ପ୍ରୀତିସଂଯୋଗଯୁକ୍ତାଭିରଦ୍ଭିଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦଯସ୍ଵ ମେ। ପୁଷ୍ପାଯୁଧଂ ଦୁରାଧର୍ଷଂ ପ୍ରଚଣ୍ଡଶରକାର୍ମୁକମ୍
ଭଲପାଇବା ଏକତାର ଜଳରେ ମୋତେ ଶିତଳ କର। କାମଦେବଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧନୁଷ ଓ ଫୁଲ ଶର ଅପରାଜେୟ, ତାଙ୍କୁ ସହିବା କଠିନ।
ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନସମୁଦ୍ଭୂତଂ ଵିଧ୍ଯନ୍ତଂ ଦୁଃସହୈଃ ଶରୈଃ। ଉପଶାମଯ କଲ୍ଯାଣି ଆତ୍ମଦାନେନ ଭାମିନି
ହେ ଶୁଭେ, ତୁମକୁ ଦେଖି ଉପଜିଥିବା ଏହି ଅସହ୍ୟ ଶରର ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମ ଆତ୍ମାକୁ ମୋତେ ଦେଇ ଶାନ୍ତ କର।
ଗାନ୍ଧର୍ଵେଣ ଵିଵାହେନ ମାମୁପୈହି ଵରାଙ୍ଗନେ। ଵିଵାହାନାଂ ହି ରମ୍ଭୋରୁ ଗାନ୍ଧର୍ଵଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଚ୍ଯତେ
ହେ ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗବତୀ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ଦ୍ୱାରା ମୋ ସହ ଏକତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କର। ସମସ୍ତ ବିବାହ ପ୍ରକାର ମଧ୍ୟରେ, ହେ ସୁନ୍ଦର ଜଂଘାବତୀ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ନାହମୀଶାଽଽତ୍ମନୋ ରାଜନ୍କନ୍ଯା ପିତୃମତୀ ହ୍ଯହମ୍। ମଯି ଚେଦସ୍ତି ତେ ପ୍ରୀତିର୍ଯାଚସ୍ଵ ପିତରଂ ମମ
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାର ମାଲିକା ନୁହେଁ, କାରଣ ମୁଁ ପିତାଂକୁ ଥିବା କନ୍ୟା। ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଭଲପାଉଛ, ତେବେ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କର।
ଯଥା ହି ତେ ମଯା ପ୍ରାଣାଃ ସଂଭୃତାଶ୍ଚ ନରେଶ୍ଵର। ଦର୍ଶନାଦେଵ ଭୂଯସ୍ତ୍ଵଂ ତଥା ପ୍ରାଣାନ୍ମମାହରଃ
ହେ ନରେଶ୍ବର, ଯେପରି ମୁଁ ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇଥିଲି, ସେପରି ତୁମକୁ ଦେଖିବା ସାଥିରେ ମୋ ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ନେଇଛ।
ନ ଚାହମୀଶା ଦେହସ୍ଯ ତସ୍ମାନ୍ନୃପତିସତ୍ତମ। ସମୀପଂ ନୋପଗଚ୍ଛାମି ନ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରା ହି ଯୋଷିତଃ
ହେ ରାଜାମାନ୍ୟ, ମୁଁ ନିଜ ଦେହର ମାଲିକା ନୁହେଁ। ଏହି କାରଣରୁ, ମୁଁ ତୁମ ସମ୍ନିପାତକୁ ଯାଉନାହିଁ, କାରଣ ନାରୀମାନେ ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହନ୍ତି।
କା ହି ସର୍ଵେଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତାଭିଜନଂ ନୃପମ୍। କନ୍ଯା ନାଭିଲଷେନ୍ନାଥଂ ଭାର୍ତାରଂ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲମ୍
ସମସ୍ତ ଲୋକରେ, କେଉଁସି କନ୍ୟା ଏମିତି ଉତ୍ତମ ବଂଶର, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ରାଜାଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ଚାହିବେ ନାହିଁ କି?
ତସ୍ମାଦେଵଂ ଗତେ କାଲେ ଯାଚସ୍ଵ ପିତରଂ ମମ। ଆଦିତ୍ଯଂ ପ୍ରଣିପାତେନ ତପସା ନିଯମେନ ଚ
ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କର। ସମ୍ମାନ, ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମରେ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କର।
ସ ଚେତ୍କାମଯତେ ଦାତୁଂ ତଵ ମାମରିସୂଦନ। ଭଵିଷ୍ଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ତେ ରାଜନ୍ସତତଂ ଵଶଵର୍ତିନୀ
ଯଦି ସେ ମୋତେ ତୁମକୁ ଦେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ତେବେ ଆଜିଠାରୁ ମୁଁ ସଦା ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ରହିବି।
ଅହଂ ହି ତପତୀ ନାମ ସାଵିତ୍ର୍ଯଵରଜା ସୁତା। ଅସ୍ଯ ଲୋକପ୍ରଦୀପସ୍ଯ ସଵିତୁଃ କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭ
ମୋ ନାମ ତପତୀ, ମୁଁ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କର ଭଉଣୀ ଓ ଏହି ଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର କନ୍ୟା, ହେ କ୍ଷତ୍ରିୟମଣି।
ସ ଗନ୍ଧର୍ଵଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତ୍ତଦା ଭରତର୍ଷଭ। ଅର୍ଜୁନଃ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଇଵାବଭୌ
ଗାନ୍ଧର୍ବଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଅର୍ଜୁନ ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।
ଉଵାଚ ଚ ମହେଷ୍ଵାସୋ ଗନ୍ଧର୍ଵଂ କୁରୁସତ୍ତମଃ। ଜାତକୌତୂହଲୋଽତୀଵ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ତପୋବଲାତ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଅର୍ଜୁନ, କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗାନ୍ଧର୍ବଙ୍କୁ କହିଲେ; ବଶିଷ୍ଠଙ୍କର ତପସ୍ୟାଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଉତ୍ସୁକତା ବହୁତ ବଢ଼ିଗଲା।
ଵସିଷ୍ଠ ଇତି ତସ୍ଯୈତଦୃଷେର୍ନାମ ତ୍ଵଯେରିତମ୍। ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ଯଥାଵତ୍ତଦ୍ଵଦସ୍ଵ ମେ
ତୁମେ ଏହି ଋଷିଙ୍କୁ 'ବଶିଷ୍ଠ' ବୋଲି କହିଛ। ଏହା ବିଷୟରେ ମୁଁ ଏଠିକି ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ମୋତେ ସଠିକ ଭାବେ କୁହ।
ଯ ଏଷ ଗନ୍ଧର୍ଵପତେ ପୂର୍ଵେଷାଂ ନଃ ପୁରୋହିତଃ। ଆସୀଦେତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ କ ଏଷ ଭଗଵାନୃଷିଃ
ହେ ଗାନ୍ଧର୍ବପତି, ଏହି ଭଗବାନ ଋଷି, ଯିଏ ଆମ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କର ପୁରୋହିତ ଥିଲେ, ସେ କିଏ ତାହା ମୋତେ କୁହ।
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମାନସଃ ପୁତ୍ରୋ ଵସିଷ୍ଠୋଽରୁନ୍ଧତୀପତିଃ। ତପସା ନିର୍ଜିତୌ ଶଶ୍ଵଦଜେଯାଵମରୈରପି
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ବଶିଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସଦା ଅଜୟ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିଥିଲେ।
କାମକ୍ରୋଧାଵୁଭୌ ଯସ୍ଯ ଚରଣୌ ସମୁଵାହତୁଃ। ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ଵଶକରୋ ଵଶିଷ୍ଠ ଇତି ଚୋଚ୍ଯତେ
ଯାହାଙ୍କର ପାଦ ତଳେ ଆସି ଇଚ୍ଛା ଓ କ୍ରୋଧ ଦୁଇଁଜଣେ ସେବା କରନ୍ତି, ଯିଏ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ବଶିଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଯଥା କାମଶ୍ଚ କ୍ରୋଧଶ୍ଚ ନିର୍ଜିତାଵଜିତୌ ନରୈଃ। ଜିତାରଯୋ ଜିତା ଲୋକାଃ ପନ୍ଥାନଶ୍ଚ ଜିତା ଦିଶଃ
ମଣିଷମାନେ ଯେପରି ଆପଣଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଓ କ୍ରୋଧକୁ ଜିତିପାରିଲେ, ସେପରି ଶତ୍ରୁ, ଲୋକ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରିବେ।
ଯସ୍ତୁ ନୋଚ୍ଛେଦନଂ ଚକ୍ରେ କୁଶିକାନାମୁଦାରଧୀଃ। ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାପରାଧେନ ଧାରଯନ୍ମନ୍ଯୁମୁତ୍ତମମ୍
ଯିଏ ଉଦାର ମନରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କର ଅପରାଧରେ ଉତ୍ତମ କ୍ରୋଧ ଧରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କୁଶିକମାନେଙ୍କୁ ନାଷ୍ଟ କରିବାକୁ କେବେ ଚେଷ୍ଟା କରିନଥିଲେ—
ପୁତ୍ରଵ୍ଯସନସଂତପ୍ତଃ ଶକ୍ତିମାନପ୍ଯଶକ୍ତଵତ୍। ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଵିନାଶାଯ ନ ଚକ୍ରେ କର୍ମ ଦାରୁଣମ୍
ପୁଅ ହରାଇ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବା ସତ୍ୱେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ନାଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ କେବେ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିନଥିଲେ।
ମୃତାଂଶ୍ଚ ପୁନରାହର୍ତୁଂ ଶକ୍ତଃ ପୁତ୍ରାନ୍ଯମକ୍ଷଯାତ୍। କୃତାନ୍ତଂ ନାତିଚକ୍ରାମ ଵେଲାମିଵ ମହୋଦଧିଃ
ଅମର ଥିବା ଠାରୁ ମୃତ ପୁଅମାନେକୁ ପୁନି ଆଣିପାରିବା ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଯେପରି ସୀମା ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରେନାହିଁ, ସେପରି ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିନଥିଲେ।
ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିଜିତାତ୍ମାନଂ ମହାତ୍ମାନଂ ନରାଧିପାଃ। ଇକ୍ଷ୍ଵାକଵୋ ମହୀପାଲା ଲେଭିରେ ପୃଥିଵୀମିମାମ୍
ଏହି ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ମହାନ୍ତ ମନ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ପାଇ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ରାଜାମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ।
ପୁରୋହିତମିମଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵସିଷ୍ଠମୃଷିସତ୍ତମମ୍। ଈଜିରେ କ୍ରତୁଭିଶ୍ଚୈଵ ନୃପାସ୍ତେ କୁରୁନନ୍ଦନ
ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ, ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ପାଇ, ସେହି ରାଜାମାନେ, ହେ କୁରୁବଂଶୀ, ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ସ ହି ତାନ୍ଯାଜଯାମାସ ସର୍ଵାନ୍ନୃପତିସତ୍ତମାନ୍। ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଃ ପାଣ୍ଡଵଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃହସ୍ପତିରିଵାମରାନ୍
ଏହି ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ବଶିଷ୍ଠ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କରାଇଥିଲେ, ହେ ପାଣ୍ଡବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେପରି ବୃହସ୍ପତି ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ କରାନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦ୍ଧର୍ମପ୍ରଧାନାତ୍ମା ଵେଦଧର୍ମଵିଦୀପ୍ସିତଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଗୁଣଵାନ୍କଶ୍ଚିତ୍ପୁରୋଧାଃ ପ୍ରତିଦୃଶ୍ଯତାମ୍
ସେହିପାଇଁ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରଧାନ କରୁଥିବା, ବେଦ ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା, ଗୁଣବତୀ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ଚୟନ କରାଯାଉ।
କ୍ଷତ୍ରିଯେଣାଭିଜାତେନ ପୃଥିଵୀଂ ଜେତୁମିଚ୍ଛତା। ପୂର୍ଵଂ ପୁରୋହିତଃ କାର୍ଯଃ ପାର୍ଥ ରାଜ୍ଯାଭିଵୃଦ୍ଧଯେ
ଏକ ଉତ୍ତମ କୁଳର କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯଦି ରାଜ୍ୟ ଜିତିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ପ୍ରଥମେ ପୁରୋହିତ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଦରକାର, ହେ ପାର୍ଥ, ରାଜ୍ୟର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ।
ମହୀଂ ଜିଗୀଷତା ରାଜ୍ଞା ବ୍ରହ୍ମ କାର୍ଯଂ ପୁରଃସ୍କୃତମ୍। ତସ୍ମାତ୍ପୁରୋହିତଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଗୁଣଵାନ୍ଵିଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ଵିଦ୍ଵାନ୍ଭଵତୁ ଵୋ ଵିପ୍ରୋ ଧର୍ମକାମାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍
ଏକ ରାଜା ଯଦି ପୃଥିବୀ ଜିତିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ପ୍ରଥମେ ବ୍ରହ୍ମକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ। ତେଣୁ ଏକ ଗୁଣବତୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୁମେମାନେ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କର।
କିଂନିମିତ୍ତମଭୂଦ୍ଵୈରଂ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଵସିଷ୍ଠଯୋଃ। ଵସତୋରାଶ୍ରମେ ଦିଵ୍ଯେ ଶଂସ ନଃ ସର୍ଵମେଵ ତତ୍
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁଠି ଏହି ଶତ୍ରୁତା ଆରମ୍ଭ ହେଲା? ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଆଶ୍ରମରେ ବସୁଥିବାବେଳେ କ'ଣ ଘଟିଲା, ସେ ସବୁ ଆମକୁ କହ।
ଇଦଂ ଵାସିଷ୍ଠମାଖ୍ଯାନଂ ପୁରାଣଂ ପରିଚକ୍ଷତେ। ପାର୍ଥ ସର୍ଵେଷୁ ଲୋକେଷୁ ଯଥାଵତ୍ତନ୍ନିବୋଧ ମେ
ଏହି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କର ପୁରୁଣା କଥା ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ହେ ପାର୍ଥ, ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଏହାକୁ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ।
କାନ୍ଯକୁବ୍ଜେ ମହାନାସୀତ୍ପାର୍ଥିଵୋ ଭରତର୍ଷଭ। ଗାଧୀତି ଵିଶ୍ରୁତୋ ଲୋକେ କୁଶିକସ୍ଯାତ୍ମସଂଭଵଃ
କାନ୍ୟକୁବ୍ଜରେ ଏକ ମହାନ ରାଜା ଥିଲେ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଗାଧି, ସେ କୁଶିକଙ୍କ ଝିଅ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମନଃ ପୁତ୍ରଃ ସମୃଦ୍ଧବଲଵାହନଃ। ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଇତି ଖ୍ଯତୋ ବଭୂଵ ରିପୁମର୍ଦନଃ
ସେହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କର ପୁଅ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ଥିବା, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିଲେ।