ଅମୋକ୍ଷଣୀଯଂ ଦୈଵଂ ହି ଭାଵି ମତ୍ଵା ମହାମତିଃ। ତଥା ତତ୍କୃତଵାନ୍ଦ୍ରୋଣ ଆତ୍ମକୀର୍ତ୍ଯନୁରକ୍ଷଣାତ୍
ବିଧିକୁ କେହି ବଦଳାଇପାରିନାହିଁ ବୋଲି ଜାଣି, ନିଜ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଜ୍ଞାନୀ ଦ୍ରୋଣ ଏହିପରି କଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜତୁଗୃହେ ଵୃତ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ। ପାଞ୍ଚାଲରାଜଂ ଦ୍ରୁପଦମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍
ଲାକଡ଼ା ଘରରେ ଘଟିଥିବା ଘଟଣା ଶୁଣି, ନିଷ୍ଠାବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପଞ୍ଚାଳରାଜା ଡ୍ରୁପଦଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଃ ସହାମାତ୍ଯା ମନ୍ତ୍ରଯିତ୍ଵା ପରସ୍ପରମ୍। ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଵିନାଶାଯ ମତିଂ ଚକ୍ରୁଃ ସୁଦୁଷ୍କରାମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ମିଶି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଯୋଜନା କଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନେନ ପ୍ରହିତଃ ପୁରୋଚନ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ। ଵାରଣାଵତମାସାଦ୍ଯ କୃତ୍ଵା ଜତୁଗୃହଂ ମହତ୍
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଆଦେଶରେ ପୁରୋଚନ ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି ବାରଣାବତକୁ ଯାଇ, ବଡ଼ ଲାକଡ଼ା ଘର ତିଆରି କଲା ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ।
ତସ୍ମିନ୍ଗୃହେ ସୁଵିସ୍ରବ୍ଧାନ୍ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପୃଥଯା ସହ। ଅର୍ଧରାତ୍ରେ ମହାରାଜ ଦଗ୍ଧଵାନତିଦୁର୍ମତିଃ
ସେ ଘରରେ, ଅନ୍ଧାରା ରାତିରେ, ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ଲୋକଟି ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଅନୁମାନ ନଥିବାବେଳେ ଆଗି ଲଗାଇଦେଲା, ହେ ମହାରାଜ।
ତେନାଗ୍ନିନା ସ୍ଵଯଂ ଚାପି ଦଗ୍ଧଃ କ୍ଷୁଦ୍ରୋ ନୃଶଂସଵତ୍। ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସୁସଂହୃଷ୍ଟୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ସବାନ୍ଧଵଃ
ସେ ଅଗ୍ନିରେ ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ପୁରୋଚନ ମଧ୍ୟ ପୁଡ଼ି ମରିଗଲା। ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।
ଅଲ୍ପଶୋକଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାତ୍ମା ଶଶାସ ଵିଦୁରଂ ତଦା। ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ କୁରୁ ପିଣ୍ଡୋଦକକ୍ରିଯାମ୍
ଅଳ୍ପ ଦୁଃଖ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟ ସହିତ ସେ ବେଳେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କହିଲେ, 'ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଦୁର, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳ ଦିଅ।'
ଅହୋ ଵିଧିଵଶାଦେଵ ଗତାସ୍ତେ ଯମସାଦନମ୍। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାରଦତ୍ତତ୍ର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ସବାନ୍ଧଵଃ
'ହାୟ, ବିଧିର ଚକ୍ରରେ ପଡ଼ି ସେମାନେ ଯମଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ,' ବୋଲି କହି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭୀଷ୍ମେଣ ଵିଦୁରଃ କୃତଵାନୌର୍ଧ୍ଵଦେହିକମ୍। ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଵିନାଶାଯ କୃତଂ କର୍ମ ଦୁରାତ୍ମନା
ଭୀଷ୍ମଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି ବିଦୁର ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଅନ୍ତିମ କ୍ରିୟା କଲେ, କାରଣ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ଲୋକଟି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ନଶ୍ଟ ପାଇଁ ଏହି କାମ କରିଥିଲା।
ଏତତ୍କାର୍ଯସ୍ଯ କର୍ତା ତୁ ନ ଦୃଷ୍ଟୋ ନ ଶ୍ରୁତଃ ପୁରା। ଏତଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ମହାଭାଗ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କିଏ କଲା, ପୂର୍ବେ କେହି ଦେଖିନଥିଲେ, କିମ୍ବା ଶୁଣିନଥିଲେ। ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆମେ ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣିଛୁ, ହେ ଧନ୍ୟବାନ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ତେଷାଂ ଯଜ୍ଞସେନୋ ମହାମତିଃ। ଯଥା ତଜ୍ଜନକଃ ଶୋଚେଦୌରସସ୍ଯ ଵିନାଶେ
ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଯଜ୍ଞସେନ ଏମିତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଯେପରି ଜଣେ ପିତା ନିଜ ପୁଅର ନାଶ ଦେଖି ଶୋକ କରନ୍ତି।
ତଥାଽତପ୍ଯତ ଵୈ ରାଜା ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଵିନାଶନେ। ସମାହୂଯ ପ୍ରକୃତଯଃ ସହିତାଃ ସର୍ଵନାଗରୈଃ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ନାଶ ଦେଖି ରାଜାଙ୍କ ମନ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲା। ସେ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ସହରର ଲୋକମାନେ ସହିତ ସଭାକୁ ଡାକିଲେ।
କାରୁଣ୍ଯାଦେଵ ପାଞ୍ଚାଲଃ ପ୍ରୋଵାଚେଦଂ ଵଚସ୍ତଦା
ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପଞ୍ଚାଳ ରାଜା ସେତେବେଳେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଚିନ୍ତଯାମି ଦିଵାରାତ୍ରମର୍ଜୁନଂ ପ୍ରତି ବାନ୍ଧଵାଃ। ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋ ମାତ୍ରା ସୋଽଦହ୍ଯତ ହୁତାଶନେ
ଦିନ ଓ ରାତି ମୁଁ ମୋ ବନ୍ଧୁ ଅର୍ଜୁନ ଓ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ, ମାଆ ସହିତ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଗଲେ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରୁଛି।
କିମାଶ୍ଚର୍ଯମିତୋ ଲୋକେ କାଲୋ ହି ଦୁରତିକ୍ରମଃ। ମିଥ୍ଯାପ୍ରତିଜ୍ଞୋ ଲୋକେଷୁ କିଂ କରିଷ୍ଯାମି ସାଂପ୍ରତଂ
ଏହି ସଂସାରରେ କଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅଛି? କାଳକୁ କେହି ଅଟକାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଏବେ ମୋର ଦିଆ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମିଥ୍ୟା ହୋଇଗଲା, ମୁଁ ଏବେ କଣ କରିବି?
ଅନ୍ତର୍ଗତେନ ଦୁଃଖେନ ଦହ୍ଯମାନୋ ଦିଵାନିଶମ୍। ଯାଜୋପଯାଜୌ ସତ୍କୃତ୍ଯ ଯାଚିତୌ ତୌ ମଯାଽନଘୌ
ମନର ଦୁଃଖରେ ଦିନ ରାତି ଜଳୁଥିବା ବେଳେ, ମୁଁ ଯାଜ ଓ ଉପଯାଜଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ଡାକିଥିଲି।
ଭାରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ହନ୍ତାରଂ ଦେଵୀଂ ଚାପ୍ଯର୍ଜୁନସ୍ଯ ଵୈ। ଲୋକସ୍ତଦ୍ଵେଦ ଯଚ୍ଚାପି ତଥା ଯାଜେନ ମେ ଶ୍ରୁତମ୍
ମୁଁ ଯାଜ ଓ ଉପଯାଜଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲି ଯେ, ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଯିଏ, ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ବିନାଶ କରନ୍ତୁ। ଏହା ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି, ଏବଂ ମୁଁ ଯାଜଙ୍କ ଠାରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣିଛି।
ଯାଜେନ ପୁତ୍ରକାମୀଯଂ ହୁତ୍ଵା ଚୋତ୍ପାଦିତାଵିମୌ। ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣା ଚ ମମ ତୁଷ୍ଟିକରାଵୁଭୌ
ପୁଅ ଆଶାରେ ମୁଁ ଯାଜଙ୍କ ସହିତ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲି, ତାହାରୁ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ କୃଷ୍ଣା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏହି ଦୁଇଜଣେ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୋଷ ଦେଲେ।
କିଂ କରିଷ୍ଯାମି ତେ ନଷ୍ଟାଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ପୃଥଯା ସହ
ମୁଁ ଏବେ କଣ କରିବି? ପାଣ୍ଡବମାନେ ପୃଥା ସହିତ ହେବାରୁ ହାରାଇଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶୋଚନ୍ତମତ୍ଯର୍ଥଂ ପାଞ୍ଚାଲମିଦମବ୍ରଵୀତ୍। ପୁରୋଧାଃ ସତ୍ଵସଂପନ୍ନଃ ସମ୍ଯଗ୍ଵିଦ୍ଯାଵିଶେଷଵିତ୍
ପଞ୍ଚାଳ ରାଜାଙ୍କୁ ଏତେ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ଗୁଣବାନ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ପୁରୋହିତ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵୃଦ୍ଧାନୁଶାସନେ ସକ୍ତାଃ ପାଣ୍ଡଵା ଧର୍ମଚାରିଣଃ। ତାଦୃଶା ନ ଵିନଶ୍ଯନ୍ତି ନୈଵ ଯାନ୍ତି ପରାଭଵମ୍
ପାଣ୍ଡବମାନେ ବଡ଼ମାନଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଅଟୁଟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ। ଏପରି ଲୋକମାନେ କେବେ ନାଶ ହୁଏନାହିଁ, କିମ୍ବା ପରାଜିତ ହୁଏନାହିଁ।
ମଯା ଦୃଷ୍ଟମିଦଂ ସତ୍ଯଂ ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ମନୁଜାଧିପ। ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ କଥିତଂ ସତ୍ଯଂ ଵେଦେଷୁ ଚ ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍
ମୁଁ ଏହି କଥା ସତ୍ୟ ଦେଖିଛି, ରାଜା, ତୁମେ ଶୁଣ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋତେ ଏହି ସତ୍ୟ କହିଛନ୍ତି, ଏବଂ ମୁଁ ଏହି କଥା ବେଦରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଛି।
ବୃହସ୍ପତିମତେନାଥ ପୌଲୋମ୍ଯା ଚ ପୁରା ଶ୍ରୁତମ୍। ନଷ୍ଟ ହନ୍ଦ୍ରୋ ବିସଗ୍ରନ୍ଥ୍ଯାମୁପଶ୍ରୁତ୍ଯା ହି ଦର୍ଶିତଃ
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ମତ ଓ ପୌଳୋମୀଙ୍କ ଠାରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣିଛି— ହରାଇଯାଇଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ବିଶ ତଣ୍ଡିରେ ଉପଶ୍ରୁତି ଦ୍ୱାରା ମିଳିଥିଲା।
ଉପଶ୍ରୁତିର୍ମହାରାଜ ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥେ ମଯା ଶ୍ରୁତା। ଯତ୍ରକୁତ୍ରାପି ଜୀଵନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତେ ନ ସଂଶଯଃ
ମହାରାଜ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ ଉପଶ୍ରୁତି ଦ୍ୱାରା ଶୁଣିଛି— ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ଥାଉନାହିଁ, ସେମାନେ ବଞ୍ଚି ଅଛନ୍ତି— ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ମଯା ଦୃଷ୍ଟାନି ଲିଙ୍ଗାନି ଇହୈଵୈଷ୍ଯନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ। ଯନ୍ନିମିତ୍ତମିହାଯାନ୍ତି ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ନରାଧିପ
ମୁଁ ଚିହ୍ନ ଦେଖିଛି ଯେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏଠାକୁ ଆସିବେ। ଏହାର କାରଣ କଣ, ରାଜା, ତୁମେ ଶୁଣ।
ସ୍ଵଯଂଵରଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ କନ୍ଯାଦାନେ ପ୍ରଦର୍ଶିତଃ। ସ୍ଵଯଂଵରସ୍ତୁ ନଗରେ ଘୁଷ୍ଯତାଂ ରାଜସତ୍ତମ
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କନ୍ୟା ଦାନ ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂବର ଘୋଷିତ ହୋଇଛି। ଏବେ ସହରରେ ସ୍ୱୟଂବର ଘୋଷଣା କର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା।
ଯତ୍ର ଵା ନିଵସନ୍ତସ୍ତେ ପାଣ୍ଡଵାଃ ପୃଥଯା ସହ। ଦୂରସ୍ଥା ଵା ସମୀପସ୍ଥା ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥା ଵାଽପି ପାଣ୍ଡଵାଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ପୃଥା ସହିତ ଯେଉଁଠି ରୁହନ୍ତି— ଦୂରେ ହେଉନ୍, କିମ୍ବା ନିକଟରେ, କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ଥାଉନ୍ତୁ—
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ଵଯଂଵରଂ ରାଜନ୍ସମେଷ୍ଯନ୍ତି ନ ସଂଶଯଃ। ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଵଯଂଵରୋ ରାଜନ୍ଘୁଷ୍ଯତାଂ ମା ଚିରଂ କୃଥାଃ
ସ୍ୱୟଂବର ଶୁଣିଲେ, ରାଜା, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଆସିବେ— ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ରାଜା, ସ୍ୱୟଂବର ଘୋଷଣା କର, ବିଳମ୍ବ କରନି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁରୋହିତେନୋକ୍ତଂ ପାଞ୍ଚାଲଃ ପ୍ରୀତିମାଂସ୍ତଦା। ଘୋଷଯାମାସ ନଗରେ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାସ୍ତୁ ସ୍ଵଯଂଵରମ୍
ପୁରୋହିତଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜା ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ । ସେ ସମୟରେ ସେ ନଗରରେ ଘୋଷଣା କରିଦେଲେ ଯେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ସ୍ଵୟଂବର ହେବ ।
ପୁଷ୍ଯମାସେ ତୁ ରୋହିଣ୍ଯାଂ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ଶୁଭେ ତିଥୌ। ଦିଵସୈଃ ପଞ୍ଚସପ୍ତତ୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ପୁଷ୍ୟ ମାସରେ, ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଏକ ଶୁଭ ତିଥିରେ, ପଚାତ୍ତି ଦିନ ପରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହେବ — ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।