ଵେତ୍ରକୀଯଗୃହେ ସର୍ଵେ ପରିଵାର୍ଯ ଵୃକୋଦରମ୍। ଵିସ୍ମଯାଦଭ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ତ ଭୀମଂ ଭୀମପରାକ୍ରମମ୍
ସମସ୍ତେ ବାସ୍କଟ ବନ୍ଦାଣିଆ ଘରେ ବୃକୋଦରଙ୍କୁ ଘେରି ରଖି, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭୀମଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ।
ନ ଵୈ ନ ସଂଭଵେତ୍ସର୍ଵଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ମହାତ୍ମସୁ। ଇତି ସତ୍କୃତ୍ଯ ତଂ ପୌରାଃ ପରିଵଵ୍ରୁଃ ସମନ୍ତତଃ
ବଡ଼ମନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ—ଏହିଭଳି ଭାବି ସମସ୍ତ ପୌର ଲୋକ ସମ୍ମାନ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଲେ।
ଅଯଂ ତ୍ରାତା ହି ଖେଦାନାଂ ପିତେଵ ପରମାର୍ଥତଃ। ଅସ୍ଯ ଶୁଶ୍ରୂଷଵଃ ପାଦୌ ପରିଚର୍ଯ ଉପାସ୍ମହେ
ଏହିଜଣ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି, ସତ୍ୟରେ ବାପାଙ୍କ ପରି। ତାଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଆମେ ତାଙ୍କର ପାଦ ପରିଚର୍ଯ୍ୟା କରୁଛୁ।
ପଶୁମଦ୍ଦଧିମନଚ୍ଚାସ୍ଯ ଵାରଂ ଭକ୍ତମୁପାହରନ୍। ତସ୍ମିନ୍ହତେ ତେ ପୁରୁଷା ଭୀତାଃ ସମନୁବୋଧନାଃ
ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ମାଂସ, ଦହି ଓ ଭାତ ଆଣି ଦେଉଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ହତ୍ୟା ପରେ ସେମାନେ ଭୟ ଓ ଅଶାନ୍ତିରେ ରହିଲେ।
ତତଃ ସଂପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ପାର୍ଥାଃ ସହ ମାତ୍ରା ପରନ୍ତପାଃ। ଆଗଚ୍ଛନ୍ନେକଚକ୍ରାଂ ତେ ଗାଣ୍ଡଵାଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ
ତା'ପରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କର ମାଆ ସହିତ ଚଲିଗଲେ; ସେ ଗାଣ୍ଡବମାନେ ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଏକଚକ୍ରାକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଵୈଦିକାଧ୍ଯଯନେ ଯୁକ୍ତା ଜଟିଲା ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ। ଅଵସଂସ୍ତେ ଚ ତତ୍ରାପି ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ନିଵେଶନେ। ମାତ୍ରର ସହୈକଚକ୍ରାଯାଂ ଦୀର୍ଘକାଲଂ ସହୋଷିତାଃ
ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ଲାଗିଥିବା, ଜଟାଧାରୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଥିବା ସେମାନେ, ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ମାଆ ସହିତ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଏକଚକ୍ରାରେ ବାସ କଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ:
ତେ ତଥା ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରା ନିହତ୍ଯ ବକରାକ୍ଷସମ୍। ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍କିମକୁର୍ଵତ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଣ୍ଡବମାନେ ବକ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ମାରିଦେଇ ପରେ କ'ଣ କଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ?
