ଦ୍ଵିପକ୍ଷଗରୁଡପ୍ରଖ୍ଯୈର୍ଦ୍ଵାରୈଃ ସୌଧୈଶ୍ଚ ଶୋଭିତମ୍। ଗୁପ୍ତମଭ୍ରଚଯପ୍ରଖ୍ଯୈର୍ଗୋପୁରୈର୍ମନ୍ଦରୋପମୈଃ
ଗରୁଡ଼ ଓ ହାତୀର ପଖ ଭଳି ଦ୍ୱାର ଓ ମହଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ମେଘମାଳା ଭଳି ଉଚ୍ଚ ଗୋପୁର ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ସଦୃଶ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଥିଲା।
ଵିଵିଧୈରପି ନିର୍ଵିଦ୍ଧୈଃ ଶସ୍ତ୍ରୋପେତୈଃ ସୁସଂଵୃତୈଃ। ଶକ୍ତିଭିଶ୍ଚାଵୃତଂ ତଦ୍ଧି ଦ୍ଵିଜିହ୍ଵୈରିଵ ପନ୍ନଗୈଃ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଭଲଭାବେ ସୁରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସେହି ସେନା ଦୁଇଟି ଜିଭ ଥିବା ସାପ ଭଳି ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ତଲ୍ପୈଶ୍ଚାଭ୍ଯାସିକୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ଶୁଶୁଭେ ଯୋଧରକ୍ଷିତମ୍। ଥୀକ୍ଷ୍ଣାଙ୍କୁଶଶତଘ୍ନୀଭିର୍ଯନ୍ତ୍ରଜାଲୈଶ୍ଚ ଶୋଭିତମ୍
ପାଳା ଓ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଛାଯାଇଥିବା ଶଯ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସଜିଥିଲା, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଙ୍କୁଶ, ଯନ୍ତ୍ର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ଆଯସୈଶ୍ଚ ମହାଚକ୍ରୈଃ ଶୁଶୁଭେ ତତ୍ପୁରୋତ୍ତମମ୍। ସୁଵିଭକ୍ତମହାରଥ୍ଯଂ ଦେଵତାବାଧଵର୍ଜିତମ୍
ଲୋହାର ବଡ଼ ବଡ଼ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅତି ଉତ୍ତମ ସହର ଚମକୁଥିଲା, ସୁସଂଗଠିତ ଓ ଚଉଡ଼ା ରାସ୍ତା ଥିଲା, ଏଠାରେ କୌଣସି ଦେବତାଙ୍କ ଅଶାନ୍ତି ନଥିଲା।
ଵିରୋଚମାନଂ ଵିଵିଧୈଃ ପାଣ୍ଡୁରୈର୍ଭଵନୋତ୍ତମୈଃ। ତତ୍ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପସଂକାଶମିନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥଂ ଵ୍ଯରୋଚତ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଧଳା ଓ ଶୋଭାମୟ ମହଳ ଦ୍ୱାରା ଚମକୁଥିବା, ସେହି ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଗନଗର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ମେଘଵୃନ୍ଦମିଵାକାଶେ ଵିଦ୍ଧଂ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସମାଵୃତମ୍। ତତ୍ର ରମ୍ଯେ ଶିଵେ ଦେଶେ କୌରଵ୍ଯସ୍ଯ ନିଵେଶନମ୍
ମେଘମାଳା ଭଳି ଆକାଶରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ରେ ଘେରାଯାଇଥିବା ଭଳି, ସେହି ଶୁଭ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ସ୍ଥାନରେ କୌରବଙ୍କର ନିବାସ ଚମକୁଥିଲା।
ଶୁଶୁଭେ ଧନସଂପୂର୍ଣଂ ଧନାଧ୍ଯକ୍ଷକ୍ଷଯୋପମମ୍। ତତ୍ରାଗଚ୍ଛନ୍ଦ୍ଵିଜା ରାଜନ୍ସର୍ଵଵେଦଵିଦାଂ ଵରାଃ
ଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବା, ଧନର ଅଧିପତିଙ୍କ ନିବାସ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା; ସେଠାରେ, ରାଜା, ସମସ୍ତ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆସିଥିଲେ।
ନିଵାସଂ ରୋଚଯନ୍ତି ସ୍ମ ସର୍ଵଭାଷାଵିଦସ୍ତଥା। ଵଣିଜଶ୍ଚାଯଯୁସ୍ତତ୍ର ନାନାଦିଗ୍ଭ୍ଯୋ ଧନାର୍ଥିନଃ
ସମସ୍ତ ଭାଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକମାନେ ସେଠି ବାସ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ, ଏବଂ ଧନ ଲାଗି ନାନା ଦିଗରୁ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଆସିଥିଲେ।
ସର୍ଵଶିଲ୍ପଵିଦସ୍ତତ୍ର ଵାସାଯାଭ୍ଯାଗମଂସ୍ତଦା। ଉଦ୍ଯାନାନି ଚ ରମ୍ଯାଣି ନଗରସ୍ଯ ସମନ୍ତତଃ
ସମସ୍ତ କଳାରେ ପାରଦର୍ଶୀ ଲୋକମାନେ ସେଠି ବାସ କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ, ଏବଂ ସହରଟିର ଚାରିପାଖରେ ସୁନ୍ଦର ଉଦ୍ୟାନ ଥିଲା।
ଆମ୍ରୈରାମ୍ରାତକୈର୍ନୀପୈରଶୋକୈଶ୍ଚମ୍ପକୈସ୍ତଥା। ପୁନ୍ନାଗୈର୍ନାଗପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚ ଲକୁଚୈଃ ପନସୈସ୍ତଥା
ଆମ୍ବ, ଆମ୍ରାତକ, ନୀପ, ଅଶୋକ, ଚମ୍ପକ, ପୁନ୍ନାଗ, ନାଗପୁଷ୍ପ, ଲକୁଚ, ପନସ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘେରାଯାଇଥିଲା।
ଶାଲତାଲତମାଲୈଶ୍ଚ ବକୁଲୈଶ୍ଚ ସକେତକୈଃ। ମନୋହରୈଃ ସୁପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚ ଫଲଭାରାଵନାମିତୈଃ
ଶାଳ, ତାଳ, ତମାଳ, ବକୁଳ, ସକେତକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆକର୍ଷକ ଗଛ, ଶୁଭ୍ର ଫୁଲ ଓ ଫଳର ଭାରରେ ନମିଥିଲେ।
ପ୍ରାଚୀନାମଲକୈର୍ଲୋଧ୍ରୈରଙ୍କୋଲୈଶ୍ଚ ସୁପିଷ୍ପିତୈଃ। ଜମ୍ବୂଭିଃ ପାଟଲାଭିଶ୍ଚ କୁବ୍ଜକୈରତିମୁକ୍ତକୈଃ
ପୁରୁଣା ଆମଳକୀ, ଲୋଧ୍ର, ଫୁଲେଇଥିବା ଅଙ୍କୋଳ, ଜାମୁ, ପାଟଳ, କୁବ୍ଜକ, ଅତିମୁକ୍ତକ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା।
କରଵୀରୈଃ ପାରିଜାତୈରନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈର୍ଦ୍ରୁମୈଃ। ନିତ୍ଯପୁଷ୍ପଫଲୋପେତୈର୍ନାନାଦ୍ଵିଜଗଣାଯୁତୈଃ
କରବୀର, ପାରିଜାତ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ, ସଦା ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଠାରେ ବସୁଥିଲେ।
ମତ୍ତବର୍ହିଣସଂଘୁଷ୍ଟକୋକିଲୈଶ୍ଚ ସଦାମଦୈଃ। ଗୃହୈରାଦର୍ଶଵିମଲୈର୍ଵିଵିଧୈଶ୍ଚ ଲତାଗୃହୈଃ
ମଦମସ୍ତ ମୟୂର ଓ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ କୋଇଳୀମାନେ ରବ କରୁଥିଲେ, ଆଇନା ଭଳି ଚମକୁଥିବା ଘର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଲତା ଘର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ମନୋହରୈଶ୍ଚିତ୍ରଗୃହୈସ୍ତଥାଽଜଗତିପ୍ରଵତୈଃ। ଵାପୀଭିର୍ଵିଵିଧାଭିଶ୍ଚ ପୂର୍ଣାଭିଃ ପରମାମ୍ଭସା
ଆକର୍ଷକ ଚିତ୍ରିତ ଘର, କୃତ୍ରିମ ପାହାଡ଼ ଓ ଉପତ୍ୟକା, ବିଭିନ୍ନ ପୋଖରୀ ଶୁଧ୍ଧ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ସରୋଭିରତିରମ୍ଯୈଶ୍ଚ ପଦ୍ମୋତ୍ପଲସୁଗନ୍ଧିଭିଃ। ହଂସକାରଣ୍ଡଵଯୁତୈଶ୍ଚକ୍ରଵାକୋପଶୋଭିତୈଃ
ଅତି ସୁନ୍ଦର ହ୍ରଦ, ପଦ୍ମ ଓ ଉତ୍ପଳର ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ହଂସ, କାରଣ୍ଡବ ଓ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଠାରେ ବସୁଥିଲେ।
ରମ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିଵିଧାସ୍ତତ୍ର ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯୋ ଵନାଵୃତାଃ। ତଡାଗାନି ଚ ରମ୍ଯାଣି ବୃହନ୍ତି ସୁବହୂନି ଚ
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ରମ୍ୟ ପଦ୍ମପୋଖରୀମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘେରାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ଆକାରର ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ଜଳାଶୟ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ନଦୀ ଚ ନନ୍ଦିନୀ ନାମ ସା ପୁରୀମୁପଗୂହତି। ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯସମାକୀର୍ଣମନ୍ଯୈଃ ଶିଲ୍ପିଭିରାଵୃତମ୍
ନନ୍ଦିନୀ ନାମକ ନଦୀଟି ଏହି ସହରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଚାରି ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କୁଶଳ କାରିଗରମାନେ ଥିଲେ।
ସର୍ଵଦାଭିସୃତଂ ସଦ୍ଭିଃ କାରିତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା। ଉପଭୋଗସମୃଦ୍ଧୈଶ୍ଚ ସର୍ଵଦ୍ରଵ୍ଯସମାଵୃତମ୍
ଏହି ସହର ସଦା ଧର୍ମିକ ଲୋକମାନେ ଆସୁଥିବା ସ୍ଥାନ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଭୋଗବିଲାସ ଓ ଧନ-ସମ୍ପଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ନିତ୍ଯମାର୍ଯଜନୋପେତଂ ନରନାରୀଗଣୈର୍ଯୁତମ୍। ଵାଜିଵାରଣସଂପୂର୍ଣଂ ଗୋଭିରୁଷ୍ଟ୍ରୈଃ ଖରୈରଜୈଃ
ଏହି ସହର ସଦା ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ଓ ନରୀ-ପୁରୁଷମାନେ ଭରିଥିଲେ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ଗାଈ, ଉଠ, ଗଧା ଓ ଛାଗଳି ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ତତ୍ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପସଙ୍କାଶମିନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥଂ ଵ୍ଯରୋଚତ। ପୁରୀଂ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତାଂ ନିର୍ମିତାଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା
ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ସହର ଦେବତାମାନଙ୍କ ନଗର ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲା, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି।
ପୌରଵାଣାମଧିପତିଃ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। କୃତମଙ୍ଗଲସତ୍କାରୈର୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଵେଦପାରଗୈଃ
ପୌରବମାନଙ୍କ ଅଧିପତି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଆଦର କରିଥିଲେ।
ଦ୍ଵୈପାଯନଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଧୌମ୍ଯସ୍ଯାଭିମତେ ସ୍ଥିତଃ। ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋ ରାଜା ରାଜମାର୍ଗମତୀତ୍ଯ ଚ
ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଧୌମ୍ୟଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ରାଜା ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ରାଜପଥ ଦେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଔପଵାହ୍ଯଗତୋ ରାଜା କେଶଵେନ ସହାଭିଭୂଃ। ତୋରଣଦ୍ଵାରସୁମୁଖଂ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଦ୍ଦ୍ଵାରସଂଯୁତମ୍
ରାଜା ତାଙ୍କ ରଥରେ ବସି, କେଶବଙ୍କ ସହିତ, ଏହି ସୁନ୍ଦର ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା, ଯାହାରେ ବତିସଟି ଦ୍ୱାର ଥିଲା, ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଵର୍ଧମାନପୁରଦ୍ଵାରାତ୍ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭିନିର୍ଘୋଷାଃ ଶ୍ରୂଯନ୍ତେ ବହଵୋ ଭୃଶମ୍
ଫଳିଥିବା ସହରର ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ରାଜା ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଶଂଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଶବ୍ଦ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଉଚ୍ଚରିତ ହେଉଥିଲା।
ଜଯେତି ବ୍ରାହ୍ମଣଗିରଃ ଶ୍ରୂଯନ୍ତେ ଚ ସହସ୍ରଶଃ। ସଂସ୍ତୂଯମାନୋ ମୁନିଭିଃ ସୂତମାଗଧବନ୍ଦିଭିଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର 'ଜୟ' ଧ୍ୱନି ହଜାର ହଜାର ଶୁଣାଯାଉଥିଲା; ମୁନି, ସୂତ, ମାଗଧ ଓ ବନ୍ଦିମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ।
ଔପଵାହ୍ଯଗତୋ ରାଜା ରାଜମାର୍ଗମତୀତ୍ଯ ଚ। କୃତମଙ୍ଗଲସତ୍କାରଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ଗୃହୋତ୍ତମମ୍
ରାଜା ତାଙ୍କ ରଥରେ ବସି, ରାଜପଥ ଦେଇ ଯାଇ, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ସମ୍ମାନ ପାଇଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଭଵନଂ ରାଜା ନାଗରୈରଭିସଂଵୃତଃ। ପ୍ରହୃଷ୍ଟମୁଦିତୈରାସୀତ୍ସତ୍କାରୈରଭିପୂଜିତଃ
ଭବନକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ରାଜା ନଗରବାସୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲେ, ଆନନ୍ଦ ଓ ହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇ, ସମ୍ମାନ ସହିତ ଆଦର ପାଇଥିଲେ।
ପୂଜଯାମାସ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାନ୍କେଶେନ ମହାତ୍ମନା। ତତସ୍ତୁ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ନଗରଂ ନରନାରୀଗଣାଯୁତମ୍
ସେ ମହାତ୍ମା କେଶବଙ୍କ ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପୂଜା କଲେ; ତା'ପରେ ରାଜ୍ୟ ଓ ସହର, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ନର-ନାରୀ ଥିଲେ—
ଗୋଧନୈଶ୍ଚ ସମାକୀର୍ଣଂ ସସ୍ଯୈର୍ଵୃଦ୍ଧିଂ ତଦାଗମତ୍
—ଏବଂ ଗୋଧନ ଓ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଶସ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଥିଲା—ସେତେବେଳେ ଏହା ଉନ୍ନତି ପାଇଲା।