ଶଣୁ ମେ ଵିସ୍ତରେଣେମମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍। ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତଃ ପାର୍ଥ ଯଥା ଵୃତ୍ତଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ହେ ପାର୍ଥ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତୁମେ ଭଲଭାବେ ଶୁଣ, ମୁଁ ଏହି ପୁରୁଣା କଥାଟିକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହୁଛି, ତୁମ ଭାଇମାନେ ସହିତ କିପରି ଘଟିଥିଲା।
ମହାସୁରସ୍ଯାନ୍ଵଵାଯେ ହିରଣ୍ଯକଶିପୋଃ ପୁରା। ନିକୁମ୍ଭୋ ନାମ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସ୍ତେଜସ୍ଵୀ ବଲଵାନଭୂତ୍
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁର ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ବଂଶରେ, ନିକୁମ୍ଭ ନାମକ ଏକ ତେଜସ୍ବୀ ଓ ବଳବାନ ଦାୟତ୍ୟ ରାଜା ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୌ ମହାଵୀର୍ଯୌ ଜାତୌ ଭୀମପରାକ୍ରମୌ। ସୁନ୍ଦୋପସୁନ୍ଦୌ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୌ ଦାରୁଣୌ କ୍ରୂରମାନସୌ
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଝିଅ, ଅତି ପ୍ରବଳ ଓ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାକ୍ରମୀ, ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦ ନାମକ ଦାୟତ୍ୟ ରାଜା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେମାନେ କଠୋର ଓ କ୍ରୁର ମନରେ ଥିଲେ।
ତାଵେକନିଶ୍ଚଯୌ ଦୈତ୍ଯାଵେକକାର୍ଯାର୍ଥସଂମତୌ। ନିରନ୍ତରମଵର୍ତେତାଂ ସମଦୁଃଖସୁଖାଵୁଭୌ
ସେ ଦୁଇ ଦାୟତ୍ୟ, ଏକ ମନ ଏବଂ ଏକ କାମନାରେ ଏକତା ରଖି, ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସହଯୋଗ କରୁଥିଲେ, ସମାନ ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖ ଭାଗ କରୁଥିଲେ।
ଵିନାଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ନ ଭୁଞ୍ଜାତେ ଵିନାଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ନ ଜଲ୍ପତଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରିଯକରାଵନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରିଯଂଵଦୌ
ଏକା ଏକା ଖାଉନଥିଲେ, ଏକା ଏକା କଥା କହୁନଥିଲେ। ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରିୟ କଥା କହୁଥିଲେ।
ଏକଶୀଲସମାଚାରୌ ଦ୍ଵିଧୈଵୈକୋଽଭଵତ୍କୃତଃ। ତୌ ଵିଵୃଦ୍ଧୌ ମହାଵୀର୍ଯୌ କାର୍ଯେଷ୍ଵପ୍ଯେକନିଶ୍ଚଯୌ
ଏକ ଚରିତ୍ର ଓ ଆଚରଣ ଥିଲା, ଦୁଇ ଦେହ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏକ ପ୍ରାଣ ଭଳି ଥିଲେ। ସେ ଦୁଇଁ, ପ୍ରବଳ ହୋଇ, ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏକତା ରଖୁଥିଲେ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଜଯାର୍ଥାଯ ସମାଧାଯୈକନିଶ୍ଚଯମ୍। ଦୀକ୍ଷାଂ କୃତ୍ଵା ଗତୌ ଵିନ୍ଧ୍ଯଂ ତାଵୁଗ୍ରଂ ତେପତୁସ୍ତପଃ
ତିନି ଜଗତର ଜୟ ପାଇଁ ଏକମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଦିକ୍ଷା ନେଇ, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ ଏବଂ ତେଁଉଁ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରିଲେ।
ତୌ ତୁ ଦୀର୍ଘେଣ କାଲେନ ତପୋଯୁକ୍ତୌ ବଭୂଵତୁଃ। କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାପରିଶ୍ରାନ୍ତୌ ଜଟାଵଲ୍କଲଧାରିଣୌ
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ତପସ୍ୟାରେ ଲଗିଥିବା ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଖାଇବା ଓ ପିବାର ଅଭାବରେ ଶରୀରରେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଗଲେ, କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ଜଟା ଓ ବଳ୍କଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ମଲୋପଚିତସର୍ଵାଙ୍ଗୌ ଵାଯୁଭକ୍ଷୌ ବଭୂଵତୁଃ। ଆତ୍ମମାଂସାନି ଜୁହ୍ଵାନ୍ତୌ ପାଦାଙ୍ଗୁଷ୍ଠାଗ୍ରଧିଷ୍ଠିତୌ। ଊର୍ଧ୍ଵବାହୂ ଚାନିମିଷୌ ଦୀର୍ଘକାଲଂ ଧୃତଵ୍ରତୌ
ସେମାନଙ୍କର ଶରୀର ସମସ୍ତେ ମଲରେ ଢାକା ଥିଲା, ସେମାନେ କେବଳ ପବନ ଖାଇଥିଲେ, ନିଜ ମାଂସ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ, ପାଦର ଅଙ୍ଗୁଠି ଉପରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ହାତ ଉପରେ ଉଠାଇ ଏବଂ ଚକ୍ଷୁ ଝପାଇନଥିବା ଭାବରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ନିଷ୍ଠାରେ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ତଯୋସ୍ତପଃପ୍ରଭାଵେଣ ଦୀର୍ଘକାଲଂ ପ୍ରତାପିତଃ। ଧୂମଂ ପ୍ରମୁମୁଚେ ଵିନ୍ଧ୍ଯସ୍ତଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ସେମାନଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଧୂଆଁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲା, ଯାହା ଦେଖି ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗିଥିଲା।
ତତୋ ଦେଵା ଭଯଂ ଜଗ୍ମୁରୁଗ୍ରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଯୋସ୍ତପଃ। ତପୋଵିଘାତାର୍ଥମଥୋ ଦେଵା ଵିଘ୍ନାନି ଚକ୍ରିରେ
ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦେଖି ବହୁତ ଭୟଭିତ ହେଲେ । ତେଣୁ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାକୁ ବାଧା ଦେବା ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରିଲେ ।
ରତ୍ନୈଃ ପ୍ରଲୋଭଯାମାସୁଃ ସ୍ତ୍ରୀଭିଶ୍ଚୋଭୌ ପୁନଃପୁନଃ। ନ ଚ ତୌ ଚକ୍ରତୁର୍ଭଙ୍ଗଂ ଵ୍ରତସ୍ଯ ସୁମହାଵ୍ରତୌ
ଦେବତାମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଗହଣା ଓ ନାରୀମାନେ ସହିତ ବାରମ୍ବାର ଆକର୍ଷିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ । କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଏତେ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠାରେ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରୁ କେବେ ବି ହଟିଲେ ନାହିଁ ।
ଅଥ ମାଯାଂ ପୁନର୍ଦେଵାସ୍ତଯୋଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ମହାତ୍ମନୋଃ। ଭଗିନ୍ଯୋ ମାତରୋ ଭାର୍ଯାସ୍ତଯୋଶ୍ଚାତ୍ମଜନସ୍ତଥା
ପୁଣି ଦେବତାମାନେ ସେ ଦୁଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ମାୟା ସୃଷ୍ଟି କଲେ । ସେମାନଙ୍କୁ ଭଉଣୀ, ମା, ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀ ଓ ନିଜ ଶିଶୁମାନେ ଦେଖାଇଲେ ।
ପ୍ରପାତ୍ଯମାନା ଵିସ୍ରସ୍ତାଃ ଶୂଲହସ୍ତେନ ରକ୍ଷସା। ଭ୍ରଷ୍ଟାଭରଣକେଶାନ୍ତା ଭ୍ରଷ୍ଟାଭରଣଵାସସଃ
ଏହି ମାୟାରେ ଏକ ଶୂଳଧାରୀ ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ଟାଣି ନେଇ ବିକ୍ରମ କଲା । ତାଙ୍କର ଗହଣା ଓ କେଶ ବିକ୍ରିତ ହେଇଗଲା, ଗହଣା ଓ ପୋଶାକ ଖସି ପଡ଼ିଲା ।
