ସ ଗନ୍ଧର୍ଵଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତ୍ତଦା ଭରତର୍ଷଭ। ଅର୍ଜୁନଃ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଇଵାବଭୌ
ଗାନ୍ଧର୍ବଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଅର୍ଜୁନ ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।
ଉଵାଚ ଚ ମହେଷ୍ଵାସୋ ଗନ୍ଧର୍ଵଂ କୁରୁସତ୍ତମଃ। ଜାତକୌତୂହଲୋଽତୀଵ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ତପୋବଲାତ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଅର୍ଜୁନ, କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗାନ୍ଧର୍ବଙ୍କୁ କହିଲେ; ବଶିଷ୍ଠଙ୍କର ତପସ୍ୟାଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଉତ୍ସୁକତା ବହୁତ ବଢ଼ିଗଲା।
ଵସିଷ୍ଠ ଇତି ତସ୍ଯୈତଦୃଷେର୍ନାମ ତ୍ଵଯେରିତମ୍। ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ଯଥାଵତ୍ତଦ୍ଵଦସ୍ଵ ମେ
ତୁମେ ଏହି ଋଷିଙ୍କୁ 'ବଶିଷ୍ଠ' ବୋଲି କହିଛ। ଏହା ବିଷୟରେ ମୁଁ ଏଠିକି ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ମୋତେ ସଠିକ ଭାବେ କୁହ।
ଯ ଏଷ ଗନ୍ଧର୍ଵପତେ ପୂର୍ଵେଷାଂ ନଃ ପୁରୋହିତଃ। ଆସୀଦେତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ କ ଏଷ ଭଗଵାନୃଷିଃ
ହେ ଗାନ୍ଧର୍ବପତି, ଏହି ଭଗବାନ ଋଷି, ଯିଏ ଆମ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କର ପୁରୋହିତ ଥିଲେ, ସେ କିଏ ତାହା ମୋତେ କୁହ।
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମାନସଃ ପୁତ୍ରୋ ଵସିଷ୍ଠୋଽରୁନ୍ଧତୀପତିଃ। ତପସା ନିର୍ଜିତୌ ଶଶ୍ଵଦଜେଯାଵମରୈରପି
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ବଶିଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସଦା ଅଜୟ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିଥିଲେ।
କାମକ୍ରୋଧାଵୁଭୌ ଯସ୍ଯ ଚରଣୌ ସମୁଵାହତୁଃ। ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ଵଶକରୋ ଵଶିଷ୍ଠ ଇତି ଚୋଚ୍ଯତେ
ଯାହାଙ୍କର ପାଦ ତଳେ ଆସି ଇଚ୍ଛା ଓ କ୍ରୋଧ ଦୁଇଁଜଣେ ସେବା କରନ୍ତି, ଯିଏ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ବଶିଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଯଥା କାମଶ୍ଚ କ୍ରୋଧଶ୍ଚ ନିର୍ଜିତାଵଜିତୌ ନରୈଃ। ଜିତାରଯୋ ଜିତା ଲୋକାଃ ପନ୍ଥାନଶ୍ଚ ଜିତା ଦିଶଃ
ମଣିଷମାନେ ଯେପରି ଆପଣଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଓ କ୍ରୋଧକୁ ଜିତିପାରିଲେ, ସେପରି ଶତ୍ରୁ, ଲୋକ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରିବେ।
ଯସ୍ତୁ ନୋଚ୍ଛେଦନଂ ଚକ୍ରେ କୁଶିକାନାମୁଦାରଧୀଃ। ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାପରାଧେନ ଧାରଯନ୍ମନ୍ଯୁମୁତ୍ତମମ୍
ଯିଏ ଉଦାର ମନରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କର ଅପରାଧରେ ଉତ୍ତମ କ୍ରୋଧ ଧରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କୁଶିକମାନେଙ୍କୁ ନାଷ୍ଟ କରିବାକୁ କେବେ ଚେଷ୍ଟା କରିନଥିଲେ—
ପୁତ୍ରଵ୍ଯସନସଂତପ୍ତଃ ଶକ୍ତିମାନପ୍ଯଶକ୍ତଵତ୍। ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଵିନାଶାଯ ନ ଚକ୍ରେ କର୍ମ ଦାରୁଣମ୍
ପୁଅ ହରାଇ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବା ସତ୍ୱେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ନାଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ କେବେ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିନଥିଲେ।
ମୃତାଂଶ୍ଚ ପୁନରାହର୍ତୁଂ ଶକ୍ତଃ ପୁତ୍ରାନ୍ଯମକ୍ଷଯାତ୍। କୃତାନ୍ତଂ ନାତିଚକ୍ରାମ ଵେଲାମିଵ ମହୋଦଧିଃ
ଅମର ଥିବା ଠାରୁ ମୃତ ପୁଅମାନେକୁ ପୁନି ଆଣିପାରିବା ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଯେପରି ସୀମା ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରେନାହିଁ, ସେପରି ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିନଥିଲେ।
ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିଜିତାତ୍ମାନଂ ମହାତ୍ମାନଂ ନରାଧିପାଃ। ଇକ୍ଷ୍ଵାକଵୋ ମହୀପାଲା ଲେଭିରେ ପୃଥିଵୀମିମାମ୍
ଏହି ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ମହାନ୍ତ ମନ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ପାଇ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ରାଜାମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ।
ପୁରୋହିତମିମଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵସିଷ୍ଠମୃଷିସତ୍ତମମ୍। ଈଜିରେ କ୍ରତୁଭିଶ୍ଚୈଵ ନୃପାସ୍ତେ କୁରୁନନ୍ଦନ
ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ, ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ପାଇ, ସେହି ରାଜାମାନେ, ହେ କୁରୁବଂଶୀ, ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ସ ହି ତାନ୍ଯାଜଯାମାସ ସର୍ଵାନ୍ନୃପତିସତ୍ତମାନ୍। ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଃ ପାଣ୍ଡଵଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃହସ୍ପତିରିଵାମରାନ୍
ଏହି ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ବଶିଷ୍ଠ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କରାଇଥିଲେ, ହେ ପାଣ୍ଡବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେପରି ବୃହସ୍ପତି ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ କରାନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦ୍ଧର୍ମପ୍ରଧାନାତ୍ମା ଵେଦଧର୍ମଵିଦୀପ୍ସିତଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଗୁଣଵାନ୍କଶ୍ଚିତ୍ପୁରୋଧାଃ ପ୍ରତିଦୃଶ୍ଯତାମ୍
ସେହିପାଇଁ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରଧାନ କରୁଥିବା, ବେଦ ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା, ଗୁଣବତୀ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ଚୟନ କରାଯାଉ।
କ୍ଷତ୍ରିଯେଣାଭିଜାତେନ ପୃଥିଵୀଂ ଜେତୁମିଚ୍ଛତା। ପୂର୍ଵଂ ପୁରୋହିତଃ କାର୍ଯଃ ପାର୍ଥ ରାଜ୍ଯାଭିଵୃଦ୍ଧଯେ
ଏକ ଉତ୍ତମ କୁଳର କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯଦି ରାଜ୍ୟ ଜିତିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ପ୍ରଥମେ ପୁରୋହିତ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଦରକାର, ହେ ପାର୍ଥ, ରାଜ୍ୟର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ।
ମହୀଂ ଜିଗୀଷତା ରାଜ୍ଞା ବ୍ରହ୍ମ କାର୍ଯଂ ପୁରଃସ୍କୃତମ୍। ତସ୍ମାତ୍ପୁରୋହିତଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଗୁଣଵାନ୍ଵିଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ଵିଦ୍ଵାନ୍ଭଵତୁ ଵୋ ଵିପ୍ରୋ ଧର୍ମକାମାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍
ଏକ ରାଜା ଯଦି ପୃଥିବୀ ଜିତିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ପ୍ରଥମେ ବ୍ରହ୍ମକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ। ତେଣୁ ଏକ ଗୁଣବତୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୁମେମାନେ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କର।
କିଂନିମିତ୍ତମଭୂଦ୍ଵୈରଂ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଵସିଷ୍ଠଯୋଃ। ଵସତୋରାଶ୍ରମେ ଦିଵ୍ଯେ ଶଂସ ନଃ ସର୍ଵମେଵ ତତ୍
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁଠି ଏହି ଶତ୍ରୁତା ଆରମ୍ଭ ହେଲା? ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଆଶ୍ରମରେ ବସୁଥିବାବେଳେ କ'ଣ ଘଟିଲା, ସେ ସବୁ ଆମକୁ କହ।
ଇଦଂ ଵାସିଷ୍ଠମାଖ୍ଯାନଂ ପୁରାଣଂ ପରିଚକ୍ଷତେ। ପାର୍ଥ ସର୍ଵେଷୁ ଲୋକେଷୁ ଯଥାଵତ୍ତନ୍ନିବୋଧ ମେ
ଏହି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କର ପୁରୁଣା କଥା ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ହେ ପାର୍ଥ, ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଏହାକୁ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ।
କାନ୍ଯକୁବ୍ଜେ ମହାନାସୀତ୍ପାର୍ଥିଵୋ ଭରତର୍ଷଭ। ଗାଧୀତି ଵିଶ୍ରୁତୋ ଲୋକେ କୁଶିକସ୍ଯାତ୍ମସଂଭଵଃ
କାନ୍ୟକୁବ୍ଜରେ ଏକ ମହାନ ରାଜା ଥିଲେ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଗାଧି, ସେ କୁଶିକଙ୍କ ଝିଅ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମନଃ ପୁତ୍ରଃ ସମୃଦ୍ଧବଲଵାହନଃ। ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଇତି ଖ୍ଯତୋ ବଭୂଵ ରିପୁମର୍ଦନଃ
ସେହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କର ପୁଅ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ଥିବା, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିଲେ।
ସ ଚଚାର ସହାମାତ୍ଯୋ ମୃଗଯାଂ ଗହନେ ଵନେ। ମୃଗାନ୍ଵିଧ୍ଯନ୍ଵରାହାଂଶ୍ଚ ରମ୍ଯେଷୁ ମରୁଧନ୍ଵସୁ
ସେ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲେ, ଶୁଭ୍ର ମାଟିରେ ହରିଣ ଓ ବନ୍ଦରା ମାଡ଼ିଲେ।
ଵ୍ଯାଯାମକର୍ଶିତଃ ସୋଽଥ ମୃଗଲିପ୍ସୁଃ ପିପାସିତଃ। ଆଜଗାମ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ପ୍ରତି
ଅଧିକ ଶ୍ରମରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ଶିକାର ଆଶା କରୁଥିବା, ପିଆସି ହୋଇ, ସେ ମହାନ ନର, ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ତମାଗତମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଵସିଷ୍ଠଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଭାଗୃଷିଃ। ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଂ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ପୂଜଯା
ସେଠାକୁ ଆସିବାକୁ ଦେଖି, ମହାମୁନି ବସିଷ୍ଠ ମହାନ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଉଚିତ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ପାଦ୍ଯାର୍ଘ୍ଯାଚମନୀଚୈସ୍ତଂ ସ୍ଵାଗତେନ ଚ ଭାରତ। ତଥୈଵ ପରିଜଗ୍ରାହ ଵନ୍ଯେନ ହଵିଷା ତଦା
ହେ ଭାରତ, ସେ ଅତିଥିକୁ ପାଦଧୋଇବା ପାଇଁ ପାଣି, ଅର୍ଘ୍ୟ, ଆଚମନ ପାଇଁ ପାଣି ଓ ଉଚିତ ସ୍ବାଗତ ସହିତ ଆଦର କଲେ। ଏହା ସହିତ ଅରଣ୍ୟର ଫଳ ଓ ହବିଷ୍ୟ ଦେଇ ମଧୁର ଭାବରେ ଆତିଥ୍ୟ କଲେ।
ତସ୍ଯାଥ କାମଧୁଗ୍ଧେନୁର୍ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଉକ୍ତା କାମାନ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛେତି ସା କାମାନ୍ଦୁଦୁହେ ତତଃ
ତାପରେ ମହାତ୍ମା ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣା ଗାଈକୁ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଅଛି ଦେବାକୁ କହିଲେ, ଏବଂ ସେ ଗାଈ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କଲା।
ବାଷ୍ପାଢ୍ଯସ୍ଯୋଦନସ୍ଯୈଵ ରାଶଯଃ ପର୍ଵତୋପମାଃ। ନିଷ୍ଠାନାନି ଚ ସୂପାଂଶ୍ଚ ଦଧିକୁଲ୍ଯାସ୍ତଥୈଵ ଚ
ସେଠାରେ ଗନ୍ଧର ଚାଉଳର ଏମିତି ଢେର ହେଲା, ଯାହା ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ବିଭିନ୍ନ ପକାଳା ଓ ଦହିର ତୟାରି ମଧ୍ୟ ହେଲା।
କୂପାଂଶ୍ଚ ଘୃତସଂପୂର୍ଣାନ୍ଗୌଡ୍ଯାନ୍ନାନି ସହସ୍ରଶଃ। ଇକ୍ଷୂନ୍ମଧୂନି ଲାଜାଂଶ୍ଚ ମୈରେଯାଂଶ୍ଚ ଵରାସଵାନ୍
ଘୀରେ ଭରିଥିବା କୁଆଁ, ହଜାର ହଜାର ମିଠା ଚାଉଳ ତୟାରି, ଆଉ ଇଖୁ, ମଧୁ, ଲାଜା, ଏବଂ ଉତ୍ତମ ମଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ଗ୍ରାମ୍ଯାରଣ୍ଯାଶ୍ଚୌଷଧୀଶ୍ଚ ଦୁଦୁହେ ପଯ ଏଵ ଚ। ଷଡ୍ରସଂ ଚାମୃତନିଭଂ ରସାଯନମନୁତ୍ତମମ୍
ଗ୍ରାମ ଓ ଅରଣ୍ୟର ଔଷଧି, ଦୁଧ ଏବଂ ଛଉଟି ରସ, ଅମୃତ ସମାନ ରସାୟନ ଏବଂ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଚାର ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଲା।
ଭୋଜନୀଯାନି ପେଯାନି ଭକ୍ଷ୍ଯାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ। ଲେହ୍ଯାନ୍ଯମୃତକଲ୍ପାନି ଚୋଷ୍ଯାଣି ଚ ତଥାର୍ଜୁନା
ଖାଇବା ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ, ପିଇବା ପାଇଁ ପାନୀୟ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମିଠା ଓ ଲେହ୍ୟ ଅମୃତ ସମାନ, ଚୁଷିବା ପାଇଁ ମଧୁର ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ହେ ଅର୍ଜୁନ।
ରତ୍ନାନି ଚ ମହାର୍ହାଣି ଵାସାଂସି ଵିଵିଧାନି ଚ। ତୈଃ କାମୈଃ ସର୍ଵସଂପୂର୍ଣୈଃ ପୂଜିତଶ୍ଚ ମହିପତିଃ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜମାକପଡ଼ା ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ଏହି ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ଦ୍ବାରା ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଲା।