୍ଧ ଓ ବ୍ରହ୍ମଋଷିମାନେ ଘେରିଥିଲେ।
ତତ୍ର ଦେଵୋ ମହାଦେଵସ୍ତତ୍ରାଗ୍ନିର୍ଵାଯୁନା ସହ। ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯୌ ଚ ଶକ୍ରଶ୍ଚ ପାରମେଷ୍ଠ୍ଯାସ୍ତଥର୍ଷଯଃ
ସେଠାରେ ମହାଦେବ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଵୈଖାନସା ଵାଲଖିଲ୍ଯା ଵାନପ୍ରସ୍ଥା ମରୀଚିପାଃ। ଅଜାଶ୍ଚୈଵାଵିମୂଢାଶ୍ଚ ତେଜୋଗର୍ଭାସ୍ତପସ୍ଵିନଃ
ବୈଖାନସ, ବାଳଖିଲ୍ୟ, ବନବାସୀ, ମରୀଚିପ, ଅଜ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତେଜସ୍ୱୀ ତପସ୍ୱୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
ଋଷଯଃ ସର୍ଵ ଏଵୈତେ ପିତାମହମୁପାଗମନ୍। ତତୋଽଭିଗମ୍ଯ ତେ ଦୀନାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ମହର୍ଷଯଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ପିତାମହଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତ ମହାଋଷି, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ।
ସୁନ୍ଦୋପସୁନ୍ଦଯୌଃ କର୍ମ ସର୍ଵମେଵ ଶଶଂସିରେ। ଯଥା ହୃତଂ ଯଥା ଚୈଵ କୃତଂ ଯେନ କ୍ରମେଣ ଚ
ସେମାନେ ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଲେ—କେମିତି ଘଟିଲା, କିଏ କଲା, କେମିତି କ୍ରମେ ଘଟିଲା।
ନ୍ଯଵେଦଯଂସ୍ତତଃ ସର୍ଵମଖିଲେନ ପିତାମହେ। ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ତେ ଚୈଵ ପରମର୍ଷଯଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ କଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପିତାମହଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ; ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଓ ଉତ୍ତମ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହା କଲେ।
ତମେଵାର୍ଥଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ପିତାମହମଚୋଦଯନ୍। ତତଃ ପିତାମହଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵେଷାଂ ତଦ୍ଵଚସ୍ତଦା
ସେଇ କଥା ପିତାମହଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ସେମାନେ ପିତାମହଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ; ତାପରେ ପିତାମହ ସମସ୍ତଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲେ।
ମୁହୂର୍ତମିଵ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ କର୍ତଵ୍ଯସ୍ଯ ଚ ନିଶ୍ଚଯମ୍। ତଯୋର୍ଵଧଂ ସମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଵିଶ୍ଵକର୍ମାଣମାହ୍ଵଯତ୍
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଚିନ୍ତା କରି, କଣ କରିବା ଉଚିତ ତାହା ନିଷ୍ପତ୍ତି କରି, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।