ସ ହି ଵେଦାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞସ୍ତେଷାଂ ଗୁରୁରୁଦାରଧୀଃ। ଵେଦଵିଚ୍ଚୈଵ ଵାଗ୍ମୀ ଚ ଧୌମ୍ଯଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ଧୌମ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ମନ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବେଦର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା, ଶ୍ରୀମାନ୍, ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଶବ୍ଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତେଜସା ଚୈଵ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଚ ରୂପେଣ ଯଶସା ଶ୍ରିଯା। ମନ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈର୍ଧୌମ୍ଯସ୍ତୁଲ୍ଯ ଆସୀଦ୍ବୃହସ୍ପତେଃ
ତେଜ, ବୁଦ୍ଧି, ରୂପ, କୀର୍ତି, ଶ୍ରୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ରରେ ଧୌମ୍ୟ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ସମାନ ଥିଲେ।
ସ ଚାପି ଵିପ୍ରସ୍ତାନ୍ମେନେ ସ୍ଵଭାଵାଭ୍ଯଧିକାନ୍ଭୁଵି। ତେନ ଧର୍ମଵିଦା ପାର୍ଥା ଯୋଜ୍ଯା ସର୍ଵଵିଦା ଵୃତାଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୂମିରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଠାରୁ ନିଜ ଗୁଣରେ ଅଧିକ ଭାବି, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ପାର୍ଥମାନେ ଚୟନ କଲେ।
ମେନିରେ ସହିତା ଵୀରାଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ବୁଦ୍ଧିଵୀର୍ଯବଲୋତ୍ସାହୈର୍ଯୁକ୍ତା ଦେଵା ଇଵାପରେ
ଏକତ୍ର ହୋଇ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଭାବିଲେ ଯେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଛନ୍ତି; ବୁଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି, ସାହସ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ଭରିଥିଲେ, ଦେବମାନେ ପରି।
କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନାସ୍ତେନ ତତସ୍ତେ ମନୁଜାଧିପାଃ। ମେନିରେ ସହିତା ଗନ୍ତୁଂ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯାସ୍ତଂ ସ୍ଵଯଂଵରମ୍
ସେ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ମନୁଷ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ପାଞ୍ଚାଳୀଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ତୟାରି ହେଲେ।
ତତସ୍ତେ ନରଶାର୍ଦୂଲା ଭ୍ରାତରଃ ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯାଶ୍ଚ ସ୍ଵଯଂଵରମ୍। ପ୍ରଯଯୁର୍ଦ୍ରୌପଦୀଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତଂ ଚ ଦେଶଂ ମହୋତ୍ସଵମ୍
ପରେ, ପାଣ୍ଡବ ପଞ୍ଚ ଭାଇ, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ପାଞ୍ଚାଳୀଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବର, ଦ୍ରୌପଦୀ ଓ ଏହି ମହାଉତ୍ସବ ଦେଖିବାକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତତସ୍ତେ ତଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମାନମକଲ୍ମଷମ୍। ଦଦୃଶୁଃ ପାଣ୍ଡଵା ଵୀରାଃ ପଥି ଦ୍ଵୈପାଯନଂ ତଦା
ପଥରେ, ପାଣ୍ଡବ ଶୂରମାନେ ଏହି ମହାତ୍ମା, ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଓ ନିର୍ମଳ ବ୍ୟକ୍ତି, ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତସ୍ମୈ ଯଥାଵତ୍ସତ୍କାରଂ କୃତ୍ଵା ତେନ ଚ ସତ୍କୃତାଃ। କଥାନ୍ତେ ଚାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତାଃ ପ୍ରଯଯୁର୍ଦ୍ରୁପଦକ୍ଷଯମ୍
ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥି ସମ୍ମାନ କରି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ଆଲୋଚନା ଶେଷରେ ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ଘରକୁ ଆଗକୁ ବଢିଲେ।
ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ରମଣୀଯାନି ଵନାନି ଚ ସରାଂସି ଚ। ତତ୍ରତତ୍ର ଵସନ୍ତଶ୍ଚ ଶନୈର୍ଜଗ୍ମୁର୍ମହରାଥାଃ
ସେମାନେ ରାସ୍ତାରେ ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଝିଲିକୁ ଦେଖି, ଏଠି-ସେଠି ବିଶ୍ରାମ କରି କରି ଧୀରେ ଧୀରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵନ୍ତଃ ଶୁଚଯୋ ମଧୁରାଃ ପ୍ରିଯଵାଦିନଃ। ଆନୁପୂର୍ଵ୍ଯେଣ ସଂପ୍ରାପ୍ତାଃ ପାଞ୍ଚାଲାନ୍ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନାଃ
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖିଥିବା, ପବିତ୍ର ଓ ମିଠା କଥା କହୁଥିବା ଲୋକ, କ୍ରମକ୍ରମେ ପାଞ୍ଚାଳ ଦେଶକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତେ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରଂ ତଚ୍ଚ ସ୍କନ୍ଧାଵାରଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। କୁମ୍ଭକାରସ୍ଯ ଶାଲାଯାଂ ନିଵାସଂ ଚକ୍ରିରେ ତଦା
ସେମାନେ ସେହି ସହର ଓ ସେନା ଶିବିରକୁ ଦେଖି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏକ କୁମ୍ଭକାରଙ୍କ ଘରେ ରହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତତ୍ର ଭୈକ୍ଷଂ ସମାଜହ୍ରୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ଵୃତ୍ତିମାଶ୍ରିତାଃ। ତାନ୍ସଂପ୍ରାପ୍ତାଂସ୍ତଥା ଵୀରାଞ୍ଜଜ୍ଞିରେ ନ ନରାଃ କ୍ଵଚିତ୍
ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଜୀବିକା ଅନୁସରି, ଭିକ୍ଷା ମାଗି ଖାଉଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେହି ସାହସୀ ପୁରୁଷମାନେ ଆସିଥିବା ବିଷୟରେ କେହି ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଯଜ୍ଞସେନସ୍ତୁ ପାଞ୍ଚାଲୋ ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋମକୃତାଗସମ୍। ଜ୍ଞାତ୍ଵାଽଽତ୍ମାନଂ ତଦାରେଭେ ତ୍ରାଣାଯାତ୍ମକ୍ରିଯାଂ କ୍ଷମାଂ
ଯଜ୍ଞସେନ, ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜା, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ କୃପାଙ୍କ ଭୟରେ ନିଜକୁ ସତର୍କ କରି, ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନେଲେ।
ଅଵାପ୍ଯ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ହି ନ ସ ଦ୍ରୋଣମଚିନ୍ତଯତ୍। ସ ତୁ ଵୈରପ୍ରସଙ୍ଗାଚ୍ଚ ଭୀଷ୍ମାଦ୍ଭଯମଚିନ୍ତଯତ୍
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ପାଇ ପରେ ସେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଭୟ କରିଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁତା ଦ୍ୱାରା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଭୟ କରୁଥିଲେ।
କନ୍ଯାଦାନାତ୍ତୁ ଶରଣଂ ସୋଽମନ୍ଯତ ମହୀପତିଃ।' ଯଜ୍ଞସେନସ୍ଯ କାମସ୍ତୁ ପାଣ୍ଡଵାଯ କିରୀଟିନେ
ରାଜା ଭାବିଲେ, 'ମୁଁ ମୋ ଝିଅକୁ ଦେଇ ସୁରକ୍ଷିତ ହେବି'; ଯଜ୍ଞସେନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା ଯେ, ଝିଅ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ।
ଦାସ୍ଯାମି କୃଷ୍ମାମିତି ଵୈ ନ ଚୈନଂ ଵିଵୃଣୋତି ସଃ। `ଜାମାତୃବଲସଂଯୋଗଂ ମେନେ ହି ବଲଵତ୍ତରମ୍
ସେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, 'ମୁଁ ମୋ ଝିଅକୁ ଦେବି', କିନ୍ତୁ ଏହି କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ କରି କହିଲେ ନାହିଁ; କାରଣ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାମାତା ସହ ଜୋଡ଼ାକୁ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବିଥିଲେ।
ସୋଽନ୍ଵେଷମାଣଃ କୌନ୍ତେଯାନ୍ପାଞ୍ଚାଲୋ ଜନମେଜଯ। ଦୃଢଂ ଧନୁରଥାନମ୍ଯଂ କାରଯାମାସ ଭାରତ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ଖୋଜି, ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜା ଏକ ଭାଙ୍ଗିପାରିବା ନଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ୍ୟ ତିଆରି କରାଇଲେ।
ଵୈଯାଘ୍ରପଦ୍ଯସ୍ଯୋଗ୍ରଂ ଵୈ ସୃଞ୍ଜଯସ୍ଯ ମହୀପତିଃ। ତଦ୍ଧନୁଃ କିନ୍ଧୁରଂ ନାମ ଦେଵଦତ୍ତମୁପାନଯତ୍
ସୃଞ୍ଜୟ ରାଜା, ଯେଉଁ ଧନୁଷ୍ୟ 'କିନ୍ଧୁର' ନାମର, ଦେବତାମାନେ ଦେଇଥିବା ଓ ବୈଘ୍ରପଦ୍ୟଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ, ସେହି ଭୟଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ଆଣିଲେ।
ଆଯସୀ ତସ୍ଯ ଚ ଜ୍ଯାଽଽସୀତ୍ପ୍ରତିବଦ୍ଧା ମହାବଲା। ନ ତୁ ଜ୍ଯାଂ ପ୍ରସହେଦନ୍ଯସ୍ତଦ୍ଧନୁଃପ୍ରଵରଂ ମହତ୍
ସେହି ଧନୁଷ୍ୟର ଲୋହାର ତାର ଭଲଭାବେ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିଲା ଓ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା; କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଅନ୍ୟ କେହି ବାନ୍ଧିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଶଙ୍କରେଣ ଵରଂ ଦତ୍ତଂ ପ୍ରୀତେନ ଚ ମହାତ୍ମନା। ତନ୍ନିଷ୍ଫଲଂ ସ୍ଯାନ୍ନ ତୁ ମେ ଇତି ପ୍ରାମାଣ୍ଯମାଗତଃ
