ତତସ୍ତେ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵେ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଶ୍ଚ ମହାଯଶାଃ। ପ୍ରତ୍ଯୁଥାଯ ମହାତ୍ମାନଂ କୃଷ୍ଣଂ ସର୍ଵେଽଭ୍ଯଵାଦଯନ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଓ ମହାନ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପାଞ୍ଚାଳୀ ଉଠିକି ମହାତ୍ମା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଜଣାଇଲେ।
ପ୍ରତିନନ୍ଦ୍ଯ ସ ତାଂ ପୂଜାଂ ପୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁଶଲମନ୍ତତଃ। ଆସନେ କାଞ୍ଚନେ ଶୁଦ୍ଧେ ନିଷସାଦ ମହାମନାଃ
ସେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମାନ ଗ୍ରହଣ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କର କୁଶଳକ୍ଷେମ ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାର ଆସନରେ ବସିଲେ।
ଅନୁଜ୍ଞାତାସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵେ କୃଷ୍ଣେନାମିତତେଜସା। ଆସନେଷୁ ମହାର୍ହେଷୁ ନିଷେଦୁର୍ଦ୍ଵିପଦାଂ ଵରାଃ
ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ ମୂଲ୍ୟବାନ ଆସନରେ ବସିଲେ।
ତତୋ ମୁହୂର୍ତାନ୍ମଧୁରାଂ ଵାଣୀମୁଚ୍ଚାର୍ଯ ପାର୍ଷତଃ। ପପ୍ରଚ୍ଛ ତଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯର୍ଥଂ ଵିଶାଂପତେ
ତାପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, ପୃଷ୍ଠତଙ୍କର ମଧୁର କଥା ଶୁଣି, ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ହେ ଜନପତି।
କଥମେକା ବହୂନାଂ ସ୍ଯାନ୍ନ ଚ ସ୍ଯାଦ୍ଧର୍ମସଂକରଃ। ଏତନ୍ମେ ଭଗଵାନ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରବ୍ରଵୀତୁ ଯଥାତଥମ୍
ଏକ ଜଣ ଜନାନୀ କିପରି ଅନେକ ପୁରୁଷଙ୍କର ହୋଇପାରିବେ ଏବଂ ଧର୍ମର ମିଶ୍ରଣ କିପରି ହେବ ନାହିଁ? ଭଗବାନ୍, ଦୟାକରି ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ସଠିକ୍ ଭାବରେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ଅସ୍ମିନ୍ଧର୍ମେ ଵିପ୍ରଲବ୍ଧେ ଲୋକଵେଦଵିରୋଧକେ। ଯସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ମତଂ ଯଦ୍ଯଚ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତସ୍ଯ ତତ୍
ଏହି କଥାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ ହେଉଛି, ଲୋକ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିରୋଧ ହେଉଛି, ଏଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ମତ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଅଧର୍ମୋଽଯଂ ମମ ମତୋ ଵିରୁଦ୍ଧୋ ଲୋକଵେଦଯୋଃ। ନ ହ୍ଯେକା ଵିଦ୍ଯତେ ପତ୍ନୀ ବହୂନାଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ମୋ ମତରେ ଏହା ଅଧର୍ମ ଓ ଲୋକ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିରୋଧୀ; କାରଣ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ଜଣ ଜନାନୀ ଅନେକ ପୁରୁଷଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେବା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ନ ଚାପ୍ଯାଚରିତଃ ପୂର୍ଵୈରଯଂ ଧର୍ମୋ ମହାତ୍ମଭିଃ। ନ ଚାପ୍ଯଧର୍ମୋ ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିଶ୍ଚରିତଵ୍ଯଃ କଥଂଚନ
ଏହି ଧର୍ମ ପୂର୍ବତନ ମହାନ୍ୟମାନେ କେବେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିନାହାନ୍ତି; ଜ୍ଞାନୀମାନେ କେବେ ଅଧର୍ମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତତୋଽହଂ ନ କରୋମ୍ଯେନଂ ଵ୍ଯଵସାଯଂ କ୍ରିଯାଂ ପ୍ରତି। ଧର୍ମଃ ସଦୈଵ ସଂଦିଗ୍ଧଃ ପ୍ରତିଭାତି ହି ମେ ତ୍ଵଯମ୍
ତେଣୁ ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁନାହିଁ; ଏହି ବିଷୟରେ ଧର୍ମ ସଦା ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ବୋଧ ହୁଏ।
ଯଵୀଯସଃ କଥଂ ଭାର୍ଯାଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଭ୍ରାତା ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭ। ବ୍ରହ୍ମନ୍ସମଭିଵର୍ତେତ ସଦ୍ଵୃତ୍ତଃ ସଂସ୍ତପୋଧନ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିପରି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ଛୋଟ ଭାଇଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ? ଯିଏ ନୀତିବାନ୍ ଓ ତପସ୍ଵୀ, ସେ ଏପରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ତୁ ଧର୍ମସ୍ଯ ସୂକ୍ଷ୍ମତ୍ଵାଦ୍ଗତିଂ ଵିଦ୍ମଃ କଥଂଚନ। ଅଧର୍ମୋ ଧର୍ମ ଇତି ଵା ଵ୍ଯଵସାଯୋ ନ ଶକ୍ଯତେ
ଧର୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଥିବାରୁ, ଆମେ ତାହାର ପଥ କେବେ ବୁଝିପାରୁନାହିଁ; କି ଧର୍ମ, କି ଅଧର୍ମ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
କର୍ତୁମସ୍ମଦ୍ଵିଧୈର୍ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତତୋଽଯଂ ନ ଵ୍ଯଵସ୍ଯତେ। ପଞ୍ଚାନାଂ ମହିଷୀ କୃଷ୍ଣା ଭଵତ୍ଵିତି କଥଂଚନ
ତେଣୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମ ପରି ଲୋକମାନେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ ଯେ, କୃଷ୍ଣା ପାଞ୍ଚଜନଙ୍କ ରାଣୀ ହେଉ।
ନ ମେ ଵାଗନୃତଂ ପ୍ରାହ ନାଧର୍ମେ ଧୀଯତେ ମତିଃ। ଵର୍ତତେ ହି ମନୋ ମେଽତ୍ର ନୈଷୋଽଧର୍ମଃ କଥଂଚନ
ମୋ ମୁଁହରୁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା ବାହାରେ ନାହିଁ, ମୋ ମନ କେବେ ଅଧର୍ମ ପାଇଁ ଝୁକେ ନାହିଁ; ଏଠି ମୋ ମନ ଅଟୁଟ ରହିଛି, ଏହା କେବେ ଅଧର୍ମ ନୁହେଁ।
ଶ୍ରୂଯତେ ହି ପୁରାଣେଽପି ଜଟିଲା ନାମ ଗୌତମୀ। ଋଷୀନଧ୍ଯାସିତଵତୀ ସପ୍ତ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରା
ପୁରାଣରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣାଯାଏ, ଜଟିଳା ନାମକ ଗୌତମୀ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ସହିତ ବାସ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନୁସରଣକାରୀ ଥିଲେ।
ତଥୈଵ ମୁନିଜା ଵାର୍କ୍ଷୀ ତପୋଭିର୍ଭାଵିତାତ୍ମନଃ। ସଂଗତାଭୂଦ୍ଦଶ ଭ୍ରାତୄନକେନ୍ମ୍ନଃ ପ୍ରଚେତସଃ
ଏହିପରି, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତଃକରଣ ପବିତ୍ର କରିଥିବା ମୁନିର କନ୍ୟା, ପ୍ରଚେତସଙ୍କର ଦଶ ଭାଇଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ଗୁରୋର୍ହି ଵଚନଂ ପ୍ରାହୁର୍ଧର୍ମ୍ଯଂ ଧର୍ମଜ୍ଞସତ୍ତମ। ଗୁରୂଣାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ମାତା ପରମକୋ ଗୁରୁଃ
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଗୁରୁଙ୍କ କଥାକୁ ଧର୍ମମୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସମସ୍ତ ଗୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମାଆଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଗୁରୁ।
ସା ଚାପ୍ଯୁକ୍ତଵତୀ ଵାଚଂ ଭୈକ୍ଷଵଦ୍ଭୁଜ୍ଯତାମିତି। ତସ୍ମାଦେତଦହଂ ମନ୍ଯେ ପରଂ ଧର୍ମଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ସେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କହିଥିଲେ— 'ଏହା ଭିକ୍ଷା ଭାବେ ଖାଅ।' ତେଣୁ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ ବୋଲି ଭାବେ।
ଏତମେତଦ୍ଯଥା ପ୍ରାହ ଧର୍ମଚାରୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଭୁଜ୍ଯତାଂ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସାର୍ଧମିତ୍ଯର୍ଜୁନମଚୋଦଯମ୍। ଅନୃତାନ୍ମେ ଭଯଂ ତୀଵ୍ରଂ ମୁଚ୍ଯେଽହମନୃତାତ୍କଥମ୍
ଯେପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଥିଲେ, ସେପରି ମୁଁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲି— 'ଭାଇମାନେ ମିଶି ଏହା ଖାଅ।' ମୋତେ ଅସତ୍ୟର ଭୟ ବହୁତ, କିପରି ମୁଁ ଅସତ୍ୟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବି?
