ପ୍ରତିଲପ୍ସ୍ଯାମହେ ସର୍ଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃଷ୍ଣାଂ ସ୍ଵଯଂଵରେ। ଯଂ ଚ ସା କ୍ଷତ୍ରିଯଂ ରଙ୍ଗେ କୁମାରୀ ଵରଯିଷ୍ଯତି
“ଆମେ ସେଠାରେ କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବର ଦେଖିବା ସହ, ସେ କୁମାରୀ କେଉଁ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ବରିବେ ତାହା ଦେଖିବାକୁ ଯିବା।”
ତଦା ଵୈତାଲିକାଶ୍ଚୈଵ ନର୍ତକାଃ ସୂତମାଗଧାଃ। ନିବୋଧକାଶ୍ଚ ଦେଶେଭ୍ଯଃ ସମେଷ୍ଯନ୍ତି ମହାବଲାଃ
“ସେଠାରେ ବାଦକ, ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ, ସୂତ, ମାଗଧ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ଦୂତମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକଠା ହେବେ।”
ଏତତ୍କୌତୂହଲଂ ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୈ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ଚ। ସହାସ୍ମାଭିର୍ମହାତ୍ମାନୋ ମାତ୍ରା ସହ ନିଵତ୍ସ୍ଯଥ
ସେଠାରେ ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଏବଂ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ତୁମେମାନେ ମାଆଙ୍କ ସହିତ ଆମ ସହ ରହିବେ, ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ।
ଦର୍ଶନୀଯାଂଶ୍ଚ ଵଃ ସର୍ଵାନେକରୂପାନଵସ୍ଥିତାନ୍। ସମୀକ୍ଷ୍ଯ କୃଷ୍ମା ଵରଯେତ୍ସଂଗତ୍ଯାନ୍ଯତମଂ ପତିମ୍
ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦର୍ଶନୀୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଏକଠି ଦଢ଼ିଆ ଦେଖି, କୃଷ୍ମା ତୁମ ମଧ୍ୟରୁ ଯେକୌଣସି ଜଣକୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ବାଛିବେ।
ଅଯମେକଶ୍ଚ ଵୋ ଭ୍ରାତା ଦର୍ଶନୀଯୋ ମହାଭୁଜଃ। ନିଯୁଧ୍ଯମାନୋ ଵିଜଯେତ୍ସଂଗତ୍ଯ ଦ୍ରଵିଣଂ ମହତ୍
ଏଠି ତୁମେମାନଙ୍କର ଏକ ଭାଇ ଅଛନ୍ତି, ସେ ଦର୍ଶନୀୟ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଜିତିବେ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ବଡ଼ ଧନ ଅର୍ଜନ କରିବେ।
ପରମଂ ଭୋ ଗମିଷ୍ଯାମୋ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତତ୍ର ସ୍ଵଯଂଵରମ୍। ଦ୍ରୌପଦୀଂ ଯଜ୍ଞସେନସ୍ଯ କନ୍ଯାଂ ତସ୍ଯାସ୍ତଥୋତ୍ସଵମ୍
ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଆମେ ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଯଜ୍ଞସେନଙ୍କର କନ୍ୟା ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କର ସ୍ୱୟଂବର ଉତ୍ସବ ହେଉଛି।
ତେ ପ୍ରତସ୍ଥୁଃ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ମାତରଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭାଃ। ସମୈରୁଦଙ୍ମୁକୈର୍ମାର୍ଗୈର୍ଯଥୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ଚ ଭାରତ
ସେମାନେ ମାଆଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପଥରେ ଯାତ୍ରା କଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଅହୋରାତ୍ରେଣାଭ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ପାଞ୍ଚାଲନଗରଂ ପ୍ରତି। ଅଭ୍ଯାଜଗ୍ମୁର୍ଲୋକନଦୀଂ ଗଙ୍ଗାଂ ଭାଗୀରଥୀଂ ପ୍ରତି
ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ପାଞ୍ଚାଳ ନଗର ପହଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ ଭାଗୀରଥୀ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।
ଚନ୍ଦ୍ରାସ୍ତମଯଵେଲାଯାମର୍ଧରାତ୍ରସମାଗମେ। ଵାରି ଚୈଵାନୁମଜ୍ଜନ୍ତସ୍ତୀର୍ଥଂ ସୋମାଶ୍ରଯାଯଣମ୍
ଚନ୍ଦ୍ର ଅସ୍ତ ହେବା ସମୟରେ, ଅର୍ଧରାତ୍ରି ହେବାବେଳେ, ସେମାନେ ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସୋମଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ତୀର୍ଥକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି।
ଆସେଦୁଃ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରା ଗଙ୍ଗାଯାଂ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନାଃ।। ଉଲ୍ମୁକଂ ତୁ ସମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ତେଷାମଗ୍ରେ ଧନଞ୍ଜଯଃ
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ସିଂହ ସମାନ, ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଧନଞ୍ଜୟ ଏକ ମଶାଳ ଉଠାଇ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ଚାଲିଲେ।
ପ୍ରକାଶାର୍ଥଂ ଯଯୌ ତତ୍ର ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ଚ ମହାରଥଃ।। ତତ୍ର ଗଙ୍ଗାଜଲେ ରମ୍ଯେ ଵିଵିକ୍ତେ କ୍ରୀଡଯନ୍ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ଆଲୋକ ଓ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେ ମହାରଥୀ ସେଠାକୁ ଗଲେ। ଗଙ୍ଗାର ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ନିର୍ଜନ ଜଳରେ କିଛି ଜଣେ ଜଣେ ଝିଅମାନେ ଖେଳୁଥିଲେ।
ଶବ୍ଦଂ ତେଷାଂ ସ ଶୁଶ୍ରାଵ ନଦୀଂ ସମୁପସର୍ପତାମ୍। ତେନ ଶବ୍ଦେନ ଚାଵିଷ୍ଟଶ୍ଚୁକ୍ରୋଧ ବଲଵଦ୍ବଲୀ
ସେ ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ନଦୀ ପାଖକୁ ଯାଉଥିଲେ। ସେଇ ଶବ୍ଦରେ ବିଘ୍ନିତ ହୋଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ବହୁତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵାଂସ୍ତତ୍ର ସହ ମାତ୍ରା ପରନ୍ତପାନ୍। ଵିଷ୍ଫାରଯନ୍ଧନୁର୍ଘୋରମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସେଠାରେ ମାଆ ସହିତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦେଖି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ସେ, ଭୟଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ଟାଣି, ଏହି କଥା କହିଲେ:
ସନ୍ଧ୍ଯା ସଂରଜ୍ଯତେ ଘୋରା ପୂର୍ଵରାତ୍ରାଗମେଷୁ ଯା। ଅଶୀତିଭିର୍ଲଵୈର୍ହୀନଂ ତନ୍ମୁହୂର୍ତଂ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ
ଯେ ସଂଧ୍ୟା ବେଳେ ରାତି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ସେ ଭୟଙ୍କର ସମୟ। ଏହି ସମୟ ଅଠାସି ଲବା ଅଭାବରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵିହିତଂ କାମଚାରାଣାଂ ଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵରକ୍ଷସାମ୍। ଶେଷମନ୍ଯନ୍ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ କର୍ମଚାରେଷୁ ଵୈ ସ୍ମୃତମ୍
ଏହି ସମୟ ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳାଚଳ କରିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଅନ୍ୟ ସମୟ ମାନବମାନେ କାମ କରିବା ପାଇଁ ଥାଏ।
ଲୋଭାତ୍ପ୍ରଚାରଂ ଚରତସ୍ତାସୁ ଵେଲାସୁ ଵୈ ନରାନ୍। ଉପକ୍ରାନ୍ତା ନିଗୃହ୍ଣୀମୋ ରାକ୍ଷସୈଃ ସହ ବାଲିଶାନ୍
ଲୋଭରେ ଏହି ସମୟରେ ଯେମାନେ ଚଳାଚଳ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଓ ମୂର୍ଖମାନେ ଧରି ରଖନ୍ତି।
ଅତୋ ରାତ୍ରୌ ପ୍ରାପ୍ନୁଵତୋ ଜଲଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଦୋ ଜନାଃ। ଗର୍ହଯନ୍ତି ନରାନ୍ସର୍ଵାନ୍ବଲସ୍ଥାନ୍ନୃପତୀନପି
ଏହି କାରଣରୁ, ରାତିରେ ଜଳ ନେଉଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦୁଷ୍ଟ କହନ୍ତି।
ଆରାଚ୍ଚ ତିଷ୍ଠତାସ୍ମାକଂ ସମୀପଂ ନୋପସର୍ପତ। କସ୍ମାନ୍ମାଂ ନାଭିଜାନୀତ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଭାଗୀରଥୀଜଲମ୍
ଆମଠାରୁ ଦୂରେ ରୁହ, ଆସିକି ନିକଟକୁ ଯିଅନାହିଁ। ମୁଁ ଭାଗୀରଥୀ ଜଳକୁ ଆସିଛି, ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରୁନାହାଁ?
ଅଙ୍ଗାରପର୍ଣଂ ଗନ୍ଧର୍ଵଂ ଵିତ୍ତ ମାଂ ସ୍ଵବଲାଶ୍ରଯମ୍। ଅହଂ ହି ମାନୀ ଚେର୍ଷ୍ଯୁଶ୍ଚ କୁବେରସ୍ଯ ପ୍ରିଯଃ ସଖା
ମୋତେ ଅଙ୍ଗାରପର୍ଣ୍ଣ ଗନ୍ଧର୍ବ ବୋଲି ଜାଣ, ମୁଁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଭରସା କରେ। ମୁଁ ଅହଂକାରୀ, ଇର୍ଷ୍ୟାଳୁ ଏବଂ କୁବେରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମିତ୍ର।
ଅଙ୍ଗାରପର୍ଣମିତ୍ଯେଵଂ ଖ୍ଯାତଂ ଚେଦଂ ଵନଂ ମମ। ଅନୁଗଙ୍ଗଂ ଚରନ୍କାମାଂଶ୍ଚିତ୍ରଂ ଯତ୍ର ରମାମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ଅଙ୍ଗାରପର୍ଣ୍ଣ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ମୋର। ଗଙ୍ଗା ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁରିବା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଖୁସି ହେବା ମୋର ପ୍ରିୟ କାମ।
ନ କୌଣପାଃ ଶୃଙ୍ଗିଣୋ ଵା ନ ଦେଵା ନ ଚ ମାନୁଷାଃ। କୁବେରସ୍ଯ ଯଥୋଷ୍ଣୀଷଂ କିଂ ମାଂ ସମୁପସର୍ପଥ
ନ କୌଣପ ମାନେ, ଶୃଙ୍ଗ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଦେବତାମାନେ କିମ୍ବା ମଣିଷମାନେ—କେହି ମଧ୍ୟ, ଏଠାକୁ କୁବେରଙ୍କର ଉଷ୍ଣୀଷ ନିକଟରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ପାଖକୁ ତୁମେ ଯେପରି ଆସିନାହାନ୍ତି। ତେବେ, ତୁମେ କାହିଁକି ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁଛ?
ସମୁଦ୍ରେ ହିମଵତ୍ପାର୍ଶ୍ଵେ ନଦ୍ଯାମସ୍ଯାଂ ଚ ଦୁର୍ମତେ। ରାତ୍ରାଵହନି ସନ୍ଧ୍ଯାଯାଂ କସ୍ଯ କ୍ଲୃପ୍ତଃ ପରିଗ୍ରହଃ
ହେ ମୂଢ଼, ସମୁଦ୍ର କିନାରାରେ, ହିମାଳୟ ପାଖରେ, କିମ୍ବା ଏହି ନଦୀରେ—ରାତି, ଦିନ, କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ—ଏଠାରେ କାହାର ଅଧିକାର ରହିଛି କି?
ଭୁକ୍ତୋ ଵାଽପ୍ଯଥ ଵାଽଭୁକ୍ତୋ ରାତ୍ରାଵହନି ଖେଚର। ନ କାଲନିଯମୋ ହ୍ଯସ୍ତି ଗଙ୍ଗାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସରିଦ୍ଵରାଂ
ଖାଇଥିଲେ କିମ୍ବା ନ ଖାଇଥିଲେ, ରାତି କିମ୍ବା ଦିନ, ଆକାଶରେ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ—ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପାଖକୁ ଆସିବା ପାଇଁ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟ ନାହିଁ।
ଵଯଂ ଚ ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନା ଅକାଲେ ତ୍ଵାମଧୃଷ୍ଣୁମ। ଅଶକ୍ତା ହି ରଣେ କ୍ରୂର ଯୁଷ୍ମାନର୍ଚନ୍ତି ମାନଵାଃ
ଆମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଅସମୟରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛୁ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେଉଁମାନେ ଦୁର୍ବଳ, ହେ କ୍ରୂର, ସେମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜନ୍ତି।
ପୁରା ହିମଵତଶ୍ଚୈଷା ହେମଶୃଙ୍ଗାଦ୍ଵିନିଃସୃତା। ଗଙ୍ଗା ଗତ୍ଵା ସମୁଦ୍ରାମ୍ଭଃ ସପ୍ତଧା ସମପଦ୍ଯତ
ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ଏହି ଗଙ୍ଗା ହିମାଳୟର ସୁନା ଶୃଙ୍ଗରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇ, ସମୁଦ୍ରର ଜଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ସାତଟି ଧାରାରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିଲା।
ଗଙ୍ଗାଂ ଚ ଯମୁନାଂ ଚୈଵ ପ୍ଲକ୍ଷଜାତାଂ ସରସ୍ଵତୀମ୍। ରଥସ୍ଥାଂ ସରଯୂଂ ଚୈଵ ଗୋମତୀଂ ଗଣ୍ଡକୀଂ ତଥା
ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ପ୍ଲକ୍ଷ ଗଛରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସରସ୍ୱତୀ, ରଥରେ ବହୁଥିବା ସରୟୂ, ଗୋମତୀ ଏବଂ ଗଣ୍ଡକୀ—
ଅପର୍ଯୁଷିତପାପାସ୍ତେ ନଦୀଃ ସପ୍ତ ପିବନ୍ତି ଯେ। ଇଯଂ ଭୂତ୍ଵା ଚୈକଵପ୍ରା ଶୁଚିରାକାଶଗା ପୁନଃ
ଏହି ସାତଟି ନଦୀର ଜଳ ପିଇଥିବା ଏମାନେ, ଯାହାଙ୍କର ପାପ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପହୃତ ହୋଇନାହିଁ, ସେମାନେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ନଦୀ ପୁଣି ଏକା ହୋଇ, ଆକାଶକୁ ଯାଇ, ପୁଣି ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
ଦେଵେଷୁ ଗଙ୍ଗା ଗନ୍ଧର୍ଵ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯଲକନନ୍ଦତାମ୍। ତଥା ପିତୄନ୍ଵୈତରଣୀ ଦୁସ୍ତରା ପାପକର୍ମଭିଃ। ଗଙ୍ଗା ଭଵତି ଵୈ ପ୍ରାପ୍ଯ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଗଙ୍ଗା ଅଳକାନନ୍ଦା ହୁଅନ୍ତି। ପିତୃମାନେ ପାଇଁ, ସେ ବେଇତରଣୀ ହୁଅନ୍ତି, ଦୁଷ୍କର୍ମୀମାନେ ପାଇଁ ଯାହା ଅତି ଦୁର୍ଗମ। ଏଭଳି ଗଙ୍ଗାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ କହିଥିଲେ।
ଅସମ୍ବାଧା ଦେଵନଦୀ ସ୍ଵର୍ଗସଂପାଦନୀ ଶୁଭା। କଥମିଚ୍ଛସି ତାଂ ରୋଦ୍ଧୁଂ ନୈଷ ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ
ଦେବୀ ନଦୀ ଅବିରୋଧ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଇଥିବା ଏବଂ ଶୁଭ। ତୁମେ କିପରି ତାକୁ ବାଧା ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଏହା ସନାତନ ଧର୍ମ ନୁହେଁ।
ଅନିଵାର୍ଯମସମ୍ବାଧଂ ତଵ ଵାଚା କଥଂ ଵଯମ୍। ନ ସ୍ପୃଶେମ ଯଥାକାମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଭାଗୀରଥୀଜଲମ୍
ତୁମର କଥା ଦ୍ୱାରା, ଆମେ କିପରି ଏହି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଅବିରୋଧ୍ୟ ଭାଗୀରଥୀ ଜଳକୁ ଇଚ୍ଛାମତେ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରିବୁ ନାହିଁ?