ଗୃଧ୍ରକଙ୍କବଲଚ୍ଛନ୍ନଂ ଗୋମାଯୁଗଣସେଵିତମ୍। ଉଗ୍ରଗନ୍ଧମଚକ୍ଷୁଷ୍ଯଂ ଶ୍ମଶାନମିଵ ଦାରୁଣମ୍
ଗୃଧ୍ର ଓ କଂକ ଚିହ୍ନରେ ଢ଼କା, ବନ୍ୟ କୁକୁର ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଗନ୍ଧ ଓ ଦେଖିବାରେ ଦାରୁଣ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶ୍ମଶାନ ପରି।
ତଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ମହାଵୃକ୍ଷଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଯାଵନ୍ନ ପଶ୍ଯତେ ରକ୍ଷୋ ବକାଭିଖ୍ଯଂ ବଲୋତ୍ତରମ୍
ସେ ବଡ଼ ଗଛକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ଚିନ୍ତା କରିଲେ — 'ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବକା ନାମକ ରାକ୍ଷସ, ସମସ୍ତଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେଖିବି ନାହିଁ।'
ଆଚିତଂ ଵିଵିଧୈର୍ଭୋଜ୍ଯୈରନ୍ନୈରୁଚ୍ଚାଵଚୈରିଦମ୍। ଶକଟଂ ସୂପସଂପୂର୍ଣଂ ଯାଵଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯତି ରାକ୍ଷସଃ
'ଏହି ଗାଡ଼ି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଭୋଜନରେ ଭରିଛି, ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଦେଖିବି ନାହିଁ—'
ତାଵଦେଵେହ ଭୋକ୍ଷ୍ଯେଽହଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ହି ପୁନର୍ଭଵେତ୍। ଵିପ୍ରକୀର୍ଯେତ ସର୍ଵଂ ହି ପ୍ରଯୁଦ୍ଧେ ମଯି ରକ୍ଷସା
'ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଏଠାରେ ଖାଇବି, କାରଣ ଏପରି ଖାଦ୍ୟ ପୁଣି ମିଳିବା ଦୁର୍ଲଭ; ଯଦି ରାକ୍ଷସ ସହ କୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି, ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ବିକ୍ରିତ ହୋଇଯିବ।'
ଅଭୋଜ୍ଯଂ ହି ଶଵସ୍ପର୍ଶେ ନିଗୃହୀତେ ବକେ ଭଵେତ୍। ସ ତ୍ଵେଵଂ ଭୀମକର୍ମା ତୁ ଭୀମସେନୋଽଭିଲକ୍ଷ୍ଯ ଚ
'ଯଦି ବକା ମୋତେ ଧରିବେ, ମୃତଦେହ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଅଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଯିବ।' ଏପରି ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଭୀମସେନ ଭାବିଲେ।
ଉପଵିଶ୍ଯ ଵିଵିକ୍ତେଽନ୍ନଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସ୍ମ ପରମଂ ପରଃ। ତଂ ତତଃ ସର୍ଵତୋଽପଶ୍ଯନ୍ଦ୍ରୁମାନାରୁହ୍ଯ ନାଗରାଃ
ସେ ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ବସି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ; ତାପରେ ନଗରବାସୀମାନେ ଗଛ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ନାରକ୍ଷୋ ବଲିମଶ୍ନୀଯାଦେଵଂ ବହୁ ଚ ମାନଵାଃ। ଭୁଙ୍କ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣରୂପେଣ ବକୋଽଯମିତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍
'କେହି ମାନବ ରାକ୍ଷସ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ବଳି ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ,' ଲୋକମାନେ କହିଲେ, 'ଏହି ବକା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପରେ, ଏହି ବଳି ଖାଉଛି।'
ସ ତଂ ହସତି ତେଜସ୍ଵୀ ତଦନ୍ନମୁପଭୁଜ୍ଯ ଚ।' ଆସାଦ୍ଯ ତୁ ଵନଂ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ ପାଣ୍ଡଵୋ ବଲୀ। ଆଜୁହାଵ ତତୋ ନାମ୍ନା ତଦନ୍ନମୁପପାଦଯନ୍
ତେଜସ୍ବୀ ଭୀମ ହସିଲେ, ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ପରେ; ତାପରେ ରାକ୍ଷସର ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଣ୍ଡବ ତାଙ୍କର ନାମ ଡାକିଲେ, ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଲେ।
ତତଃ ସ ରାକ୍ଷସଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭୀମସ୍ଯ ଵଚନାତ୍ତଦା। ଆଜଗାମ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯତ୍ର ଭୀମୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ତାପରେ ଭୀମଙ୍କର କଥାରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ରାକ୍ଷସ ଭୟଙ୍କର ରେଗେ ଭୀମ ଯେଉଁଠାରେ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଆସିଗଲେ।
ମହାକାଯୋ ମହାଵେଗୋ ଦାରଯନ୍ନିଵ ମେଦିନୀମ୍। ଲୋହିତାକ୍ଷଃ କରାଲଶ୍ଚ ଲୋହିତଶ୍ମଶ୍ରୁମୂର୍ଧଜଃ
ବଡ଼ ଦେହ, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ, ପୃଥିବୀକୁ ଫାଟିଦେବା ପରି, ଲାଲ ଆଖି, ଭୟଙ୍କର ଦେଖା, ରକ୍ତ ଚୁଲ ଓ ଦାଢ଼ି।
ଆକର୍ଣାଦ୍ଭିନ୍ନଵକ୍ତ୍ରଶ୍ଚ ଶଙ୍କୁକର୍ଣୋ ଵିଭୀଷଣଃ। ତ୍ରିଶିଖାଂ ଭ୍ରୁକୁଟିଂ କୃତ୍ଵା ସଂଦଶ୍ଯ ଦଶନଚ୍ଛଦମ୍
କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫାଟିଥିବା ମୁଁହ, ଶଂଖ ଆକାର କାନ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖା, ତିନି ଭାଗର ଭୃକୁଟି କରି, ଦାନ୍ତ ଦଢ଼ି ଚବାଇଲେ।
ଭୁଞ୍ଜାନମନ୍ନଂ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀମସେନଂ ସ ରାକ୍ଷସଃ। ଵିଵୃତ୍ଯ ନଯନେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଦେଖି, ରାକ୍ଷସ କ୍ରୋଧରେ ଆଖି ବଡ଼ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ:
କୋଽଯମନ୍ନମିଦଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ମଦର୍ଥମୁପକଲ୍ପିତମ୍। ପଶ୍ଯତୋ ମମ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ଯିଯାସୁର୍ଯମସାଦନମ୍
ଏହି ଜଣେ କିଏ, ମୋ ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ମୋ ଆଖି ଆଗରେ ଖାଉଛି, ଏପରି ଅସତର୍କ ଭାବରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦେଉଛି?
ଭୀମସେନସ୍ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ଭାରତ। ରାକ୍ଷସଂ ତମନାଦୃତ୍ଯ ଭୁଙ୍କ୍ତ ଏଵ ପରାଙ୍ମୁଖଃ
ଭୀମସେନ ଏହା ଶୁଣି ହସିଲେ, ରାକ୍ଷସକୁ ଅଗ୍ରହ କରିନଥିବା ଭଳି ପଛକୁ ଦେଇ ଖାଇବାକୁ ଚାଲିଲେ।
ରଵଂ ସ ଭୈରଵଂ କୃତ୍ଵା ସମୁଦ୍ଯମ୍ଯ କରାଵୁଭୌ। ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵଦ୍ଭୀମସେନଂ ଜିଙାଂସୁଃ ପୁରୁଷାଦକଃ
ରାକ୍ଷସ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି, ଦୁଇ ହାତ ଉଠାଇ, ଭୀମସେନଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଦୌଡ଼ିଲେ।
ତଥାପି ପରିଭୂଯୈନଂ ପ୍ରେକ୍ଷମାଣୋ ଵୃକୋଦରଃ। ରାକ୍ଷସଂ ଭୁଙ୍କ୍ତ ଏଵାନ୍ନଂ ପାଣ୍ଡଵଃ ପରଵୀରହା
ଭୀମ, ଶତ୍ରୁବିରଙ୍କ ନାଶକ ଏବଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର, ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଅପମାନ ଦେଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଦୂର୍ଦ୍ଦଶା କରି ଖାଇବାକୁ ଚାଲିଲେ।
ଅମର୍ଷେଣ ତୁ ସଂପୂର୍ଣଃ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଂ ଵୃକୋଦରମ୍। ଜଘାନ ପୃଷ୍ଠେ ପାଣିଭ୍ଯାମୁଭାଭ୍ଯାଂ ପୃଷ୍ଠତଃ ସ୍ଥିତଃ
କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ରାକ୍ଷସ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଭୀମଙ୍କ ପଛରୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଭଳି ମାରିଲେ।
ତଥା ବଲଵତା ଭୀମଃ ପାଣିଭ୍ଯାଂ ଭୃଶମାହତଃ। ନୈଵାଵଲୋକଯାମାସ ରାକ୍ଷସଂ ଭୁଙ୍କ୍ତ ଏଵ ସଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଦୁଇ ହାତରେ ଭଳି ମାରିଲେ, ତଥାପି ସେ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଖାଇବାକୁ ଚାଲିଲେ।
ତତଃ ସ ଭୂଯଃ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵୃକ୍ଷମାଦାଯ ରାକ୍ଷସଃ। ତାଡଯିଷ୍ଯଂସ୍ତଦା ଭୀମଂ ପୁନରଭ୍ଯଦ୍ରଵଦ୍ବଲୀ
ତାପରେ, ରାକ୍ଷସ ଆଉ ଅଧିକ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଏକ ଗଛ ଉଠାଇ, ଭୀମଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ପୁନି ଦୌଡ଼ିଲେ।
କ୍ଷିପ୍ତଂ କ୍ରୁଦ୍ଧେନ ତଂ ଵୃକ୍ଷଂ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ସଵ୍ଯେନ ପାଣିନା ଭୀମୋ ଦକ୍ଷିଣେନାପ୍ଯଭୁଙ୍କ୍ତ ହ
ରାକ୍ଷସ କ୍ରୋଧରେ ଗଛ ଫିଙ୍ଗିଲେ, ଭୀମ ତାହାକୁ ଡାହାଣ ହାତରେ ଧରିଲେ, ଏବଂ ବାମ ହାତରେ ଖାଇବାକୁ ଚାଲିଲେ।
ଶକଟାନ୍ନଂ ତତୋ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ରକ୍ଷସଃ ପାଣିନା ସହ। ଗୃହ୍ଣନ୍ନେଵ ତଦା ଵୃକ୍ଷଂ ନିଃଶେଷଂ ପର୍ଵତୋପମମ୍
ଗଡ଼ି ଭରି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ହେବା ପରେ, ଭୀମ ଏକ ହାତରେ ପାହାଡ଼ ପରି ଗଛକୁ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଠାରୁ ଉଠାଇ ନେଲେ।
ଭୀମସେନୋ ହସନ୍ନେଵ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚ ରାକ୍ଷସମ୍। ପୀତ୍ଵା ଦଧିଘଟାନ୍ପୂର୍ଣାନ୍ଘୃତକୁମ୍ଭାଞ୍ଶତଂ ଶତମ୍
ଭୀମସେନ ହସି ଖାଇ ହେବା ପରେ, ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ଶତ ଶତ ଦହି ଓ ଘୀର ମଟକୁ ପିଇଲେ।
ଵାର୍ଯୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ସଂହୃଷ୍ଟସ୍ତସ୍ଥୌ ଗିରିରିଵାପରଃ। ଭ୍ରାମଯନ୍ତଂ ମହାଵୃକ୍ଷମାଯାନ୍ତଂ ଭୀମଦର୍ଶନମ୍
ପାଣି ଦେଇ ମୁଁହ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରି, ଆନନ୍ଦିତ ଭୀମ ଏକ ପାହାଡ଼ ପରି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦଉଡ଼ୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସକୁ ମୁହାଁମୁହି ଦେଇ ଦଉଡ଼ିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋତ୍ଥାଯାହଵେ ଵୀରଃ ସିଂହନାଦଂ ଵ୍ଯନାଦଯତ୍। ଭୁଜଵେଗଂ ତଥାଽଽସ୍ଫୋଟଂ କ୍ଷ୍ଵେଲିତଂ ଚ ମହାସ୍ଵନମ୍
ଏହା ଦେଖି, ଭୀର ଯୁଦ୍ଧରେ ଉଠି, ସିଂହର ଦହାଡ଼ ଦେଲେ, ହାତ ତାଳି ଓ ହାତ ମାରି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରିଲେ।
କୃତ୍ଵାଽଽହ୍ଵଯତ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭୀମସେନୋଽଥ ରାକ୍ଷସମ୍। ଉଵାଚାଶନିଶବ୍ଦେନ ଧ୍ଵନିନା ଭୀଷଯନ୍ନିଵ
ତାପରେ, ଭୀମସେନ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ରାକ୍ଷସକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରି, ଅସନି ଭଳି ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, ତାକୁ ଭୟଭୀତ କରିବା ପାଇଁ।
ବହୁକାଲଂ ସୁପୁଷ୍ଟଂ ତେ ଶରୀରଂ ରାକ୍ଷସାଧମ। ଦ୍ଵିପଚ୍ଚତୁଷ୍ପନ୍ମାଂସୈଶ୍ଚ ବହୁଭିଶ୍ଚୌଦନୈରପି
ରାକ୍ଷସ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଦ୍ୱିପଦ, ଚତୁଷ୍ପଦ ଓ ଅନେକ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ଶରୀରକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଛ।
ମଦ୍ବାହୁବଲମାଶ୍ରିତ୍ଯ ନ ତ୍ଵଂ ଭୂଯସ୍ତ୍ଵଶିଷ୍ଯସି। ଅଦ୍ଯ ମଦ୍ବାହୁନିଷ୍ପିଷ୍ଟୋ ଗମିଷ୍ଯସି ଯମାଲଯମ୍
ମୋ ଦୁଇ ହାତର ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କରି, ତୁମେ ଆଉ ଖାଇବାକୁ ପାରିବ ନାହିଁ; ଆଜି ମୋ ଦୁଇ ହାତରେ ଚାପି ତୁମେ ଯମଲୋକକୁ ଯିବ।
ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ସ୍ଵପ୍ସ୍ଯନ୍ତି ଵେତ୍ରକୀଯନିଵାସିନଃ। ନିରୁଦ୍ଵିଗ୍ନାଃ ପୁରସ୍ଯାସ୍ଯ କଣ୍ଟକେ ସୂଦ୍ଧୃତେ ମଯା
ଆଜିଠୁ ଭେତ୍ରକିୟାର ଲୋକେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଶୁଇବେ, କାରଣ ମୁଁ ଏହି ସହରର କଣ୍ଟକକୁ ଦୂର କରିଦେବି।
ଅଦ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧେ ଶରୀରଂ ତେ କଙ୍କଗୋମାଯୁଵାଯସାଃ। ମଯା ହତସ୍ଯ ଖାଦନ୍ତୁ ଵିକର୍ଷନ୍ତୁ ଚ ଭୂତଲେ
ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ, ମୋର ହାତରେ ମୃତ ତୁମ ଶରୀରକୁ କଂକ, ଶିଆଳ ଓ ଗୃଧ୍ର ଖାଇବେ, ଏବଂ ଭୂମିରେ ଟାଣିବେ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପାର୍ଥୋ ବକଜିଘାଂସଯା। ଉପାଧାଵଦ୍ବକଶ୍ଚାପି ପାର୍ଥଂ ପାର୍ଥିଵସତ୍ତମ
ଏପରି କହି, ପାର୍ଥ କ୍ରୋଧରେ ଜଳି, ବକକୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଦୌଡ଼ିଲେ; ଏବଂ ବକ ମଧ୍ୟ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଦୌଡ଼ିଲେ, ରାଜାମାନ୍ୟ।