ଅନୃତାନ୍ମୋକ୍ଷ୍ଯସେ ଭଦ୍ରେ ଧର୍ମଶ୍ଚୈଵ ସନାତନଃ। ନନୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସର୍ଵେଷାଂ ପାଞ୍ଚାଲ ଶୃମୁ ମେ ସ୍ଵଯମ୍
ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ଅସତ୍ୟରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ, ଏବଂ ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ପାଇବ। ଏବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା କହିବି, ପାଞ୍ଚାଳ, ନିଜେ ଶୁଣ।
ଯଥାଽଯଂ ଵିହିତୋ ଧର୍ମୋ ଯତଶ୍ଚାଯଂ ସନାତନଃ। ଯଥା ଚ ପ୍ରାହ କୌନ୍ତେଯସ୍ତଥା ଧର୍ମୋ ନ ସଂଶଯଃ
ଯେପରି ଏହି ଧର୍ମ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଛି, ଏବଂ ଯେପରି ଏହା ଶାଶ୍ୱତ, ଯେପରି କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର କହିଛନ୍ତି, ସେହିପରି ଧର୍ମ ନିଶ୍ଚିତ— କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତତ ଉତ୍ଥାଯ ଭଗଵାନ୍ଵ୍ଯାସୋ ଦ୍ଵୈପାଯନଃ ପ୍ରଭୁଃ। କରେ ଗୃହୀତ୍ଵା ରାଜାନଂ ରାଜଵେଶ୍ମ ସମାଵିଶତ୍
ତାପରେ, ପୂଜ୍ୟ ବ୍ୟାସଦେବ, ଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ପୁତ୍ର, ରାଜାଙ୍କୁ ହାତ ଧରି ରାଜମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚାପି କୁନ୍ତୀ ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ। ଵିଵିଶୁସ୍ତେଽପି ତତ୍ରୈଵ ପ୍ରତୀକ୍ଷନ୍ତେ ସ୍ମ ତାଵୁଭୌ
ପାଣ୍ଡବମାନେ, କୁନ୍ତୀ ଏବଂ ପୃଷତପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ତତୋ ଦ୍ଵୈପାଯନସ୍ତ୍ସମୈ ନରେନ୍ଦ୍ରାଯ ମହାତ୍ମନେ। ଆଚଖ୍ଯୌ ତଦ୍ଯଥା ଧର୍ମୋ ବହୂନାମେକପତ୍ନିତା
ତାପରେ, ଦ୍ୱୈପାୟନ ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ— କିପରି ଏକ ଜଣ ଜନାନୀ ପାଇଁ ଅନେକଙ୍କ ଧର୍ମ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଥିଲା।
ଯଥା ଚ ତେ ଦଦୁଶ୍ଚୈଵ ରାଜପୁତ୍ର୍ଯାଃ ପୁରା ଵରମ୍। ଧର୍ମାଦ୍ଯାସ୍ତପସା ତୁଷ୍ଟାଃ ପଞ୍ଚପତ୍ନୀତ୍ଵମୀଶ୍ଵରାଃ
ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦେବତାମାନେ ରାଜକନ୍ୟାକୁ ପାଞ୍ଚଟି ପତି ହେବାର ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ।
ମା ଭୂଦ୍ରାଜଂସ୍ତଵ ତାପୋ ମନସ୍ଥଃ ପଞ୍ଚାନାଂ ଭାର୍ଯା ଦୁହିତା ମମେତି। ମାତୁରେଷା ପ୍ରାର୍ଥିତା ସ୍ଯାତ୍ତଦାନୀଂ ପଞ୍ଚାନାଂ ଭାର୍ଯା ଦୁହିତା ମମେତି
ହେ ରାଜା, ମୋ ଝିଅ ପାଞ୍ଚଜଣଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବାରେ ତୁମ ମନରେ କଷ୍ଟ ନ ହେଉ। ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ମାଆଁ ଏହି ଆଶା କରିଥିଲେ— 'ମୋ ଝିଅ ପାଞ୍ଚଜଣଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଉ।'
