ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ପରୋ ଧର୍ମଃ ସ ଚାପି ନିଯତସ୍ତ୍ଵଯି। ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାଦହଂ ପାର୍ଥ ରଣେ।ଞସ୍ମି ଵିଜିତସ୍ତ୍ଵଯା
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ, ଏହା ତୁମେ ଭଲଭାବେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଛ। ଏହିକାରଣରୁ, ହେ ପାର୍ଥ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ତୁମେଠାରେ ହାରିଛି।
ଯସ୍ତୁ ସ୍ଯାତ୍କ୍ଷତ୍ରିଯଃ କଶ୍ଚିତ୍କାମଵୃତ୍ତଃ ପରନ୍ତପ। ନକ୍ତଂ ଚ ଯୁଧି ଯୁଧ୍ଯେତ ନ ସ ଜୀଵେତ୍କଥଂଚନ
ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଯେଉଁ କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ କାମନାରେ ଚଳିତ ହୁଏ ଏବଂ ରାତିରେ ଯୁଦ୍ଧ କରେ, ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିପାରିବ ନାହିଁ।
ଯସ୍ତୁ ସ୍ଯାତ୍କାମଵୃତ୍ତୋଽପି ପାର୍ଥ ବ୍ରହ୍ମପୁରସ୍କୃତଃ। ଜଯେନ୍ନକ୍ତଞ୍ଚରାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସ ପୁରୋହିତଧୂର୍ଗତଃ
ହେ ପାର୍ଥ, ଯଦିଓ କେହି କାମନାରେ ଚଳିତ, କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁସରେ ଏବଂ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜିତିପାରିବ।
ତସ୍ମାତ୍ତାପତ୍ଯ ଯତ୍କିଂଚିନ୍ନୃଣାଂ ଶ୍ରେଯ ଇହେପ୍ସିତମ୍। ତସ୍ମିନ୍କର୍ମଣି ଯୋକ୍ତଵ୍ଯା ଦାନ୍ତାତ୍ମାନଃ ପୁରୋହିତାଃ
ଏହିକାରଣରୁ, ଏହି ଜଗତରେ ଲୋକେ ଯେଉଁ ଉପକାର ଆଶା କରନ୍ତି, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ପୁରୋହିତମାନେକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ଵେଦେ ଷଡଙ୍ଗେ ନିରତାଃ ଶୁଚଯଃ ସତ୍ଯଵାଦିନଃ। ଧର୍ମାତ୍ଯାଗଃ କୃତାତ୍ମାନଃ ସ୍ଯୁର୍ନୃପାଣାଂ ପୁରୋହିତାଃ
ପୁରୋହିତମାନେ ବେଦ ଓ ତାହାର ଷଡଅଙ୍ଗରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ପବିତ୍ର, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଓ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ହେବା ଉଚିତ।
ଜଯଶ୍ଚ ନିଯତୋ ରାଜ୍ଞଃ ସ୍ଵର୍ଗଶ୍ଚ ତଦନନ୍ତରମ୍। ଯସ୍ଯ ସ୍ଯାଦ୍ଧର୍ମଵିଦ୍ଵାଗ୍ମୀ ପୁରୋଧାଃ ଶୀଲଵାଞ୍ଶୁଚିଃ
ଯେ ରାଜାଙ୍କ ପୁରୋହିତ ଧର୍ମରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ, ମଧୁର କଥାବାର୍ତ୍ତା, ଶୀଳ ଓ ପବିତ୍ରତାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଜୟ ଏବଂ ପରେ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ।
ଲାଭଂ ଲବ୍ଧୁମଲବ୍ଧଂ ଵା ଲବ୍ଧଂ ଵା ପରିରକ୍ଷିତୁମ୍। ପୁରୋହିତଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ରାଜା ଗୁଣସମନ୍ଵିତମ୍
ଲାଭ ହେଉ କି ନ ହେଉ, କିମ୍ବା ଲାଭ ହୋଇଥିବାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ, ରାଜାଙ୍କୁ ଗୁଣବାନ୍ ପୁରୋହିତ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ପୁରୋହିତମତେ ତିଷ୍ଠେଦ୍ଯ ଇଚ୍ଛେଦ୍ଭୂତିମାତ୍ମନଃ। ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ଵସୁମତୀଂ ସର୍ଵାଂ ସର୍ଵଶଃ ସାଗରାମ୍ବରାମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ନିଜ ପ୍ରଗତି ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମି, ସମୁଦ୍ରସୀମା ଯାଏଁ ପ୍ରାପ୍ତି ଆଶା କରେ, ସେ ନିଜ ପୁରୋହିତଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ନ ହି କେଵଲଶୌର୍ଯେଣ ତାପତ୍ଯାଭିଜନେନ ଚ। ଜଯେଦବ୍ରାହ୍ମଣଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଭୂମିଂ ଭୂମିପତିଃ କ୍ଵଚିତ୍
କେବଳ ପ୍ରାକ୍ରମ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚ ବଂଶର ଜନ୍ମ ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିୟମ ଛାଡ଼ି, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଭୂମିକୁ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାଦେଵଂ ଵିଜାନୀହି କୁରୂଣାଂ ଵଂଶଵର୍ଧନ। ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରମୁଖଂ ରାଜ୍ଯଂ ଶକ୍ଯଂ ପାଲଯିତୁଂ ଚିରମ୍
ଏହିପରି ଜାଣ, ହେ କୁରୁବଂଶର ବଢ଼ାଇବା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିବା ରାଜ୍ୟକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରକ୍ଷା କରିହେବ।
ତାପତ୍ଯ ଇତି ଯଦ୍ଵାକ୍ଯମୁକ୍ତଵାନସି ମାମିହ। ତଦହଂ ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ତାପତ୍ଯାର୍ଥଂ ଵିନିଶ୍ଚିତମ୍
ତୁମେ ଏଠି ମୋ ବିଷୟରେ 'ତାପତ୍ୟ' ବୋଲି କହିଛ। ମୁଁ ଏହି 'ତାପତ୍ୟ' ଶବ୍ଦର ସଠିକ୍ ଅର୍ଥ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ତପତୀ ନାମ କା ଚୈଷା ତାପତ୍ଯା ଯତ୍କୃତେ ଵଯମ୍। କୌନ୍ତେଯା ହି ଵଯଂ ସାଧୋ ତତ୍ତ୍ଵମିଚ୍ଛାମି ଵେଦିତୁମ୍
ଏହି ତାପତୀ କିଏ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆମେ 'ତାପତ୍ୟ' ବୋଲାଯାଉଛୁ? ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଏହି ବିଷୟର ସତ୍ୟ ଅର୍ଥ ଜାଣିବାକୁ ଆମେ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଗନ୍ଧର୍ଵଃ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଂ ଧନଞ୍ଜଯମ୍। ଵିଶ୍ରୁତଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଶ୍ରାଵଯାମାସ ଵୈ କଥାମ୍
ଏଭଳି କହି, ସେ ଗନ୍ଧର୍ବ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ହନ୍ତ ତେ କଥଯିଷ୍ଯାମି କଥାମେତାଂ ମନୋରମାମ୍। ଯଥାଵଦଖିଲାଂ ପାର୍ଥ ସର୍ଵବୁଦ୍ଧିମତାଂ ଵର
ହେ ପାର୍ଥ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ମନୋହର କଥା ସଠିକ୍ ଭାବରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିବି, ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ହେ ସମସ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଉକ୍ତଵାନସ୍ମି ଯେନ ତ୍ଵାଂ ତାପତ୍ଯ ଇତି ଯଦ୍ଵଚଃ। ତତ୍ତେଽହଂ କଥଯିଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁଷ୍ଵୈକମନା ଭଵ
ମୁଁ ତୁମକୁ 'ତାପତୀର ସନ୍ତାନ' ବୋଲି କାହିଁକି କହିଥିଲି, ସେଥିର ଅର୍ଥ ଏବେ ତୁମକୁ କହିବି; ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶୁଣ।
ଯ ଏଷ ଦିଵି ଧିଷ୍ଣ୍ଯେନ ନାକଂ ଵ୍ଯାପ୍ନୋତି ତେଜସା। ଏତସ୍ଯ ତପତୀ ନାମ ବଭୂଵ ସଦୃଶୀ ସୁତା
ଯିଏ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଆକାଶ ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି, ସେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ଏକ ସମାନ ଝିଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ତାପତୀ।
ଵିଵସ୍ଵତୋ ଵୈ ଦେଵସ୍ଯ ସାଵିତ୍ର୍ଯଵରଜା ଵିଭୋ। ଵିଶ୍ରୁତା ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ତପତୀ ତପସା ଯୁତା
ସେ ଦେବତା ବିବସ୍ୱାନଙ୍କ ଝିଅ, ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ଛୋଟ ଭଉଣୀ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତାପତୀ, ତପସ୍ୱିନୀ ଥିଲେ।
ନ ଦେଵୀ ନାସୁରୀ ଚୈଵ ନ ଯକ୍ଷୀ ନ ଚ ରାକ୍ଷସୀ। ନାପ୍ସରା ନ ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵୀ ତଥା ରୂପେଣ କାଚନ
କୌଣସି ଦେବୀ, ଦାନବୀ, ଯକ୍ଷୀ, ରାକ୍ଷସୀ, ଅପ୍ସରା କିମ୍ବା ଗନ୍ଧର୍ବୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ୟ ସମାନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ସୁଵିଭକ୍ତାନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀ ସ୍ଵସିତାଯତଲୋଚନା। ସ୍ଵାଚାରା ଚୈଵ ସାଧ୍ଵୀ ଚ ସୁଵେଷା ଚୈଵ ଭାମିନୀ
ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ସୁନିର୍ମଳ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ଚକ୍ଷୁ ଦୀର୍ଘ ଓ କଳା, ଆଚରଣ ଉତ୍ତମ ଓ ସତୀ, ପୋଷାକ ସଦା ଶୋଭାମୟ।
ତ ତସ୍ଯାଃ ସଦୃଶଂ କଂଚିତ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଭାରତ। ଭର୍ତାରଂ ସଵିତା ମେନେ ରୂପଶୀଲଗୁଣଶ୍ରୁତୈଃ
ହେ ଭାରତ, ସବିତା ଭାବିଲେ, ତିନି ଲୋକରେ କେହି ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଚରିତ୍ର, ଗୁଣ ଓ ଶିକ୍ଷାରେ ସମାନ ଥିଲେ ନାହିଁ, ଯାହାକୁ ଝିଅକୁ ବିବାହ କରାଯାଉ।
ସଂପ୍ରାପ୍ତଯୌଵନାଂ ପଶ୍ଯନ୍ଦେଯାଂ ଦୁହିତରଂ ତୁ ତାମ୍। `ଦ୍ଵ୍ଯଷ୍ଟଵର୍ଷାଂ ତୁ ତାଂ ଶ୍ଯାମାଂ ସଵିତା ରୂପଶାଲିନୀମ୍।' ନୋପଲେଭେ ତତଃ ଶାନ୍ତିଂ ସଂପ୍ରଦାନଂ ଵିଚିନ୍ତଯନ୍
ଝିଅ ଯୁବତୀ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଶ୍ୟାମା ଓ ଶୋଭାମୟ, ପ୍ରାୟ ଷୋଳ ବର୍ଷ ବୟସରେ, ସବିତା କାହାକୁ ଦେବେ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରି, ମନେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ।
ଅଥର୍କ୍ଷପୁତ୍ରଃ କ୍ରାନ୍ତେଯ କୁରୂଣାମୃଷଭୋ ବଲୀ। ସୂର୍ଯମାରାଧଯାମାସ ନୃପଃ ସଂଵରଣସ୍ତଦା
ତାପରେ, ହେ କୁରୁବଂଶୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରିକ୍ଷପୁତ୍ର ରାଜା ସଂବରଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଅର୍ଧ୍ଯମାଲ୍ଯୋପହାରାଦ୍ଯୈର୍ଗନ୍ଧୈଶ୍ଚ ନିଯତଃ ଶୁଚିଃ। ନିଯମୈରୁପଵାସୈଶ୍ଚ ତପୋଭିର୍ଵିଵିଧୈରପି
ସେ ନିୟମିତ ଓ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଜଳ, ମାଳା, ଉପହାର ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଦେଇ, ବିଭିନ୍ନ ତପସ୍ୟା ଓ ଉପବାସ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ସୁଶ୍ରୂଷୁରନହଂଵାଦୀ ଶୁଚିଃ ପୌରଵନନ୍ଦନ। ଅଂଶୁମନ୍ତଂ ସମୁଦ୍ଯନ୍ତଂ ପୂଜଯାମାସ ଭକ୍ତିମାନ୍
ସେ ସଦା ସେବାକୁ ଉତ୍ସୁକ୍ତ, ନମ୍ର ଭାଷାରେ କଥାହୁଅ, ପବିତ୍ର ଓ ପୌରବବଂଶର ଗୌରବ, ଭକ୍ତିଭାବରେ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ତତଃ କୃତଜ୍ଞଂ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ରୂପେଣାସଦୃଶଂ ଭୁଵି। ତପତ୍ଯାଃ ସଦୃଶଂ ମେନେ ସୂର୍ଯଃ ସଂଵରଣଂ ପତିମ୍
ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାବିଲେ, ଏହି ରାଜା କୃତଜ୍ଞ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟଶାଳୀ, ତାପତୀ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ବର।
ଦାତୁମୈଚ୍ଛତ୍ତତଃ କନ୍ଯାଂ ତସ୍ମୈ ସଂଵରଣାଯ ତାମ୍। ନୃପୋତ୍ତମାଯ କୌରଵ୍ଯ ଵିଶ୍ରୁତାଭିଜନାଯ ଚ
ସେଠିପାଇଁ, ହେ କୌରବ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଉତ୍ତମ କୁଳର ଝିଅକୁ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ସଂବରଣଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
ଯଥା ହି ଦିଵି ଦୀପ୍ତାଂଶୁଃ ପ୍ରଭାସଯତି ତେଜସା। ତଥା ଭୁଵି ମହିପାଲୋ ଦୀପ୍ତ୍ଯା ସଂଵରଣୋଽଭଵତ୍
ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଆକାଶକୁ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି, ସେପରି ମହାରାଜା ସଂବରଣ ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କର ଅପୂର୍ବ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।
ଯଥାଽର୍ଚଯନ୍ତି ଚାଦିତ୍ଯମୁଦ୍ଯନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ। ତଥା ସଂଵରଣଂ ପାର୍ଥ ବ୍ରାହ୍ମଣାଵରଜାଃ ପ୍ରଜାଃ
ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେପରି ପ୍ରଜାମାନେ, ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସଂବରଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ, ହେ ପାର୍ଥ।
ସ ସୋମମତି କାନ୍ତତ୍ଵାଦାଦିତ୍ଯମତି ତେଜସା। ବଭୂଵ ନୃପତିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସୁହୃଦାଂ ଦୁର୍ହୃଦାମପି
ସେ ମହାରାଜା ଶୋଭାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି, ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରି, ମିତ୍ରମାନେ ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ମନେ କରୁଥିଲେ।
ଏଵଂଗୁଣସ୍ଯ ନୃପତେସ୍ତଥାଵୃତ୍ତସ୍ଯ କୌରଵ। ତସ୍ମୈ ଦାତୁଂ ମନଶ୍ଚକ୍ରେ ତପତୀଂ ତପନଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଏଭଳି ଗୁଣବାନ ଓ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣର ରାଜାକୁ ଦେଖି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜେ ତାପତୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ମନସ୍କ କଲେ, ହେ କୌରବ।