ଯଵୀଯାନ୍ଦେଵଲସ୍ଯୈଷ ଵନେ ଭ୍ରାତା ତପସ୍ଯତି। ଧୌମ୍ଯ ଉତ୍କୋଚକେ ତୀର୍ଥେ ତଂ ଵୃଣୁଧ୍ଵଂ ଯୀଚ୍ଛଥ
ଦେବଳଙ୍କର ଛୋଟ ଭାଇ ଉତ୍କୋଚକ ତୀର ଉପରେ ଜଙ୍ଗଲରେ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି। ଯଦି ଚାହିଁଲେ, ତାଙ୍କୁ ଚୟନ କରନ୍ତୁ।
ତତୋଽର୍ଜୁନୋଽସ୍ତ୍ରମାଗ୍ନେଯଂ ପ୍ରଦଦୌ ତଦ୍ଯଥାଵିଧି। ଗନ୍ଧର୍ଵାଯ `ସ ଚ ପ୍ରୀତୋ ଵଚନଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ ଆଗ୍ନେୟ ଅସ୍ତ୍ରଟି ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ଦେଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ ଖୁସି ହୋଇ ଏହି କଥା କହିଲେ:
ମଯି ସନ୍ତି ହଯଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତଵ ଦାସ୍ଯାମି ଵୈ ସଖେ। ଉପକାରକୃତଂ ମିତ୍ରଂ ପ୍ରତିକାରେଣ ଯୋଜଯେ
ମୋ ପାଖରେ ଉତ୍ତମ ଘୋଡା ଅଛି, ମିତ୍ର। ନିଶ୍ଚୟ ତୁମକୁ ଦେଇବି। ଯେଉଁ ମିତ୍ର ସାହାଯ୍ୟ କରିଛି, ସେଠିକି ମୁଁ ଉପକାର ଫେରାଇ ଦେଇଥାଏ।
ଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ଚାକ୍ଷୁଷୀଂ ଵିଦ୍ଯାମିମାଂ ଭରତସତ୍ତମ। ଏଵମୁକ୍ତୋଽର୍ଜୁନଃ' ପ୍ରୀତୋ ଵଚନଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ଏହି ଅକ୍ଷୁଷୀ ଜ୍ଞାନଟି ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର, ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି ଅର୍ଜୁନ ଖୁସି ହୋଇ ଏହି କଥା କହିଲେ:
ତ୍ଵଯ୍ଯେଵ ତାଵତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ହଯା ଗନ୍ଧର୍ଵସତ୍ତମ। କାର୍ଯକାଲେ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମଃ ସ୍ଵସ୍ତି ତେଽସ୍ତ୍ଵିତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘୋଡାଗୁଡିକ ତୁମ ପାଖରେ ରହୁ, ଗନ୍ଧର୍ବର ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଆବଶ୍ୟକ ପଡିଲେ ନେଇଯିବି। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ଏଭଳି କହିଲେ।
ତେଽନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିସଂପୂଜ୍ଯ ଗନ୍ଧର୍ଵଃ ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚ ହ। ରମ୍ଯାଦ୍ଭାଗୀରଥୀତୀରାଦ୍ଯଥାକାମଂ ପ୍ରତସ୍ଥିରେ
ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏକାପରକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀର ଶୋଭାମୟ ତୀର ଦେଖି, ଇଚ୍ଛାମତା ଆଗକୁ ବଢିଲେ।
ତତ ଉତ୍କୋଚକଂ ତୀର୍ଥଂ ଗତ୍ଵା ଧୌମ୍ଯାଶ୍ରମଂ ତୁ ତେ। ତଂ ଵଵ୍ରୁଃ ପାଣ୍ଡଵା ଧୌମ୍ଯଂ ପୌରୋହିତ୍ଯାଯ ଭାରତ
ତାପରେ ଉତ୍କୋଚକ ତୀରକୁ ଯାଇ, ଧୌମ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ପାଣ୍ଡବମାନେ ପୌରୋହିତ୍ୟ କାମ ପାଇଁ ଧୌମ୍ୟଙ୍କୁ ଚୟନ କଲେ, ଭାରତ।
ତାନ୍ଧୌମ୍ଯଃ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ସର୍ଵଵେଦଵିଦାଂ ଵରଃ। ଵନ୍ଯେନ ଫଲମୂଲେନ ପୌରୋହିତ୍ଯେନ ଚୈଵ ହ
ସମସ୍ତ ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧୌମ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଜଙ୍ଗଲର ଫଳ ଓ ମୂଳ ଦେଇ, ପୌରୋହିତ୍ୟ କାମ କରି ତାଙ୍କୁ ସେବା କଲେ।
ତେ ସମାଶଂସିରେ ଲବ୍ଧାଂ ଶ୍ରିଯଂ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ତଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ପାଞ୍ଚାଲୀଂ ଚ ସ୍ଵଯଂଵରେ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଆଶା କଲେ ଯେ ଶ୍ରୀ ଓ ରାଜ୍ୟ ପୁନି ପାଇବେ, ଏବଂ ପାଞ୍ଚାଳୀଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବରରେ ଜିତିବେ।
ପୁରୋହିତେନ ତେନାଥ ଗୁରୁଣା ସଂଗତାସ୍ତଦା। ନାଥଵନ୍ତମିଵାତ୍ମାନଂ ମେନିରେ ଭରତର୍ଷଭାଃ
ସେ ପୌରୋହିତ୍ୟ ଓ ଗୁରୁ ସହିତ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ନିଜେକୁ ନାଥ ପାଇଥିବା ପରି ଅନୁଭବ କଲେ।
ସ ହି ଵେଦାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞସ୍ତେଷାଂ ଗୁରୁରୁଦାରଧୀଃ। ଵେଦଵିଚ୍ଚୈଵ ଵାଗ୍ମୀ ଚ ଧୌମ୍ଯଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ଧୌମ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ମନ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବେଦର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା, ଶ୍ରୀମାନ୍, ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଶବ୍ଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତେଜସା ଚୈଵ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଚ ରୂପେଣ ଯଶସା ଶ୍ରିଯା। ମନ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈର୍ଧୌମ୍ଯସ୍ତୁଲ୍ଯ ଆସୀଦ୍ବୃହସ୍ପତେଃ
ତେଜ, ବୁଦ୍ଧି, ରୂପ, କୀର୍ତି, ଶ୍ରୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ରରେ ଧୌମ୍ୟ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ସମାନ ଥିଲେ।
ସ ଚାପି ଵିପ୍ରସ୍ତାନ୍ମେନେ ସ୍ଵଭାଵାଭ୍ଯଧିକାନ୍ଭୁଵି। ତେନ ଧର୍ମଵିଦା ପାର୍ଥା ଯୋଜ୍ଯା ସର୍ଵଵିଦା ଵୃତାଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୂମିରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଠାରୁ ନିଜ ଗୁଣରେ ଅଧିକ ଭାବି, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ପାର୍ଥମାନେ ଚୟନ କଲେ।
ମେନିରେ ସହିତା ଵୀରାଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ବୁଦ୍ଧିଵୀର୍ଯବଲୋତ୍ସାହୈର୍ଯୁକ୍ତା ଦେଵା ଇଵାପରେ
ଏକତ୍ର ହୋଇ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଭାବିଲେ ଯେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଛନ୍ତି; ବୁଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି, ସାହସ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ଭରିଥିଲେ, ଦେବମାନେ ପରି।
କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନାସ୍ତେନ ତତସ୍ତେ ମନୁଜାଧିପାଃ। ମେନିରେ ସହିତା ଗନ୍ତୁଂ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯାସ୍ତଂ ସ୍ଵଯଂଵରମ୍
ସେ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ମନୁଷ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ପାଞ୍ଚାଳୀଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ତୟାରି ହେଲେ।
ତତସ୍ତେ ନରଶାର୍ଦୂଲା ଭ୍ରାତରଃ ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯାଶ୍ଚ ସ୍ଵଯଂଵରମ୍। ପ୍ରଯଯୁର୍ଦ୍ରୌପଦୀଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତଂ ଚ ଦେଶଂ ମହୋତ୍ସଵମ୍
ପରେ, ପାଣ୍ଡବ ପଞ୍ଚ ଭାଇ, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ପାଞ୍ଚାଳୀଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବର, ଦ୍ରୌପଦୀ ଓ ଏହି ମହାଉତ୍ସବ ଦେଖିବାକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତତସ୍ତେ ତଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମାନମକଲ୍ମଷମ୍। ଦଦୃଶୁଃ ପାଣ୍ଡଵା ଵୀରାଃ ପଥି ଦ୍ଵୈପାଯନଂ ତଦା
ପଥରେ, ପାଣ୍ଡବ ଶୂରମାନେ ଏହି ମହାତ୍ମା, ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଓ ନିର୍ମଳ ବ୍ୟକ୍ତି, ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତସ୍ମୈ ଯଥାଵତ୍ସତ୍କାରଂ କୃତ୍ଵା ତେନ ଚ ସତ୍କୃତାଃ। କଥାନ୍ତେ ଚାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତାଃ ପ୍ରଯଯୁର୍ଦ୍ରୁପଦକ୍ଷଯମ୍
ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥି ସମ୍ମାନ କରି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ଆଲୋଚନା ଶେଷରେ ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ଘରକୁ ଆଗକୁ ବଢିଲେ।
ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ରମଣୀଯାନି ଵନାନି ଚ ସରାଂସି ଚ। ତତ୍ରତତ୍ର ଵସନ୍ତଶ୍ଚ ଶନୈର୍ଜଗ୍ମୁର୍ମହରାଥାଃ
ସେମାନେ ରାସ୍ତାରେ ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଝିଲିକୁ ଦେଖି, ଏଠି-ସେଠି ବିଶ୍ରାମ କରି କରି ଧୀରେ ଧୀରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵନ୍ତଃ ଶୁଚଯୋ ମଧୁରାଃ ପ୍ରିଯଵାଦିନଃ। ଆନୁପୂର୍ଵ୍ଯେଣ ସଂପ୍ରାପ୍ତାଃ ପାଞ୍ଚାଲାନ୍ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନାଃ
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖିଥିବା, ପବିତ୍ର ଓ ମିଠା କଥା କହୁଥିବା ଲୋକ, କ୍ରମକ୍ରମେ ପାଞ୍ଚାଳ ଦେଶକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତେ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରଂ ତଚ୍ଚ ସ୍କନ୍ଧାଵାରଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। କୁମ୍ଭକାରସ୍ଯ ଶାଲାଯାଂ ନିଵାସଂ ଚକ୍ରିରେ ତଦା
ସେମାନେ ସେହି ସହର ଓ ସେନା ଶିବିରକୁ ଦେଖି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏକ କୁମ୍ଭକାରଙ୍କ ଘରେ ରହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତତ୍ର ଭୈକ୍ଷଂ ସମାଜହ୍ରୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ଵୃତ୍ତିମାଶ୍ରିତାଃ। ତାନ୍ସଂପ୍ରାପ୍ତାଂସ୍ତଥା ଵୀରାଞ୍ଜଜ୍ଞିରେ ନ ନରାଃ କ୍ଵଚିତ୍
ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଜୀବିକା ଅନୁସରି, ଭିକ୍ଷା ମାଗି ଖାଉଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେହି ସାହସୀ ପୁରୁଷମାନେ ଆସିଥିବା ବିଷୟରେ କେହି ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଯଜ୍ଞସେନସ୍ତୁ ପାଞ୍ଚାଲୋ ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋମକୃତାଗସମ୍। ଜ୍ଞାତ୍ଵାଽଽତ୍ମାନଂ ତଦାରେଭେ ତ୍ରାଣାଯାତ୍ମକ୍ରିଯାଂ କ୍ଷମାଂ
ଯଜ୍ଞସେନ, ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜା, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ କୃପାଙ୍କ ଭୟରେ ନିଜକୁ ସତର୍କ କରି, ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନେଲେ।
ଅଵାପ୍ଯ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ହି ନ ସ ଦ୍ରୋଣମଚିନ୍ତଯତ୍। ସ ତୁ ଵୈରପ୍ରସଙ୍ଗାଚ୍ଚ ଭୀଷ୍ମାଦ୍ଭଯମଚିନ୍ତଯତ୍
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ପାଇ ପରେ ସେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଭୟ କରିଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁତା ଦ୍ୱାରା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଭୟ କରୁଥିଲେ।
କନ୍ଯାଦାନାତ୍ତୁ ଶରଣଂ ସୋଽମନ୍ଯତ ମହୀପତିଃ।' ଯଜ୍ଞସେନସ୍ଯ କାମସ୍ତୁ ପାଣ୍ଡଵାଯ କିରୀଟିନେ
ରାଜା ଭାବିଲେ, 'ମୁଁ ମୋ ଝିଅକୁ ଦେଇ ସୁରକ୍ଷିତ ହେବି'; ଯଜ୍ଞସେନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା ଯେ, ଝିଅ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ।
ଦାସ୍ଯାମି କୃଷ୍ମାମିତି ଵୈ ନ ଚୈନଂ ଵିଵୃଣୋତି ସଃ। `ଜାମାତୃବଲସଂଯୋଗଂ ମେନେ ହି ବଲଵତ୍ତରମ୍
ସେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, 'ମୁଁ ମୋ ଝିଅକୁ ଦେବି', କିନ୍ତୁ ଏହି କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ କରି କହିଲେ ନାହିଁ; କାରଣ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାମାତା ସହ ଜୋଡ଼ାକୁ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବିଥିଲେ।
ସୋଽନ୍ଵେଷମାଣଃ କୌନ୍ତେଯାନ୍ପାଞ୍ଚାଲୋ ଜନମେଜଯ। ଦୃଢଂ ଧନୁରଥାନମ୍ଯଂ କାରଯାମାସ ଭାରତ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ଖୋଜି, ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜା ଏକ ଭାଙ୍ଗିପାରିବା ନଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ୍ୟ ତିଆରି କରାଇଲେ।
ଵୈଯାଘ୍ରପଦ୍ଯସ୍ଯୋଗ୍ରଂ ଵୈ ସୃଞ୍ଜଯସ୍ଯ ମହୀପତିଃ। ତଦ୍ଧନୁଃ କିନ୍ଧୁରଂ ନାମ ଦେଵଦତ୍ତମୁପାନଯତ୍
ସୃଞ୍ଜୟ ରାଜା, ଯେଉଁ ଧନୁଷ୍ୟ 'କିନ୍ଧୁର' ନାମର, ଦେବତାମାନେ ଦେଇଥିବା ଓ ବୈଘ୍ରପଦ୍ୟଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ, ସେହି ଭୟଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ଆଣିଲେ।
ଆଯସୀ ତସ୍ଯ ଚ ଜ୍ଯାଽଽସୀତ୍ପ୍ରତିବଦ୍ଧା ମହାବଲା। ନ ତୁ ଜ୍ଯାଂ ପ୍ରସହେଦନ୍ଯସ୍ତଦ୍ଧନୁଃପ୍ରଵରଂ ମହତ୍
ସେହି ଧନୁଷ୍ୟର ଲୋହାର ତାର ଭଲଭାବେ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିଲା ଓ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା; କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଅନ୍ୟ କେହି ବାନ୍ଧିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଶଙ୍କରେଣ ଵରଂ ଦତ୍ତଂ ପ୍ରୀତେନ ଚ ମହାତ୍ମନା। ତନ୍ନିଷ୍ଫଲଂ ସ୍ଯାନ୍ନ ତୁ ମେ ଇତି ପ୍ରାମାଣ୍ଯମାଗତଃ
ମହାନ୍ ଓ ଦୟାଳୁ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହି ଭାବରେ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ।