ଶ୍ରୋଷ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ରୁରୋ ସର୍ଵମାସ୍ତୀକଚରିତଂ ମହତ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ କଥଯତାଂ ତ୍ଵରାଵାନ୍ଗମନେ ହ୍ଯହମ୍
ରୁରୁ, ତୁମେ ଆସ୍ତୀକଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମହାନ କଥା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଥିବା ପରି ଶୁଣିପାରିବ। ମୁଁ ଏବେ ଯିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାନ୍ତର୍ହିତେ ଯୋଗାତ୍ତସ୍ମିନ୍ନୃଷିଵରେ ପ୍ରଭୌ। ସଂଭ୍ରମାଵିଷ୍ଟହୃଦଯୋ ରୁରୁର୍ମେନେ ତଦଦ୍ଭୁତମ୍
ଏଭଳି କହି, ସେ ମହାନ ଋଷି ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ରୁରୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ଏହାକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବିଲେ।
ବଲଂ ପରମମାସ୍ଥାଯ ପର୍ଯଧାଵତ୍ସମନ୍ତତଃ। ତମୃଷିଂ ନଷ୍ଟମନ୍ଵିଚ୍ଛନ୍ସଂଶ୍ରାନ୍ତୋ ନ୍ଯପତଦ୍ଭୁଵି
ସେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଚାରିପାଖରେ ଦୌଡ଼ିଲେ, ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିବା ଋଷିଙ୍କୁ ଖୋଜିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ସ ମୋହେ ପରମଂ ଗତ୍ଵା ନଷ୍ଟସଂଜ୍ଞ ଇଵାଭଵତ୍। ତଦୃଷେର୍ଵଚନଂ ତଥ୍ଯଂ ଚିନ୍ତଯାନଃ ପୁନଃପୁନଃ
ସେ ଗଭୀର ମୂର୍ଛାରେ ପଡ଼ି, ଅଚେତନ ଭଳି ହୋଇଗଲେ, ଏବଂ ଋଷିଙ୍କ କଥାର ସତ୍ୟତାକୁ ପୁନିପୁନି ଭାବିଲେ।
ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞୋ ରୁରୁଶ୍ଚାଯାତ୍ତଦାଚଖ୍ଯୌ ପିତୁସ୍ତଦା। `ପିତ୍ରେ ତୁ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାଯ ଡୁଣ୍ଡୁଭସ୍ଯ ଵଚୋଽର୍ଥଵତ୍
ସେ ହୁଷ୍ ହେବା ପରେ, ରୁରୁ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ, ଡୁଣ୍ଡୁଭିଙ୍କର ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ।
ଅପୃଚ୍ଛତ୍ପିତରଂ ଭୂଯଃ ସୋସ୍ତୀକସ୍ଯ ଵଚସ୍ତଦା। ଆଖ୍ଯାପଯତ୍ତଦାଽଽଖ୍ଯାନଂ ଡୁଣ୍ଡୁଭେନାଥ କୀର୍ତିତମ୍
ସେ ପୁଣି ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କୁ ଆସ୍ତୀକଙ୍କ କଥା ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ, ତେବେ ବାପା ଡୁଣ୍ଡୁଭି କହିଥିବା କଥା ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ।
ତତ୍କୀର୍ତ୍ଯମାନଂ ଭଗଵଞ୍ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ।' ପିତା ଚାସ୍ଯ ତଦାଖ୍ଯାନଂ ପୃଷ୍ଟଃ ସର୍ଵଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ଭଗବନ୍ତ, ସେ କଥାକୁ ସତ୍ୟ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଲେ; ତାଙ୍କ ବାପା ପଚାରାଯିବା ପରେ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ।
କିମର୍ଥଂ ରାଜଶାର୍ଦୂଲଃ ସ ରାଜା ଜନମେଜଯଃ। ସର୍ପସତ୍ରେଣ ସର୍ପାଣାଂ ଗତୋଽନ୍ତଂ ତଦ୍ଵଦସ୍ଵ ମେ
ସେ ରାଜା ଜନମେଜୟ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ସାପଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ସାପମାନେକୁ କାହିଁକି ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ? ଏହି କଥା ମୋତେ କୁହ।
ନିଖିଲେନ ଯଥାତତ୍ତ୍ଵଂ ସୌତେ ସର୍ଵମଶେଷତଃ। ଆସ୍ତୀକଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କିମର୍ଥଂ ଜପତାଂ ଵରଃ
ସୌତି, ସମସ୍ତ କଥା ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କୁହ। ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଜପକୁ ଅତି ପ୍ରିୟ ଆସ୍ତୀକ କାହିଁକି ସାପମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ?
ମୋକ୍ଷଯାମାସ ଭୁଜଗାନ୍ପ୍ରଦୀପ୍ତାଦ୍ଵସୁରେତସଃ। କସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ସ ରାଜାସୀତ୍ସର୍ପସତ୍ରଂ ଯ ଆହରତ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଆସ୍ତୀକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦହୁଥିବା ଯଜ୍ଞରୁ ସାପମାନେ କିଏ ମୁକ୍ତ କଲେ? ସେ ରାଜା କିଏଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ, ଯିଏ ସାପଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ?
ସ ଚ ଦ୍ଵିଜାତିପ୍ରଵରଃ କସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽଭିଧତ୍ସ୍ଵ ମେ
ଏବଂ ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ କିଏଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ? ଏହି କଥା ମୋତେ କୁହ।
ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମ୍ଯଶେଷେଣ କଥାମେତାଂ ମନୋରମାମ୍
ମୁଁ ଏହି ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥାଟିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
ଆସ୍ତୀକସ୍ଯ ପୁରାଣର୍ଷେର୍ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଯଶସ୍ଵିନଃ
ପୁରୁଣା ସମୟର ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷି ଆସ୍ତୀକ, ଯିଏ ଏକ ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ।
କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନପ୍ରୋକ୍ତଂ ନୈମିଷାରଣ୍ଯଵାସିଷୁ। ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଚୋଦିତଃ ସୂତଃ ପିତା ମେ ଲୋମହର୍ଷଣଃ
ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ଥିବା ମୁନିମାନେ ପାଇଁ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ କହିଥିବା କଥାକୁ, ମୋର ବାପା ଲୋମହର୍ଷଣ, ଯିଏ ସୂତ ଥିଲେ, ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଥିଲେ।
ଶିଷ୍ଯୋ ଵ୍ଯାସସ୍ଯ ମେଧାଵୀ ବ୍ରାହ୍ମଣେଷ୍ଵିଦମୁକ୍ତଵାନ୍। ତସ୍ମାଦହମୁପଶ୍ରୁତ୍ଯ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥାତଥମ୍
ବ୍ୟାସଙ୍କ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶିଷ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏହି କଥା କହିଥିଲେ। ସେଠାରୁ ମୁଁ ଶୁଣି, ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଏହା କହିବି।
ଇଦମାସ୍ତୀକମାଖ୍ଯାନଂ ତୁଭ୍ଯଂ ଶୌନକ ପୃଚ୍ଛତେ। କଥଯିଷ୍ଯାମ୍ଯଶେଷେଣ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍
ଶୌନକ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଆସ୍ତୀକଙ୍କ କଥା ପଚାରୁଛ, ସେ କଥାକୁ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିବି, ଏହି କଥା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ।
ଆସ୍ତୀକସ୍ଯ ପିତା ହ୍ଯାସୀତ୍ପ୍ରଜାପତିସମଃ ପ୍ରଭୁଃ। ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଯତାହାରସ୍ତପସ୍ଯୁଗ୍ରେ ରତଃ ସଦା
ଆସ୍ତୀକଙ୍କ ବାପା ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମନ୍ୟ, ପ୍ରଜାପତି ସମାନ, ଜୀବନରେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ମାପିଯାଉଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଉଥିବା, ସଦା କଠିନ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ୍।
ଜରତ୍କାରୁରିତି ଖ୍ଯାତ ଊର୍ଧ୍ଵରେତା ମହାତପାଃ। ଯାଯାଵରାଣାଂ ପ୍ରଵରୋ ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ
ସେ ଜରତ୍କାରୁ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତପସ୍ବୀ, ଯାତ୍ରାକାରୀ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ଏବଂ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ।
ସ କଦାଚିନ୍ମହାଭାଗସ୍ତପୋବଲସମନ୍ଵିତଃ। ଚଚାର ପୃଥିଵୀଂ ସର୍ଵାଂ ଯତ୍ରସାଯଂଗୃହୋ ମୁନିଃ
ସେ ଏକଥର, ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଆଶ୍ରୟ ମିଳୁଥିଲା, ସେଠି ରୁହୁଥିଲେ।
ତୀର୍ଥେଷୁ ଚ ସମାପ୍ଲାଵଂ କୁର୍ଵନ୍ନଟତି ସର୍ଵଶଃ। ଚରନ୍ଦୀକ୍ଷାଂ ମହାତେଜା ଦୁଶ୍ଚରାମକୃତାତ୍ମଭିଃ
ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରି, ସେ ସବୁଠାରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ତିବ୍ର ଶକ୍ତିରେ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ଯାହା ଆତ୍ମସଂଯମ ନଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।
ଵାଯୁଭକ୍ଷୋ ନିରାହାରଃ ଶୁଷ୍ଯନ୍ନନିମିଷୋ ମୁନିଃ। ଇତସ୍ତତଃ ପରିଚରନ୍ଦୀପ୍ତପାଵକସପ୍ରଭଃ
ବାୟୁ ଖାଇ, ଖାଦ୍ୟ ବିନା, ଦେହ ଶୁଖାଇ, ଅଚଳ ରହି, ସେ ମୁନି ଏଠୁ ସେଠି ଘୁରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା।
ଅଟମାନଃ କଦାଚିତ୍ସ୍ଵାନ୍ସ ଦଦର୍ଶ ପିତାମହାନ୍। ଲମ୍ବମାନାନ୍ମହାଗର୍ତେ ପାଦୈରୂର୍ଧ୍ଵୈରଵାଙ୍ମୁଖାନ୍
ଏଭଳି ଘୁରୁଥିବାବେଳେ, ଏକଥର ସେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଏକ ବଡ଼ ଗଡ଼ିଆଳ ଗହ୍ବରରେ ଉଲ୍ଟା ପାଦ ଉପରେ, ମୁହଁ ତଳେ ଲଟକୁଥିଲେ।
ତାନବ୍ରଵୀତ୍ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈ ଜରତ୍କାରୁଃ ପିତାମହାନ୍। କେ ଭଵନ୍ତୋଽଵଲମ୍ବନ୍ତେ ଗର୍ତେ ହ୍ଯସ୍ମିନ୍ନଧୋମୁଖାଃ
ସେମାନେକୁ ଦେଖି, ଜରତ୍କାରୁ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେକୁ ପଚାରିଲେ, 'ଆପଣମାନେ କିଏ, ଏହି ଗହ୍ବରରେ ମୁହଁ ତଳକୁ ଲଟକି ରହିଛନ୍ତି?'
ଵୀରଣସ୍ତମ୍ଭକେ ଲଗ୍ନାଃ ସର୍ଵତଃ ପରିଭକ୍ଷିତେ। ମୂଷକେନ ନିଗୂଢେନ ଗର୍ତେଽସ୍ମିନ୍ନିତ୍ଯଵାସିନା
ବୀରଣା ଘାସର ଏକ ତଣ୍ଡରେ ଲଗିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଏକ ଲୁଚିଥିବା ଉଣ୍ଡୁଆ ମୂଷା ଦ୍ୱାରା ଖାଇଯାଉଛି, ଯାହା ସଦା ଏହି ଗହ୍ବରରେ ରହେ।
ଯାଯାଵରା ନାମ ଵଯମୃଷଯଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ। ସଂତାନପ୍ରକ୍ଷଯାଦ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ନଧୋ ଗଚ୍ଛାମ ମେଦିନୀମ୍
ଆମେ ଯାୟାବର ନାମରେ ପରିଚିତ ଋଷି, ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଧାରଣ କରିଥିବା। ଆମ ପରିବାର ଶୃଙ୍ଖଳା କ୍ଷୟ ହେବାରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ପୃଥିବୀକୁ ତଳକୁ ଯାଉଛୁ।
ଅସ୍ମାକଂ ସଂତତିସ୍ତ୍ଵେକୋ ଜରତ୍କାରୁରିତି ସ୍ମୃତଃ। ମନ୍ଦଭାଗ୍ଯୋଽଲ୍ପଭାଗ୍ଯାନାଂ ତପ ଏକଂ ସମାସ୍ଥିତଃ
ଆମ ପରିବାରରେ କେବଳ ଜଣେ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଜରତ୍କାରୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଅସୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଅତି କମ୍ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏକାକି ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି।
ନ ସ ପୁତ୍ରାଞ୍ଜନଯିତୁଂ ଦାରାନ୍ମୂଢଶ୍ଚିକୀର୍ଷତି। ତେନ ଲମ୍ବାମହେ ଗର୍ତେ ସଂତାନସ୍ଯ କ୍ଷଯାଦିହ
ସେ ପୁଅ ହେବାକୁ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି, ନାହିଁ ଘରବାଡ଼ି କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି, ମୂଢ଼ତାରେ ଅଛନ୍ତି; ଏହି କାରଣରୁ, ଆମେ ଏହି ଗହ୍ବରରେ ଲଟକି ରହିଛୁ, ପରିବାର ଶୃଙ୍ଖଳା ଶେଷ ହେଉଥିବାରୁ।
ଅନାଥାସ୍ତେନ ନାଥେନ ଯଥା ଦୁଷ୍କୃତିନସ୍ତଥା। `ଯେଷାଂ ତୁ ସଂତତିର୍ନାସ୍ତି ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ସୁଖାଵହା
ସେ ନାଥ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଅନାଥ ହୋଇଯାଇଛୁ, ଯେପରି ଦୁଷ୍କର୍ମୀମାନେ ଅନାଥ ହୁଅନ୍ତି; ଯେଉଁମାନଙ୍କର ପରିବାର ଶୃଙ୍ଖଳା ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ମରଣ ଲୋକରେ ସୁଖ ନାଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ନ ତେ ଲଭନ୍ତେ ଵସତିଂ ସ୍ଵର୍ଗେ ପୁଣ୍ଯକୃତୋଽପି ହି।' କସ୍ତ୍ଵଂ ବନ୍ଧୁରିଵାସ୍ମାକମନୁଶୋଚସି ସତ୍ତମ
ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ଯଦିଓ ପୁଣ୍ୟ କାମ କରିଥିବେ; ଆପଣ କିଏ, ଆମ ପରିବାର ଲୋକ ପରି ଆମ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହେଉଛନ୍ତି, ହେ ଉତ୍ତମଜନ?
ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍କୋ ଭଵାନିହ ନଃ ସ୍ଥିତଃ। କିମର୍ଥଂ ଚୈଵ ନଃ ଶୋଚ୍ଯାନନୁଶୋଚସି ସତ୍ତମ
ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ କିଏ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି; ଏବଂ କାହିଁକି, ହେ ଉତ୍ତମଜନ, ଆପଣ ଆମ ପରି ଦୁଃଖିତ ଲୋକ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରୁଛନ୍ତି?