ସ ମ୍ଯକ୍ ପୂଜଯିତ୍ଵା ତଂ ଵିପ୍ରଂ ଵିପ୍ରର୍ଷଭସ୍ତଦା। ଦଦୌ ପ୍ରତିଶ୍ରଯଂ ତସ୍ମୈ ସଦା ସର୍ଵାତିଥିଵ୍ରତଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର କରି, ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସବୁବେଳେ ଅତିଥି ସେବାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଲେ।
ତତସ୍ତେ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵେ ସହ କୁନ୍ତ୍ଯା ନରର୍ଷଭାଃ। ଉପାସାଞ୍ଚକ୍ରିରେ ଵିପ୍ରଂ କଥଯନ୍ତଂ କଥାଃ ଶୁଭାଃ
ତା'ପରେ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଓ କୁନ୍ତୀ ସହିତ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହରେ ସେବା କରି, ତାଙ୍କର ଶୁଭ କଥା ଶୁଣିଲେ।
କଥଯାମାସ ଦେଶାଂଶ୍ଚ ତୀର୍ଥାନି ସରିତସ୍ତଥା। ରାଜ୍ଞଶ୍ଚ ଵିଵିଧାଶ୍ଚର୍ଯାନ୍ଦେଶାଂଶ୍ଚୈଵ ପୁରାଣି ଚ
ସେ ଦେଶ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ନଦୀ ଓ ରାଜାମାନଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା, ଏବଂ ପୁରୁଣା ଦେଶମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କଥା କହିଲେ।
ସ ତତ୍ରାକଥଯଦ୍ଵିପ୍ରଃ କଥାନ୍ତେ ଜନମେଜଯ। ପଞ୍ଚାଲେଷ୍ଵଦ୍ଭୁତାକାରଂ ଯାଜ୍ଞସେନ୍ଯାଃ ସ୍ଵଯଂଵରମ୍
ସେଠାରେ, କଥା ଶେଷରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ ପଞ୍ଚାଳ ଦେଶରେ ଯାଜ୍ଞସେନୀଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ସ୍ୱୟଂବର କଥା କହିଲେ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ଚୋତ୍ପତ୍ତିମୁତ୍ପତ୍ତିଂ ଚ ଶିଖଣ୍ଡିନଃ। ଅଯୋନିଜତ୍ଵଂ କୃଷ୍ଣାଯା ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ମହାମଖେ
ସେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଜନ୍ମ, ଶିଖଣ୍ଡିଙ୍କ ଜନ୍ମ, କୃଷ୍ଣାଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ଜନ୍ମ ଓ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ମହାଯଜ୍ଞ ବିଷୟରେ ବିବରଣୀ ଦେଲେ।
ତଦଦ୍ଭୁତତମଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲୋକେ ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଵିସ୍ତରେଣୈଵ ପପ୍ରଚ୍ଛୁଃ କଥାଂ ତେ ପୁରୁଷର୍ଷଭାଃ
ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ସେହି କଥାଟିକୁ ଏକଦମ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ପଚାରିଲେ।
କଥଂ ଦ୍ରୁପଦପୁତ୍ରସ୍ଯ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ପାଵକାତ୍। ଵେଦୀମଧ୍ଯାଚ୍ଚ କୃଷ୍ଣାଯାଃ ସଂଭଵଃ କଥମଦ୍ଭୁତଃ
ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ କିପରି ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମିଲେ ଓ କୃଷ୍ଣାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଜନ୍ମ ବେଦି ମଧ୍ୟରୁ କିପରି ହେଲା?
କଥଂ ଦ୍ରୋଣାନ୍ମହେଷ୍ଵାସାତ୍ସର୍ଵାଣ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯଶିକ୍ଷତ। `ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ମହେଷ୍ଵାସଃ କଥଂ ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁଦଃ।' କଥଂ ଵିପ୍ର ସଖାଯୌ ତୌ ଭିନ୍ନୌ କସ୍ଯ କୃତେନ ଵା
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର, କିପରି ଦ୍ରୋଣଙ୍କଠାରୁ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଶିଖିଲେ ଓ କିପରି ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହେଲେ? ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ଦୁଇ ମିତ୍ର କିପରି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ ଓ କାହିଁକି?
ଏଵଂ ତୈଶ୍ଚୋଦିତୋ ରାଜନ୍ସ ଵିପ୍ରଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭୈଃ। କଥଯାମାସ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଦ୍ରୌପଦୀସଂଭଵଂ ତଦା
ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ରାଜା, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ କଥା, ଅର୍ଥାତ୍ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା, ସେ ସମୟରେ କହିଲେ।
ଗଙ୍ଗାଦ୍ଵାରଂ ପ୍ରତି ମହାନ୍ବଭୂଵର୍ଷିର୍ମହାତପାଃ। ଭରଦ୍ଵାଜୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସତତଂ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ
ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାରରେ ବଡ଼ ବର୍ଷା ହେଲା, ଏବଂ ମହାପ୍ରଜ୍ଞା ବରଦ୍ୱାଜ ମୁନି, ଯିଏ ସଦା ଦୃଢ଼ ବ୍ରତୀ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ଥିଲେ।
ସୋଽଭିଷେକ୍ତୁଂ ଗତୋ ଗଙ୍ଗାଂ ପୂର୍ଵମେଵାଗତାଂ ସତୀମ୍। ଦଦର୍ଶାପ୍ସରସଂ ତତ୍ର ଘୃତାଚୀମାପ୍ଲୁତାମୃଷିଃ
ସେ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଘୃତାଚୀ ନାମକ ନୈତିକ ଅପ୍ସରା, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ଆସି ନଦୀରେ ଡୁବିଥିଲେ।
ତସ୍ଯା ଵାଯୁର୍ନଦୀତୀରେ ଵସନଂ ଵ୍ଯହରତ୍ତଦା। ଅପକୃଷ୍ଟାମ୍ବରାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାମୃଷିଶ୍ଚକମେ ତଦା
ସେ ନଦୀକୂଳରେ ଦଢ଼ିଥିବାବେଳେ, ପବନ ତାଙ୍କର ପୋଶାକ ଉଡ଼ାଇ ଦେଲା; ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ଋଷିଙ୍କ ମନେ ତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷଣ ହେଲା।
ତସ୍ଯାଂ ସଂସକ୍ତମନସଃ କୌମାରବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ। ଚିରସ୍ଯ ରେତଶ୍ଚସ୍କନ୍ଦ ତଦୃଷିର୍ଦ୍ରୋଣ ଆଦଧେ
ଯୁବକ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ମନ ତାହାରେ ଆସକ୍ତ ହେଲା; ବହୁଦିନ ପରେ ତାଙ୍କର ବୀର୍ୟ ଝରିଲା, ଏବଂ ଋଷି ସେଥିରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ତତଃ ସମଭଵଦ୍ଦ୍ରୋଣଃ କୁମାରସ୍ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଅଧ୍ଯଗୀଷ୍ଟ ସ ଵେଦାଂଶ୍ଚ ଵେଦାଙ୍ଗାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ
ଏହାରୁ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଏକ ପୁଅ ଧୃଣ୍ଣ ଜନ୍ମିଲେ; ସେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ଶିଖିଲେ।
ଭରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ତୁ ସଖା ପୃଷତୋ ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ। ତସ୍ଯାପି ଦ୍ରୁପଦୋ ନାମ ତଦା ସମଭଵତ୍ସୁତଃ
ବରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଏକ ମିତ୍ର ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ପୃଷତ, ଯିଏ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ; ସେ ସମୟରେ ପୃଷତଙ୍କ ପୁଅ ଦ୍ରୁପଦ ଜନ୍ମିଲେ।
ସ ନିତ୍ଯମାଶ୍ରମଂ ଗତ୍ଵା ଦ୍ରୋଣେନ ସହ ପାର୍ଷତଃ। ଚିକ୍ରୀଡାଧ୍ଯଯନଂ ଚୈଵ ଚକାର କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭଃ
ସେ ପୃଷତଙ୍କ ପୁଅ ସଦା ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ସହିତ ଖେଳିବେ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବେ, ଯଦିଓ ସେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଥିଲେ।
ତତସ୍ତୁ ପୃଷତେଽତୀତେ ସ ରାଜା ଦ୍ରୁପଦୋଽଭଵତ୍। ଦ୍ରୋଣୋଽପି ରାମଂ ଶୁଶ୍ରାଵ ଦିତ୍ସନ୍ତଂ ଵସୁ ସର୍ଵଶଃ
ପୃଷତଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଦ୍ରୁପଦ ରାଜା ହେଲେ; ଦ୍ରୋଣ ତା'ପରେ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧନ ବଣ୍ଟନ ହେଉଥିବା ଖବର ଶୁଣିଲେ।
ଵନଂ ତୁ ପ୍ରସ୍ଥିତଂ ରାମଂ ଭରଦ୍ଵାଜସୁତୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ଆଗତଂ ଵିତ୍ତକାମଂ ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ଦ୍ରୋଣଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ରାମ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବାବେଳେ, ବରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଧନ ଆଶାରେ ଆସିଛି, ମୋତେ ଦ୍ରୋଣ ବୋଲି ଜାଣ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।'
ଶରୀରମାତ୍ରମେଵାଦ୍ଯ ମଯା ସମଵଶେଷିତମ୍। ଅସ୍ତ୍ରାଣି ଵା ଶରୀରଂ ଵା ବ୍ରହ୍ମନ୍ନେକତମଂ ଵୃଣୁ
ଆଜି ମୋ ପାଖରେ ଶରୀର ଛାଡ଼ି କିଛି ନାହିଁ; ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଚାହୁଁଥିବା ଅସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ମୋ ଶରୀର, ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ନିଅ।
ଅସ୍ତ୍ରାଣି ଚୈଵ ସର୍ଵାଣି ତେଷାଂ ସଂହାରମେଵ ଚ। ପ୍ରଯୋଗଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ଦାତୁମର୍ହତି ମେ ଭଵାନ୍
ତୁମେ ମୋତେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର, ସେମାନଙ୍କର ନାଶ ଓ ବ୍ୟବହାର ଶିଖାଇବାକୁ ଉଚିତ।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତତସ୍ତସ୍ମୈ ପ୍ରଦଦୌ ଭୃଗୁନନ୍ଦନଃ। ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ତଦା ଦ୍ରୋଣଃ କୃତକୃତ୍ଯୋଽଭଵତ୍ତଦା
ଏହିପରି କହି, ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ତାହା ଦେଲେ। ଡ୍ରୋଣ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟମନା ଦ୍ରୋଣୋ ରାମାତ୍ପରମସମ୍ମତମ୍। ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରଂ ସମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ନରେଷ୍ଵଭ୍ଯଧିକୋଽଭଵତ୍
ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲା। ସେ ରାମଙ୍କଠାରୁ ବହୁତ ମୂଲ୍ୟବାନ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଅନୁମତି ସହିତ ପାଇଲେ ଏବଂ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଲେ।
ତତୋ ଦ୍ରୁପଦମାସାଦ୍ଯ ଭାରଦ୍ଵାଜଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଅବ୍ରଵୀତ୍ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ସଖାଯଂ ଵିଦ୍ଧି ମାମିତି
ତାପରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାରଦ୍ୱାଜପୁତ୍ର ଡ୍ରୋଣ ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ମୋତେ ତୁମର ବନ୍ଧୁ ବୋଲି ଜାଣ।'
ନାଶ୍ରୋତ୍ରିଯଃ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯ ନାରଥୀ ରଥିନଃ ସଖା। ନାରାଜା ପାର୍ଥିଵସ୍ଯାପି ସଖିପୂର୍ଵଂ କିମିଷ୍ଯତେ
ଯିଏ ଶିକ୍ଷା ନାହିଁ, ସେ ଶିକ୍ଷିତଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ହୋଇପାରେନି; ଯିଏ ରଥ ଚଳାଏ ନାହିଁ, ସେ ରଥୀଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ହୋଇପାରେନି; ରାଜା ନୁହେଁ, ସେ ରାଜାଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ହୋଇପାରେନି—ସମତା ନଥିଲେ କେମିତି ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ହେବ?
ସ ଵିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ମନସା ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଂ ପ୍ରତି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍। ଜଗାମ କୁରୁମୁଖ୍ଯାନାଂ ନଗରଂ ନାଗସାହ୍ଵଯମ୍
ସେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଡ୍ରୋଣ ମନରେ ଡ୍ରୁପଦ ବିଷୟରେ ଭାବି, କୁରୁମାନଙ୍କ ନଗର ନାଗସାହ୍ୱୟକୁ ଚଲିଗଲେ।
ତସ୍ମୈ ପୌତ୍ରାନ୍ସମାଦାଯ ଵସୂନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ପ୍ରାପ୍ତାଯ ପ୍ରଦଦୌ ଭୀଷ୍ମଃ ଶିଷ୍ଯାନ୍ଦ୍ରୋଣାଯ ଧୀମତେ
ସେଠାକୁ ଡ୍ରୋଣ ଆସିଲେବେଳେ, ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କୁ ନାନା ପ୍ରକାର ଧନ-ଦୌଲତ ଓ ପୌତ୍ରମାନେ ଦେଇ, ସେମାନେକୁ ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ ଦାନ କଲେ।
ଦ୍ରୋଣଃ ଶିଷ୍ଯାଂସ୍ତତଃ ପାର୍ଥାନିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ସମାନୀଯ ତୁ ତାଞ୍ଶିଷ୍ଯାନ୍ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯାସୁଖାଯ ଵୈ
ତାପରେ ଡ୍ରୋଣ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଶିଷ୍ୟମାନେକୁ ଏକଠା କରି, ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ଦୁଃଖ ପାଇଁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଆଚାର୍ଯଵେତନଂ କିଂଚିଦ୍ଧୃଦି ଯଦ୍ଵର୍ତତେ ମମ। କୃତାସ୍ତ୍ରୈସ୍ତତ୍ପ୍ରଦେଯଂ ସ୍ଯାତ୍ତଦୃତଂ ଵଦତାନଘାଃ। ସୋଽର୍ଜୁନପ୍ରମୁଖୈରୁକ୍ତସ୍ତଥାଽସ୍ତ୍ଵିତି ଗୁରୁସ୍ତଦା
ମୋ ହୃଦୟରେ ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ପାଇଁ କିଛି ଇଚ୍ଛା ଅଛି; ହେ ନିର୍ମଳମାନେ, ତୁମେ ଅସ୍ତ୍ର ଶିଖିଲେ ପରେ ତାହା ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି କଥା ଠିକ କି ନୁହେଁ କହ।' ତେବେ ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମିଶି, 'ଏହିପରି ହେଉ, ଗୁରୁଦେବ,' ବୋଲି କହିଲେ।
ଯଦା ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵେ କୃତାସ୍ତ୍ରାଃ କୃତନିଶ୍ଚଯାଃ। ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଭୂଯୋ ଵେତନାର୍ଥମିଦଂ ଵଚଃ
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଅସ୍ତ୍ର ଶିଖି ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ, ଡ୍ରୋଣ ପୁଣି ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ବିଷୟରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ପାର୍ଷତୋ ଦ୍ରୁପଦୋ ନାମ ଛତ୍ରଵତ୍ଯାଂ ନରେଶ୍ଵରଃ। ତସ୍ମାଦାକୃଷ୍ଯ ତଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ମମ ଶୀଘ୍ରଂ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
'ପୃଷତପୁତ୍ର ଡ୍ରୁପଦ ଚତ୍ରବତୀରେ ରାଜା। ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଆଣି ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ଦିଅ, ଏହା ମୋର ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା।'