ପୁଣ୍ଯାହଂ ଵାଚ୍ଯତାଂ ତାତ ଗୋସହସ୍ରଂ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍। ଗ୍ରାମମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଦୀଯନ୍ତାଂ ବହୁଦକ୍ଷିଣାଃ
ଶୁଭ ଦିନ ଘୋଷଣା କରାଯାଉ, ପ୍ରିୟ; ହଜାର ଗାଈ ଦାନ ଦିଅ; ଗ୍ରାମମୁଖ୍ୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ବହୁତ ଦାନ ଦିଅନ୍ତୁ।
ଅଙ୍ଗଦେ ମକୁଟଂ କ୍ଷତ୍ତର୍ହସ୍ତାଭରଣମାନଯ। ମୁକ୍ତାଵଲୀଶ୍ଚ ହାରଂ ଚ ନିଷ୍କାଣି କଟକାନି ଚ
ହେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ, ମୁଣ୍ଡ ପାଇଁ ମୁକୁଟ, ହାତ ପାଇଁ ଗହଣା, ମୋତିର ମାଳା, ହାର, ସୁନା ମୁଦ୍ରା ଓ ବାହୁବନ୍ଧ ଆଣ।
କଟିବନ୍ଧଶ୍ଚ ସୂତ୍ରଂ ଚ ତଥୋଦରନିବନ୍ଧନମ୍। ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରସହସ୍ରଂ ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାଧିଷ୍ଠିତା ଗଜାଃ
କମରେ ବାନ୍ଧା ହୋଇଥିବା ଦାଗ, ଉଦରରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଥିବା ସୂତ୍ର ଏବଂ ଅଷ୍ଟୋତ୍ତର ଏକ ହଜାର ଆଠଟି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଳନା କରୁଥିବା ହାତୀମାନେ ସଜିଥିଲେ—
ଜାହ୍ନଵୀସଲିଲଂ ଶୀଘ୍ରମାନୀଯନ୍ତାଂ ପୁରୋହିତୈଃ। ଅଭିଷେକୋଦକକ୍ଲିନ୍ନଂ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତମ୍
ପୁରୋହିତମାନେ ଶୀଘ୍ର ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀର ପାଣି ଆଣନ୍ତୁ, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସେଇ ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରାଯାଉ।
ଔପଵାହ୍ଯୋପରିଗତଂ ଦିଵ୍ଯଚାରମରଵୀଜିତମ୍। ସୁଵର୍ଣମଣିଚିତ୍ରେଣ ଶ୍ଵେତଚ୍ଛତ୍ରେଣ ଶୋଭିତମ୍
ଉତ୍ତମ ଉପବାହ୍ୟ ରଥରେ ବସିଥିବା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଚାମର ଦ୍ୱାରା ପଖା ହେଉଥିବା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ମଣିରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଧଳା ଛତାରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ—
ଜଯେତି ଦ୍ଵିଜଵାକ୍ଯେନୁ ସ୍ତୂଯମାନଂ ନୃପୈସ୍ତଥା। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁନ୍ତୀସୁତଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠମାଜମୀଢଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ 'ଜୟ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ବେଳେ, ସେମାନେ କୁନ୍ତୀର ପୁଅ, ବଡ଼, ଅଜମୀଢ ଗୋତ୍ରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରୀତାଃ ପ୍ରୀତେନ ମନସା ପ୍ରଶଂସନ୍ତୁ ପରେ ଜନାଃ। ପାଣ୍ଡୋଃ କୃତୋପକାରସ୍ଯ ରାଜ୍ଯଂ ଦତ୍ଵା ମମୈଵ ଚ
ଅନ୍ୟମାନେ ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ପ୍ରସନ୍ନ ମନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତୁ, କାରଣ ସେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅ ମୋତେ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ ବଡ଼ ଉପକାର କରିଛନ୍ତି।
ପ୍ରତିକ୍ରିଯା କୃତମିଦଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ। ଭୀଷ୍ମୋ ଦ୍ରୋଣଃ କୃପଃ କ୍ଷତ୍ତା ସାଧୁସାଧ୍ଵିତ୍ଯଥାବ୍ରୁଵନ୍
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ମିଳିବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତେବେ ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିଦୁର 'ଭଲ ହେଲା, ଭଲ ହେଲା' ବୋଲି କହିଲେ।
ଯୁକ୍ତମେତନ୍ମହାଭାଗ କୌରଵାଣାଂ ଯଶସ୍କରମ୍। ଶୀଘ୍ରମଦ୍ଯୈଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତ୍ଵଯୋକ୍ତଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ଏହା ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ କୌରବମାନଙ୍କର ମହିମା ବଢ଼ାଏ। ରାଜାଧିରାଜ, ଆପଣ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କରିବା ଉଚିତ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତୋ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯସ୍ତ୍ଵରଯାମାସ ତତ୍ତଦା। ତଥୋକ୍ତଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ କାରଯାମାସ କେଶଵଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ କୃଷ୍ଣ ତୁରନ୍ତ ସେସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ କେଶବ ସେଥିରେ ଲାଗିଗଲେ।
ତସ୍ମିନ୍କ୍ଷଣେ ମହାରାଜ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନସ୍ତଦା। ଆଗତ୍ଯ କୁରୁଭିଃ ସର୍ଵୈଃ ପୂଜିତଃ ସସୁହୃଦ୍ଗଣୈଃ
ଏହି ସମୟରେ, ମହାରାଜ, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ବ୍ୟାସ ଆସିଲେ, ସମସ୍ତ କୁରୁ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ନେହୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ମୂର୍ଧାଭିଷିକ୍ତୈଃ ସହିତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଵେଦପାରଗୈଃ। କାରଯାମାସ ଵିଧିଵତ୍କେଶଵାନୁମତେ ତଦା
ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଅଭିଷିକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ, କେଶବଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ବ୍ୟାସ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କରାଇଲେ।
କୃପୋ ଦ୍ରୋଣଶ୍ଚ ଭୀଷ୍ମଶ୍ଚ ଧୌମ୍ଯଶ୍ଚ ଵ୍ଯାସକେଶଵୌ। ବାହ୍ଲୀକଃ ସୋମଦତ୍ତଶ୍ଚ ଚାତୁର୍ଵେଦ୍ଯପୁରସ୍କୃତାଃ
କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ, ଦ୍ରୋଣ, ଭୀଷ୍ମ, ଧୌମ୍ୟ, ବ୍ୟାସ, କେଶବ, ବାହ୍ଲୀକ ଓ ସୋମଦତ୍ତ, ଚାରି ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତମାନେ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଥିଲେ—
ଅଭିଷେକଂ ତଦା ଚକ୍ରୁର୍ଭଦ୍ରପୀଠେ ସୁସଂସ୍କୃତମ୍
ସେମାନେ ସମୟରେ ଭଲଭାବେ ସଜାଯାଇଥିବା ଶୁଭାସନରେ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ।
ଜିତ୍ଵା ତୁ ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ଵଶେ କୃତ୍ଵା ନୃପାନ୍ଭଵାନ୍। ରାଜସୂଯାଦିଭିର୍ଯଜ୍ଞୈଃ କ୍ରତୁଭିର୍ଵରଦକ୍ଷିଣୈଃ
ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଜିତି, ରାଜାମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଆଣି, ରାଜସୂୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ସହ ବଡ଼ ଦାନ ଦେଇ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ନାତ୍ଵା ହ୍ଯଵଭୃଥସ୍ନାନଂ ମୋଦତାଂ ବାନ୍ଧଵୈଃ ସହ। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ଆଶୀର୍ଭିରଭିପୂଜଯନ୍
ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ କରି, ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ଏପରି କହି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ମୂର୍ଧାଭିଷିକ୍ତଃ କୌରଵ୍ଯଃ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତଃ। ଜଯେତି ସଂସ୍ତୁତୋ ରାଜା ପ୍ରଦଦୌ ଧନମକ୍ଷଯମ୍
ମୁଣ୍ଡ ଅଭିଷିକ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ କୌରବଙ୍କୁ 'ଜୟ' ଧ୍ୱନିରେ ପ୍ରଶଂସା କରାଗଲା, ରାଜା ଅକ୍ଷୟ ଧନ ଦାନ କଲେ।
ସର୍ଵମୂର୍ଧାଭିଷିକ୍ତୈଶ୍ଚ ପୂଜିତଃ କୁରନନ୍ଦନଃ। ଔପଵାହ୍ଯମଥାରୁହ୍ଯ ଶ୍ଵେତଚ୍ଛତ୍ରେଣ ଶୋଭିତଃ
ଯେମାନେ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ଉପବାହ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଧଳା ଛତା ତଳେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ।
ରରାଜ ରାଜାଭିମତୋ ମହେନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଦୈଵତୈଃ। ତତଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ନଗରଂ ନାଗସାହ୍ଵଯମ୍
ରାଜା, ଲୋକମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ। ତାପରେ ନାଗସାହ୍ୱୟ ନଗରକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି—
ପ୍ରଵିଵେଶ ତଦା ରାଜା ନାଗରୈଃ ପୂଜିତୋ ଗୃହମ୍। ମୂର୍ଧାଭିଷିକ୍ତଂ କୌନ୍ତେଯମଭ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ତ କୌରଵାଃ
ସେଇବେଳେ ରାଜା ନାଗରିକମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମୁଣ୍ଡ ଅଭିଷିକ୍ତ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କୁ କୌରବମାନେ ଆସି ଦେଖିଲେ।
ଗାନ୍ଧାରିପୁତ୍ରାଃ ଶୋଚନ୍ତଃ ସର୍ଵେ ତେ ସହ ବାନ୍ଧଵୈଃ। ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶୋକଂ ଚ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽବ୍ରଵୀଦିଦଂ
ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ପୁଅମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଜାଣି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କହିଲେ—
ସମକ୍ଷଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ କୁରୂଣାଂ ଚ ସମକ୍ଷତଃ। ଅଭିଷେକସ୍ତ୍ଵଯା ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପୋ ହ୍ଯକୃତାତ୍ମଭିଃ
ବାସୁଦେବ ଏବଂ କୁରୁମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ, ତୁମେ ଏହି ଅଭିଷେକ ପାଇଛ, ଯାହା ନିଜକୁ ଜିତିପାରିବା ଲୋକମାନେ ପାଇପାରନ୍ତି, ସାଧାରଣ ଲୋକ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵମଦ୍ଯୈଵ ନୃପ କୃତକୃତ୍ଯୋଽସି କୌରଵ। ଆଯୁଃ ପୁରୂରଵା ରାଜନ୍ନହୁଷେଣ ଯଯାତିନା
ଏହି ଦିନେ, ରାଜା, ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ହେ କୌରବ। ପୁରୁରବା, ନହୁଷ, ଏବଂ ଯୟାତିଙ୍କ ପରି, ତୁମର ଆୟୁଷ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି।
ତତ୍ରୈଵ ନିଵସନ୍ତି ସ୍ମ ଖାଣ୍ଡଵେ ତୁ ନୃପୋତ୍ତମ। ରାଜଧାନୀ ତୁ ସର୍ଵେଷାଂ ପୌରଵାଣାଂ ମହାଭୁଜ
ଖାଣ୍ଡବ ଅଞ୍ଚଳରେ, ପୂର୍ବରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ବସୁଥିଲେ। ସେଠା ହେଉଛି ପୌରବବଂଶୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କର ରାଜଧାନୀ।
ଵିନାଶିତଂ ମୁନିଗଣୈର୍ଲୋଭାଦ୍ବୁଧସୁତସ୍ଯ ଵୈ। ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଖାଣ୍ଡଵପ୍ରସ୍ଥଂ ପୁରଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଚ ଵର୍ଧଯ
ବୁଧଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ଲୋଭରେ ମୁନିମାନେ ଏହାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ। ତେଣୁ ଏବେ ତୁମେ ଖାଣ୍ଡବପ୍ରସ୍ଥ ନଗର ଓ ରାଜ୍ୟକୁ ଉନ୍ନତ କର।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ଚ କୃତଲକ୍ଷଣାଃ। ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଜନ୍ତଵଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଭଜନ୍ତ୍ଯେଵ ପୁରଂ ଶୁଭମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ସେମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ତୁମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ରଖି, ଏହି ଶୁଭ୍ର ନଗରକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉଛନ୍ତି।
ପୁରଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ସମୃଦ୍ଧଂ ଵୈ ଧନଧାନ୍ଯସମାକୁଲମ୍। ତସ୍ମାଦ୍ଗଚ୍ଛସ୍ଵ କୌନ୍ତେଯ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋଽନଘ
ନଗର ଓ ରାଜ୍ୟ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ। ତେଣୁ, ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ତୁମ ଭାଇମାନେ ସହିତ ସେଠାକୁ ଯାଅ, ହେ ପାପହୀନ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ତସ୍ମୈ ସର୍ଵେ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ। ରଥୈର୍ନାଗୈର୍ହଯୈଶ୍ଚାପି ସହିତାସ୍ତୁ ପଦାତିଭିଃ
ସେମାନେ ସେଇ କଥା ଗ୍ରହଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଏବଂ ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ପଦାତିମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତେ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ପ୍ରତସ୍ଥିରେ ତତୋ ଘୋଷସଂଯୁକ୍ତୈଃ ସ୍ଯନ୍ଦନୈର୍ଵରୈଃ। ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନାଗରାଃ ସର୍ଵେ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚୈଵ ପ୍ରତସ୍ଥିରେ
ତାପରେ ସେମାନେ ଶଙ୍ଖ-ବାଜା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ନେଇ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେମାନେ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀ ଭକ୍ତି ସହିତ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଗଚ୍ଛତଃ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସାର୍ଧଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନାଗପୁରାଲଯାତ୍। ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହିତା ଗନ୍ତୁଂ ନାର୍ହତେତି ଚ ନାଗରାନ୍
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ନାଗପୁରର ନଗରବାସୀମାନେ ଦେଖିଲେ ଏବଂ କହିଲେ—ସେମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।