ମହାନ୍ ଓ ଦୟାଳୁ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହି ଭାବରେ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ।
ମଯା କର୍ତଵ୍ଯମଧୁନା ଦୁଷ୍କରଂ ଲକ୍ଷ୍ଯଵେଧନମ୍। ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ମନସା କାରିତଂ ଲକ୍ଷ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
'ମୋତେ ଏବେ ଏକ କଠିନ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟରେ ଘୁସିବା ପାଇଁ ରଖିବା ଦରକାର', ଏହିଭଳି ଭାବି ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ତିଆରି କରାଇଲେ।
ଯନ୍ତ୍ରଂ ଵୈହାଯସଂ ଚାପି କାରଯାମାସ କୃତ୍ରିମମ୍। ତେନ ଯନ୍ତ୍ରେଣ ସହିତଂ ରାଜଁଲ୍ଲକ୍ଷ୍ଯଂ ଚ କାଞ୍ଚନମ୍
ସେ ଏକ ଧାତୁର ଯନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ତିଆରି କରାଇଲେ; ସେହି ଯନ୍ତ୍ର ସହିତ ଏକ ସୁନାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଲା।
ଇଦଂ ସଜ୍ଯଂ ଧନୁଃ କୃତ୍ଵା ସଜ୍ଜୈରେଭିଶ୍ଚ ସାଯକୈଃ। ଅତୀତ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ଯ ଯୋ ଵେଦ୍ଧା ସ ଲବ୍ଧା ମତ୍ସୁତାମିତି
'ଏହି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ବାନ୍ଧି, ଏହି ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ, ଯେଉଁଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭେଦ କରିପାରିବ, ସେଇ ମୋ ଝିଅକୁ ପାଇବ', ଏହିଭଳି ଘୋଷଣା କଲେ।
ଇତି ସ ଦ୍ରୁପଦୋ ରାଜା ସ୍ଵଯଂଵରମଘୋଷଯତ୍। ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପାର୍ଥିଵାଃ ସର୍ଵେ ସମୀଯୁସ୍ତତ୍ର ଭାରତ
ଏଭଳି ଦ୍ରୁପଦ ରାଜା ସ୍ୱୟଂବର ଘୋଷଣା କଲେ; ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ସେଠାକୁ ଆସି ଯୋଗ ଦେଲେ।
ଋଷଯଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନଃ ସ୍ଵଯଂଵରଦିଦୃକ୍ଷଵଃ। ଦୁର୍ଯୋଧନପୁରୋଗାଶ୍ଚ ସକର୍ଣାଃ କୁରଵୋ ନୃପ
ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୟଂବର ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ; ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ କୁରୁମାନେ ଓ କର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ।
ଯାଦଵା ଵାସୁଦେଵେନ ସାର୍ଧମନ୍ଧକଵୃଷ୍ଣଯଃ।' ତତୋଽର୍ଚିତା ରାଜଗୁଣା ଦ୍ରୁପଦେନ ମହାତ୍ମନା
ଯାଦବ, ଭାସୁଦେବ, ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦୃପଦ ରାଜା ରାଜସିକ ଗୁଣ ପାଇଁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଉପୋପଵିଷ୍ଟା ମଞ୍ଚେଷୁ ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମାଃ ସ୍ଵଯଂଵରମ୍। `ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚ ମହାଭାଗା ଦେଶେଭ୍ଯଃ ସମୁପାଗମନ୍
ନିଜେ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ଗରିମାମୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଞ୍ଚରେ ବସିଥିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୈରେଵ ସହିତାଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସମୁପାଵିଶନ୍। ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଵିମାନୈର୍ଵ୍ଯୋମ୍ନ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହିତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟ ବସିଥିଲେ; ତେତିସ ଦେବତା ଆକାଶରେ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଉଭୟ ହୋଇଥିଲେ।
ତତଃ ପୌରଜନାଃ ସର୍ଵେ ସାଗରୋଦ୍ଧୂତନିଃସ୍ଵନାଃ। ଶିଂଶୁମାରଶିରଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ନ୍ଯଵିଶଂସ୍ତେ ସ୍ମ ପାର୍ଥିଵାଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ସହରବାସୀ ଏବଂ ରାଜାମାନେ, ସମୁଦ୍ରର ଗର୍ଜନ ସଦୃଶ ଶବ୍ଦ କରି, ଶିଂଶୁମାର ଶିର ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି ବସିଗଲେ।
ପ୍ରାଗୁତ୍ତରେଣ ନଗରାଦ୍ଭୂମିଭାଗେ ସମେ ଶୁଭେ। ସମାଜଵାଟଃ ଶୁଶୁଭେ ଭଵନୈଃ ସର୍ଵତୋ ଵୃତଃ
ସହରର ପୂର୍ବ-ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ସମ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ଭୂମିରେ, ଏକ ବଡ଼ ସଭା ଘେରା ଚାରିପାଖରେ ଘର ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।