ନାରଦପ୍ରଭୃତୀନାଂ ତୁ ଦେଵର୍ଷୀଣାଂ ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍। ଗୁଣାନ୍କଥଯତାଂ ଵୀର ପୂର୍ଵେଷାଂ ତଵ ଧୀମତାମ୍
ନାରଦ ଆଦି ଦେବୃଷିମାନେ ତୁମେମାନଙ୍କ ପୂର୍ବଜଙ୍କର ଗୁଣଗାଥା କହିଥିଲେ, ମୁଁ ସେସବୁ ଶୁଣିଛି, ହେ ବୀର।
ସ୍ଵଯଂ ଚାପି ମଯା ଦୃଷ୍ଟଶ୍ଚରତା ସାଗରାମ୍ବରାମ୍। ଇମାଂ ଵସୁମତୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ପ୍ରଭାଵଃ ସୁକୁଲସ୍ଯ ତେ
ମୁଁ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ସମୁଦ୍ର ଓ ପୃଥିବୀ ଦେଖିବା ସମୟରେ ତୁମେମାନଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବଂଶର ପ୍ରଭାବ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ଦେଖିଛି।
ଵେଦେ ଧନୁଷି ଚାଚାର୍ଯମଭିଜାନାମି ତେଽର୍ଜୁନ। ଵିଶ୍ରୁତଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଭାରଦ୍ଵାଜଂ ଯଶସ୍ଵିନମ୍
ବେଦ ଓ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ତୁମର ଅଧ୍ୟାପକଙ୍କୁ ମୁଁ ଚିହ୍ନିପାରିଛି, ହେ ଅର୍ଜୁନ—ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯଶସ୍ବୀ ଭାରଦ୍ୱାଜ।
ସର୍ଵଵେଦଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରମ୍। ଦ୍ରୋଣମିଷ୍ଵସ୍ତ୍ରକୁଶଲଂ ଧନୁଷ୍ଯହ୍ଗିରସାଂ ଵରମ୍
ସମସ୍ତ ବେଦଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଅଙ୍ଗିରସ ବଂଶର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉଛନ୍ତି ଦ୍ରୋଣ।
ଧର୍ମଂ ଵାଯୁଂ ଚ ଶକ୍ରଂ ଚ ଵିଜାନାମ୍ଯଶ୍ଵିନୌ ତଥା। ପାଣ୍ଡୁଂ ଚ କୁରୁଶାର୍ଦୂଲ ଷଡେତାନ୍କୁରୁଵର୍ଧନାନ୍। ପିତୄନେତାନହଂ ପାର୍ଥ ଦେଵମାନୁଷସତ୍ତମାନ୍
ହେ କୁରୁବଂଶର ସିଂହ, ମୁଁ ଧର୍ମ, ବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଜାଣେଁ—ଏହି ଛଅଜଣେ କୁରୁବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଥିବା ମହାନ୍। ହେ ପାର୍ଥ, ମୁଁ ଦେବ ଓ ମନୁଷ୍ୟ ଦୁହିଁ ପିତୃମାନେଙ୍କର ନେତା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଦିଵ୍ଯାତ୍ମାନୋ ମହାତ୍ମାନଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରାଃ। ଭଵନ୍ତୋ ଭ୍ରାତରଃ ଶୂରାଃ ସର୍ଵେ ସୁଚରିତଵ୍ରତାଃ
ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଆତ୍ମା, ମହାନ୍ ମନ୍ତଳ, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଭାଇମାନେ ଶୂର ଓ ସଦ୍ବ୍ରତ ଅଟୁଟ ରହିଛ।
ଉତ୍ତମାଂ ଚ ମନୋବୁଦ୍ଧିଂ ଭଵତାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍। ଜାନନ୍ନପି ଚ ଵଃ ପାର୍ଥ କୃତଵାନିହ ଧର୍ଷଣାମ୍
ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନବୁଦ୍ଧି ଧାରଣ କରିଛ। ଏହା ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏଠି ମୁଁ ତୁମେମାନଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଛି।
ସ୍ତ୍ରୀସକାଶେ ଚ କୌରଵ୍ଯ ନ ପୁମାନ୍କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହତି। ଧର୍ଷଣାମାତ୍ମନଃ ପଶ୍ଯନ୍ବ୍ରାହୁଦ୍ରଵିଣମାଶ୍ରିତଃ
ହେ କୌରବ, ଜଣେ ପୁରୁଷ ନିଜର ଅପମାନ ନାରୀମାନଙ୍କ ସମ୍ନାରେ କେବେ ସହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ବିଶେଷ କରି ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଶକ୍ତି ଓ ଧନରେ ଆଶ୍ରିତ।
ନକ୍ତଂ ଚ ବଲମସ୍ମାକଂ ଭୂଯ ଏଵାଭିଵର୍ଧତେ। ଯତସ୍ତତୋ ମାଂ କୌନ୍ତେଯ ସଦାରଂ ମନ୍ଯୁରାଵିଶତ୍
ରାତିବେଳେ ଆମର ଶକ୍ତି ଅଧିକ ବଢ଼ିଯାଏ। ଏହିକାରଣରୁ, ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ମୋ ଏବଂ ମୋ ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ମନରେ ସଦା କ୍ରୋଧ ଆସିଯାଏ।
ସୋଽହଂ ତ୍ଵଯେହ ଵିଜିତଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ତାପତ୍ଯଵର୍ଧନ। ଯେନ ତେନେହ ଵିଧିନା କୀର୍ତ୍ଯମାନଂ ନିବୋଧ ମେ
ହେ ତାପତ୍ୟବଂଶର ବଢ଼ାଇବା, ଏଠି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ତୁମେ ଠାରେ ହାରିଛି। କାହିଁକି ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ମୋର ହେଲା, ତାହାର କାରଣ ଶୁଣ।
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ପରୋ ଧର୍ମଃ ସ ଚାପି ନିଯତସ୍ତ୍ଵଯି। ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାଦହଂ ପାର୍ଥ ରଣେ।ଞସ୍ମି ଵିଜିତସ୍ତ୍ଵଯା
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ, ଏହା ତୁମେ ଭଲଭାବେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଛ। ଏହିକାରଣରୁ, ହେ ପାର୍ଥ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ତୁମେଠାରେ ହାରିଛି।
ଯସ୍ତୁ ସ୍ଯାତ୍କ୍ଷତ୍ରିଯଃ କଶ୍ଚିତ୍କାମଵୃତ୍ତଃ ପରନ୍ତପ। ନକ୍ତଂ ଚ ଯୁଧି ଯୁଧ୍ଯେତ ନ ସ ଜୀଵେତ୍କଥଂଚନ
ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଯେଉଁ କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ କାମନାରେ ଚଳିତ ହୁଏ ଏବଂ ରାତିରେ ଯୁଦ୍ଧ କରେ, ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିପାରିବ ନାହିଁ।
ଯସ୍ତୁ ସ୍ଯାତ୍କାମଵୃତ୍ତୋଽପି ପାର୍ଥ ବ୍ରହ୍ମପୁରସ୍କୃତଃ। ଜଯେନ୍ନକ୍ତଞ୍ଚରାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସ ପୁରୋହିତଧୂର୍ଗତଃ
ହେ ପାର୍ଥ, ଯଦିଓ କେହି କାମନାରେ ଚଳିତ, କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁସରେ ଏବଂ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜିତିପାରିବ।
ତସ୍ମାତ୍ତାପତ୍ଯ ଯତ୍କିଂଚିନ୍ନୃଣାଂ ଶ୍ରେଯ ଇହେପ୍ସିତମ୍। ତସ୍ମିନ୍କର୍ମଣି ଯୋକ୍ତଵ୍ଯା ଦାନ୍ତାତ୍ମାନଃ ପୁରୋହିତାଃ
ଏହିକାରଣରୁ, ଏହି ଜଗତରେ ଲୋକେ ଯେଉଁ ଉପକାର ଆଶା କରନ୍ତି, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ପୁରୋହିତମାନେକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ଵେଦେ ଷଡଙ୍ଗେ ନିରତାଃ ଶୁଚଯଃ ସତ୍ଯଵାଦିନଃ। ଧର୍ମାତ୍ଯାଗଃ କୃତାତ୍ମାନଃ ସ୍ଯୁର୍ନୃପାଣାଂ ପୁରୋହିତାଃ
ପୁରୋହିତମାନେ ବେଦ ଓ ତାହାର ଷଡଅଙ୍ଗରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ପବିତ୍ର, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଓ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ହେବା ଉଚିତ।
ଜଯଶ୍ଚ ନିଯତୋ ରାଜ୍ଞଃ ସ୍ଵର୍ଗଶ୍ଚ ତଦନନ୍ତରମ୍। ଯସ୍ଯ ସ୍ଯାଦ୍ଧର୍ମଵିଦ୍ଵାଗ୍ମୀ ପୁରୋଧାଃ ଶୀଲଵାଞ୍ଶୁଚିଃ
ଯେ ରାଜାଙ୍କ ପୁରୋହିତ ଧର୍ମରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ, ମଧୁର କଥାବାର୍ତ୍ତା, ଶୀଳ ଓ ପବିତ୍ରତାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଜୟ ଏବଂ ପରେ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ।
ଲାଭଂ ଲବ୍ଧୁମଲବ୍ଧଂ ଵା ଲବ୍ଧଂ ଵା ପରିରକ୍ଷିତୁମ୍। ପୁରୋହିତଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ରାଜା ଗୁଣସମନ୍ଵିତମ୍
ଲାଭ ହେଉ କି ନ ହେଉ, କିମ୍ବା ଲାଭ ହୋଇଥିବାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ, ରାଜାଙ୍କୁ ଗୁଣବାନ୍ ପୁରୋହିତ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ପୁରୋହିତମତେ ତିଷ୍ଠେଦ୍ଯ ଇଚ୍ଛେଦ୍ଭୂତିମାତ୍ମନଃ। ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ଵସୁମତୀଂ ସର୍ଵାଂ ସର୍ଵଶଃ ସାଗରାମ୍ବରାମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ନିଜ ପ୍ରଗତି ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମି, ସମୁଦ୍ରସୀମା ଯାଏଁ ପ୍ରାପ୍ତି ଆଶା କରେ, ସେ ନିଜ ପୁରୋହିତଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ନ ହି କେଵଲଶୌର୍ଯେଣ ତାପତ୍ଯାଭିଜନେନ ଚ। ଜଯେଦବ୍ରାହ୍ମଣଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଭୂମିଂ ଭୂମିପତିଃ କ୍ଵଚିତ୍
କେବଳ ପ୍ରାକ୍ରମ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚ ବଂଶର ଜନ୍ମ ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିୟମ ଛାଡ଼ି, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଭୂମିକୁ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାଦେଵଂ ଵିଜାନୀହି କୁରୂଣାଂ ଵଂଶଵର୍ଧନ। ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରମୁଖଂ ରାଜ୍ଯଂ ଶକ୍ଯଂ ପାଲଯିତୁଂ ଚିରମ୍
ଏହିପରି ଜାଣ, ହେ କୁରୁବଂଶର ବଢ଼ାଇବା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିବା ରାଜ୍ୟକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରକ୍ଷା କରିହେବ।
ତାପତ୍ଯ ଇତି ଯଦ୍ଵାକ୍ଯମୁକ୍ତଵାନସି ମାମିହ। ତଦହଂ ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ତାପତ୍ଯାର୍ଥଂ ଵିନିଶ୍ଚିତମ୍
ତୁମେ ଏଠି ମୋ ବିଷୟରେ 'ତାପତ୍ୟ' ବୋଲି କହିଛ। ମୁଁ ଏହି 'ତାପତ୍ୟ' ଶବ୍ଦର ସଠିକ୍ ଅର୍ଥ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ତପତୀ ନାମ କା ଚୈଷା ତାପତ୍ଯା ଯତ୍କୃତେ ଵଯମ୍। କୌନ୍ତେଯା ହି ଵଯଂ ସାଧୋ ତତ୍ତ୍ଵମିଚ୍ଛାମି ଵେଦିତୁମ୍
ଏହି ତାପତୀ କିଏ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆମେ 'ତାପତ୍ୟ' ବୋଲାଯାଉଛୁ? ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଏହି ବିଷୟର ସତ୍ୟ ଅର୍ଥ ଜାଣିବାକୁ ଆମେ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଗନ୍ଧର୍ଵଃ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଂ ଧନଞ୍ଜଯମ୍। ଵିଶ୍ରୁତଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଶ୍ରାଵଯାମାସ ଵୈ କଥାମ୍
ଏଭଳି କହି, ସେ ଗନ୍ଧର୍ବ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ହନ୍ତ ତେ କଥଯିଷ୍ଯାମି କଥାମେତାଂ ମନୋରମାମ୍। ଯଥାଵଦଖିଲାଂ ପାର୍ଥ ସର୍ଵବୁଦ୍ଧିମତାଂ ଵର
ହେ ପାର୍ଥ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ମନୋହର କଥା ସଠିକ୍ ଭାବରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିବି, ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ହେ ସମସ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଉକ୍ତଵାନସ୍ମି ଯେନ ତ୍ଵାଂ ତାପତ୍ଯ ଇତି ଯଦ୍ଵଚଃ। ତତ୍ତେଽହଂ କଥଯିଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁଷ୍ଵୈକମନା ଭଵ
ମୁଁ ତୁମକୁ 'ତାପତୀର ସନ୍ତାନ' ବୋଲି କାହିଁକି କହିଥିଲି, ସେଥିର ଅର୍ଥ ଏବେ ତୁମକୁ କହିବି; ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶୁଣ।
ଯ ଏଷ ଦିଵି ଧିଷ୍ଣ୍ଯେନ ନାକଂ ଵ୍ଯାପ୍ନୋତି ତେଜସା। ଏତସ୍ଯ ତପତୀ ନାମ ବଭୂଵ ସଦୃଶୀ ସୁତା
ଯିଏ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଆକାଶ ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି, ସେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ଏକ ସମାନ ଝିଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ତାପତୀ।
ଵିଵସ୍ଵତୋ ଵୈ ଦେଵସ୍ଯ ସାଵିତ୍ର୍ଯଵରଜା ଵିଭୋ। ଵିଶ୍ରୁତା ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ତପତୀ ତପସା ଯୁତା
ସେ ଦେବତା ବିବସ୍ୱାନଙ୍କ ଝିଅ, ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ଛୋଟ ଭଉଣୀ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତାପତୀ, ତପସ୍ୱିନୀ ଥିଲେ।
ନ ଦେଵୀ ନାସୁରୀ ଚୈଵ ନ ଯକ୍ଷୀ ନ ଚ ରାକ୍ଷସୀ। ନାପ୍ସରା ନ ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵୀ ତଥା ରୂପେଣ କାଚନ
କୌଣସି ଦେବୀ, ଦାନବୀ, ଯକ୍ଷୀ, ରାକ୍ଷସୀ, ଅପ୍ସରା କିମ୍ବା ଗନ୍ଧର୍ବୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ୟ ସମାନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ସୁଵିଭକ୍ତାନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀ ସ୍ଵସିତାଯତଲୋଚନା। ସ୍ଵାଚାରା ଚୈଵ ସାଧ୍ଵୀ ଚ ସୁଵେଷା ଚୈଵ ଭାମିନୀ
ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ସୁନିର୍ମଳ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ଚକ୍ଷୁ ଦୀର୍ଘ ଓ କଳା, ଆଚରଣ ଉତ୍ତମ ଓ ସତୀ, ପୋଷାକ ସଦା ଶୋଭାମୟ।
ତ ତସ୍ଯାଃ ସଦୃଶଂ କଂଚିତ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଭାରତ। ଭର୍ତାରଂ ସଵିତା ମେନେ ରୂପଶୀଲଗୁଣଶ୍ରୁତୈଃ
ହେ ଭାରତ, ସବିତା ଭାବିଲେ, ତିନି ଲୋକରେ କେହି ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଚରିତ୍ର, ଗୁଣ ଓ ଶିକ୍ଷାରେ ସମାନ ଥିଲେ ନାହିଁ, ଯାହାକୁ ଝିଅକୁ ବିବାହ କରାଯାଉ।