ଵିଜ୍ଞାତା ଚୋକ୍ତଵାକ୍ଯାନାମେକତାଂ ବହୁତାଂ ତଥା। ବୋଦ୍ଧା ହି ପରମାର୍ଥାଂଶ୍ଚ ଵିଵିଧାଂଶ୍ଚ ଵ୍ଯତିକ୍ରମାନ୍
ଉଚ୍ଚାରିତ ବାକ୍ୟର ଏକତା ଓ ଭିନ୍ନତା ବୁଝିଥିଲେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭେଦ ବୁଝିପାରୁଥିଲେ।
ଅଭେଦତଶ୍ଚ ବହୁଶୋ ବହୁଶଶ୍ଚାପି ଭେଦତଃ। ଵକ୍ତା ଵିଵିଧଵାକ୍ଯାନାଂ ନାନାଦେଶସମୀକ୍ଷିତା
ଅନେକ କଥାକୁ ସେ ଏକ ଭାବେ ଓ ଭିନ୍ନ ଭାବେ କହିଥିଲେ; ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ନିୟମ ବିଚାର କରି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବାକ୍ୟ କହୁଥିଲେ।
ପଞ୍ଚାଗମାଂଶ୍ଚ ଵିଵିଧାନାଦେଶାଂଶ୍ଚ ସମୀକ୍ଷିତା। ନାନାର୍ଥକୁଶଲସ୍ତତ୍ର ତଦ୍ଧିତେଷୁ ଚ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ
ପାଞ୍ଚ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ବିଭିନ୍ନ ନିୟମକୁ ସେ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରିଥିଲେ, ଅନେକ ଅର୍ଥରେ ପାରଦର୍ଶୀ ଓ ତଦ୍ଧିତ ଶବ୍ଦରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ।
ପରିଭୂଷଯିତା ଵାଚାଂ ଵର୍ଣତଃ ସ୍ଵରତୋଽର୍ଥତଃ। ପ୍ରତ୍ଯଯଂ ଚ ସମାଖ୍ଯାତା ନିଯତଂ ପ୍ରତିଧାତୁକମ୍
ଅକ୍ଷର, ସ୍ୱର ଓ ଅର୍ଥରେ ସେ ଭାଷାକୁ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ; ପ୍ରତ୍ୟୟର ଅର୍ଥକୁ ମୂଳ ଶବ୍ଦ ସହିତ ସଦା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥିଲେ।
ପଞ୍ଚ ଚାକ୍ଷରଜାତାନି ସ୍ଵରସଂଜ୍ଞାନି ଯାନି ଚ। ତମାଗତମୃଷିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଗମ୍ଯାଭିଵାଦ୍ଯ ଚ
ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଅକ୍ଷର ଓ ସ୍ୱରର ନାମ ସେ ଜାଣିଥିଲେ; ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ଆସିବାକୁ ଦେଖି, ଉଠି ଗଲେ ଓ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଆସନଂ ରୁଚିରଂ ତସ୍ମୈ ପ୍ରଦଦୌ ସ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। `କୃଷ୍ଣାଜିନୋତ୍ତରେ ତସ୍ମିନ୍ନୁପଵିଷ୍ଟୋ ମହାନୃଷିଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଆସନ ଦେଲେ; ସେ ମହାଋଷି କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ଛାଡ଼ିଥିବା ଏହି ଆସନରେ ବସିଲେ।
ଦେଵର୍ଷେରୁପଵିଷ୍ଟସ୍ଯ ସ୍ଵଯମର୍ଧ୍ଯଂ ଯଥାଵିଧି। ପ୍ରାଦାଦ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଧୀମାନ୍ରାଜ୍ଯଂ ତସ୍ମୈ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍। ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ତୁ ତାଂ ପୂଜାମୃଷିଃ ପ୍ରୀତମନାସ୍ତଦା
ଦେବଋଷି ବସିବା ପରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନିଜେ ଯଥାଯଥ ମାନସମ୍ମାନ ଦେଲେ ଓ ରାଜ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ; ଋଷି ହୃଦୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଏହି ସମ୍ମାନ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଆଶୀର୍ଭିର୍ଵର୍ଧଯିତ୍ଵା ଚ ତମୁଵାଚାସ୍ଯତାମିତି। ନିଷସାଦାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତସ୍ତତୋ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଋଷି କହିଲେ, 'ବସ,' ତା'ପରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅନୁମତି ମିଳିଲାପରେ ବସିଲେ।
ପ୍ରେଷଯାମାସ କୃଷ୍ଣାଯୈ ଭଗଵନ୍ତମୁପସ୍ଥିତମ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତଦ୍ଦ୍ରୌପଦୀ ଚାପି ଶୁଚିର୍ଭୂତ୍ଵା ସମାହିତା
ସେ ତାଙ୍କଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦ୍ରୌପଦୀ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରି, ମନକୁ ଶାନ୍ତ କଲେ।
ଜଗାମ ତତ୍ର ଯତ୍ରାସ୍ତେ ନାରଦଃ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ। ତସ୍ଯାଭିଵାଦ୍ଯ ଚରଣୌ ଦେଵର୍ଷେର୍ଧର୍ମଚାରିଣୀ
ସେ ଯେଉଁଠାରେ ନାରଦ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ସହ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଗଲେ। ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ସେ, ଦେବଋଷିଙ୍କ ପାଦରେ ମଣ୍ଡିଆ ପଡ଼ିଲେ।
କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ସୁସଂଵୀତା ସ୍ଥିତାଽଥ ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜା। ତସ୍ଯାଶ୍ଚାପି ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ସତ୍ଯଵାଗୃଷିସତ୍ତମଃ
ଦୃପଦଙ୍କ ଝିଅ ହାତ ଜୋଡି, ଭଲଭାବରେ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ସେଠାରେ ଦଢ଼ିଆ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଏଇ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ—
ଆଶିଷୋ ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯ ରାଜପୁତ୍ର୍ଯାସ୍ତୁ ନାରଦଃ। ଗମ୍ଯତାମିତି ହୋଵାଚ ଭଗଵାଂସ୍ତାମନିନ୍ଦିତାମ୍
ନାରଦ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ପରେ, ସେ ପବିତ୍ର ନାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯାଅ।'
ଗତାଯାମଥ କୃଷ୍ଣାଯାଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରପୁରୋଗମାନ୍। ଵିଵିକ୍ତେ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ସର୍ଵାନୁଵାଚ ଭଗଵାନୃଷିଃ
କୃଷ୍ଣା ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଭଗବାନ ଋଷି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ କହିଲେ।
ପାଞ୍ଚାଲୀ ଭଵତାମେକା ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଯଶସ୍ଵିନୀ। ଯଥା ଵୋ ନାତ୍ର ଭେଦଃ ସ୍ଯାତ୍ତଥା ନୀତିର୍ଵିଧୀଯତାଂ
ପାଞ୍ଚାଳୀ ତୁମମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ମହିମାବାନ୍ଧ ଧର୍ମପତ୍ନୀ। ଏଠି କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନ ହେଉ, ଏପରି ନିୟମ ରଖ।
ସୁନ୍ଦୋପସୁନ୍ଦୌ ହି ପୁରା ଭ୍ରାତରୌ ସହିତାଵୁଭୌ। ଆସ୍ତାମଵଧ୍ଯାଵନ୍ଯେଷାଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତୌ
ପୂର୍ବେ, ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦ ନାମକ ଦୁଇ ଭାଇ, ଏକତାରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ। ସେମାନେ ତିନି ଲୋକରେ ଅନ୍ୟ କାହାରି ଦ୍ୱାରା ଅଜୟ ଥିଲେ।
ଏକରାଜ୍ଯାଵେକଗୃହାଵେକଶଯ୍ଯାସନାଶନୌ। ତିଲୋତ୍ତମାଯାସ୍ତୌ ହେତୋରନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଜଘ୍ନତୁଃ
ସେମାନେ ଏକ ରାଜ୍ୟ, ଏକ ଘର, ଏକ ଶଯ୍ୟା, ଏକ ଆସନ ଓ ଏକ ଭୋଜନ ସେୟାର କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ତିଲୋତ୍ତମା ପାଇଁ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ମାରିଦେଲେ।
ରକ୍ଷ୍ଯତାଂ ସୌହୃଦଂ ତସ୍ମାଦନ୍ଯୋନ୍ଯପ୍ରୀତିଭାଵକମ୍। ଯଥା ଵୋ ନାତ୍ର ଭେଦଃ ସ୍ଯାତ୍ତତ୍କୁରୁଷ୍ଵ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ତେଣୁ, ପରସ୍ପର ପ୍ରେମ ଓ ମିତ୍ରତା ରକ୍ଷା କର। ଏଠି କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନ ହେଉ, ଏପରି ଯଥାଯଥ କର, ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
ସୁନ୍ଦୋପସୁନ୍ଦାଵସୁରୌ କସ୍ଯ ପୁତ୍ରୌ ମହାମୁନେ। ଉତ୍ପନ୍ନଶ୍ଚ କଥଂ ଭେଦଃ କଥଂ ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯମଘ୍ନତାମ୍
ହେ ମହାମୁନି, ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦ କାହାର ପୁଅ? କିପରି ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନତା ଆସିଲା, ଏବଂ କିପରି ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ମାରିଦେଲେ?
ଅପ୍ସରା ଦେଵକନ୍ଯା ଵୈ କସ୍ଯ ଚୈଷା ତିଲୋତ୍ତମା। ଯସ୍ଯାଃ କାମେନ ସଂମତ୍ତୌ ଜଘ୍ନତୁସ୍ତୌ ପରସ୍ପରମ୍
ଏହି ତିଲୋତ୍ତମା କିଏ, ଯିଏ ଦେବମାନ୍ୟ ଅପ୍ସରା? ତାଙ୍କ ପାଇଁ, କାମରେ ମତିହରା ହୋଇ, ସେମାନେ କିପରି ପରସ୍ପରକୁ ମାରିଦେଲେ?
ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ଯଥା ଵୃତ୍ତଂ ଵିସ୍ତରେଣ ତପୋଧନ। ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ମେ
ହେ ତପସ୍ଵୀ, ଏ ସବୁ କିପରି ଘଟିଲା, ଏହା ଖୁବ ଭଲଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଆମେ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ। ମୋର ଜିଜ୍ଞାସା ବହୁତ।
ଶଣୁ ମେ ଵିସ୍ତରେଣେମମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍। ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତଃ ପାର୍ଥ ଯଥା ଵୃତ୍ତଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ହେ ପାର୍ଥ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତୁମେ ଭଲଭାବେ ଶୁଣ, ମୁଁ ଏହି ପୁରୁଣା କଥାଟିକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହୁଛି, ତୁମ ଭାଇମାନେ ସହିତ କିପରି ଘଟିଥିଲା।
ମହାସୁରସ୍ଯାନ୍ଵଵାଯେ ହିରଣ୍ଯକଶିପୋଃ ପୁରା। ନିକୁମ୍ଭୋ ନାମ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସ୍ତେଜସ୍ଵୀ ବଲଵାନଭୂତ୍
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁର ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ବଂଶରେ, ନିକୁମ୍ଭ ନାମକ ଏକ ତେଜସ୍ବୀ ଓ ବଳବାନ ଦାୟତ୍ୟ ରାଜା ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୌ ମହାଵୀର୍ଯୌ ଜାତୌ ଭୀମପରାକ୍ରମୌ। ସୁନ୍ଦୋପସୁନ୍ଦୌ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୌ ଦାରୁଣୌ କ୍ରୂରମାନସୌ
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଝିଅ, ଅତି ପ୍ରବଳ ଓ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାକ୍ରମୀ, ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦ ନାମକ ଦାୟତ୍ୟ ରାଜା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେମାନେ କଠୋର ଓ କ୍ରୁର ମନରେ ଥିଲେ।
ତାଵେକନିଶ୍ଚଯୌ ଦୈତ୍ଯାଵେକକାର୍ଯାର୍ଥସଂମତୌ। ନିରନ୍ତରମଵର୍ତେତାଂ ସମଦୁଃଖସୁଖାଵୁଭୌ
ସେ ଦୁଇ ଦାୟତ୍ୟ, ଏକ ମନ ଏବଂ ଏକ କାମନାରେ ଏକତା ରଖି, ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସହଯୋଗ କରୁଥିଲେ, ସମାନ ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖ ଭାଗ କରୁଥିଲେ।
ଵିନାଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ନ ଭୁଞ୍ଜାତେ ଵିନାଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ନ ଜଲ୍ପତଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରିଯକରାଵନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରିଯଂଵଦୌ
ଏକା ଏକା ଖାଉନଥିଲେ, ଏକା ଏକା କଥା କହୁନଥିଲେ। ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରିୟ କଥା କହୁଥିଲେ।
ଏକଶୀଲସମାଚାରୌ ଦ୍ଵିଧୈଵୈକୋଽଭଵତ୍କୃତଃ। ତୌ ଵିଵୃଦ୍ଧୌ ମହାଵୀର୍ଯୌ କାର୍ଯେଷ୍ଵପ୍ଯେକନିଶ୍ଚଯୌ
ଏକ ଚରିତ୍ର ଓ ଆଚରଣ ଥିଲା, ଦୁଇ ଦେହ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏକ ପ୍ରାଣ ଭଳି ଥିଲେ। ସେ ଦୁଇଁ, ପ୍ରବଳ ହୋଇ, ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏକତା ରଖୁଥିଲେ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଜଯାର୍ଥାଯ ସମାଧାଯୈକନିଶ୍ଚଯମ୍। ଦୀକ୍ଷାଂ କୃତ୍ଵା ଗତୌ ଵିନ୍ଧ୍ଯଂ ତାଵୁଗ୍ରଂ ତେପତୁସ୍ତପଃ
ତିନି ଜଗତର ଜୟ ପାଇଁ ଏକମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଦିକ୍ଷା ନେଇ, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ ଏବଂ ତେଁଉଁ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରିଲେ।
ତୌ ତୁ ଦୀର୍ଘେଣ କାଲେନ ତପୋଯୁକ୍ତୌ ବଭୂଵତୁଃ। କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାପରିଶ୍ରାନ୍ତୌ ଜଟାଵଲ୍କଲଧାରିଣୌ
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ତପସ୍ୟାରେ ଲଗିଥିବା ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଖାଇବା ଓ ପିବାର ଅଭାବରେ ଶରୀରରେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଗଲେ, କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ଜଟା ଓ ବଳ୍କଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ମଲୋପଚିତସର୍ଵାଙ୍ଗୌ ଵାଯୁଭକ୍ଷୌ ବଭୂଵତୁଃ। ଆତ୍ମମାଂସାନି ଜୁହ୍ଵାନ୍ତୌ ପାଦାଙ୍ଗୁଷ୍ଠାଗ୍ରଧିଷ୍ଠିତୌ। ଊର୍ଧ୍ଵବାହୂ ଚାନିମିଷୌ ଦୀର୍ଘକାଲଂ ଧୃତଵ୍ରତୌ
ସେମାନଙ୍କର ଶରୀର ସମସ୍ତେ ମଲରେ ଢାକା ଥିଲା, ସେମାନେ କେବଳ ପବନ ଖାଇଥିଲେ, ନିଜ ମାଂସ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ, ପାଦର ଅଙ୍ଗୁଠି ଉପରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ହାତ ଉପରେ ଉଠାଇ ଏବଂ ଚକ୍ଷୁ ଝପାଇନଥିବା ଭାବରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ନିଷ୍ଠାରେ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ତଯୋସ୍ତପଃପ୍ରଭାଵେଣ ଦୀର୍ଘକାଲଂ ପ୍ରତାପିତଃ। ଧୂମଂ ପ୍ରମୁମୁଚେ ଵିନ୍ଧ୍ଯସ୍ତଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ସେମାନଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଧୂଆଁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲା, ଯାହା ଦେଖି ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗିଥିଲା।