ତତସ୍ତେ ପାଣ୍ଡଵାଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପୂଜ୍ଯମାନାଃ ସଦା ତ୍ଵଯା। ପ୍ରକୃତୀନାମନୁମତେ ପଦେ ସ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତି ପୈତୃକେ
ତାପରେ ସେଇ ପ୍ରମୁଖ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ତୁମେ ସଦା ସମ୍ମାନ କରୁଥିବା, ଲୋକମାନେଙ୍କ ଅନୁମତି ସହିତ, ତାଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କର ସ୍ଥାନରେ ରହିବେ।
ଏତତ୍ତଵ ମହାରାଜ ତେଷୁ ପୁତ୍ରେଷୁ ଚୈଵ ହି। ଵୃତ୍ତମୌପଯିକଂ ମନ୍ଯେ ଭୀଷ୍ମେଣ ସହ ଭାରତ
ହେ ମହାରାଜ, ତୁମେ ଓ ତୁମ ପୁଅମାନେ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହିତ, ଏହି ଆଚରଣକୁ ଉଚିତ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବେ।
ଯୋଜିତାଵର୍ଥମାନାଭ୍ଯାଂ ସର୍ଵକାର୍ଯେଷ୍ଵନନ୍ତରୌ। ନ ମନ୍ତ୍ରଯେତାଂ ତ୍ଵଚ୍ଛ୍ରେଯଃ କିମଦ୍ଭୁତତରଂ ତତଃ
ଯଦି ଦୁଇଜଣ ନିଜ ଲାଭ ପାଇଁ ସବୁ କାମରେ ଏକଠି ହୋଇ, ତୁମ ଭଲ ପାଇଁ କେବେ କିଛି ଆଲୋଚନା କରନ୍ତିନାହିଁ, ତେବେ ଏଠାରୁ ଅଦ୍ଭୁତ କିଛି ଅଛି କି?
ଦୁଷ୍ଟେନ ମନସା ଯୋ ଵୈ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନେନାନ୍ତରାତ୍ମନା। ବ୍ରୂଯାନ୍ନି)ଶ୍ରେଯସଂ ନାମ କଥଂ କୁର୍ଯାତ୍ସତାଂ ମତମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ମନ ଖରାପ ଓ ଭିତରେ ଦୁଷ୍ଟତା ଥାଏ, ସେ କିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଲର କଥା କହିପାରିବେ ଓ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ମତ ଅନୁସାରେ କାମ କରିପାରିବେ?
ନ ମିତ୍ରାଣ୍ଯର୍ଥକୃଚ୍ଛ୍ରେଷୁ ଶ୍ରେଯସେ ଚେତରାଯ ଵା। ଵିଧିପୂର୍ଵଂ ହି ସର୍ଵସ୍ଯ ଦୁଃଖଂ ଵା ଯଦି ଵା ସୁଖମ୍
ମିତ୍ରମାନେ କଷ୍ଟ କିମ୍ବା ଲାଭ ପାଇଁ କାମ କରନ୍ତିନାହିଁ; କାରଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ସୁଖ ଭାଗ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ମିଳେ।
କୃତପ୍ରଜ୍ଞୋଽକୃତପ୍ରଜ୍ଞୋ ବାଲୋ ଵୃଦ୍ଧଶ୍ଚ ମାନଵଃ। ସସହାଯୋଽସହାଯଶ୍ଚ ସର୍ଵଂ ସର୍ଵତ୍ର ଵିନ୍ଦତି
ବୁଦ୍ଧିମାନ କିମ୍ବା ଅବୁଦ୍ଧି, ଛୋଟ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧ, ସହାୟ ଥିଲେ କିମ୍ବା ନାହିଁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଣିଷ ସବୁଠାରେ ସମସ୍ତ ଫଳ ଅନୁଭବ କରେ।
ଶ୍ରୂଯତେ ହି ପୁରା କଶ୍ଚିଦମ୍ବୁଵୀଚ ଇତୀଶ୍ଵରଃ। ଆସୀଦ୍ରାଜଗୃହେ ରାଜା ମାଗଧାନାଂ ମହୀକ୍ଷିତାମ୍
ପୁରୁଣା କଥା ଶୁଣାଯାଏ, ମାଗଧ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜା ଅମ୍ବୁବୀଚ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ସେ ରାଜମହଳରେ ରାଜ କରୁଥିଲେ।
ସ ହୀନଃ କରଣୈଃ ସର୍ଵୈରୁଚ୍ଛ୍ଵାସପରମୋ ନୃପଃ। ଅମାତ୍ଯସଂସ୍ଥଃ ସର୍ଵେଷୁ କାର୍ଯେଷ୍ଵେଵାଭଵତ୍ତଦା
ସେଇ ରାଜା ସମସ୍ତ କ୍ଷମତାରୁ ବଞ୍ଚିତ ଥିଲେ, କେବଳ ଶ୍ୱାସ ନେବାରେ ଲାଗିଥିଲେ, ସମସ୍ତ କାମରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯାମାତ୍ଯୋ ମହାକର୍ଣିର୍ବଭୂଵୈକେଶ୍ଵରସ୍ତଦା। ସ ଲବ୍ଧବଲମାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯମାନୋଽଵମନ୍ଯତେ
ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ମହାକର୍ଣ୍ଣି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ନିଜେ ଧରିଥିଲେ, ନିଜକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବି, ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ସ ରାଜ୍ଞ ଉପଭୋଗ୍ଯାନି ସ୍ତ୍ରିଯୋ ରତ୍ନଧନାନି ଚ। ଆଦଦେ ସର୍ଵଶୋ ମୂଢ ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ଚ ସ୍ଵଯଂ ତଦା
ସେ ମୂଢ଼ ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଭୋଗବିଲାସ, ଜନାନୀ, ମଣିମୁଦ୍ରା ଓ ଧନ ସବୁ ନିଜେ ନେଇଲେ, ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ ମଧ୍ୟ ନିଜ ହାତକୁ ନେଇଲେ।
ତଦାଦାଯ ଚ ଲୁବ୍ଧସ୍ଯ ଲୋଭାଲ୍ଲୋଭୋଽଭ୍ଯଵର୍ଧତ। ତଥାହି ସର୍ଵମାଦାଯ ରାଜ୍ଯମସ୍ଯ ଜିହୀର୍ଷତି
ଲୋଭରେ ଏଭଳି ନେଇଥିବା ପରେ, ତାଙ୍କର ଲୋଭ ଆଉ ବଢ଼ିଗଲା; ସେ ସମସ୍ତ କିଛି ନେଇ, ଏବେ ରାଜ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ହୀନସ୍ଯ କରଣୈଃ ସର୍ଵୈରଚ୍ଛ୍ଵାସପରମସ୍ଯ ଚ। ଯତମାନୋଽପି ତଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ନ ଶଶାକେତି ନଃ ଶ୍ରୁତଂ
ସେଇ ରାଜା ସମସ୍ତ କ୍ଷମତାରୁ ବଞ୍ଚିତ ଓ କେବଳ ଶ୍ୱାସ ନେବାରେ ଲାଗିଥିଲେ, ତଥାପି ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ରାଜ୍ୟ ରଖିପାରିଲେ ନାହିଁ—ଏହି କଥା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
କିମନ୍ଯଦ୍ଵିହିତା ନୂନଂ ତସ୍ଯ ସା ପୁରୁଷେନ୍ଦ୍ରତା। ଯଦି ତେ ଵିହିତଂ ରାଜ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ଵିଶାଂପତେ
ତାଙ୍କୁ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଦେବାରେ ଭାଗ୍ୟ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି କାରଣ ଅଛି କି? ଯଦି ରାଜ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଲିଖାଯାଇଛି, ହେ ରାଜା, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମର ହେବ।
ମିଷତଃ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ସ୍ଥାସ୍ଯତେ ତ୍ଵଯି ତଦ୍ଧୁଵମ୍। ଅତୋଽନ୍ଯଥା ଚେଦ୍ଵିହିତଂ ଯତମାନୋ ନ ଲପ୍ସ୍ଯସେ
ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମ ପାଖରେ ରହିବ; କିନ୍ତୁ ଭାଗ୍ୟ ଅନ୍ୟଥା ଲିଖିଥିଲେ, ଯେତେ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଏହା ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵନ୍ନୁପାଦତ୍ସ୍ଵ ମନ୍ତ୍ରିଣାଂ ସାଧ୍ଵସାଧୁତାମ୍। ଦୁଷ୍ଟାନାଂ ଚୈଵ ବୋଦ୍ଧଵ୍ଯମଦୁଷ୍ଟାନାଂ ଚ ଭାଷିତମ୍
ଏଭଳି, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ ତୁମ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ ଚରିତ୍ରକୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝ; ଦୁଷ୍ଟ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କ କଥା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଦରକାର।
ଵିଦ୍ମ ତେ ଭାଵଦୋଷେଣ ଯଦର୍ଥମିଦମୁଚ୍ଯତେ। ଦୁଷ୍ଟ ପାଣ୍ଡଵହେତୋସ୍ତ୍ଵଂ ଦୋଷମାଖ୍ଯାପଯସ୍ଯୁତ
ଆମେ ଜାଣୁଛୁ ତୁମେ ନିଜ ମନର ଦୁର୍ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ଏହି କଥା କହୁଛ; ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ ଥିବାକୁ ଦେଖି, ତୁମେ ତାଙ୍କ ଦୋଷ ଦେଖାଉଛ।
ହିତଂ ତୁ ପରମଂ କର୍ଣ ବ୍ରଵୀମି କୁଲଵର୍ଧନମ୍। ଅଥ ତ୍ଵଂ ମନ୍ଯସେ ଦୁଷ୍ଟଂ ବ୍ରୂହି ଯତ୍ପରମଂ ହିତମ୍
ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭଲ ଯାହା କୁଳର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ବଢ଼ାଏ, ସେହି କଥା କହୁଛି କର୍ଣ୍ଣ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ତୁମେ ଏହାକୁ ଖରାପ ଭାବୁଛ, ତେବେ ତୁମେ ଯାହାକୁ ସର୍ବାଧିକ ଭଲ ଭାବୁଛ, ସେ କଥା କହ।
ଅତୋଽନ୍ଯଥା ଚେତ୍କ୍ରିଯତେ ଯଦ୍ବ୍ରଵୀମି ପରଂ ହିତମ୍। କୁରଵୋ ଵୈ ଵିନଙ୍କ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ନଚିରେଣୈଵ ମେ ମତିଃ
ମୁଁ ଯାହାକୁ ସର୍ବାଧିକ ଭଲ କହୁଛି, ତାହା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି କରାଯାଇଲେ, ମୋ ମତରେ କୁରୁମାନେ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହେବେ।
ରାଜନ୍ନିଃସଂଶଯଂ ଶ୍ରେଯୋ ଵାଚ୍ଯସ୍ତ୍ଵମସି ବାନ୍ଧଵୈଃ। ନ ତ୍ଵଶୁଶ୍ରୂଷମାଣେ ଵୈ ଵାକ୍ଯଂ ସଂପ୍ରତି ତିଷ୍ଠତି
ରାଜା, ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ତୁମ ଆତ୍ମୀୟମାନେଙ୍କ ଠାରୁ ଭଲ ପରାମର୍ଶ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁନାହାଁତେ, ଏହି ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କ କଥାର କୌଣସି ମୂଲ୍ୟ ରହିନାହିଁ।
ପ୍ରିଯଂ ହିତଂ ଚ ତଦ୍ଵାକ୍ଯମୁକ୍ତଵାନ୍କୁରୁସତ୍ତମଃ। ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ରାଜନ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାସି ତନ୍ନ ଚ
ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ରାଜା, ତୁମ ପାଇଁ ଯାହା ଭଲ ଏବଂ ପ୍ରିୟ, ସେହି କଥା କହିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ସେଥିରେ ମନ ଦେଉନାହାଁ।
ତଥା ଦ୍ରୋଣେନ ବହୁଧା ଭାଷିତଂ ହିତମୁତ୍ତମମ୍। ତଚ୍ଚ ରାଧାସୁତଃ କର୍ଣୋ ମନ୍ଯତେ ନ ହିତଂ ତଵ
ଏଭଳି ଭାବରେ ଦ୍ରୋଣ ମଧ୍ୟ ବାରମ୍ବାର ତୁମ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭଲ କଥା କହିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ରାଧାପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ଏହାକୁ ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ ଭାବୁନାହାଁତି।
ଚିନ୍ତଯଂଶ୍ଚ ନ ପଶ୍ଯାମି ରାଜଂସ୍ତଵ ସୁହୃତ୍ତମମ୍। ଆଭ୍ଯାଂ ପୁରୁଷସିଂହାଭ୍ଯାଂ ଯୋ ଵା ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରଜ୍ଞଯାଧିକଃ
ମୁଁ ଭାବିଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଜା, ତୁମ ସମସ୍ତ ସୁହୃଦମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ଦୁଇଜଣ ସିଂହସମାନ ପୁରୁଷ ଠାରୁ ଅଧିକ ବୁଦ୍ଧିମାନ କେହି ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଦେଖିପାରୁନାହିଁ।
ଇମୌ ହି ଵୃଦ୍ଧୌ ଵଯସା ପ୍ରଜ୍ଞଯା ଚ ଶ୍ରୁତେନ ଚ। ସମୌ ଚ ତ୍ଵଯି ରାଜେନ୍ତ୍ର ତଥା ପାଣ୍ଡୁସୁତେଷୁ ଚ
ଏହି ଦୁଇଜଣ ବୟସରେ, ବୁଦ୍ଧିରେ ଓ ଶିକ୍ଷାରେ ବଡ଼। ରାଜା, ତୁମେ ଓ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଦୁଇଜଣ ସମାନ।
ଧର୍ମେ ଚାନଵରୌ ରାଜନ୍ସତ୍ଯତାଯାଂ ଚ ଭାରତ। ରାମାଦ୍ଦାଶରଥେଶ୍ଚୈଵ ଗଯାଚ୍ଚୈଵ ନ ସଂଶଯଃ
ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟରେ ଏହି ଦୁଇଜଣ ଅପୂର୍ବ, ରାଜା। ରାମ ଦାଶରଥି ଓ ଗୟାଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ତୁଳନା କଲେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ନ ଚୋକ୍ତଵନ୍ତାଵଶ୍ରେଯଃ ପୁରସ୍ତାଦପି କିଂଚନ। ନ ଚାପ୍ଯପକୃତଂ କିଂଚିଦନଯୋର୍ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ତ୍ଵଯି
ଏହି ଦୁଇଜଣ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅପକୃତ କିଛି କହିନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ତୁମ ପ୍ରତି ଏମାନେ ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ଦୁଷ୍କର୍ମ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ତାଵୁଭୌ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରାଵନାଗସି ନୃପେ ତ୍ଵଯି। ନ ମନ୍ତ୍ରଯେତାଂ ତ୍ଵଚ୍ଛ୍ରେଯଃ କଥଂ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମୌ
ରାଜା, ଏହି ଦୁଇଜଣ ପୁରୁଷମଧ୍ୟରେ ବାଘସମାନ ଏବଂ ତୁମ ପ୍ରତି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ। ସତ୍ୟ ଓ ପ୍ରତାପରେ ଦୃଢ଼ ଥିବା ଏମାନେ କିପରି ତୁମ ଭଲ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରିବେ ନାହିଁ?
ପ୍ରଜ୍ଞାଵନ୍ତୌ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠାଵସ୍ମିଁଲ୍ଲୋକେ ନରାଧିପ। ତ୍ଵନ୍ନିମିତ୍ତମତୋ ନେମୌ କିଂଚିଜ୍ଜିହ୍ମଂ ଵଦିଷ୍ଯତଃ
ଏମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ସବୁଠାରୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜା। ତୁମ ପାଇଁ ଏମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଟେଢ଼ା କଥା କହିବେ ନାହିଁ।
ଇତି ମେ ନୈଷ୍ଠିକୀ ବୁଦ୍ଧିର୍ଵର୍ତତେ କୁରୁନନ୍ଦନ। ନ ଚାର୍ଥହେତୋର୍ଧର୍ମଜ୍ଞୌ ଵକ୍ଷ୍ଯତଃ ପକ୍ଷସଂଶ୍ରିତମ୍
କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ଏହା ମୋର ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ—ଏହି ଦୁଇଜଣ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ କେବେ ମଧ୍ୟ ଲାଭ ପାଇଁ ପକ୍ଷପାତ କଥା କହିବେ ନାହିଁ।
ଏତଦ୍ଧି ପରମଂ ଶ୍ରେଯୋ ମନ୍ଯେଽହଂ ତଵ ଭାରତ। ଦୁର୍ଯୋଧନପ୍ରଭୃତଯଃ ପୁତ୍ରା ରାଜନ୍ଯଥା ତଵ
ଭାରତ, ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭଲ ଭାବୁଛି। କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ତୁମ ଅନ୍ୟ ପୁଅମାନେ ଏହାକୁ ଭିନ୍ନ ଭାବୁଛନ୍ତି, ରାଜା।
ତଥୈଵ ପାଣ୍ଡଵେଯାସ୍ତେ ପୁତ୍ରା ରାଜନ୍ନ ସଂଶଯଃ। ତେଷୁ ଚେଦହିତଂ କିଂଚିନ୍ମନ୍ତ୍ରଯେଯୁରତଦ୍ଵିଦଃ
ଏହିପରି ଭାବରେ ପାଣ୍ଡବପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପୁଅ, ରାଜା, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଯଦି ତୁମ ପାଇଁ କିଛି ଅଭିଷନ୍ଧି କରନ୍ତି, ତେବେ ଜଣାଶୁଣା ଲୋକେ ଏହାକୁ ବୁଝିପାରିବେ।