ଯ ଏଷ ମନ୍ଯୁଜସ୍ତେଽଗ୍ନିର୍ଲୋକାନାଦାତୁମିଚ୍ଛତି। ଅପ୍ସୁ ତଂ ମୁଞ୍ଚ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଲୋକା ହ୍ଯପ୍ସୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ
ତୁମ ଭିତରେ ଥିବା ଏହି କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନି ଯାହା ଜଗତକୁ ଭସ୍ମ କରିବାକୁ ଚାହେ, ଏହାକୁ ଜଳରେ ମୁକ୍ତ କର; ତୁମେ ଭଲ ରୁହ, କାରଣ ଜଗତ ଜଳରେ ଉପସ୍ଥିତ।
ଆପୋମଯାଃ ସର୍ଵରସାଃ ସର୍ଵମାପୋମଯଂ ଜଗତ୍। ତସ୍ମାଦପ୍ସୁ ଵିମୁଞ୍ଚେମଂ କ୍ରୋଧାଗ୍ନିଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ସମସ୍ତ ରସ ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଜଳରୁ ଗଠିତ; ତେଣୁ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନିକୁ ଜଳରେ ମୁକ୍ତ କର।
ଅଯଂ ତିଷ୍ଠତୁ ତେ ଵିପ୍ର ଯଦୀଚ୍ଛସି ମହୋଦଧୌ। ମନ୍ଯୁଜୋଽଗ୍ନିର୍ଦହନ୍ନାପୋ ଲୋକା ହ୍ଯାପୋମଯାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଯଦି ତୁମେ ଚାହୁଛ, ଏହି କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନି ମହାସାଗରରେ ରହୁ; ଏହା ଜଳକୁ ଜଳାଇବେ ନାହିଁ, କାରଣ ଜଗତ ଜଳରୁ ଗଠିତ ବୋଲି କହାଯାଏ।
ଏଵଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ସତ୍ଯେଯଂ ତଵାନଘ ଭଵିଷ୍ଯତି। ନ ଚୈଵଂ ସାମରା ଲୋକା ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ପରାଭଵମ୍
ଏଭଳି, ତୁମର ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନିଶ୍ଚୟ ପୂରଣ ହେବ; ଏବଂ ଜଗତ ସହ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ।
ତତସ୍ତଂ କ୍ରୋଧଜଂ ତାତ ଔର୍ଵୋଽଗ୍ନିଂ ଵରୁଣାଲଯେ। ଉତ୍ସସର୍ଜ ସ ଚୈଵାପ ଉପଯୁଙ୍କ୍ତେ ମହୋଦଧୌ
ତାପରେ, ଓ ପିତା, ଔର୍ବ ତାହା କ୍ରୋଧରୁ ଜନିଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସରେ ମୁକ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ଏହା ମହାସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ମହଦ୍ଧଯଶିରୋ ଭୂତ୍ଵା ଯତ୍ତଦ୍ଵେଦଵିଦୋ ଵିଦୁଃ। ତମଗ୍ନିମୁଦ୍ହିରଦ୍ଵକ୍ତ୍ରାତ୍ପିବତ୍ଯାପୋ ମହୋଦଧୌ
ଏହି ଅଗ୍ନି ବେଦ ଜଣା ଲୋକମାନେ କହିଥିବା ଅନୁସାରେ, ବଡ଼ ଘୋଡ଼ାର ମୁଣ୍ଡ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ତାହାର ମୁଁହରୁ ଜଳକୁ ପିଇ ମହାସାଗରରେ ରହିଗଲା।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମପି ଭଦ୍ରଂ ତେ ନ ଲୋକାନ୍ହନ୍ତୁମର୍ହସି। ପରାଶରଂ ପରାଁଲ୍ଲୋକାଞ୍ଜାନଞ୍ଜ୍ଞାନଵତାଂ ଵର
ତେଣୁ, ତୁମର ଭଲ ପାଇଁ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ହେ ପରାଶର, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ତୁମେ ଆତ୍ମାମାନେ ଅନ୍ୟ ଲୋକକୁ ଚାଲିଯିବା ପାଇଁ କାରଣ ହେଉନାହାଁ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଵିପ୍ରର୍ଷିର୍ଵସିଷ୍ଠେନ ମହାତ୍ମନା। ନ୍ଯଯଚ୍ଛଦାତ୍ମନଃ କ୍ରୋଧଂ ସର୍ଵଲୋକପରାଭଵାତ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପଦେଶ ପାଇ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି ପରାଶର ସମସ୍ତ ଜୀବର ଭଲ ପାଇଁ ନିଜ କ୍ରୋଧକୁ ଦମନ କଲେ।
ଈଜେ ଚ ସ ମହାତେଜାଃ ସର୍ଵଵେଦଵିଦାଂ ଵରଃ। ଋଷୀ ରାକ୍ଷସସତ୍ରେଣ ଶାକ୍ତେଯୋଽଥ ପରାଶରଃ
ଏବଂ ସମସ୍ତ ବେଦ ଜାଣିଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ତେଜସ୍ବୀ ପରାଶର ଋଷି ରାକ୍ଷସମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଉଥିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏକ ୟଜ୍ଞ କଲେ।
ତତୋ ଵୃଦ୍ଧାଂଶ୍ଚ ବାଲାଂଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସାନ୍ସ ମହାମୁନିଃ। ଦଦାହ ଵିତତେ ଯଜ୍ଞେ ଶକ୍ତେର୍ଵଧମନୁସ୍ମରନ୍
ତାପରେ, ଶକ୍ତିଙ୍କ ହତ୍ୟାକୁ ମନେ ପକାଇ, ସେ ମହାମୁନି ବଡ଼ ଓ ଛୋଟ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ରାକ୍ଷସମାନେ ୟଜ୍ଞର ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଦେଲେ।
ନ ହି ତଂ ଵାରଯାମାସ ଵସିଷ୍ଠୋ ରକ୍ଷସାଂ ଵଧାତ୍। ଦ୍ଵିତୀଯାମସ୍ଯ ମାଂ ଭାଙ୍କ୍ଷଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାମିତି ନିଶ୍ଚଯାତ୍
ବଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ହତ୍ୟାରୁ ବାଞ୍ଚାଇଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ନିଶ୍ଚୟ କରିଥିଲେ ଯେ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞାର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ନିଜେ ଭୋଗିବେ।
ତ୍ରଯାଣାଂ ପାଵକାନାଂ ଚ ସତ୍ରେ ତସ୍ମିନ୍ମହାମୁନିଃ। ଆସୀତ୍ପୁରସ୍ତାଦ୍ଦୀପ୍ତାନାଂ ଚତୁର୍ଥ ଇଵ ପାଵକଃ
ସେ ୟଜ୍ଞରେ, ତିନିଟି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟରେ ସେ ମହାମୁନି ପ୍ରଥମ ପାଖରେ ଚତୁର୍ଥ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତେନ ଯଜ୍ଞେନ ଶୁଭ୍ରେଣ ହୂଯମାନେନ ଶକ୍ତିତଃ। ତଦ୍ଵିଦୀପିତମାକାଶଂ ସୂର୍ଯେଣେଵ ଘନାତ୍ଯଯେ
ଶୁଭ୍ର ଏହି ୟଜ୍ଞ, ଶକ୍ତିର ଶକ୍ତିରେ ହୋମ ହେବା ଦ୍ୱାରା, ଆକାଶକୁ ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଦେଲା, ଯେପରି ଘନ ମେଘ ହଟିବା ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶକୁ ଆଲୋକିତ କରେ।
ତଂ ଵସିଷ୍ଠାଦଯଃ ସର୍ଵେ ମୁନଯସ୍ତତ୍ର ମେନିରେ। ତେଜସା ଦୀପ୍ଯମାନଂ ଵୈ ଦ୍ଵିତୀଯମିଵ ଭାସ୍କରମ୍
ସେଠାରେ, ବଶିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖି, ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ମନେ କଲେ।
ତତଃ ପରମଦୁଷ୍ପ୍ରାପମନ୍ଯୈର୍ଋଷିରୁଧାରଧୀଃ। ସମାପିପଯିଷୁଃ ସତ୍ରଂ ତମତ୍ରିଃ ସମୁପାଗମତ୍
ତାପରେ, ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ଯେଉଁ ଯଜ୍ଞକୁ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ପାଇପାରିବେ ନାହାନ୍ତି, ସେହି ଦୃଢ଼ ଧୃତି ଥିବା ଅତ୍ରି ମୁନି ସେ ୟଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ଆସିଲେ।
ତଥା ପୁଲସ୍ତ୍ଯଃ ପୁଲହଃ କ୍ରତୁଶ୍ଚୈଵ ମହାକ୍ରତୁଃ। ତତ୍ରାଜଗ୍ମୁରମିତ୍ରଘ୍ନ ରକ୍ଷସାଂ ଜୀଵିତେପ୍ସଯା
ଏଭଳି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ ଓ ମହାକ୍ରତୁ କ୍ରତୁ ମଧ୍ୟ, ହେ ଶତ୍ରୁନାଶକ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ ଵଧାତ୍ତେଷାଂ ରକ୍ଷସାଂ ଭରତର୍ଷଭ। ଉଵାଚେଦଂ ଵଚଃ ପାର୍ଥ ପରାଶରମରିନ୍ଦମମ୍
ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ହତ୍ୟା ବିଷୟରେ ଅରିନାଶକ ପରାଶରଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
କଚ୍ଚିତ୍ତାତାପଵିଘ୍ନଂ ତେ କଚ୍ଚିନ୍ନନ୍ଦସି ପୁତ୍ରକ। ଅଜାନତାମଦୋଷାଣାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ରକ୍ଷସାଂ ଵଧାତ୍
ପୁତ୍ର, ଏହି ନାଶ ତୁମକୁ କଷ୍ଟ ଦେଉନାହିଁ କି? ଅଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଦୋଷହୀନ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ହତ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହେଉନାହାଁ କି?
ପ୍ରଜୋଚ୍ଛେଦମିମଂ ମହ୍ଯଂ ନ ହି କର୍ତୁ ତ୍ଵମର୍ହସି। ନୈଷ ତାତ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ଧର୍ମୋ ଦୃଷ୍ଟସ୍ତପସ୍ଵିନାମ୍
ମୋ ପ୍ରଜାମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଏହା କରିବା ତୁମର ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତପସ୍ୱୀ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ନୁହେଁ, ପୁତ୍ର।
ଶମ ଏଵ ପରୋ ଧର୍ମସ୍ତମାଚର ପରାଶର। ଅଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ଵରିଷ୍ଠଃ ସନ୍କୁରୁଷେ ତ୍ଵଂ ପରାଶର
ଏହି ଶମ ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ, ପରାଶର, ଏହାକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର। ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଅଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛ।
ଶକ୍ତିଂ ଚାପି ହି ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ନାତିକ୍ରାନ୍ତୁମିହାର୍ହସି। ପ୍ରଜାଯାଶ୍ଚ ମମୋଚ୍ଛେଦଂ ନ ଚୈଵଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ଧର୍ମଜ୍ଞ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ମୋ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ନାଶ କରିବା ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଶାପାଦ୍ଧି ଶକ୍ତେର୍ଵାସିଷ୍ଠ ତଦା ତଦୁପପାଦିତମ୍। ଆତ୍ମଜେନ ସ ଦୋଷେଣ ଶକ୍ତିର୍ନୀତ ଇତୋ ଦିଵମ୍
ଶକ୍ତିଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା, ହେ ବଶିଷ୍ଠ, ଏହି ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା; ନିଜ ଦୋଷରେ, ତୁମ ପୁଅ ଶକ୍ତି ଏଠାରୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ନ ହି ତଂ ରାକ୍ଷସଃ କଶ୍ଚିଚ୍ଛକ୍ତୋ ଭକ୍ଷଯିତୁଂ ମୁନେ। `ଵାସିଷ୍ଠୋ ଭକ୍ଷିତଶ୍ଚାସୀତ୍କୌଶିକୋତ୍ସୃଷ୍ଟରକ୍ଷସା। ଶାପଂ ନ କୁର୍ଵନ୍ତି ତଦା ନ ଚ ତ୍ରାଣପରାଯଣାଃ
କୌଣସି ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ହେ ମୁନି; ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅକୁ କୌଶିକ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଭକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ ସେମାନେ ଶାପ ଦେଇନଥିଲେ, ନାହିଁ କିଛି ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ।
କ୍ଷମାଵନ୍ତୋଽଦହନ୍ଦେହଂ ଦେହମନ୍ଯଦ୍ଭଵତ୍ଵିତି।' ଆତ୍ମନୈଵାତ୍ମନସ୍ତେନ ଦୃଷ୍ଟୋ ମୃତ୍ଯୁସ୍ତଦାଽଭଵତ୍
ସେମାନେ ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ଥିଲେ, ନିଜ ଦେହକୁ ଦହିଦେଇ, 'ଅନ୍ୟ ଦେହ ହେଉ' ବୋଲି କହିଥିଲେ। ଏଭଳି, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ସେ ସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖାଗଲା।
ନିମିତ୍ତଭୂତସ୍ତତ୍ରାସୀଦ୍ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଃ ପରାଶର। ରାଜା କଲ୍ମାଷପାଦଶ୍ଚ ଦିଵମାରୁହ୍ଯ ମୋଦତେ
ସେଠି ନିମିତ୍ତ ହେଲେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ପରାଶର। ରାଜା କଳ୍ମାଷପାଦ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଉଠି ଆନନ୍ଦରେ ରହିଛନ୍ତି।
ଯେ ଚ ଶକ୍ତ୍ଯଵରାଃ ପୁତ୍ରା ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ମହାମୁନେ। ତେ ଚ ସର୍ଵେ ମୁଦା ଯୁକ୍ତା ମୋଦନ୍ତେ ସହିତାଃ ସୁରୈଃ
ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତିଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୁହନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଖୁସିରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି।
ସର୍ଵମେତଦ୍ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ଵିଦିତଂ ଵୈ ମହାମୁନେ। ରକ୍ଷସାଂ ଚ ସମୁଚ୍ଛେଦ ଏଷ ତାତ ତପସ୍ଵିନାମ୍
ଏହି ସବୁ କଥା ବସିଷ୍ଠ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଜଣା। ଏହା ହେଉଛି ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାଶ।
ନିମିତ୍ତଭୂତସ୍ତ୍ଵଂ ଚାତ୍ର କ୍ରତୌ ଵାସିଷ୍ଠନନ୍ଦନ। ତତ୍ସତ୍ରଂ ମୁଞ୍ଚ ଭଦ୍ରଂ ତେ ସମାପ୍ତମିଦମସ୍ତୁ ତେ
ଏଠି ଏହି ବିଦି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନିମିତ୍ତ ହେଲେ, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅ। ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଛାଡିଦିଅ, ତୁମର ଭଲ ହେଉ, ଏହା ଶେଷ ହେଉ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ପୁଲସ୍ତ୍ଯେନ ଵସିଷ୍ଠେନ ଚ ଧୀମତା। ତଦା ସମାପଯାମାସ ସତ୍ରଂ ଶାକ୍ତୋ ମହାମୁନିଃ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଓ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପଦେଶ ପାଇ ଶକ୍ତିଙ୍କ ପୁଅ ମହାମୁନି ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଶେଷ କଲେ।
ସର୍ଵରାକ୍ଷସସତ୍ରାଯ ସଂଭୃତଂ ପାଵକଂ ତଦା। ଉତ୍ତରେ ହିମଵତ୍ପାର୍ଶ୍ଵେ ଉତ୍ସସର୍ଜ ମହାଵନେ
ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ସେ ହିମବତର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱର ଏକ ବଡ଼ ଜଂଗଲରେ ଛାଡିଦେଲେ।