ତତଃ ପ୍ରୀତମନାଃ କ୍ଷତ୍ତା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଵିଶାଂପତେ। ଉଵାଚ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା କୁରଵୋ ଵର୍ଧ୍ତ ଇତି ଵିସ୍ମିତଃ
ଏହିଠାରେ ପ୍ରସନ୍ନମନେ ବିଦୁର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଭାଗ୍ୟବଶତଃ କୁରୁମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି' ବୋଲି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜଣାଇଲେ।
ଵୈଚିତ୍ରଵୀର୍ଯସ୍ତୁ ନୃପୋ ନିଶମ୍ଯ ଵିଦୁରସ୍ଯ ତତ୍। ଅବ୍ରଵୀତ୍ପରମପ୍ରୀତୋ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଦିଷ୍ଟ୍ଯେତି ଭାରତ
ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ବିଦୁରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବହୁତ ଖୁସି ହୋଇ, 'ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ' ବୋଲି କହିଲେ।
ମନ୍ଯତେ ସ ଵୃତଂ ପୁତ୍ରଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଦ୍ରୁପଦକନ୍ଯଯା। ଦୁର୍ଯୋଧନମଵିଜ୍ଞାନାତ୍ପ୍ରଜ୍ଞାଚକ୍ଷୁର୍ନରେଶ୍ଵରଃ
ରାଜା ଅବିବେକରେ ଭାବିଲେ ଯେ, ଦ୍ରୁପଦଙ୍କର କନ୍ୟା ତାଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ବରିଛନ୍ତି।
ଅଥ ତ୍ଵାଜ୍ଞାପଯାମାସ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ଭୂଷଣଂ ବହୁ। ଆନୀଯତାଂ ଵୈ କୃଷ୍ଣେତି ପୁତ୍ରଂ ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ତଦା
ତାପରେ ସେ ଆଦେଶ ଦେଲେ, 'ଡ୍ରୌପଦୀ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଅନେକ ଗହଣା ଆଣିଦିଅ', ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଦୁର୍ୟୋଧନକୁ ଡାକିଲେ।
ଅଥ ସ୍ମ ପଶ୍ଚାଦ୍ଵିଦୁର ଆଚଖ୍ଯାଵମ୍ବିକାତ୍ମଜମ୍। କୌରଵ୍ଯା ଇତି ସାମାନ୍ଯାନ୍ନ ମନ୍ଯେଥାସ୍ତଵାତ୍ମଜାନ୍
ପରେ ବିଦୁର ଅମ୍ବିକାପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବୁଝାଇଲେ ଯେ, କୌରବମାନେ କେବଳ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ନୁହଁନ୍ତି, ସମସ୍ତ କୁରୁବଂଶୀ।
ଵର୍ଧନ୍ତ ଇତି ମଦ୍ଵାକ୍ଯାଦ୍ଵର୍ଧିତାଃ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନାଃ। କୃଷ୍ଣଯା ସଂଵୃତାଃ ପାର୍ଥା ଵିମୁକ୍ତା ରାଜସଙ୍ଗରାତ୍
'ମୋର କଥା ଅନୁଯାୟୀ ସେମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉନ୍ତୁ', କହିଲେ; 'ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ କୃଷ୍ଣା ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ରାଜସଭାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।'
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା କୁଶଲିନୋ ରାଜନ୍ପୂଜିତା ଦ୍ରୁପଦେନ ଚ
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ରାଜା, ସେମାନେ ସୁସ୍ଥ ଓ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ଵିଦୁରସ୍ଯ ନରାଧିପଃ। ଆକାରଚ୍ଛାଦନାର୍ଥାଯ ଦିଷ୍ଟ୍ଯାଦିଷ୍ଟ୍ଯେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ବିଦୁରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସତ୍ୟକୁ ଲୁଚାଇବା ପାଇଁ ରାଜା ବାରମ୍ବାର 'ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ' ବୋଲି କହିଲେ।
ଏଵଂ ଵିଦୁର ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯଦି ଜୀଵନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ। ନ ମମୌ ମେ ତନୌ ପ୍ରୀତିସ୍ତ୍ଵଦ୍ଵାକ୍ଯାମୃତସଂଭଵା
ଏଭଳି, ବିଦୁର, ତୁମେ ଭଲ ରୁହ, ଯଦି ପାଣ୍ଡବମାନେ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ତେବେ ମୋ ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ, ତୁମେ କହିଥିବା ମଧୁର ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋର ମନ ଖୁସି ହୁଏ ନାହିଁ।
ସାଧ୍ଵାଚାରତଯା ତେଷାଂ ସଂବନ୍ଧୋ ଦ୍ରୁପଦେନ ଚ। ବଭୂଵ ପରମଶ୍ଲାଘ୍ଯୋ ଦିଷ୍ଟ୍ଯାଦିଷ୍ଟ୍ଯେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ସେମାନଙ୍କର ଭଲ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ବହୁତ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଛି; ମୁଁ କହିଲି, 'ଭାଗ୍ୟରେ, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟରେ ଏହା ହେଲା'।
ଅନ୍ଵଵାଯେ ଵସୋର୍ଜାତଃ ପ୍ରଵରେ ମାତ୍ସ୍ଯକେ କୁଲେ। ଵୃତ୍ତଵିଦ୍ଯାତପୋଵୃଦ୍ଧଃ ପାର୍ଥିଵାନାଂ ଚ ସଂମତଃ
ବସୁଙ୍କ ବଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ମାତ୍ସ୍ୟ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଆଚରଣ, ଶିକ୍ଷା ଓ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରଗତ, ଏବଂ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ।
ପୁତ୍ରାଶ୍ଚାସ୍ଯ ତଥା ପୌତ୍ରାଃ ସର୍ଵେ ସୁଚରିତଵ୍ରତାଃ। ତେଷାଂ ସଂବନ୍ଧିନଶ୍ଚାନ୍ଯେ ବହଵଃ ସୁମହାବଲାଃ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ସମସ୍ତେ ଭଲ ଆଚରଣରେ ଅଟୁଟ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହ ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମିତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଯଥୈଵ ପାଣ୍ଡୋଃ ପୁତ୍ରାସ୍ତେ ତତୋଽପ୍ଯଭ୍ଯଧିକା ମମ। ସେଯମଭ୍ଯଧିକାନ୍ଯେଭ୍ଯୋ ଵୃତ୍ତିର୍ଵିଦୁର ମେ ମତା
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଯେପରି, ସେମାନେ ତାଠାରୁ ଅଧିକ ମୋ ପାଇଁ; ବିଦୁର, ମୁଁ ଏହି ଆଚରଣକୁ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଭାବେ ମନେ କରେ।
ଯା ପ୍ରୀତିଃ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରେଷୁ ନ ସାଽନ୍ଯତ୍ର ମମାଭିଭୋ। ନିତ୍ଯୋଽଯଂ ଚିନ୍ତିତଃ କ୍ଷତ୍ତଃ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯେନ ଶପେ
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ମୋର ଯେତେ ମମତା, ଅନ୍ୟ କାହାପାଇଁ ମୋର ସେତେ ନାହିଁ; ଏହି କଥା ସଦା ମୋ ମନରେ ରହିଥାଏ, କ୍ଷତ୍ତ, ଏହାକୁ ମୁଁ ସତ୍ୟର ଶପଥ ଦେଉଛି।
ଯତ୍ତେ କୁଶଲିନୋ ଵୀରାଃ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରା ମହାରଥାଃ। ମିତ୍ରଵନ୍ତୋଽଭଵନ୍ପୁତ୍ରା ଦୁର୍ଯୋଧନମୁଖାସ୍ତଥା
ତୁମର ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ, ଶୂର ଏବଂ ମହାବୀର, ଭଲ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ମୋର ପୁଅମାନେ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଆଦି ସହିତ, ସହଯୋଗୀ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ମୁଁ ଜାଣିଛି।
ମଯା ଶ୍ରୁତଂ ଯଦା ଵହ୍ନେର୍ଦଗ୍ଧାଃ ପାଣ୍ଡୁସୁତା ଇତି। ତଦାଽଦହ୍ଯଂ ଦିଵାରାତ୍ରଂ ନ ଭୋକ୍ଷ୍ଯେ ନ ସ୍ଵପାମି ଚ
ମୁଁ ଶୁଣିଲି ଯେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଗଲେ, ସେବେଳେ ଦିନ ରାତି ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଜଳିଥିଲି, ଖାଇପାରିଲି ନାହିଁ, ଶୋଇପାରିଲି ନାହିଁ।
ଅସହାଯାଶ୍ଚଂ ମେ ପୁତ୍ରା ଲୂନପକ୍ଷା ଇଵ ଦ୍ଵିଜାଃ। ତତ୍ତ୍ଵତଃ ଶୃଣୁ ମେ କ୍ଷତ୍ତଃ ସୁସହାଯାଃ ସୁତା ମମ। ଅଦ୍ଯ ଵୈ ସ୍ଥିରସାମ୍ରାଜ୍ଯମାଚନ୍ଦ୍ରାର୍କଂ ମମାଭଵତ୍
ମୋ ପୁଅମାନେ ସହଯୋଗୀ ବିନା, କଟା ପଖା ଦ୍ୱିଜପକ୍ଷୀ ଭଳି ହୋଇଯାଇଥିଲେ; ଏବେ ମୋ ପୁଅମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସହଯୋଗୀ ପାଇଛନ୍ତି, ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣ, କ୍ଷତ୍ତ; ଆଜି ମୋର ରାଜ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ଅବିଚଳ ହୋଇଗଲା।
କୋ ହି ଦ୍ରୁପଦମାସାଦ୍ଯ ମିତ୍ରଂ କ୍ଷତ୍ତଃ ସବାନ୍ଧଵମ୍। ନ ବୁଭୂଷେଦ୍ଭଵେନାର୍ଥୀ ଗତଶ୍ରୀରପି ପାର୍ଥିଵଃ
କ୍ଷତ୍ତ, କିଏ ଡ୍ରୁପଦ ଓ ତାଙ୍କ ପରିବାରକୁ ମିତ୍ର ଭାବେ ପାଇଲେ, ସେ ଜୀବନ ଚାହିବ ନାହିଁ? ଏକ ଦୁଃଖୀ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଏମିତି ମିତ୍ର ପାଇଲେ ଜୀବନ ଆଶା କରିଥାଏ।
ତଂ ତଥା ଭାଷମାଣଂ ତୁ ଵିଦୁରଃ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ। ନିତ୍ଯଂ ଭଵତୁ ତେ ବୁଦ୍ଧିରେଷା ରାଜଞ୍ଛତଂ ସମାଃ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ରାଜନ୍ଵିଦୁରଃ ସ୍ଵଂ ନିଵେଶନମ୍
ସେଠାରେ ଏଭଳି କହୁଥିବାକୁ ବିଦୁର କହିଲେ, 'ରାଜା, ଏହି ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ସଦା ତୁମେ ଶତ ବର୍ଷ ଯାଏ ରଖ।' ଏହିପରି କହି ବିଦୁର ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଶ୍ଚାପି ରାଧେଯଶ୍ଚ ଵିଶାଂପତେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରମୁପାଗମ୍ଯ ଵଚୋଽବ୍ରୂତାମିଦଂ ତଦା
ତାପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ କର୍ଣ୍ଣ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ସନ୍ନିଧୌ ଵିଦୁରସ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ଦୋଷଂ ଵକ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ନୁଵଃ। ଵିଵିକ୍ତମିତି ଵକ୍ଷ୍ଯାଵଃ କିଂ ତଵେଦଂ ଚିକୀର୍ଷିତମ୍
ବିଦୁର ଥିବା ସମୟରେ ଆମେ ତୁମ ଦୋଷ କହିପାରିଲୁ ନାହିଁ; ଏବେ ଏକାନ୍ତରେ କହୁଛୁ—ତୁମେ କଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ସପତ୍ନଵୃଦ୍ଧିଂ ଯତ୍ତାତ ମନ୍ଯସେ ଵୃଦ୍ଧିମାତ୍ମନଃ। ଅଭିଷ୍ଟୌଷି ଚ ଯତ୍କ୍ଷତ୍ତୁଃ ସମୀପେ ଦ୍ଵିପଦାଂଵର
ପିତା, ତୁମେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଉନ୍ନତିକୁ ନିଜ ଲାଭ ଭାବେ ଦେଖୁଛ; ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କ୍ଷତ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅନ୍ଯସ୍ମିନ୍ନୃପ କର୍ତଵ୍ଯେ ତ୍ଵମନ୍ଯତ୍କୁରୁଷେଽନଘ। ତେଷାଂ ବଲଵିଘାତୋ ହି କର୍ତଵ୍ଯସ୍ତାତ ନିତ୍ଯଶଃ
ଏକ କାମ କରିବା ଥିଲେ ତୁମେ ଅନ୍ୟ କାମ କରୁଛ; ତା'ପରି, ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ସଦା କମେଇବା ଦରକାର, ପିତା।
ତେ ଵଯଂ ପ୍ରାପ୍ତକାଲସ୍ଯ ଚିକୀର୍ଷାଂ ମନ୍ତ୍ରଯାମହେ। ଯଥା ନୋ ନ ଗ୍ରସେଯୁସ୍ତେ ସପୁତ୍ରବଲବାନ୍ଧଵାନ୍
ଆମେ ବସି ଏହି ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରୁଛୁ, ଯେପରି ସେମାନେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ, ଶକ୍ତି ଓ ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ, ଆମକୁ ଦବାଇ ଦେଇନପାରନ୍ତି।
ଦୁର୍ଯୋଧନେନୈଵମୁକ୍ତଃ କର୍ଣେନ ଚ ଵିଶାଂପତେ। ପୁତ୍ରଂ ଚ ସୂତପୁତ୍ରଂ ଚ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽବ୍ରଵୀଦିଦମ୍
ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ କର୍ଣ୍ଣ ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ନିଜ ପୁଅ ଓ ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅହମପ୍ଯେଵମେଵୈତଚ୍ଚିକୀର୍ଷାମି ଯଥା ଯୁଵାମ୍। ଵିଵେକ୍ତୁଂ ନାହମିଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାକାରଂ ଵିଦୁରଂ ପ୍ରତି
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଯେପରି ଚାହୁଁଛ, ସେଭଳି କରିବାକୁ ଚାହେଁ; କିନ୍ତୁ ବିଦୁର ବିଷୟରେ ମୋ ମନସ୍କାମନା ଖୋଲିବାକୁ ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ।
ତତସ୍ତେଷାଂ ଗୁଣାନେଵ କୀର୍ତଯାମି ଵିଶେଷତଃ। ନାଵବୁଧ୍ଯେତ ଵିଦୁରୋ ମମାଭିପ୍ରାଯମିଙ୍ଗିତୈଃ
ତେବେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ କହିବି; ମୋର ଇଙ୍ଗিতରୁ ବିଦୁର ମୋର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଯଚ୍ଚ ତ୍ଵଂ ମନ୍ଯସେ ପ୍ରାପ୍ତଂ ତଦ୍ବ୍ରଵୀହି ସୁଯୋଧନ। ରାଧେଯ ମନ୍ଯସେ ଯଚ୍ଚ ପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ ଵଦାଶୁ ମେ
ସୁୟୋଧନ, ତୁମେ ଯାହା ଉଚିତ ଭାବୁଛ, ସେଥିରେ କଥା କହ; ରାଧେୟ, ତୁମେ ଯାହାକୁ ସମୟଯୋଗ୍ୟ ଭାବୁଛ, ଶୀଘ୍ର ମୋତେ କୁହ।
ଅଦ୍ଯ ତାନ୍କୁଶଲୈର୍ଵିପ୍ରୈଃ ସୁଗୁପ୍ତୈରାପ୍ତକାରିଭିଃ। କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରାନ୍ଭେଦଯାମୋ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ଚ ପାଣ୍ଡଵୌ
ଆଜି ଦକ୍ଷ, ଗୁପ୍ତ ଓ ବିଶ୍ୱାସୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା କୁନ୍ତୀର ପୁଅମାନେ ଓ ମାଦ୍ରୀର ଦୁଇ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଆମେ ଭାଗ କରିଦେବା।
ଅଥଵା ଦ୍ରୁପଦୋ ରାଜା ମହଦ୍ଭିର୍ଵିତ୍ତସଂଚଯୈଃ। ପୁତ୍ରାଶ୍ଚାସ୍ଯ ପ୍ରଲୋଭ୍ଯନ୍ତାମମାତ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵଶଃ
କିମ୍ବା ରାଜା ଦ୍ରୁପଦ ଓ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁଅ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ବଡ଼ ଧନ ଦେଇ ଲୁଭିତ ହେଉନ୍ତୁ।