ଯାଜୋପଯାଜୌ ଧର୍ମରତୌ ତପୋଭ୍ଯାଂ ତୌ ଚକ୍ରତୁଃ ପଞ୍ଚପତିତ୍ଵମସ୍ଯାଃ। ତତ୍ପଞ୍ଚଭିଃ ପାଣ୍ଡୁସୁତୈରଵାପ୍ତା ଭାର୍ଯା କୃଷ୍ଣା ମୋଦତାଂ ଵୈ କୁଲଂ ତେ
ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠ ଏବଂ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଯାଜ ଓ ଉପଯାଜ ତାଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚପତିତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ। ଏହିପରି, କୃଷ୍ଣା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁଅଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଲେ— ତୁମ ବଂଶ ଏହି ଉପଲକ୍ଷେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉ।
ଲୋକେ ନାନ୍ଯୋ ଵିଦ୍ଯତେ ତ୍ଵଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟଃ ସର୍ଵାରୀଣାମପ୍ରଧୃଷ୍ଯୋଽସି ରାଜନ୍। ଭୂଯସ୍ତ୍ଵିଦଂ ଶୃଣୁ ମେ ତ୍ଵଂ ଵିଶୋକୋ ଯଥାଽଽଗତଂ ପଞ୍ଚପତ୍ନୀତ୍ଵମସ୍ଯାଃ
ଏହି ସଂସାରରେ ତୁମଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କେହି ନାହାନ୍ତି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଅଜୟ। ଏବେ ଆଉ ଶୁଣ, ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି, କିପରି ସେ ପାଞ୍ଚପତିତ୍ୱ ପାଇଲେ।
ଏଷା ନାଲାଯନୀ ପୂର୍ଵଂ ମୌଦ୍ଗଲ୍ଯଂ ସ୍ଥଵିରଂ ପତିମ୍। ଆରାଧଯାମାସ ତଦା କୁଷ୍ଠିନଂ ତମନିନ୍ଦିତା
ଏହି ମହିଳା ପୂର୍ବରୁ ନାଳାୟନୀ ଥିଲେ, ଯିଏ ଦୋଷରହିତ ଭାବରେ, କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ବୃଦ୍ଧ ମୌଦ୍ଗଲ୍ୟଙ୍କୁ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ।
ତ୍ଵଗସ୍ଥିଭୂତଂ କଟୁକଂ ଲୋଲମୀର୍ଷ୍ଯୁଂ ସୁକୋପନମ୍। ସୁଗନ୍ଧେତରଗନ୍ଧାଢ୍ଯଂ ଵଲୀପଲିତମୂର୍ଧଜମ୍
ସେ ବୃଦ୍ଧ, ଚର୍ମ ଓ ହାଡ଼ରେ ପରିଣତ, କଠୋର, ଅସ୍ଥିର, ଇର୍ଷ୍ୟାଳୁ, ଶୀଘ୍ର କ୍ରୁଧ୍ଧ, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଭର୍ପୂର, ଚୁଲି ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଏବଂ ପକା।
ସ୍ଥଵିରଂ ଵିକୃତାକାରଂ ଶୀର୍ଯମାଣନଖତ୍ଵଚମ୍। ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟମୁପଭୁଞ୍ଜାନା ପର୍ଯୁପାସ୍ତେ ମହାମୁନିମ୍
ସେ ବୃଦ୍ଧ, ବିକୃତ ଆକୃତି, ନଖ ଓ ଚର୍ମ ଝରୁଥିବା, ଯାଙ୍କ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଖାଇ, ସେ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।