ଅଭିଭାଷ୍ଯ ତତଃ ସର୍ଵାସ୍ତୌ ତ୍ରାହୀତି ଵିଚୁକ୍ରୁଶୁଃ। ନ ଚ ତୌ ଚକ୍ରତୁର୍ଭଙ୍ଗଂ ଵ୍ରତସ୍ଯ ସୁମହାଵ୍ରତୌ
ତାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ, 'ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର!' କିନ୍ତୁ ସେ ଦୁଇଜଣ ଭାଇ, ମହାନ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ରହି, ତାଙ୍କର ନିଶ୍ଚୟ ଭଙ୍ଗ କଲେ ନାହିଁ।
ଯଦା କ୍ଷୋଭଂ ନୋପଯାତି ନାର୍ତିମନ୍ଯତରସ୍ତଯୋଃ। ତତଃ ସ୍ତ୍ରିଯସ୍ତା ଭୂତଂ ଚ ସର୍ଵମନ୍ତରଧୀଯତ
ଯେତେବେଳେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଭି ଭୟଭିତ କିମ୍ବା ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଜନନୀମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ।
ତତଃ ପିତାମହଃ ସାକ୍ଷାଦଭିଗମ୍ଯ ମହାସୁରୌ। ଵରେଣ ଚ୍ଛ୍ଦଯାମାସ କ୍ଵଲୋକହିତଃ ପ୍ରଭୁଃ
ତାପରେ ପିତାମହ ନିଜେ ଦୁଇ ମହା ଦାନବଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଆସି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଲେ।
ତତଃ ସୁନ୍ଦୋପସୁନ୍ଦୌ ତୌ ଭ୍ରାତରୌ ଦୃଢଵିକ୍ରମୌ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତାମହଂ ଦେଵଂ ତସ୍ଥତୁଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲୀ ତଦା
ତାପରେ ସୁନ୍ଦା ଓ ଉପସୁନ୍ଦ, ଦୁଇ ଭାଇ ଦୃଢ଼ ସାହସୀ, ପିତାମହ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ହାତ ଜୋଡି ଉଭୟେ ଦଣ୍ଡବତ୍ କଲେ।
ଊଚତୁଶ୍ଚ ପ୍ରଭୁଂ ଦେଵଂ ତତସ୍ତୌ ସହିତୌ ତଦା। ଆଵଯୋସ୍ତପସାଽନେନ ଯଦି ପ୍ରୀତଃ ପିତାମହଃ
ତାପରେ ଦୁଇଜଣେ ସହିତ ଭଗବାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଯେତେ ତପସ୍ୟା କରିଛୁ, ଯଦି ଆପଣ ଆମେଠାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇଛନ୍ତି—'
ମାଯାଵିଦାଵସ୍ତ୍ରଵିଦୌ ବଲିନୌ କାମରୂପିଣୌ। ଉଭାଵପ୍ଯମରୌ ସ୍ଯାଵଃ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଯଦି ନୌ ପ୍ରଭୁଃ
'ମାୟା ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ଦକ୍ଷ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ନେଇପାରିବା, ଆମେ ଦୁଇଜଣେ ଅମର ହେଇଯାଉ, ଯଦି ପ୍ରଭୁ ଆମେଠାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇଛନ୍ତି।'
ଋତେଽମରତ୍ଵଂ ଯୁଵଯୋଃ ସର୍ଵମୁକ୍ତଂ ଭଵିଷ୍ଯତି। ଅନ୍ଯଦ୍ଵୃଣୀତଂ ମୃତ୍ଯୋଶ୍ଚ ଵିଧାନମମରୈଃ ସମ୍
'ଅମରତ୍ୱ ଛଡ଼ି, ତୁମେ ଚାହିଥିବା ସବୁ ଦେଇଯିବି; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦାୟିତ୍ୱ ଚୟନ କର, କାରଣ ଅମରତ୍ୱ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ନୁହେଁ।'
ପ୍ରଭଵିଷ୍ଯାଵ ଇତି ଯନ୍ମହଦଭ୍ଯୁଦ୍ଯତଂ ତପଃ। ଯୁଵଯୋର୍ହେତୁନାନେନ ନାମରତ୍ଵଂ ଵିଧୀଯତେ
'ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବା ପାଇଁ ଯେତେ ଉଚ୍ଚ ତପସ୍ୟା କରିଛ, ଏହି କାରଣରୁ ତୁମେ ଅମର ହେବାର ଅନୁମତି ମିଳିବ ନାହିଁ।'
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଜଯାର୍ଥାଯ ଭଵଦ୍ଭ୍ଯାମାସ୍ଥିତଂ ତପଃ। ହେତୁନାଽନେନ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୌ ନ ଵାଂ କାମଂ କରୋମ୍ଯହମ୍
ତିନି ଜଗତ୍ର ଜିତିବା ପାଇଁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ଏହି ତପସ୍ୟା କରୁଛ। ଏହି କାରଣରୁ, ଦେତ୍ୟ ମହାପ୍ରଭୁମାନେ, ମୁଁ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି ନାହିଁ।
ସୁନ୍ଦୋପସୁନ୍ଦାଵୂଚତୁଃ। ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଯଦ୍ଭୂତଂ କିଂଚିତ୍ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍। ସର୍ଵସ୍ମାନ୍ନୌ ଭଯଂ ନ ସ୍ଯାଦୃତେଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପିତାମହ
ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦ କହିଲେ: 'ତିନି ଲୋକରେ ଯେଉଁଠି କିଛି ଅଛି, ଚଳିତ କିମ୍ବା ଅଚଳ, ସେମାନଙ୍କୁ ଛଡ଼ି ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଛଡ଼ା ଆଉ କୌଣସି ଜିନିଷରୁ ଆମ ପାଇଁ ଭୟ ନ ରହୁ, ମହାପିତାମହ।'
ଯତ୍ପ୍ରାର୍ଥିତଂ ଯଥୋକ୍ତଂ ଚ କାମମେତଦ୍ଦଦାନି ଵାମ୍। ମୃତ୍ଯୋର୍ଵିଧାନମେତଚ୍ଚ ଯଥାଵଦ୍ଵା ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲେ ଏବଂ ଯେପରି ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ, ସେଇ ଇଚ୍ଛାକୁ ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି। ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ଯେଉଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେବାକୁ ଥିଲା, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଯଥାଯଥ ଘଟିବ।
ତତଃ ପିତାମହୋ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରମେତତ୍ତଦା ତଯୋଃ। ନିଵର୍ତ୍ଯ ତପସସ୍ତୌ ଚ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଜଗାମ ହ
ତାପରେ ପିତାମହ ଏହି ଵର ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କର ତପସ୍ୟା ରୋକିଦେଲେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଲବ୍ଧ୍ଵା ଵରାଣି ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରାଵଥ ତୌ ଭ୍ରାତରାଵୁଭୌ। ଅଵଧ୍ଯୌ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ସ୍ଵମେଵ ଭଵନଂ ଗତୌ
ଏହି ଵର ପାଇଁ, ଦୁଇ ଦେତ୍ୟ ଭାଇ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ ହୋଇ, ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ତୌ ତୁ ଲବ୍ଧଵରୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃତକାମୌ ମନସ୍ଵିନୌ। ସର୍ଵଃ ସୁହୃଞ୍ଜନସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରହର୍ଷମୁପଜଗ୍ମିଵାନ୍
ସେମାନେ ଵର ପାଇଥିବା, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଥିବା ଏବଂ ଦୃଢ଼ ମନୋବଳ ଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ସହଯୋଗୀ ଏବଂ ଜନମାନେ ଖୁସିରେ ଭରିଗଲେ।
ତତସ୍ତୌ ତୁ ଜଟା ଭିତ୍ତ୍ଵା ମୌଲିନୌ ସଂବଭୂଵତୁଃ। ମହାର୍ହାଭରଣୋପେତୌ ଵିରଜୋମ୍ବରଧାରିଣୌ
ତାପରେ ସେମାନେ ଜଟା ଖୋଲି, ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଲେ, ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ଗହନା ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ।
ଅକାଲକୌମୁଦୀଂ ଚୈଵ ଚକ୍ରତୁଃ ସାର୍ଵକାଲିକୀମ୍। ନିତ୍ଯଃ ପ୍ରମୁଦିତଃ ସର୍ଵସ୍ତଯୋଶ୍ଚୈଵ ସୁହୃଞ୍ଜନଃ
ସେମାନେ ଅମାବାସ୍ୟା ରାତିକୁ ସଦା ପାଳିତ ଉତ୍ସବରେ ପରିଣତ କଲେ; ସମସ୍ତ ସହଯୋଗୀ ଏବଂ ଲୋକମାନେ ସବୁବେଳେ ଆନନ୍ଦିତ ରହିଲେ।