ମହାକାଯୋ ମହାଵେଗୋ ଦାରଯନ୍ନିଵ ମେଦିନୀମ୍। ପିଶଙ୍ଗରୂପଃ ପିଙ୍ଗାକ୍ଷୋ ଭୀମସେନମଭିଦ୍ରଵତ୍
ବଡ଼ ଦେହ ଓ ଭୟଙ୍କର ଗତି ସହିତ, ମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଫାଟି ଯିବା ପରି, ପିଲା ରଙ୍ଗର ଦେହ ଓ ପିଙ୍ଗଳ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, ରାକ୍ଷସ ବୀମସେନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା।
ତ୍ରିଶିଖାଂ ଭ୍ରୁକୁଟୀଂ କୃତ୍ଵା ସଂଦଶ୍ଯ ଦଶନଚ୍ଛଦମ୍। ଭୃଶଂ ସ ଭୂଯଃ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵୃକ୍ଷମାଦାଯ ରାକ୍ଷସଃ
ତିନିଟି ଭୂରୁ ରେଖା ତିଆରି କରି, ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ, ରାକ୍ଷସ ଭୟଙ୍କର ରେଗେଇ ଏକ ଗଛ ଉଠାଇଲା।
ତାଡଯିଷ୍ଯଂସ୍ତଦା ଭୀମଂ ତରସାଽଭ୍ଯଦ୍ରଵଦ୍ବଲୀ। କ୍ରୁଦ୍ଧେନାଭିହତଂ ଵୃକ୍ଷଂ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ଲୀଲଯା
ବୀମକୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗକୁ ଆସିଲା; ତେବେ ବୀମ, ସହଜରେ, ରେଗେଇ ଫିଙ୍ଗା ଗଛକୁ ଧରି ନେଲା।
ସଵ୍ଯେନ ପାଣିନା ଭୀମଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ଭାରତ। ତତଃ ସ ପୁନରୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଵୃକ୍ଷାନ୍ବହୁଵିଧାନ୍ବଲୀ
ବୀମ, ହସି ହସି, ଗଛକୁ ବାମ ହାତରେ ଧରିଲା; ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀମ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛକୁ ପୁନି ଉଠାଇଲା।
ପ୍ରାହିଣୋଦ୍ଭୀମସେନାଯ ବକୋଽପି ବଲଵାନ୍ରଣେ। ସର୍ଵାନପୋହଯଦ୍ଵୃକ୍ଷାନ୍ସ୍ଵସ୍ଯ ହସ୍ତସ୍ଯ ଶାଖଯା
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବକା ଏହି ସମସ୍ତ ଗଛକୁ ବୀମସେନଙ୍କୁ ଫିଙ୍ଗିଲା; କିନ୍ତୁ ବୀମ ତାହା ସବୁକୁ ନିଜ ହାତର ଶାଖା ଦ୍ୱାରା ହଟାଇ ଦେଲା।
ତଦ୍ଵୃକ୍ଷଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଵୃକ୍ଷଷଣ୍ଡଵିନାଶନମ୍।। ମହତ୍ସୁଘୋରଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବକପାଣ୍ଡଵଯୋସ୍ତଦା
ସେଇ ଗଛ ଯୁଦ୍ଧରେ ଗଛ ଗଛ ବିନାଶ ହେଇଗଲା; ଏହା ଏକ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ରାଜା, ବକା ଓ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ।
ନାମ ଵିଶ୍ରାଵ୍ଯ ସ ବକଃ ସମଭିଦ୍ରୁତ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵମ୍। ସମଯୁଧ୍ଯତ ତୀଵ୍ରେଣ ଵେଗେନ ପୁରୁଷାଦକଃ
ତାପରେ ବକା ନିଜ ନାମ ଘୋଷଣା କରି, ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା; ମାନେ ଖାଇଦେଇଥିବା ଲୋକ, ଭୟଙ୍କର ଗତିରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲା।
ତଯୋର୍ଵେଗେନ ମହତା ପୃଥିଵୀ ସମକମ୍ପତ। ପାଦପାଂଶ୍ଚ ମହାମାତ୍ରାଂଶ୍ଚୂର୍ଣଯାମାସତୁଃ କ୍ଷଣାତ୍
ଉଭୟଙ୍କର ବଡ଼ ଶକ୍ତିରେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପି ଉଠିଲା; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେମାନେ ବଡ଼ ଗଛ ଓ ତାହାର ତଣ୍ଡକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।
ଦ୍ରୁତମାଗତ୍ଯ ପାଣିଭ୍ଯାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚୈନମାକ୍ଷିପତ୍। ଆକ୍ଷିପ୍ତୋ ଭୀମସେନଶ୍ଚ ପୁନରେଵୋତ୍ଥିତୋ ହସନ୍
ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆସି ବକା ବୀମକୁ ହାତରେ ଧରି ଫିଙ୍ଗିଲା; କିନ୍ତୁ ବୀମସେନ, ଫିଙ୍ଗାଯିବା ପରେ, ପୁନି ଉଠି ହସିଲା।
ଆଲିଙ୍ଗ୍ଯାପି ବକଂ ଭୀମୋ ନ୍ଯହନଦ୍ଵସୁଧାତଲେ। ଭୀମୋ ଵିସର୍ଜଯିତ୍ଵୈନଂ ସମାଶ୍ଵସିହି ରାକ୍ଷସ
ବୀମ ବକାକୁ ଆଲିଂଗନ କରି ଭୂମିରେ ଫିଙ୍ଗିଲା; ତାପରେ ଛାଡ଼ି ଦେଇ, ବୀମ କହିଲା, 'ମନ ଶାନ୍ତ କର, ରାକ୍ଷସ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପୁନରାସ୍ଫୋଟ୍ଯ ଉତ୍ତିଷ୍ଠେତି ଚ ସୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ସମୁତ୍ପତ୍ଯ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରୂପଂ କୃତ୍ଵା ମହତ୍ତରମ୍
ଏପରି କହି ବୀମ ହାତ ତାଳି ଦେଇ, 'ଉଠ' ବୋଲି କହିଲା; ତାପରେ ବକା ରେଗେଇ ବଡ଼ ଆକାର ନେଇ ଉଠିଲା।
ଵିରୂପଃ ସହସା ତସ୍ଥୌ2 ତର୍ଜଯିତ୍ଵା ଵୃକୋଦରମ୍। ଅହସଦ୍ଭୀମସେନୋଽପି ରାକ୍ଷସଂ ଭୀମଦର୍ଶନମ୍
ଅଚିରେ ବକା ଭୟଙ୍କର ଆକାର ନେଇ ଉଭୟ ହେଲା, ଭୀମଙ୍କୁ ଭୟଦେଇ ଦେଖାଇଲା; କିନ୍ତୁ ବୀମସେନ ଭୟଙ୍କର ଦେଖା ରାକ୍ଷସକୁ ହସିଲା।
ଅସୌ ଗୃହୀତ୍ଵା ପାଣିଭ୍ଯାଂ ପୃଷ୍ଠତଶ୍ଚ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ। ଜାନୁଭ୍ଯାଂ ପୀଡଯିତ୍ଵାଥ ପାତଯାମାସ ଭୂତଲେ
ବୀମ ତାଙ୍କୁ ପଛରୁ ହାତରେ ଧରି, ଗୁଡ଼ିରେ ଚାପ ଦେଇ, ଭୂମିରେ ଫିଙ୍ଗିଲା।
ପୁନଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵିସୃଜ୍ଯୈନଂ ରାକ୍ଷସଂ କ୍ରୋଧଜୀଵିତମ୍। ସ୍ଵାଂ କଟୀମୀଷଦୁନ୍ନମ୍ଯ ବାହୂ ତସ୍ଯ ପରାମୃଶତ୍
ପୁନି ରେଗେଇ ବୀମ ରାକ୍ଷସକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲା, ଯାହା କ୍ରୋଧରେ ଜୀବନ ରଖିଥିଲା; ନିଜ କଟିକୁ ଅଳ୍ପ ଉଠାଇ ବକାର ବାହୁକୁ ଧରିଲା।
ତସ୍ଯ ବାହୂ ସମାଦାଯ ତ୍ଵରମାଣୋ ଵୃକୋଦରଃ। ଉତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ଚାଵଧୂଯୈନଂ ପାତଯନ୍ବଲଵାନ୍ଭୁଵି
ବକାର ବାହୁକୁ ଧରି, ବୀମ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାବେ ଉଠାଇ ହଲାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବକାକୁ ଭୂମିରେ ଫିଙ୍ଗିଲା।
ତଂ ତୁ ଵାମେନ ପାଦେନ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭୀମପରାକ୍ରମଃ। ଉରସ୍ଯେନଂ ସମାଜଘ୍ନେ ଭୀମସ୍ତୁ ପତିତଂ ଭୁଵି
ପରେ, ବାମ ପା ଦ୍ୱାରା, କ୍ରୋଧିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀମ ବକାର ଛାତିକୁ ମାରିଲା, ଯେଉଁ ବେଳେ ବକା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲା।
ଵ୍ଯାତ୍ତାନନେନ ଘୋରେଣ ଲମ୍ବଜିହ୍ଵେନ ରକ୍ଷସା। ତେନାଭିଦ୍ରୁତ୍ଯ ଭୀମେନ ଭୀମୋ ମୂର୍ଧ୍ନି ସମାହତଃ
ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ ଖୋଲି ଓ ଜିହ୍ବା ଲମ୍ବାଇ ରାକ୍ଷସ ବୀମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା; କିନ୍ତୁ ବୀମ ତାଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡରେ ମାରିଲା।
ଏଵଂ ନିହନ୍ଯମାନଃ ସ ରାକ୍ଷସେନ ବଲୀଯସା। ରୋଷେଣ ମହତାଽଽଵିଷ୍ଟୋ ଭୀମୋ ଭୀମପରାକ୍ରମଃ
ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ମାରିଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଥିବା ବୀମ ବଡ଼ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲା।
ଗୃହୀତ୍ଵା ମଧ୍ଯମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ବଲୀ ଜଗ୍ରାହ ରାକ୍ଷସମ୍। ତାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପୀଡଯନ୍ତୌ ପୁରୁଷାଦଵୃକୋଦରୌ
ଭୀମ ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ଧରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ରାକ୍ଷସକୁ ଉଠାଇଲେ। ଏହି ଦୁଇଜଣ, ଭୀମ ଓ ମାନବମାଂସ ଭୋଜୀ, ଏକାଉଁଠିକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇ ଲଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ମତ୍ତାଵିଵ ମହାନାଗାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଵିଚକର୍ଷତୁଃ
ଦୁଇଜଣ ମତାଳ ହାତୀ ଭଳି, ଏକାଉଁଠିକୁ ଟାଣି ନେଉଥିଲେ।
ବାହୁଵିକ୍ଷେପଶବ୍ଦୈଶ୍ଚ ଭୀମରାକ୍ଷସଯୋସ୍ତଦା। ଵେତ୍ରକୀଯପୁରୀ ସର୍ଵା ଵିତ୍ରସ୍ତା ସମପଦ୍ଯତ
ଭୀମ ଓ ରାକ୍ଷସଙ୍କର ହାତର ଘାତର ଶବ୍ଦରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବେତ୍ରକୀୟ ପୁରୀ ଭୟଭୀତ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ତଯୋର୍ଵେଗେନ ମହତା ତତ୍ର ଭୂମିରକମ୍ପତ। ପାଦପାନ୍ଵୀରୁଧଶ୍ଚୈଵ ଚୂର୍ଣଯାମାସତୂ ରଯାତ୍
ସେମାନଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ, ସେଠାରେ ଭୂମି କମ୍ପିଉଥିଲା। ଗଛ ଓ ଲତାଗୁଛି ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲା।
ସମାଗତୌ ଚ ତୌ ଵୀରାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଵଧକାଙ୍କ୍ଷିଣୌ। ଗିରିଭିର୍ଗିରିଶୃହ୍ଗୈଶ୍ଚ ପାଷାଣୈଃ ପର୍ଵତଚ୍ଯୁତୈଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ମିଶିଥିବା ଏହି ଦୁଇ ବୀର, ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ସେମାନେ ପାହାଡ଼, ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ା ଓ ଗଡ଼ିଉଠିଥିବା ପଥର ଦ୍ୱାରା ଏକାଉଁଠିକୁ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ତାଡଯନ୍ତୌ ତୌ ଚୂର୍ଣଯାମାସତୁସ୍ତଦା। ଆଯାମଵିସ୍ତରାଭ୍ଯାଂ ଚ ପରିତୋ ଯୋଜନଦ୍ଵଯମ୍
ଏକାଉଁଠିକୁ ଘାତ କରି, ସେମାନେ ଦୁଇ ଯୋଜନ ଲମ୍ବ ଓ ପ୍ରସ୍ତରେ ଥିବା ସବୁକିଛିକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।
ନିର୍ମହୀରୁହପାଷାଣତୃଣକୁଞ୍ଜଲତାଵଲିମ୍। ଚକ୍ରତୁର୍ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମତ୍ତୌ କୂର୍ମପୃଷ୍ଠୋପମାଂ ମହୀମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ମତାଳ ହୋଇଥିବା ଏହି ଦୁଇଜଣ, ଗଛ, ପଥର, ଘାସ, ଝାଡ଼ି ଓ ଲତା ହଟାଇ, ଭୂମିକୁ କୁମିର ପିଠି ପରି ଶୂନ୍ୟ କରିଦେଲେ।
ମୁହୂର୍ତମେଵଂ ସଂଯୁଧ୍ଯ ସମଂ ରକ୍ଷଃକୁରୂଦ୍ଵହୌ। ତତୋ ରକ୍ଷୋଵିନାଶାଯ ମତିଂ କୃତ୍ଵା କୁରୂତ୍ତମଃ
କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ରାକ୍ଷସ ଓ କୁରୁମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀମ ସମାନ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ। ତାପରେ, କୁରୁମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀମ ରାକ୍ଷସକୁ ସଂହାର କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ଦନ୍ତାନ୍କଟକଟୀକୃତ୍ଯ ଦଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଦଶନଚ୍ଛଦମ୍। ନେତ୍ରେ ସଂଵୃତ୍ଯ ଵିକଟଂ ତିର୍ଯକ୍ପ୍ରୈକ୍ଷତ ରାକ୍ଷସମ୍
ଦାନ୍ତ କଟି, ଓଠ କଟି, ଭୀମ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଚକ୍ଷୁ ଢାକି ଏକ ଭୟଙ୍କର ଚାହାଣିରେ ରାକ୍ଷସକୁ ତାଡ଼ିଲେ।
ଅଥ ତଂ ଲୋଲଯିତ୍ଵା ତୁ ଭୀମସେନୋ ମହାବଲଃ। ଅଗୃହ୍ଣାତ୍ପରିରଭ୍ଯୈନଂ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ପରିରଭ୍ଯ ଚ
ତାପରେ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମସେନ ରାକ୍ଷସକୁ ହଲାଇ, ଦୁଇ ହାତରେ ଭଲକରି ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଧରିଲେ।
ଜାନୁଭ୍ଯାଂ ପାର୍ଶ୍ଵଯୋଃ କୁକ୍ଷୌ ପୃଷ୍ଠେ ଵକ୍ଷସି ଜଘ୍ନିଵାନ୍। ଭଗ୍ନୋରୁବାହୁହୃଚ୍ଚୈଵ ଵିସ୍ରଂସଦ୍ଦେହବନ୍ଧନଃ
ଭୀମ ତାଙ୍କର ଗୁଡ଼ିକୁ, ପାଶ୍ୱ, ପେଟ, ପିଠ ଓ ଛାତିରେ ଘାତ କରିଲେ। ରାକ୍ଷସଙ୍କର ଉରୁ, ବାହୁ ଓ ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଦେହର ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନ ଢିଲା ହୋଇଗଲା।
ପ୍ରସ୍ଵେଦଦୀର୍ଘନିଶ୍ଵାସୋ ନିର୍ଯଞ୍ଜୀଵାକ୍ଷିତାରକଃ। ଅଜାଣ୍ଡାସ୍ଫୋଟନଂ କୁର୍ଵନ୍ନାକ୍ରୋଶଂଶ୍ଚ ଶ୍ଵସଞ୍ଛନୈଃ
ଘମ ଛୁଟି, ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ଚକ୍ଷୁ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସ ଡିମ୍ବ ଫାଟିବା ଭଳି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା, ମନେ ମନେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଚିତ୍କାର ଓ ଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିଲା।