ଚିରରାତ୍ରୋଷିତାଃ ସ୍ମେହ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ନିଵେଶନେ। ରମମାଣାଃ ପୁରେ ରମ୍ଯେ ଲବ୍ଧଭୈକ୍ଷା ମହାତ୍ମନଃ
ମୁଁମାନେ ବହୁଦିନ ଧରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ରହୁଛୁ । ଏହି ସୁନ୍ଦର ପୁରରେ ଆନନ୍ଦରେ ରହି, ଭିକ୍ଷା ମିଳୁଛି, ହେ ମହାନ ଆତ୍ମା ।
ଯାନୀହ ରମଣୀଯାନି ଵନାନ୍ଯୁପଵନାନି ଚ। ସର୍ଵାଣି ତାନି ଦୃଷ୍ଟାନି ପୁନଃପୁନରରିନ୍ଦମ
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ସୁନ୍ଦର ବନ ଓ ଉପବନ ଅଛି, ସେଗୁଡିକୁ ଆମେ ପୁନିପୁନି ଦେଖିଚୁ, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ।
ପୁନର୍ଦୃଷ୍ଟାନି ତାନୀହ ପ୍ରୀଣଯନ୍ତି ନ ନସ୍ତଥା। ଭୈକ୍ଷଂ ଚ ନ ତଥା ଵୀର ଲଭ୍ଯତେ କୁରୁନନ୍ଦନ
ପୁନିପୁନି ଦେଖିବାରୁ ସେଗୁଡିକ ଆମକୁ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ପରି ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ । ଏଉଁପରି, ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ଭିକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବପରି ସହଜରେ ମିଳୁନାହିଁ ।
ତେ ଵଯଂ ସାଧୁ ପଞ୍ଚାଲାନ୍ଗଚ୍ଛାମ ଯଦି ମନ୍ଯସେ। ଅପୂର୍ଵଦର୍ଶନଂ ଵୀର ରମଣୀଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତେଣୁ, ଯଦି ତୁମେ ଭଲ ଭାବୁଛ, ଆମେ ପାଞ୍ଚାଳ ଦେଶକୁ ଯିବା । ଏଠାରେ ନୂତନ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ ଏବଂ ଆନନ୍ଦ ମିଳିବ ।
ସୁଭିକ୍ଷାଶ୍ଚୈଵ ପଞ୍ଚାଲାଃ ଶ୍ରୂଯନ୍ତେ ଶତ୍ରୁକର୍ଶନ। ଯଜ୍ଞସେନଶ୍ଚ ରାଜାଽସୌ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯ ଇତି ସୁଶ୍ରୁମ
ପାଞ୍ଚାଳ ଦେଶରେ ଭିକ୍ଷା ଅଧିକ ମିଳେ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ । ଯଜ୍ଞସେନ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ।
ଏକତ୍ର ଚିରଵାସଶ୍ଚ କ୍ଷମୋ ନ ଚ ମତୋ ମମ। ତେ ତତ୍ର ସାଧୁ ଗଚ୍ଛାମୋ ଯଦି ତ୍ଵଂ ପୁତ୍ର ମନ୍ଯସେ
ଏକଠି ବହୁଦିନ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଭଲ ଲାଗୁନାହିଁ । ତେଣୁ, ଯଦି ତୁମେ ମନେ କର, ଆମେ ସେଠାକୁ ଯିବା ।
ଭଵତ୍ଯା ଯନ୍ମତଂ କାର୍ଯଂ ତଦସ୍ମାକଂ ପରଂ ହିତମ୍। ଅନୁଜାଂସ୍ତୁ ନ ଜାନାମି ଗଚ୍ଛେଯୁର୍ନେତି ଵା ପୁନଃ
ତୁମେ ଯେ କାମ କରିବାକୁ ଭଲ ବୋଲି ଭାବୁଛ, ସେହି କାମ ଆମ ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ ଉପକାରୀ। ଛୋଟ ଭାଇମାନେ ଯିବେ କି ନାହିଁ, ଏହା ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ କହିପାରିବି ନାହିଁ।
ତତଃ କୁନ୍ତୀ ଭୀମସେନମର୍ଜୁନଂ ଯମଜୌ ତଥା। ଉଵାଚ ଗମନଂ ତେ ଚ ତଥେତ୍ଯେଵାବ୍ରୁଵଂସ୍ତଦା
ତାପରେ କୁନ୍ତୀ ଭୀମସେନ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଯମଜ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ କହିଲେ। ସେମାନେ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି ସମ୍ମତି ଦେଲେ।
ତତ ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯ ତଂ ଵିପ୍ରଂ କୁନ୍ତୀ ରାଜସୁତୈଃ ସହ। ପ୍ରତସ୍ଥେ ନଗରୀଂ ରମ୍ଯାଂ ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ତାପରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, କୁନ୍ତୀ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ସହିତ ମହାତ୍ମା ଦ୍ରୁପଦଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ସହରକୁ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଵସତ୍ସୁ ତେଷୁ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନଂ ପାଣ୍ଡଵେଷୁ ମହାତ୍ମସୁ। ଆଜଗାମାଥ ତାନ୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵ୍ଯାସଃ ସତ୍ଯଵତୀସୁତଃ
ସେଇ ସମୟରେ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ବସୁଥିବାବେଳେ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ।
ତମାଗତମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଗମ୍ଯ ପରନ୍ତପାଃ। ପ୍ରଣିପତ୍ଯାଭିଵାଦ୍ଯୈନଂ ତସ୍ଥୁଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯସ୍ତଦା
ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯେଉଁଠି ଥିଲେ, ସେଠାରୁ ବାହାରି ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଶିର ନମାଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ କୁର୍ତ୍ତି ଦେଲେ ଓ ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ କଲେ।
ସମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ତାନ୍ସର୍ଵାନାସୀନାନ୍ମୁନିରବ୍ରଵୀତ୍। ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନଂ ପୂଜିତଃ ପାର୍ଥୈଃ ପ୍ରୀତିପୂର୍ଵମିଦଂ ଵଚଃ
ସେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବସିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇ, ମୁନି ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆଦର ପାଇ, ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅପି ଧର୍ମେଣ ଵର୍ତଧ୍ଵଂ ଶାସ୍ତ୍ରେଣ ଚ ପରନ୍ତପାଃ। ଅପି ଵିପ୍ରେଷୁ ପୂଜା ଵଃ ପୂଜାର୍ହେଷୁ ନ ହୀଯତେ
ହେ ଶତ୍ରୁମାନେ, ତମେ ଧର୍ମ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଚାଲୁଛ କି? ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ପୂଜ୍ୟ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ତୁମର ପୂଜା କମି ଯାଉନାହିଁ କି?
ଅଥ ଧର୍ମାର୍ଥଵଦ୍ଵାକ୍ଯମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଭଗଵାନୃଷିଃ। ଵିଚିତ୍ରାଶ୍ଚ କଥାସ୍ତାସ୍ତାଃ ପୁନରେଵେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ସେ ଭଗବାନ ଋଷି ଧର୍ମ ଓ ଉପକାରୀ କଥା କହି, ବିଭିନ୍ନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା ଶୁଣାଇ, ପୁଣି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଆସୀତ୍ତପୋଵନେ କାଚିଦୃଷେଃ କନ୍ଯା ମହାତ୍ମନଃ। ଵିଲଗ୍ନମଧ୍ଯା ସୁଶ୍ରୋଣୀ ସୁଭ୍ରୂଃ ସର୍ଵଗୁଣାନ୍ଵିତା
ଏକ ସମୟରେ ଏକ ତପୋବନରେ ଏକ ମହାତ୍ମା ଋଷିଙ୍କ ଝିଅ ଥିଲେ। ସେ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସୁନ୍ଦର, ଆକର୍ଷକ ନିତମ୍ଭ, ଚମତ୍କାର ଭୃକୁଟି ଓ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।
କର୍ମଭିଃ ସ୍ଵକୃତୈଃ ସା ତୁ ଦୁର୍ଭଗା ସମପଦ୍ଯତ। ନାଧ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍ପତିଂ ସା ତୁ କନ୍ଯା ରୂପଵତୀ ସତୀ
କିନ୍ତୁ ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ସେ ଅସୁଭାଗ୍ୟବତୀ ହେଲେ। ସେ ରୂପବତୀ ଓ ସଦ୍ଗୁଣବତୀ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବିବାହ ପାଇଲେ ନାହିଁ।
ତପସ୍ତପ୍ତୁମଥାରେଭେ ପତ୍ଯର୍ଥମସୁଖା ତତଃ। ତୋଷଯାମାସ ତପସା ସା କିଲୋଗ୍ରେଣ ଶଙ୍କରମ୍
ପତି ପାଇବା ଆଶାରେ, ସେ ଦୁଃଖରେ ଗଭୀର ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ତସ୍ଯାଃ ସ ଭଗଵାଂସ୍ତୁଷ୍ଟସ୍ତାମୁଵାଚ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍। ଵରଂ ଵରଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵରଦୋଽସ୍ମୀତି ଶଙ୍କରଃ
ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଭଗବାନ ଶଙ୍କର ଏହି ଯଶସ୍ୱିନୀ କୁମାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଭଲ ହେଉ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ ଦେବି। ମୁଁ ଦାତା।'
ଅଥେଶ୍ଵରମୁଵାଚେଦମାତ୍ମନଃ ସା ଵଚୋ ହିତମ୍। ପତିଂ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତମିଚ୍ଛାମୀତି ପୁନଃପୁନଃ
ତାପରେ ସେ ନିଜ ଉପକାର ପାଇଁ ଭଲ କଥା ଭଗବାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଏକ ପତି ଚାହୁଁଛି' ବୋଲି ପୁଣିପୁଣି କହିଲେ।
ତାମଥ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦମୀଶାନୋ ଵଦତାଂ ଵରଃ। ପଞ୍ଚ ତେ ପତଯୋ ଭଦ୍ରେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତୀତି ଭାରତାଃ
ତାପରେ ଭଗବାନ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ଭଦ୍ରେ, ତୁମର ପାଖରେ ପାଞ୍ଚଜଣ ପତି ହେବେ, ଏହି ନିଶ୍ଚିତ।'
ଏଵମୁକ୍ତା ତତଃ କନ୍ଯା ଦେଵଂ ଵରଦମବ୍ରଵୀତ୍। ଏକମିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଦେଵ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ପତିଂ ପ୍ରଭୋ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ସେ କୁମାରୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ କେବଳ ଏକ ପତି ଚାହୁଁଛି।'
ପୁନରେଵାବ୍ରଵୀଦ୍ଦେଵ ଇଦଂ ଵଚନମୁତ୍ତମମ୍। ପଞ୍ଚକୃତ୍ଵସ୍ତ୍ଵଯା ହ୍ଯୁକ୍ତଃ ପତିଂ ଦେହୀତ୍ଯହଂ ପୁନଃ
ଭଗବାନ ପୁଣି ଉତ୍ତମ କଥା କହିଲେ, 'ତୁମେ ପାଞ୍ଚଥର ପତି ଦିଅନ୍ତୁ ବୋଲି ମୋତେ ଅନୁରୋଧ କରିଛ। ତେଣୁ ମୁଁ ପୁଣି କହୁଛି—'
ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ କୁଲେ ଜଜ୍ଞେ ସା କନ୍ଯା ଦେଵରୂପିଣୀ
ସେଇ ଦେବସ୍ୱରୂପା କୁମାରୀ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ନିର୍ଦିଷ୍ଟା ଭଵତାଂ ପତ୍ନୀ କୃଷ୍ଣା ପାର୍ଷତ୍ଯନିନ୍ଦିତା। ପାଞ୍ଚାଲନଗରେ ତସ୍ମାନ୍ନିଵସଧ୍ଵଂ ମହାବଲାଃ। ସୁଖିନସ୍ତାମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯଥ ନ ସଂଶଯଃ
ପୃଷତଙ୍କ ନିର୍ମଳ କନ୍ୟା କୃଷ୍ଣା ତୁମମାନେର ପତ୍ନୀ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ଏହିଠାରୁ, ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ, ପାଞ୍ଚାଳ ସହରରେ ବସିବା। ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ପାଇ ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସୁଖୀ ହେବ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାଭାଗଃ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ସ ପିତାମହଃ। ପାର୍ଥାନାମନ୍ତ୍ର୍ଯ କୁନ୍ତୀଂ ଚ ପ୍ରାତିଷ୍ଠତ ମହାତପାଃ
ଏଭଳି କହି, ମହାତପସ୍ବୀ ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଚାଲିଗଲେ।
ଗତେ ଭଗଵତି ଵ୍ଯାସେ ପାଣ୍ଡଵା ହୃଷ୍ଟମାନସାଃ। `ତେ ପ୍ରଯାତା ନରଵ୍ଯାଘ୍ରା ମାତ୍ରା ସହ ପରନ୍ତପାଃ
ପୂଜ୍ୟ ବ୍ୟାସଦେବ ଯିବା ପରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କର ମାଆ ସହ ଖୁସି ମନେ ଯାତ୍ରା କଲେ, ସେମାନେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା ମହାବୀର।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଗଚ୍ଛତୋ ପଶ୍ଯନ୍ପାଞ୍ଚାଲାନ୍ସଗଣାନ୍ପଥି। ଅଥ ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଊଚୁଃ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ
ପଥରେ ଯିବା ସମୟରେ, ସେଇ ପାଣ୍ଡବମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ପଞ୍ଚାଳମାନେ ସହ ବିଭିନ୍ନ ଦଳକୁ ଦେଖିଲେ। ତେବେ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
କ୍ଵ ଭଵନ୍ତୋ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି କୁତୋ ଵାଽଽଗଚ୍ଛଥେତି ହ
“ଆପଣମାନେ କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଏବଂ କେଉଁଠାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି?”
ଭଵନ୍ତୋ ନୋଽଭିଜାନନ୍ତୁ ସହିତାନ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ। ଗଚ୍ଛତୋ ନସ୍ତୁ ପାଞ୍ଚାଲାନ୍ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ପୁରଂ ପ୍ରତି
“ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଯାଉଛୁ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଭାବେ। ଆମେ ପଞ୍ଚାଳ ଦେଶର ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ସହରକୁ ଯାଉଛୁ।”
ଇଚ୍ଛାମୋ ଭଵତୋ ଜ୍ଞାତୁଂ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ନଃ
“ଆମେ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, କାରଣ ଆମେ ବହୁତ ଉତ୍ସୁକ।”