ତତ୍ରୈଵ ନ୍ଯଵସନ୍ରାଜନ୍ନିହତ୍ଯ ବକରାକ୍ଷସମ୍। ଅଧୀଯାନାଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ନିଵେଶନେ
ସେଠାରେ ବକ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ମାରିଦେଇ, ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ଉତ୍ତମ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରି ରହିଲେ।
ତତଃ କତିପଯାହସ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ। ପ୍ରତିଶ୍ରଯାର୍ଥୀ ତଦ୍ଵେଶ୍ମ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାଜଗାମ ହ
ତା'ପରେ କିଛି ଦିନ ପରେ, ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଁ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିଲେ।
ସ ମ୍ଯକ୍ ପୂଜଯିତ୍ଵା ତଂ ଵିପ୍ରଂ ଵିପ୍ରର୍ଷଭସ୍ତଦା। ଦଦୌ ପ୍ରତିଶ୍ରଯଂ ତସ୍ମୈ ସଦା ସର୍ଵାତିଥିଵ୍ରତଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର କରି, ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସବୁବେଳେ ଅତିଥି ସେବାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଲେ।
ତତସ୍ତେ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵେ ସହ କୁନ୍ତ୍ଯା ନରର୍ଷଭାଃ। ଉପାସାଞ୍ଚକ୍ରିରେ ଵିପ୍ରଂ କଥଯନ୍ତଂ କଥାଃ ଶୁଭାଃ
ତା'ପରେ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଓ କୁନ୍ତୀ ସହିତ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହରେ ସେବା କରି, ତାଙ୍କର ଶୁଭ କଥା ଶୁଣିଲେ।
କଥଯାମାସ ଦେଶାଂଶ୍ଚ ତୀର୍ଥାନି ସରିତସ୍ତଥା। ରାଜ୍ଞଶ୍ଚ ଵିଵିଧାଶ୍ଚର୍ଯାନ୍ଦେଶାଂଶ୍ଚୈଵ ପୁରାଣି ଚ
ସେ ଦେଶ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ନଦୀ ଓ ରାଜାମାନଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା, ଏବଂ ପୁରୁଣା ଦେଶମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କଥା କହିଲେ।
ସ ତତ୍ରାକଥଯଦ୍ଵିପ୍ରଃ କଥାନ୍ତେ ଜନମେଜଯ। ପଞ୍ଚାଲେଷ୍ଵଦ୍ଭୁତାକାରଂ ଯାଜ୍ଞସେନ୍ଯାଃ ସ୍ଵଯଂଵରମ୍
ସେଠାରେ, କଥା ଶେଷରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ ପଞ୍ଚାଳ ଦେଶରେ ଯାଜ୍ଞସେନୀଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ସ୍ୱୟଂବର କଥା କହିଲେ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ଚୋତ୍ପତ୍ତିମୁତ୍ପତ୍ତିଂ ଚ ଶିଖଣ୍ଡିନଃ। ଅଯୋନିଜତ୍ଵଂ କୃଷ୍ଣାଯା ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ମହାମଖେ
ସେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଜନ୍ମ, ଶିଖଣ୍ଡିଙ୍କ ଜନ୍ମ, କୃଷ୍ଣାଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ଜନ୍ମ ଓ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ମହାଯଜ୍ଞ ବିଷୟରେ ବିବରଣୀ ଦେଲେ।
ତଦଦ୍ଭୁତତମଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲୋକେ ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଵିସ୍ତରେଣୈଵ ପପ୍ରଚ୍ଛୁଃ କଥାଂ ତେ ପୁରୁଷର୍ଷଭାଃ
ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ସେହି କଥାଟିକୁ ଏକଦମ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ପଚାରିଲେ।
କଥଂ ଦ୍ରୁପଦପୁତ୍ରସ୍ଯ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ପାଵକାତ୍। ଵେଦୀମଧ୍ଯାଚ୍ଚ କୃଷ୍ଣାଯାଃ ସଂଭଵଃ କଥମଦ୍ଭୁତଃ
ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ କିପରି ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମିଲେ ଓ କୃଷ୍ଣାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଜନ୍ମ ବେଦି ମଧ୍ୟରୁ କିପରି ହେଲା?
କଥଂ ଦ୍ରୋଣାନ୍ମହେଷ୍ଵାସାତ୍ସର୍ଵାଣ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯଶିକ୍ଷତ। `ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ମହେଷ୍ଵାସଃ କଥଂ ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁଦଃ।' କଥଂ ଵିପ୍ର ସଖାଯୌ ତୌ ଭିନ୍ନୌ କସ୍ଯ କୃତେନ ଵା
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର, କିପରି ଦ୍ରୋଣଙ୍କଠାରୁ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଶିଖିଲେ ଓ କିପରି ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହେଲେ? ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ଦୁଇ ମିତ୍ର କିପରି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ ଓ କାହିଁକି?
ଏଵଂ ତୈଶ୍ଚୋଦିତୋ ରାଜନ୍ସ ଵିପ୍ରଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭୈଃ। କଥଯାମାସ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଦ୍ରୌପଦୀସଂଭଵଂ ତଦା
ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ରାଜା, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ କଥା, ଅର୍ଥାତ୍ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା, ସେ ସମୟରେ କହିଲେ।
ଗଙ୍ଗାଦ୍ଵାରଂ ପ୍ରତି ମହାନ୍ବଭୂଵର୍ଷିର୍ମହାତପାଃ। ଭରଦ୍ଵାଜୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସତତଂ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ
ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାରରେ ବଡ଼ ବର୍ଷା ହେଲା, ଏବଂ ମହାପ୍ରଜ୍ଞା ବରଦ୍ୱାଜ ମୁନି, ଯିଏ ସଦା ଦୃଢ଼ ବ୍ରତୀ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ଥିଲେ।
ସୋଽଭିଷେକ୍ତୁଂ ଗତୋ ଗଙ୍ଗାଂ ପୂର୍ଵମେଵାଗତାଂ ସତୀମ୍। ଦଦର୍ଶାପ୍ସରସଂ ତତ୍ର ଘୃତାଚୀମାପ୍ଲୁତାମୃଷିଃ
ସେ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଘୃତାଚୀ ନାମକ ନୈତିକ ଅପ୍ସରା, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ଆସି ନଦୀରେ ଡୁବିଥିଲେ।
ତସ୍ଯା ଵାଯୁର୍ନଦୀତୀରେ ଵସନଂ ଵ୍ଯହରତ୍ତଦା। ଅପକୃଷ୍ଟାମ୍ବରାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାମୃଷିଶ୍ଚକମେ ତଦା
ସେ ନଦୀକୂଳରେ ଦଢ଼ିଥିବାବେଳେ, ପବନ ତାଙ୍କର ପୋଶାକ ଉଡ଼ାଇ ଦେଲା; ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ଋଷିଙ୍କ ମନେ ତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷଣ ହେଲା।
ତସ୍ଯାଂ ସଂସକ୍ତମନସଃ କୌମାରବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ। ଚିରସ୍ଯ ରେତଶ୍ଚସ୍କନ୍ଦ ତଦୃଷିର୍ଦ୍ରୋଣ ଆଦଧେ
ଯୁବକ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ମନ ତାହାରେ ଆସକ୍ତ ହେଲା; ବହୁଦିନ ପରେ ତାଙ୍କର ବୀର୍ୟ ଝରିଲା, ଏବଂ ଋଷି ସେଥିରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ତତଃ ସମଭଵଦ୍ଦ୍ରୋଣଃ କୁମାରସ୍ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଅଧ୍ଯଗୀଷ୍ଟ ସ ଵେଦାଂଶ୍ଚ ଵେଦାଙ୍ଗାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ
ଏହାରୁ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଏକ ପୁଅ ଧୃଣ୍ଣ ଜନ୍ମିଲେ; ସେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ଶିଖିଲେ।
ଭରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ତୁ ସଖା ପୃଷତୋ ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ। ତସ୍ଯାପି ଦ୍ରୁପଦୋ ନାମ ତଦା ସମଭଵତ୍ସୁତଃ
ବରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଏକ ମିତ୍ର ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ପୃଷତ, ଯିଏ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ; ସେ ସମୟରେ ପୃଷତଙ୍କ ପୁଅ ଦ୍ରୁପଦ ଜନ୍ମିଲେ।
ସ ନିତ୍ଯମାଶ୍ରମଂ ଗତ୍ଵା ଦ୍ରୋଣେନ ସହ ପାର୍ଷତଃ। ଚିକ୍ରୀଡାଧ୍ଯଯନଂ ଚୈଵ ଚକାର କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭଃ
ସେ ପୃଷତଙ୍କ ପୁଅ ସଦା ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ସହିତ ଖେଳିବେ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବେ, ଯଦିଓ ସେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଥିଲେ।
ତତସ୍ତୁ ପୃଷତେଽତୀତେ ସ ରାଜା ଦ୍ରୁପଦୋଽଭଵତ୍। ଦ୍ରୋଣୋଽପି ରାମଂ ଶୁଶ୍ରାଵ ଦିତ୍ସନ୍ତଂ ଵସୁ ସର୍ଵଶଃ
ପୃଷତଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଦ୍ରୁପଦ ରାଜା ହେଲେ; ଦ୍ରୋଣ ତା'ପରେ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧନ ବଣ୍ଟନ ହେଉଥିବା ଖବର ଶୁଣିଲେ।
ଵନଂ ତୁ ପ୍ରସ୍ଥିତଂ ରାମଂ ଭରଦ୍ଵାଜସୁତୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ଆଗତଂ ଵିତ୍ତକାମଂ ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ଦ୍ରୋଣଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ରାମ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବାବେଳେ, ବରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଧନ ଆଶାରେ ଆସିଛି, ମୋତେ ଦ୍ରୋଣ ବୋଲି ଜାଣ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।'
ଶରୀରମାତ୍ରମେଵାଦ୍ଯ ମଯା ସମଵଶେଷିତମ୍। ଅସ୍ତ୍ରାଣି ଵା ଶରୀରଂ ଵା ବ୍ରହ୍ମନ୍ନେକତମଂ ଵୃଣୁ
ଆଜି ମୋ ପାଖରେ ଶରୀର ଛାଡ଼ି କିଛି ନାହିଁ; ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଚାହୁଁଥିବା ଅସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ମୋ ଶରୀର, ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ନିଅ।
ଅସ୍ତ୍ରାଣି ଚୈଵ ସର୍ଵାଣି ତେଷାଂ ସଂହାରମେଵ ଚ। ପ୍ରଯୋଗଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ଦାତୁମର୍ହତି ମେ ଭଵାନ୍
ତୁମେ ମୋତେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର, ସେମାନଙ୍କର ନାଶ ଓ ବ୍ୟବହାର ଶିଖାଇବାକୁ ଉଚିତ।