ଅଯଂ କୁକ୍ଷୌ ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ଶକ୍ତେର୍ଗର୍ଭଃ ସୁତସ୍ଯ ତେ। ସମା ଦ୍ଵାଦଶ ତସ୍ଯେହ ଵେଦାନଭ୍ଯସ୍ଯତୋ ମୁନେ
ଏହି ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଶିଶୁ ହେଉଛି ତୁମର ପୁଅ ଶକ୍ତିଙ୍କର ପୁଅ। ଏଠାରେ ସେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ହେଉଅଛି ବେଦ ଅଭ୍ୟାସ କରୁଛନ୍ତି, ମୁନି।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଯା ହୃଷ୍ଟୋ ଵସିଷ୍ଠଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଭାଗୃଷିଃ। ଅସ୍ତି ସନ୍ତାନମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମୃତ୍ଯୋଃ ପାର୍ଥ ନ୍ଯଵର୍ତତ
ସେ ତାଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲାପରେ, ବସିଷ୍ଠ ଋଷି ଖୁସି ହେଲେ; 'ସନ୍ତାନ ଅଛି' ବୋଲି କହି, ମୃତ୍ୟୁ ପଥରୁ ପଛକୁ ଫେରିଗଲେ, ହେ ପାର୍ଥ।
ତତଃ ପ୍ରତିନିଵୃତ୍ତଃ ସ ତଯା ଵଧ୍ଵା ସହାନଘ। କଲ୍ମାଷପାଦମାସୀନଂ ଦଦର୍ଶ ଵିଜନେ ଵନେ
ତାପରେ, ସେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ପଛକୁ ଫେରିଲେ, ହେ ନିର୍ମଳ; ସେ ଜଙ୍ଗଲର ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ କଲ୍ମାଷପାଦଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ।
ସ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ତଂ ରାଜା କ୍ରୁଦ୍ଧ ଉତ୍ଥାଯ ଭାରତ। ଆଵିଷ୍ଟୋ ରକ୍ଷସୋଗ୍ରେଣ ଇଯେଷାତ୍ତୁଂ ତଦା ମୁନିମ୍
କିନ୍ତୁ ରାଜା ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, କ୍ରୋଧରେ ଉଠିଲେ, ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଭେତିରେ ପଡି, ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଅଦୃଶ୍ଯନ୍ତୀ ତୁ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ରୂରକର୍ମାଣମଗ୍ରତଃ। ଭଯସଂଵିଗ୍ନଯା ଵାଚା ଵସିଷ୍ଠମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ସେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲା, ଯିଏ ଭୟଙ୍କର କାମ କରୁଥିଲେ, ସାମ୍ନାରେ ଆସୁଥିଲେ; ଭୟରେ କମ୍ପିଥିବା କଣ୍ଠରେ, ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅସୌ ମୃତ୍ଯୁରିଵୋଗ୍ରେଣ ଦଣ୍ଡେନ ଭଗଵନ୍ନିତଃ। ପ୍ରଗୃହୀତେନ କାଷ୍ଠେନ ରାକ୍ଷସୋଽଭ୍ଯେତି ଦାରୁଣଃ
ହେ ଭଗବାନ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଭୟଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ନେଇ, ଏଠାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି, ହାତରେ ଏକ କାଠି ଧରି।
ତଂ ନିଵାରଯିତୁଂ ଶକ୍ତୋ ନାନ୍ଯୋଽସ୍ତି ଭୁଵି କଶ୍ଚନ। ସ୍ଵଦୃତେଽଦ୍ଯ ମହାଭାଗ ସର୍ଵଵେଦଵିଦାଂ ଵର
ହେ ମହାଭାଗ, ଆଜି ତୁମକୁ ଛାଡି ଏ ପୃଥିବୀରେ ଅନ୍ୟ କେହି ଏହାକୁ ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଜାଣିଥିବା ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ପାହି ମାଂ ଭଗଵନ୍ପାପାଦସ୍ମାଦ୍ଦାରୁଣଦର୍ଶନାତ୍। ରାକ୍ଷସୋଽଯମିହାତ୍ତୁଂ ଵୈ ନୂନମାଵାଂ ସମୀହତେ
ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ହେ ଭଗବାନ, ଏହି ପାପୀ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯିବା ରାକ୍ଷସରୁ; ଏହି ରାକ୍ଷସ ନିଶ୍ଚିତ ଏଠାରେ ଆମକୁ ଖାଇବାକୁ ଚାହେଁ।
ମାଭୈଃ ପୁତ୍ରି ନ ଭେତଵ୍ଯଂ ରାକ୍ଷସାତ୍ତୁ କଥଂଚନ। ନୈତଦ୍ରକ୍ଷୋ ଭଯଂ ଯସ୍ମାତ୍ପଶ୍ଯସି ତ୍ଵମୁପସ୍ଥିତମ୍
ଭୟ କରନି, ଝିଅ; ରାକ୍ଷସ ଠାରୁ କେବେ ଭୟ କରିବାକୁ ପଡିବ ନାହିଁ। ତୁମେ ଯେଉଁ ଭୟ ଦେଖୁଛ, ଏହା ରାକ୍ଷସ ନୁହେଁ।
ରାଜା କଲ୍ମାଷପାଦୋଽଯଂ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ପ୍ରଥିତୋ ଭୁଵି। ସ ଏଷୋଽସ୍ମିନ୍ଵନୋଦ୍ଦେଶେ ନିଵସତ୍ଯତିଭୀଷଣଃ
ଏହା ହେଉଛନ୍ତି କଲ୍ମାଷପାଦ ରାଜା, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ପାଇଁ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେ ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ରହୁଛନ୍ତି।
ତମାପତନ୍ତଂ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ। ଵାରଯାମାସ ତେଜସ୍ଵୀ ହୁଙ୍କାରେଣୈଵ ଭାରତ
ସେ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଭଗବାନ ବସିଷ୍ଠ ଋଷି ତାଙ୍କୁ କେବଳ 'ହୁଁ' ଶବ୍ଦରେ ରୋକିଦେଲେ, ହେ ଭାରତ।
ମନ୍ତ୍ରପୂତେନ ଚ ପୁନଃ ସ ତମଭ୍ଯୁକ୍ଷ୍ଯ ଵାରିଣା। ମୋକ୍ଷଯାମାସ ଵୈ ଶାପାତ୍ତସ୍ମାଦ୍ଯୋଗାନ୍ନରାଧିପମ୍
ପୁଣି ମନ୍ତ୍ରପୂତ ଜଳ ଛିଟି, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ କଲେ, ତାଙ୍କର ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା।
ସ ହି ଦ୍ଵାଦଶ ଵର୍ଷାଣି ଵାସିଷ୍ଠସ୍ଯୈଵ ତେଜସା। ଗ୍ରସ୍ତ ଆସୀଦ୍ଗ୍ରହେଣେଵ ପର୍ଵକାଲେ ଦିଵାକରଃ
ବସିଷ୍ଠଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ, ସେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ଗ୍ରସ୍ତ ଥିଲେ, ଯେପରି ଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଢାକାଯାଏ।
ରକ୍ଷସା ଵିପ୍ରମୁକ୍ତୋଽଥ ସ ନୃପସ୍ତଦ୍ଵନଂ ମହତ୍। ତେଜସା ରଞ୍ଜଯାମାସ ନ୍ଧ୍ଯାଭ୍ରମିଵ ଭାସ୍କରଃ
ରାକ୍ଷସରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ରାଜା ସେଇ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସାନ୍ଧ୍ୟା ମେଘକୁ ରଙ୍ଗିଥାଏ।
ପ୍ରତିଲଭ୍ଯ ତତଃ ସଂଜ୍ଞାମଭିଵାଦ୍ଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ। ଉଵାଚ ନୃପତିଃ କାଲେ ଵସିଷ୍ଠମୃଷିସତ୍ତମମ୍
ପୁଣି ସଚେତନ ହୋଇ, ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ନମସ୍କାର କଲେ, ଯଥା ସମୟରେ ରାଜା ବସିଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସୌଦାସୋଽହଂ ମହାଭାଗ ଯାଜ୍ଯସ୍ତେ ମୁନିସତ୍ତମ। ଅସ୍ମିନ୍କାଲେ ଯଦିଷ୍ଟଂ ତେ ବ୍ରୂହି କିଂ କରଵାଣି ତେ
ହେ ମହାଭାଗ, ମୁଁ ସଉଦାସ, ଯେଉଁକୁ ଆପଣ ଯଜ୍ଞ କରାଇଥିଲେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏ ସମୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଯଦି କିଛି ଆବଶ୍ୟକ, କହନ୍ତୁ, ମୁଁ କଣ କରିବି?
ଵୃତ୍ତମେତଦ୍ଯଥାକାଲଂ ଗଚ୍ଛ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାଧି ଵୈ। ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ତୁ ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ମାଽଵମଂସ୍ଥାଃ କଦାଚନ
ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ନୀତି ଅନୁସାରେ ଚାଲିବା ଓ ରାଜ୍ୟର ଭଲ ଭାବେ ଶାସନ କର। କିନ୍ତୁ, ରାଜା, କେବେ ବି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନାଵମଂସ୍ଯେ ମହାଭାଗ କଦାଚିଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣର୍ଷଭାନ୍। ତ୍ଵନ୍ନିଦେଶେ ସ୍ଥିତଃ ସମ୍ଯକ୍ ପୂଜଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଦ୍ଵିଜାନ୍
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୁଁ କେବେ ବି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିବି ନାହିଁ। ତୁମର ଆଦେଶରେ ରହି, ମୁଁ ସମ୍ମାନର ସହିତ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପୂଜିବି।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ଚ ଯେନାହମନୃଣଃ ସ୍ଯାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ତତ୍ତ୍ଵତ୍ତଃ ପ୍ରାପ୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ସର୍ଵଵେଦଵିଦାଂ ଵର
ହେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଚାହେଁ ଯେ, ତୁମେ ମୋତେ ସେଇ ଉପାୟ କହ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶ ପ୍ରତି ଋଣମୁକ୍ତ ହେଇପାରିବି।
ଅପତ୍ଯାଯେପ୍ସିତାଯ ତ୍ଵଂ ମହିଷୀଂ ଗନ୍ତୁମର୍ହସି। ଶୀଲରୂପଗୁଣୋପେତାମିକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲଵୃଦ୍ଧଯେ
ସନ୍ତାନ ପାଇଁ, ତୁମେ ନୀତି, ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଣୀଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ବୃଦ୍ଧି ହେବ।
ଦଦାନୀତ୍ଯେଵ ତଂ ତତ୍ର ରାଜାନଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ। ଵସିଷ୍ଠଃ ପରମେଷ୍ଵାସଂ ସତ୍ଯସନ୍ଧୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ତାପରେ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସତ୍ୟବାନ ଓ ପରମ ଧନୁର୍ଧର ବସିଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଦେବି।'
ତତଃ ପ୍ରତିଯଯୌ କାଲେ ଵସିଷ୍ଠଃ ସହ ତେନ ଵୈ। ଖ୍ଯାତାଂ ପୁରୀମିମାଂ ଲୋକେଷ୍ଵଯୋଧ୍ଯାଂ ମନୁଜେଶ୍ଵର
ତାପରେ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ବସିଷ୍ଠ, ସେ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ, ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ବିଶ୍ୱରେ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ ଅୟୋଧ୍ୟା ନଗରକୁ ଗଲେ।
ତଂ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରତିମୋଦନ୍ତ୍ଯଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଗତାସ୍ତଦା। ଵିପାପ୍ମାନଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଦିଵୌକସ ଇଵେଶ୍ଵରମ୍
ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଜନମାନେ ଖୁସିରେ ତାଙ୍କୁ ମିଳିବାକୁ ବାହାରିଲେ—ପାପରହିତ, ମହାତ୍ମା, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନାୟକଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରନ୍ତି।
ସୁଚିରାଯ ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୋ ନଗରୀଂ ପୁଣ୍ଯଲକ୍ଷଣାମ୍। ଵିଵେଶ ସହିତସ୍ତେନ ଵସିଷ୍ଠେନ ମହର୍ଷିଣା
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ରାଜା ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ସହିତ, ସେ ପୁଣ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଦଦୃଶୁସ୍ତଂ ମହୀପାଲମଯୋଧ୍ଯାଵାସିନୋ ଜନାଃ। ପୁରୋହିତେନ ସହିତଂ ଦିଵାକରମିଵୋଦିତମ୍
ଅୟୋଧ୍ୟାବାସୀ ଲୋକମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ ଦେଖିଲେ, ଯେପରି ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।
ସ ଚ ତାଂ ପୂରଯାମାସ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଲକ୍ଷ୍ମୀଵତାଂ ଵରଃ। ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ଵ୍ଯୋମ ଶୀତାଂଶୁଃ ଶରତ୍କାଲ ଇଵୋଦିତଃ
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଏମିତି ଅଳଙ୍କୃତ କଲେ, ଯେପରି ଶରତ୍କାଳର ଚନ୍ଦ୍ର ଆକାଶକୁ ଆଲୋକିତ କରେ।
ସଂସକ୍ତିମୃଷ୍ଟପନ୍ଥାନଂ ପତାକାଧ୍ଵଜଶୋଭିତମ୍। ମନଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦଯାମାସ ତସ୍ଯ ତତ୍ପୁରମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ଉତ୍ତମ ପୁରୀର ସୁଖଳ ଓ ସୁନ୍ଦର ପଥ, ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜରେ ଶୋଭିତ, ରାଜାଙ୍କ ମନକୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲା।
ତୁଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାକୀର୍ଣା ସା ପୁରୀ କୁରୁନନ୍ଦନ। ଅଶୋଭତ ତଦା ତେନ ଶକ୍ରେଣେଵାମରାଵତୀ
ସେଇ ସମୟରେ, ତୁଷ୍ଟ ଓ ପୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ଭରିଥିବା ସେହି ପୁରୀ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅମରାବତୀ।
ତତଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟେ ରାଜର୍ଷୌ ତସ୍ମିଂସ୍ତତ୍ପୁରମୁତ୍ତମମ୍। ରାଜ୍ଞସ୍ତସ୍ଯାଜ୍ଞଯା ଦେଵୀ ଵସିଷ୍ଠମୁପଚକ୍ରମେ
ତାପରେ, ସେ ରାଜା ଋଷି ଉତ୍ତମ ପୁରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦେବୀ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଋତାଵଥ ମହର୍ଷିସ୍ତୁ ସଂବଭୂଵ ତଯା ସହ। ଦେଵ୍ଯା ଦିଵ୍ଯେନ ଵିଧିନା ଵସିଷ୍ଠଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଭାଗୃଷିଃ
ଏବଂ ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ, ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି ଦେବୀ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ବିଧିରେ ଯୋଗ ହେଲେ।