ନ କୌଣପାଃ ଶୃଙ୍ଗିଣୋ ଵା ନ ଦେଵା ନ ଚ ମାନୁଷାଃ। କୁବେରସ୍ଯ ଯଥୋଷ୍ଣୀଷଂ କିଂ ମାଂ ସମୁପସର୍ପଥ
ନ କୌଣପ ମାନେ, ଶୃଙ୍ଗ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଦେବତାମାନେ କିମ୍ବା ମଣିଷମାନେ—କେହି ମଧ୍ୟ, ଏଠାକୁ କୁବେରଙ୍କର ଉଷ୍ଣୀଷ ନିକଟରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ପାଖକୁ ତୁମେ ଯେପରି ଆସିନାହାନ୍ତି। ତେବେ, ତୁମେ କାହିଁକି ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁଛ?
ସମୁଦ୍ରେ ହିମଵତ୍ପାର୍ଶ୍ଵେ ନଦ୍ଯାମସ୍ଯାଂ ଚ ଦୁର୍ମତେ। ରାତ୍ରାଵହନି ସନ୍ଧ୍ଯାଯାଂ କସ୍ଯ କ୍ଲୃପ୍ତଃ ପରିଗ୍ରହଃ
ହେ ମୂଢ଼, ସମୁଦ୍ର କିନାରାରେ, ହିମାଳୟ ପାଖରେ, କିମ୍ବା ଏହି ନଦୀରେ—ରାତି, ଦିନ, କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ—ଏଠାରେ କାହାର ଅଧିକାର ରହିଛି କି?
ଭୁକ୍ତୋ ଵାଽପ୍ଯଥ ଵାଽଭୁକ୍ତୋ ରାତ୍ରାଵହନି ଖେଚର। ନ କାଲନିଯମୋ ହ୍ଯସ୍ତି ଗଙ୍ଗାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସରିଦ୍ଵରାଂ
ଖାଇଥିଲେ କିମ୍ବା ନ ଖାଇଥିଲେ, ରାତି କିମ୍ବା ଦିନ, ଆକାଶରେ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ—ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପାଖକୁ ଆସିବା ପାଇଁ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟ ନାହିଁ।
ଵଯଂ ଚ ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନା ଅକାଲେ ତ୍ଵାମଧୃଷ୍ଣୁମ। ଅଶକ୍ତା ହି ରଣେ କ୍ରୂର ଯୁଷ୍ମାନର୍ଚନ୍ତି ମାନଵାଃ
ଆମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଅସମୟରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛୁ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେଉଁମାନେ ଦୁର୍ବଳ, ହେ କ୍ରୂର, ସେମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜନ୍ତି।
ପୁରା ହିମଵତଶ୍ଚୈଷା ହେମଶୃଙ୍ଗାଦ୍ଵିନିଃସୃତା। ଗଙ୍ଗା ଗତ୍ଵା ସମୁଦ୍ରାମ୍ଭଃ ସପ୍ତଧା ସମପଦ୍ଯତ
ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ଏହି ଗଙ୍ଗା ହିମାଳୟର ସୁନା ଶୃଙ୍ଗରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇ, ସମୁଦ୍ରର ଜଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ସାତଟି ଧାରାରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିଲା।
ଗଙ୍ଗାଂ ଚ ଯମୁନାଂ ଚୈଵ ପ୍ଲକ୍ଷଜାତାଂ ସରସ୍ଵତୀମ୍। ରଥସ୍ଥାଂ ସରଯୂଂ ଚୈଵ ଗୋମତୀଂ ଗଣ୍ଡକୀଂ ତଥା
ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ପ୍ଲକ୍ଷ ଗଛରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସରସ୍ୱତୀ, ରଥରେ ବହୁଥିବା ସରୟୂ, ଗୋମତୀ ଏବଂ ଗଣ୍ଡକୀ—
ଅପର୍ଯୁଷିତପାପାସ୍ତେ ନଦୀଃ ସପ୍ତ ପିବନ୍ତି ଯେ। ଇଯଂ ଭୂତ୍ଵା ଚୈକଵପ୍ରା ଶୁଚିରାକାଶଗା ପୁନଃ
ଏହି ସାତଟି ନଦୀର ଜଳ ପିଇଥିବା ଏମାନେ, ଯାହାଙ୍କର ପାପ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପହୃତ ହୋଇନାହିଁ, ସେମାନେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ନଦୀ ପୁଣି ଏକା ହୋଇ, ଆକାଶକୁ ଯାଇ, ପୁଣି ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
ଦେଵେଷୁ ଗଙ୍ଗା ଗନ୍ଧର୍ଵ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯଲକନନ୍ଦତାମ୍। ତଥା ପିତୄନ୍ଵୈତରଣୀ ଦୁସ୍ତରା ପାପକର୍ମଭିଃ। ଗଙ୍ଗା ଭଵତି ଵୈ ପ୍ରାପ୍ଯ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଗଙ୍ଗା ଅଳକାନନ୍ଦା ହୁଅନ୍ତି। ପିତୃମାନେ ପାଇଁ, ସେ ବେଇତରଣୀ ହୁଅନ୍ତି, ଦୁଷ୍କର୍ମୀମାନେ ପାଇଁ ଯାହା ଅତି ଦୁର୍ଗମ। ଏଭଳି ଗଙ୍ଗାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ କହିଥିଲେ।
ଅସମ୍ବାଧା ଦେଵନଦୀ ସ୍ଵର୍ଗସଂପାଦନୀ ଶୁଭା। କଥମିଚ୍ଛସି ତାଂ ରୋଦ୍ଧୁଂ ନୈଷ ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ
ଦେବୀ ନଦୀ ଅବିରୋଧ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଇଥିବା ଏବଂ ଶୁଭ। ତୁମେ କିପରି ତାକୁ ବାଧା ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଏହା ସନାତନ ଧର୍ମ ନୁହେଁ।
ଅନିଵାର୍ଯମସମ୍ବାଧଂ ତଵ ଵାଚା କଥଂ ଵଯମ୍। ନ ସ୍ପୃଶେମ ଯଥାକାମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଭାଗୀରଥୀଜଲମ୍
ତୁମର କଥା ଦ୍ୱାରା, ଆମେ କିପରି ଏହି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଅବିରୋଧ୍ୟ ଭାଗୀରଥୀ ଜଳକୁ ଇଚ୍ଛାମତେ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରିବୁ ନାହିଁ?
ଅଙ୍ଗାରପର୍ଣସ୍ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା କ୍ରୁଦ୍ଧ ଆନାମ୍ଯ କାର୍ମୁକମ୍। ମୁମୋଚ ବାଣାନ୍ନିଶିତାନହୀନାଶୀଵିଷାନିଵ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅଙ୍ଗାରପର୍ଣ୍ଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଧନୁଷକୁ ବାଙ୍କ କରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣମାନେ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟ ସାପ।
ଉଲ୍ମୁକଂ ଭ୍ରାମଯଂସ୍ତୂର୍ଣଂ ପାଣ୍ଡଵଶ୍ଚର୍ମ ଚୋତ୍ତରମ୍। ଵ୍ଯପୋହତ ଶରାଂସ୍ତସ୍ଯ ସର୍ଵାନେଵ ଧନଞ୍ଜଯଃ
ପାଣ୍ଡବ ଧନଞ୍ଜୟ ତୁରନ୍ତ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମଶାଳ ଘୁରାଇ, ତାଙ୍କର ଢାଳ ଉଠାଇ, ସେହି ସମସ୍ତ ବାଣକୁ ପଛେଇଦେଲେ।
ବିଭୀଷିକା ଵୈ ଗନ୍ଧର୍ଵ ନାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞେଷୁ ପ୍ରଯୁଜ୍ଯତେ। ଅସ୍ତ୍ରଜ୍ଞେଷୁ ପ୍ରଯୁକ୍ତେଯଂ ଫେନଵତ୍ପ୍ରଵିଲୀଯତେ
ହେ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ଭୟ ଦେଖାଯିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହା ଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ଫେନ ପରି ଗଲିଯାଏ।
ମାନୁଷାନତି ଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ଗନ୍ଧର୍ଵ ଲକ୍ଷଯେ। ତସ୍ମାଦସ୍ତ୍ରେଣ ଦିଵ୍ଯେନ ଯୋତ୍ସ୍ଯେଽହଂ ନ ତୁ ମାଯଯା
ମୁଁ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ମଣିଷ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେକୁ ଦେଖୁଛି, ହେ ଗନ୍ଧର୍ବ। ତେଣୁ, ମୁଁ ମାୟା ନୁହେଁ, ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।
ପୁରାଽସ୍ତ୍ରମିମାଗ୍ନେଯଂ ପ୍ରାଦାତ୍କିଲ ବୃହସ୍ପତିଃ। ଭରଦ୍ଵାଜାଯ ଗନ୍ଧର୍ଵ ଗୁରୁର୍ମାନ୍ଯଃ ଶତକ୍ରତୋଃ
ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ବୃହସ୍ପତି, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୁରୁ ଏବଂ ଗଣ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆଦରଣୀୟ, ସେ ଏହି ଅଗ୍ନେୟ ଅସ୍ତ୍ର ବରଦାନ କରିଥିଲେ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ।
ଭରଦ୍ଵଜାଦଗ୍ନିଵେଶ୍ଯ ଅଗ୍ନିଵେଶ୍ଯାଦ୍ଗୁରୁର୍ମମ। ସାଧ୍ଵିଦଂ ମହ୍ଯମଦଦଦ୍ଦ୍ରୋଣୋ ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍ତମଃ
ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କଠାରୁ ଏହା ଅଗ୍ନିବେଶ୍ୟଙ୍କୁ, ଅଗ୍ନିବେଶ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କୁ, ଏବଂ ପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ରୋଣ ଏହି ଜ୍ଞାନ ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଗନ୍ଧର୍ଵାଯ ମୁମୋଚ ହ। ପ୍ରଦୀପ୍ତମସ୍ତ୍ରମାଗ୍ନେଯଂ ଦଦାହାସ୍ଯ ରଥଂ ତୁ ତତ୍
ଏଭଳି କହି, କ୍ରୋଧିତ ପାଣ୍ଡବ ଗନ୍ଧର୍ବ ଉପରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନେୟ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ, ଏହା ତାଙ୍କର ରଥକୁ ପୁଡ଼ିଦେଲା।
ଵିରଥଂ ଵିପ୍ଲୁତଂ ତଂ ତୁ ସ ଗନ୍ଧର଼୍ଵଂ ମହାବଲଃ। ଅସ୍ତ୍ରତେଜଃପ୍ରମୂଢଂ ଚ ପ୍ରପତନ୍ତମଵାଙ୍ମୁଖମ୍
ରଥହୀନ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରର ତେଜରେ ଭ୍ରମିତ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗନ୍ଧର୍ବ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଶିରୋରୁହେଷୁ ଜଗ୍ରାହ ମାଲ୍ଯଵତ୍ସୁ ଧନଞ୍ଜଯଃ। ଭ୍ରାତୄନ୍ପ୍ରତି ଚକର୍ଷାଥ ସୋଽସ୍ତ୍ରପାତାଦଚେତସମ୍
ଧନଞ୍ଜୟ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ପିନ୍ଧିଥିବା ମାଳାଗୁଡ଼ିକୁ ଧରି ନେଲେ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରର ଘାତରେ ଅଚେତନ ହୋଇପଡ଼ିଥିବା ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଟାଣି ଆଣିଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ପ୍ରପେଦେ ଶରଣାର୍ଥିନୀ। ନାମ୍ନା କୁମ୍ଭୀନସୀ ନାମ ପତିତ୍ରାଣମଭୀପ୍ସତୀ
ସେଠାରେ କୁମ୍ଭୀନସୀ ନାମକ ଏକ ଜଣେ ଜଣେ ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଶରଣ ନେବାକୁ ଆସିଲେ।
ତ୍ରାଯସ୍ଵ ମାଂ ମହାଭାଗ ପତିଂ ଚେମଂ ଵିମୁଞ୍ଚ ମେ। ଗନ୍ଧର୍ଵୀ ଶରଣଂ ପ୍ରାପ୍ତା ନାମ୍ନା କୁମ୍ଭୀନସୀ ପ୍ରଭୋ
“ମହାଭାଗ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଏହି ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତୁ। ମୁଁ କୁମ୍ଭୀନସୀ ନାମକ ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛି, ପ୍ରଭୁ।”
ଯୁଦ୍ଧେ ଜିତଂ ଯଶୋହୀନଂ ସ୍ତ୍ରୀନାଥମପରାକ୍ରମମ୍। କୋ ନିହନ୍ଯାଦ୍ରିପୁଂ ତାତ ମୁଞ୍ଚେମଂ ରିପୁସୂଦନ
“ଯେଉଁ ଶତ୍ରୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରିଛି, ଯଶ ହରାଇଛି, ନାରୀମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ ଏବଂ ପ୍ରଭାବ ହୀନ, ଏମିତି ଜଣେକୁ କିଏ ମାରିବ? ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।”
ଜୀଵିତଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯସ୍ଵ ଗଚ୍ଛ ଗନ୍ଧର୍ଵ ମା ଶୁଚଃ। ପ୍ରଦିଶତ୍ଯଭଯଂ ତେଽଦ୍ଯ କୁରୁରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
“ତୁମେ ପୁନଃ ଜୀବନ ଲଭ କର ଏବଂ ଯାଅ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦୁଃଖ କରନି। ଆଜି କୁରୁରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତୁମକୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଉଛନ୍ତି।”
ଜିତୋଽହଂ ପୂର୍ଵକଂ ନାମ ମୁଞ୍ଚାମ୍ଯଙ୍ଗାରପର୍ଣତାମ୍। ଯଶୋହୀନଂ ନ ଚ ଶ୍ଲାଘ୍ଯଂ ସ୍ଵଂ ନାମ ଜନସଂସଦି
“ମୁଁ ପୂର୍ବକ ନାମକ ହୋଇ ହାରିଛି, ଏବଂ ଅଙ୍ଗାରପର୍ଣ୍ଣକୁ ଛାଡ଼ୁଛି। ଯେଉଁଠାରେ ଯଶ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ନିଜ ନାମ ଗର୍ବ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।”
ସାଧ୍ଵିମଂ ଲବ୍ଧଵାଁଲ୍ଲାଭଂ ଯୋଽହଂ ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଧାରିଣମ୍। ଗାନ୍ଧର୍ଵ୍ଯା ମାଯଯେଚ୍ଛାମି ସଂଯୋଜଯିତୁମର୍ଜୁନମ୍
“ମୁଁ ଏହି ଲାଭ ପାଇ ଧନ୍ୟ ହେଲି, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଗନ୍ଧର୍ବୀ ସହିତ ଏକତ୍ର କରିବାକୁ ଚାହେଁ।”
ଅସ୍ତ୍ରାଗ୍ନିନା ଵିଚିତ୍ରୋଽଯଂ ଦଗ୍ଧୋ ମେ ରଥ ଉତ୍ତମଃ। ସୋଽହଂ ଚିତ୍ରରଥୋ ଭୂତ୍ଵା ନାମ୍ନା ଦଗ୍ଧରଥୋଽଭଵଂ
“ଅସ୍ତ୍ରର ଅଗ୍ନିରେ ମୋର ଉତ୍ତମ ରଥ ପୁଡ଼ିଗଲା। ଏହିପରି ମୁଁ ଚିତ୍ରରଥ ହୋଇ, ଏବେ ଦଗ୍ଧରଥ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲି।”
ସଂଭୃତା ଚୈଵ ଵିଦ୍ଯେଯଂ ତପସେହ ମଯା ପୁରା। ନିଵେଦଯିଷ୍ଯେ ତାମଦ୍ଯ ପ୍ରାଣଦାଯ ମହାତ୍ମନେ
“ଏହି ଜ୍ଞାନ, ଯାହାକି ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲି, ଏବେ ମୁଁ ଏହାକୁ ମୋତେ ପୁନର୍ଜୀବନ ଦେଇଥିବା ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେବି।”
ସଂସ୍ତମ୍ଭଯିତ୍ଵା ତରସା ଜିତଂ ଶରଣମାଗତମ୍। ଯୋ ରିପୁଂ ଯୋଜଯେତ୍ପ୍ରାଣୈଃ କଲ୍ଯାଣଂ କିଂ ନ ସୋଽର୍ହତି
“ଯିଏ ଶତ୍ରୁକୁ ଶକ୍ତିରେ ଦମନ କରିଛି, ଏବଂ ହାରିଥିବା ପରେ ଶରଣ ନେଇଥିବାକୁ ନିଜ ପ୍ରାଣ ସହିତ ଏକତ୍ର କରେ, ସେ କିଏ ଶୁଭ ଫଳର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ?”
ଚାକ୍ଷୁଷୀ ନାମ ଵିଦ୍ଯେଯଂ ଯାଂ ସୋମାଯ ଦଦୌ ମନୁଃ। ଦଦୌ ସ ଵିଶ୍ଵାଵସଵେ ମମ ଵିଶ୍ଵାଵସୁର୍ଦଦୌ
“ଏହି ଚାକ୍ଷୁଷୀ ନାମକ ଜ୍ଞାନ, ଯାହା ମନୁ ସୋମଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ସୋମ ଭିଷ୍ବାବସୁଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ଭିଷ୍ବାବସୁ ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ।”
ସେଯଂ କାପୁରୁଷଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଗୁରୁଦତ୍ତା ପ୍ରଣଶ୍ଯତି। ଆଗମୋଽସ୍ଯା ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଵୀର୍ଯଂ ପ୍ରତିନିବୋଧ ମେ
“ଏହି ଗୁରୁଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଜ୍ଞାନ ଯଦି ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ମିଳେ, ତେବେ ଏହା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଏହାର ପାରମ୍ପର୍ୟ କହିଦେଲି, ଏବେ ଏହାର ଶକ୍ତି ଶୁଣ।”