ଯୋଽସାଵତ୍ଯକ୍ରମୀଦ୍ଯୁଧ୍ଯନ୍ଯୁଦ୍ଧେ ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ତଥା। ସ ରାଜା ପାଣ୍ଡଵଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପୁଣ୍ଯଭାଗ୍ବୁଦ୍ଧିଵର୍ଧନଃ
ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କେବେ ଅତିକ୍ରମ କଲେ ନାହିଁ—ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସେଇ ରାଜା, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ।
ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯାଵରଜୈର୍ଯୌ ଯୁଧ୍ଯେତାଂ ପ୍ରତୀପଵତ୍। ତୌ ଯମୌ ଵୃତ୍ତସଂପନ୍ନୌ ସଂପନ୍ନବଲଵିକ୍ରମୌ
ଯେଉଁ ଦୁଇଜଣ, ଧର୍ମିକ ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ—ସେ ଦୁଇଜଣ ଯମଜ।
ବ୍ରହ୍ମରୂପଧରାଞ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଶାନ୍ତାନ୍ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନାନ୍। କୌନ୍ତେଯାନ୍ମନୁଜେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଵିସ୍ମଯଃ ସମଜାଯତ
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଶାନ୍ତ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ମନୁଷ୍ୟର ରାଜାମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ପୌରା ହି ସର୍ଵେ ରାଜନ୍ଯାଃ ସମପଦ୍ଯନ୍ତ ଵିସ୍ମିତାଃ।' ସପୁତ୍ରା ହି ପୁରା କୁନ୍ତୀ ଦଗ୍ଧା ଜତୁଗୃହେ ଶ୍ରୁତା
ସମସ୍ତ ପୁରବାସୀ ଓ ରାଜାମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, କାରଣ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣାଯାଇଥିଲା ଯେ କୁନ୍ତୀ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଲାଖାର ଘରେ ପୁଡ଼ି ମରିଯାଇଛନ୍ତି।
ସର୍ଵଭୂମିପତୀନାଂ ଚ ରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀ।' ପୁନର୍ଜାତାନିଵ ଚ ତାଂସ୍ତେଽମନ୍ଯନ୍ତ ନରାଧିପାଃ
ସମସ୍ତ ଭୂମିପତି ଓ ରାଜ୍ୟମାନେ, ସେ ଯଶସ୍ୱିନୀ ଓ ତାଙ୍କୁ, ପୁନି ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ଧିଗକୁର୍ଵଂସ୍ତଦା ଭୀଷ୍ମଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଚ କୌରଵମ୍। କର୍ମଣାଽତିନୃଶଂସେନ ପୁରୋଚନକୃତେନ ଵୈ
ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଭୀଷ୍ମ ଓ କୌରବ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ, ପୁରୋଚନଙ୍କ କୃର କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ନିନ୍ଦା କଲେ।
ଧାର୍ମିକାନ୍ଵୃତ୍ତସଂପନ୍ନାନ୍ମାତୁଃ ପ୍ରିଯହିତେ ରତାନ୍। ଯଦା ତାନୀଦୃଶାନ୍ପାର୍ଥାନୁତ୍ସାଦଯିତୁମିଚ୍ଛତି
ଏମିତି ଧର୍ମିକ, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଓ ମାଆଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ନିବେଶିତ ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ ଯେତେବେଳେ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା ହେଉଛନ୍ତି—
ତତଃ ସ୍ଵଯଂଵରେ ଵୃତ୍ତେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚ ଭାରତ। ମନ୍ତ୍ରଯନ୍ତି ତତଃ ସର୍ଵେ କର୍ଣସୌବଲଦୂଷିତାଃ
ତାପରେ ସ୍ୱୟଂବର ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଭାରତ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେ ସମସ୍ତେ କର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁବଳପୁତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରିଲେ।
କଶ୍ଚିଚ୍ଛତ୍ରୁଃ କର୍ଶନୀଯଃ ପୀଡନୀଯସ୍ତଥାଽପରଃ। ଉତ୍ସାଦନୀଯାଃ କୌନ୍ତେଯାଃ ସର୍ଵକ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ମେ ମତାଃ
କେହି ଶତ୍ରୁକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବା ଦରକାର, ଅନ୍ୟକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେବା ଦରକାର; ମୋ ମତରେ, ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରମାନେ ନଶ୍ଟ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ପରାଜିତାଃ ସର୍ଵେ ଯଦି ଯୂଯଂ ଗମିଷ୍ଯଥ। ଅକୃତ୍ଵା ସଂଵିଦଂ କାଂଚିନ୍ମନସ୍ତପ୍ସ୍ଯତ୍ଯସଂଶଯମ୍
ଏଭଳି ହାରିଗଲେ ଯଦି ତୁମେ କୌଣସି ଚୁକ୍ତି ନ କରି ଚାଲିଯିବ, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ମନ ଅଶାନ୍ତିରେ ରହିବ।
ଅଯଂ ଦେଶଶ୍ଚ କାଲଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାହରଣାଯ ନଃ। ନ ଚେଦେଵଂ କରିଷ୍ଯଧ୍ଵଂ ଲୋକେ ହାସ୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯଥ
ଏହି ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଆମ ପାଇଁ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଧରିବାର ଉପଯୁକ୍ତ। ଯଦି ଏଭଳି କରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ହସ୍ୟସ୍ପଦ ହେବେ।
ଯମେତେ ସଂଶ୍ରିତା ଵସ୍ତୁଂ କାମଯନ୍ତେ ଚ ଭୂମିପମ୍। ସୋଽଲ୍ପଵୀର୍ଯବଲୋ ରାଜା ଦ୍ରୁପଦୋ ଵୈ ମତୋ ମମ
ଯେ ରାଜାଙ୍କୁ ସେମାନେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି ଓ ରହିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେ ମୋ ମତରେ ଦ୍ରୁପଦ, ଅତି କମ୍ ଶକ୍ତି ଓ ବଳ ଥିବା ରାଜା।
ଯାଵଦେତାନ୍ନ ଜାନନ୍ତି ଜୀଵତୋ ଵୃଷ୍ଣିପୁଙ୍ଗଵାଃ। ଚୈଦ୍ଯଶ୍ଚ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ଶିଶୁପାଲଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଷ୍ଣିମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ଚେଦିରାଜ ଶିଶୁପାଳ ଏହା ଜୀବନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଜାଣିନାହାନ୍ତି,
ଏକୀଭାଵଂ ଗତୋ ରାଜ୍ଞା ଦ୍ରୁପଦେନ ମହାତ୍ମନା। ଦୁରାଧର୍ଷତରା ରାଜନ୍ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ନ ସଂଶଯଃ
ବଡ଼ ମନ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ରୁପଦ ରାଜା ଯେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ସହ ଏକତା ବନାଇନେବେ, ରାଜନ୍, ସେମାନେ ଅତି ଦୁର୍ଜୟ ହେଇଯିବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯାଵଚ୍ଚଞ୍ଚଲତାଂ ସର୍ଵେ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ନରାଧିପାଃ। ତାଵଦେଵ ଵ୍ଯଵସ୍ଯାମଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଵଧଂ ପ୍ରତି
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଅସ୍ଥିର ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର ଆମେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ଉଚିତ।
ମୁକ୍ତା ଜତୁଗୃହାଦ୍ଭୀମାଦାଶୀଵିଷମୁଖାଦିଵ। ପୁନସ୍ତେ ଯଦି ମୁଚ୍ଯନ୍ତେ ମହନ୍ନୋ ଭଯମାଗତମ୍
ଯଦି ଭୀମ ଯେପରିକି ଲାକୁଡ଼ିଘରରୁ ବାହାରି ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଉଥରେ ବିପଦରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଯିବେ, ତେବେ ଆମ ପାଇଁ ବଡ଼ ଭୟ ଆସିପଡ଼ିବ।
ତେଷାମିହୋପଯାତାନାମେଷାଂ ତୁ ଚିରଵାସିନାମ୍। ଅନ୍ତରେ ଦୁଷ୍କରଂ ସ୍ଥାତୁଂ ଗଜଯୋର୍ମହତୋରିଵ
ଏଠାରେ ଯେମାନେ ଆସି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ ଦଢ଼ି ରହିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର, ଦୁଇଟି ପ୍ରବଳ ହାତୀ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି।
ହନଧ୍ଵଂ ପ୍ରଗୃହୀତାନି ବଲାନି ବଲିନାଂ ଵରାଃ। ଯାଵନ୍ନଃ କୁରୁସେନାଯାଂ ପତନ୍ତି ପତଗା ଇଵ
ଓ ପ୍ରବଳମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ସଂଗୃହୀତ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କର, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ପକ୍ଷୀମାନେ ପରି ଆମ କୁରୁ ସେନା ଉପରେ ଝପଟି ପଡ଼ିନାହାନ୍ତି।
ତାଵତ୍ସର୍ଵାଭିସାରେଣ ପୁରମେତଦ୍ଵିହନ୍ଯତାମ୍। ଏତନ୍ମମ ମତଂ ଚୈଵ ପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ ନରର୍ଷଭ
ଏହି ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହେବା ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ସହରକୁ ଧ୍ୱଂସ କରାଯାଉ; ଏହା ମୋର ମତ ଏବଂ ସମୟ ଆସିଛି, ଓ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଶକୁନେର୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭାଷମାଣସ୍ଯ ଦୁର୍ମତେଃ। ସୋମଦତ୍ତିରିଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ଜଗାଦ ପରମଂ ତତଃ
ଦୁଷ୍ଟ ମନସ୍କ ଶକୁନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସୋମଦତ୍ତ ଏହି ଉତ୍ତମ ବାକ୍ୟ କହିଲେ:
ପ୍ରକୃତୀଃ ସପ୍ତ ଵୈ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଆତ୍ମନଶ୍ଚ ପରସ୍ଯ ଚ। ତଥା ଦେଶଂ ଚ କାଲଂ ଚ ଷଡ୍ଵିଧାନ୍ସ ନଯୋଦ୍ଗୁଣାନ୍
ନିଜ ଏବଂ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀଙ୍କ ସାତଟି ଗୁଣ, ଏହାସହିତ ଦେଶ, ସମୟ ଏବଂ ରାଜନୀତିର ଛଅଟି ଗୁଣ ବୁଝିବା ପରେ,
ସ୍ଥାନଂ ଵୃଦ୍ଧିଂ କ୍ଷଯଂ ଚୈଵ ଭୂମିଂ ମିତ୍ରାଣି ଵିକ୍ରମମ୍। ପ୍ରସମୀକ୍ଷ୍ଯାଭିଯୁଞ୍ଜୀତ ପରଂ ଵ୍ଯସନପୀଡିତମ୍
ଅବସ୍ଥା, ବୃଦ୍ଧି, ହ୍ରାସ, ଭୂମି, ମିତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରଭାବକୁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିବା ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ଉଚିତ।
ତତୋଽହଂ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ମନ୍ଯେ ମିତ୍ରକୋଶସମନ୍ଵିତାନ୍। ବଲସ୍ଥାନ୍ଵିକ୍ରମସ୍ଥାଂଶ୍ଚ ସ୍ଵକୃତୈଃ ପ୍ରକୃତିପ୍ରିଯାନ୍
ତେଣୁ, ମୁଁ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ମିତ୍ର ଓ ଧନରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଦୃଢ଼, ଏବଂ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭାବରେ ଦେଖୁଛି।
ଵପୁଷା ହି ତୁ ଭୂତାନାଂ ନେତ୍ରାଣି ହୃଦଯାନି ଚ। ଶ୍ରୋତ୍ରଂ ମଧୁରଯା ଵାଚା ରମଯତ୍ଯର୍ଜୁନୋ ନୃଣାମ୍
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ରୂପ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଖି ଓ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମଧୁର କଥା ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନଙ୍କ କାନ ଆନନ୍ଦ ପାଏ।
ନ ତୁ କେଵଲଦୈଵେନ ପ୍ରଜା ଭାଵେନ ଭେଜିରେ। ଯଦ୍ବଭୂଵ ମନଃକାନ୍ତଂ କର୍ମଣା ସ ଚକାର ତତ୍
କେବଳ ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିନଥିଲେ; ଲୋକମନରେ ଯାହା ପ୍ରିୟ ଲାଗିଥିଲା, ସେଠାରେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ନ ହ୍ଯଯୁକ୍ତଂ ନ ଚାସକ୍ତଂ ନାନୃତଂ ନ ଚ ଵିପ୍ରିଯମ୍। ଭାଷିତଂ ଚାରୁଭାଷସ୍ଯ ଜଜ୍ଞେ ପାର୍ଥସ୍ଯ ଭାରତୀ
ପାର୍ଥଙ୍କ ମଧୁର ଭାଷାରେ କେବେ ଅଯୋଗ୍ୟ, ଆସକ୍ତ, ମିଥ୍ୟା କିମ୍ବା ଅପ୍ରିୟ କଥା ଶୁଣାଯାଇନାହିଁ।
ତାନେଵଂଗୁଣସଂପନ୍ନାନ୍ସଂପନ୍ନାନ୍ରାଜଲକ୍ଷଣୈଃ। ନ ତାନ୍ପଶ୍ଯାମି ଯେ ଶକ୍ତାଃ ସମୁଚ୍ଛେତ୍ତୁଂ ଯଥା ବଲାତ୍
ଏପରି ଗୁଣ ଓ ରାଜଚିହ୍ନ ସହିତ ଯେଉଁମାନେ ଶୋଭିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଦଳନ କରିପାରିବେ ବୋଲି ମୁଁ କାହାକୁ ଦେଖୁନାହିଁ।
ପ୍ରଭାଵଶକ୍ତିର୍ଵିପୁଲା ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତିଶ୍ଚ ପୁଷ୍କଲା। ତଥୈଵୋତ୍ସାହଶକ୍ତିଶ୍ଚ ପାର୍ଥେଷ୍ଵପ୍ଯଧିତିଷ୍ଠତି
ପୃଥାପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ଓ ଶକ୍ତି, ଅଧିକ ପରାମର୍ଶ ଶକ୍ତି, ଏବଂ ଉତ୍ସାହ ଶକ୍ତି ବିଦ୍ୟମାନ।
ମୌଲମିତ୍ରବଲାନାଂ ଚ କାଲଜ୍ଞୋ ଵୈ ଯୁଧିଷ୍ଟିରଃ। ସାମ୍ନା ଦାନେନ ଭେଦେନ ଦଣ୍ଡେନେତି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମୌଳିକ ମିତ୍ର ଓ ସେନାର ଶକ୍ତି ଏବଂ ସମୟ ବୁଝନ୍ତି; ସେ ସାମ, ଦାନ, ଭେଦ, ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
ଅମିତ୍ରାଂଶ୍ଚ ତତୋ ଜେତୁନଂ ନ ରୋଷେଣେତି ମେ ମତିଃ। ପରିକ୍ରୀଯ ଧନୈଃ ଶତ୍ରୁଂ ମିତ୍ରାଣି ଚ ବଲାନି ଚ
ତେଣୁ, ମୋର ମତ ହେଉଛି ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ଧନ ଦେଇ, ମିତ୍ର ଓ ସେନାମାନେଙ୍କୁ ଜିତିବା ଉଚିତ।