ତଦାଽଶିତ୍ଵା ଭୀମସେନୋ ମାଂସାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ମୋଦକାନି ଚ ମୁଖ୍ଯାନି ଚିତ୍ରୋଦନଚଯାନ୍ବହୂନ୍
ଭୀମସେନ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାଂସ ଖାଇ, ପରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମିଠା ଓ ବହୁ ପ୍ରକାର ମିଶ୍ର ଚାଉଳ ଆସ୍ୱାଦ କଲେ।
ତତୋଽପିବଦ୍ଦଧିଘଟାନ୍ସୁବହୂନ୍ଦ୍ରୋଣସଂମିତାନ୍। ତସ୍ଯ ଭୁକ୍ତଵତଃ ପୌରା ଯଥାଵତ୍ସମୁପାର୍ଜିତାନ୍
ଏହାପରେ ସେ ବହୁ ଡ୍ରୋଣ ପରିମାଣର ଦହି ଘଟ ଖାଇଲେ; ନଗରବାସୀମାନେ ଯଥାଯଥିକ ଭାବରେ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ, ତାହା ଦେଲେ।
ଉପଜହ୍ରୁର୍ଭୃତଂ ଭାଗଂ ସମୃଦ୍ଧମନସସ୍ତଦା। ତତୋ ରାତ୍ର୍ଯାଂ ଵ୍ଯତୀତାଯାଂ ସଵ୍ଯଞ୍ଜନଦଧିପ୍ଲୁତମ୍
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଗ ଖାଦ୍ୟ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦ ଭରା ହୃଦୟରେ ଦେଲେ; ତାପରେ ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଦହି ଓ ସାଇଡ ଡିଶ ସହ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା।
ସମାରୁହ୍ଯାନ୍ନସଂପୂର୍ଣଂ ଶକଟଂ ସ ଵୃକୋଦରଃ। ପ୍ରଯଯୌ ତୂର୍ଯନିର୍ଘୋଷୈଃ ପୌରୈଶ୍ଚ ପରିଵାରିତଃ
ଏହାପରେ ବୃକୋଦର ଖାଦ୍ୟରେ ଭରିଥିବା ଗାଡି ଉପରେ ଚଢ଼ି, ବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଓ ନଗରବାସୀମାନେ ଘେରି ରାସ୍ତାରେ ଯାଇଲେ।
ଆତ୍ମାନମେଷୋଽନ୍ନଭୂତୋ ରାକ୍ଷସାଯ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି। ତରୁଣୋଽପ୍ରତିରୂପଶ୍ଚ ଦୃଢ ଔଦରିକୋ ଯୁଵା
ଏହି ଯୁବକ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୃଢ଼ ଦେହରେ, ନିଜକୁ ରାକ୍ଷସ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ଦେବ। ଯୁବ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଦେଖାଶୁଣା ଅନୁକୂଳ ନୁହେଁ।
ଵାଗ୍ଭିରେଵଂପ୍ରକାରାଭିଃ ସ୍ତୂଯମାନୋ ଵୃକୋଦରଃ। ଚୁଚୋଦ ସ ବଲୀଵର୍ଦୌ ଯୁକ୍ତୌ ସର୍ଵାଙ୍ଗକାଲକୌ
ଏପରି ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେବା ପରେ, ବୃକୋଦର ଦୁଇଟି ବଳଦକୁ ଯାଞ୍ଚ କରିଲେ, ସେମାନେ ଗାଡ଼ିକୁ ଟାଣିବା ପାଇଁ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ ଓ ବଳିଦାନ ପାଇଁ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଵାଦିତ୍ରାଣାଂ ପ୍ରଵାଦେନ ତତସ୍ତଂ ପୁରୁଷାଦକମ୍। ଅଭ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍ସୁସଂହୃଷ୍ଟଃ ସର୍ଵତ୍ର ମନୁଜୈର୍ଵୃତଃ
ଏପରି ଭାଜା ପାଇଁ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସେ ମାନବ ଖାଇବା ରାକ୍ଷସ ପାଖକୁ ଖୁସି ହୋଇ ଗଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ରହିଥିଲେ।
ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ସ ଚ ତଂ ଦେଶମେକାକୀ ସମୁପାଯଯୌ। ପୁରୁଷାଦଭଯାଦ୍ଭୀତସ୍ତତ୍ରୈଵାସୀଜ୍ଜନଵ୍ରଜଃ
ସେ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ଏକା ଏଗି ଚାଲିଗଲେ; ରାକ୍ଷସର ଭୟରେ ଲୋକମାନେ ସେଠାରେ ପଛରେ ରହିଗଲେ।
ସ ଗତ୍ଵା ଦୂରମଧ୍ଵାନଂ ଦକ୍ଷିଣାମଭିତୋ ଦିଶମ୍। ଯତୋପଦିଷ୍ଟମୁଦ୍ଦେଶେ ଦଦର୍ଶ ଵିପୁଲଂ ଦ୍ରୁମମ୍
ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଯାଇ, ସେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ବଡ଼ ଗଛକୁ ଦେଖିଲେ।
କେଶମଜ୍ଜାସ୍ଥିମେଦୋଭିର୍ବାହୂରୁଚରଣୈରପି। ଆର୍ଦ୍ରୈଃ ଶୁଷ୍କୈଶ୍ଚ ସଂକୀର୍ଣମଭିତୋଽଥ ଵନସ୍ପତିମ୍
ସେ ଗଛ ଚାରିପାଖରେ କେଶ, ମଜ୍ଜା, ହାଡ଼, ଚର୍ବି, ହାତ, ପାଁ, ଚରଣ ଏବଂ ତଳ ଭାଗ — ତାଜା ଓ ଶୁଖିଲା — ବିକ୍ରିତ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିଲା।
ଗୃଧ୍ରକଙ୍କବଲଚ୍ଛନ୍ନଂ ଗୋମାଯୁଗଣସେଵିତମ୍। ଉଗ୍ରଗନ୍ଧମଚକ୍ଷୁଷ୍ଯଂ ଶ୍ମଶାନମିଵ ଦାରୁଣମ୍
ଗୃଧ୍ର ଓ କଂକ ଚିହ୍ନରେ ଢ଼କା, ବନ୍ୟ କୁକୁର ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଗନ୍ଧ ଓ ଦେଖିବାରେ ଦାରୁଣ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶ୍ମଶାନ ପରି।
ତଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ମହାଵୃକ୍ଷଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଯାଵନ୍ନ ପଶ୍ଯତେ ରକ୍ଷୋ ବକାଭିଖ୍ଯଂ ବଲୋତ୍ତରମ୍
ସେ ବଡ଼ ଗଛକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ଚିନ୍ତା କରିଲେ — 'ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବକା ନାମକ ରାକ୍ଷସ, ସମସ୍ତଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେଖିବି ନାହିଁ।'
ଆଚିତଂ ଵିଵିଧୈର୍ଭୋଜ୍ଯୈରନ୍ନୈରୁଚ୍ଚାଵଚୈରିଦମ୍। ଶକଟଂ ସୂପସଂପୂର୍ଣଂ ଯାଵଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯତି ରାକ୍ଷସଃ
'ଏହି ଗାଡ଼ି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଭୋଜନରେ ଭରିଛି, ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଦେଖିବି ନାହିଁ—'
ତାଵଦେଵେହ ଭୋକ୍ଷ୍ଯେଽହଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ହି ପୁନର୍ଭଵେତ୍। ଵିପ୍ରକୀର୍ଯେତ ସର୍ଵଂ ହି ପ୍ରଯୁଦ୍ଧେ ମଯି ରକ୍ଷସା
'ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଏଠାରେ ଖାଇବି, କାରଣ ଏପରି ଖାଦ୍ୟ ପୁଣି ମିଳିବା ଦୁର୍ଲଭ; ଯଦି ରାକ୍ଷସ ସହ କୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି, ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ବିକ୍ରିତ ହୋଇଯିବ।'
ଅଭୋଜ୍ଯଂ ହି ଶଵସ୍ପର୍ଶେ ନିଗୃହୀତେ ବକେ ଭଵେତ୍। ସ ତ୍ଵେଵଂ ଭୀମକର୍ମା ତୁ ଭୀମସେନୋଽଭିଲକ୍ଷ୍ଯ ଚ
'ଯଦି ବକା ମୋତେ ଧରିବେ, ମୃତଦେହ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଅଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଯିବ।' ଏପରି ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଭୀମସେନ ଭାବିଲେ।
ଉପଵିଶ୍ଯ ଵିଵିକ୍ତେଽନ୍ନଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସ୍ମ ପରମଂ ପରଃ। ତଂ ତତଃ ସର୍ଵତୋଽପଶ୍ଯନ୍ଦ୍ରୁମାନାରୁହ୍ଯ ନାଗରାଃ
ସେ ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ବସି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ; ତାପରେ ନଗରବାସୀମାନେ ଗଛ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ନାରକ୍ଷୋ ବଲିମଶ୍ନୀଯାଦେଵଂ ବହୁ ଚ ମାନଵାଃ। ଭୁଙ୍କ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣରୂପେଣ ବକୋଽଯମିତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍
'କେହି ମାନବ ରାକ୍ଷସ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ବଳି ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ,' ଲୋକମାନେ କହିଲେ, 'ଏହି ବକା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପରେ, ଏହି ବଳି ଖାଉଛି।'
ସ ତଂ ହସତି ତେଜସ୍ଵୀ ତଦନ୍ନମୁପଭୁଜ୍ଯ ଚ।' ଆସାଦ୍ଯ ତୁ ଵନଂ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ ପାଣ୍ଡଵୋ ବଲୀ। ଆଜୁହାଵ ତତୋ ନାମ୍ନା ତଦନ୍ନମୁପପାଦଯନ୍
ତେଜସ୍ବୀ ଭୀମ ହସିଲେ, ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ପରେ; ତାପରେ ରାକ୍ଷସର ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଣ୍ଡବ ତାଙ୍କର ନାମ ଡାକିଲେ, ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଲେ।
ତତଃ ସ ରାକ୍ଷସଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭୀମସ୍ଯ ଵଚନାତ୍ତଦା। ଆଜଗାମ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯତ୍ର ଭୀମୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ତାପରେ ଭୀମଙ୍କର କଥାରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ରାକ୍ଷସ ଭୟଙ୍କର ରେଗେ ଭୀମ ଯେଉଁଠାରେ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଆସିଗଲେ।
ମହାକାଯୋ ମହାଵେଗୋ ଦାରଯନ୍ନିଵ ମେଦିନୀମ୍। ଲୋହିତାକ୍ଷଃ କରାଲଶ୍ଚ ଲୋହିତଶ୍ମଶ୍ରୁମୂର୍ଧଜଃ
ବଡ଼ ଦେହ, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ, ପୃଥିବୀକୁ ଫାଟିଦେବା ପରି, ଲାଲ ଆଖି, ଭୟଙ୍କର ଦେଖା, ରକ୍ତ ଚୁଲ ଓ ଦାଢ଼ି।
ଆକର୍ଣାଦ୍ଭିନ୍ନଵକ୍ତ୍ରଶ୍ଚ ଶଙ୍କୁକର୍ଣୋ ଵିଭୀଷଣଃ। ତ୍ରିଶିଖାଂ ଭ୍ରୁକୁଟିଂ କୃତ୍ଵା ସଂଦଶ୍ଯ ଦଶନଚ୍ଛଦମ୍
କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫାଟିଥିବା ମୁଁହ, ଶଂଖ ଆକାର କାନ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖା, ତିନି ଭାଗର ଭୃକୁଟି କରି, ଦାନ୍ତ ଦଢ଼ି ଚବାଇଲେ।
ଭୁଞ୍ଜାନମନ୍ନଂ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀମସେନଂ ସ ରାକ୍ଷସଃ। ଵିଵୃତ୍ଯ ନଯନେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଦେଖି, ରାକ୍ଷସ କ୍ରୋଧରେ ଆଖି ବଡ଼ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ:
କୋଽଯମନ୍ନମିଦଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ମଦର୍ଥମୁପକଲ୍ପିତମ୍। ପଶ୍ଯତୋ ମମ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ଯିଯାସୁର୍ଯମସାଦନମ୍
ଏହି ଜଣେ କିଏ, ମୋ ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ମୋ ଆଖି ଆଗରେ ଖାଉଛି, ଏପରି ଅସତର୍କ ଭାବରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦେଉଛି?
ଭୀମସେନସ୍ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ଭାରତ। ରାକ୍ଷସଂ ତମନାଦୃତ୍ଯ ଭୁଙ୍କ୍ତ ଏଵ ପରାଙ୍ମୁଖଃ
ଭୀମସେନ ଏହା ଶୁଣି ହସିଲେ, ରାକ୍ଷସକୁ ଅଗ୍ରହ କରିନଥିବା ଭଳି ପଛକୁ ଦେଇ ଖାଇବାକୁ ଚାଲିଲେ।
ରଵଂ ସ ଭୈରଵଂ କୃତ୍ଵା ସମୁଦ୍ଯମ୍ଯ କରାଵୁଭୌ। ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵଦ୍ଭୀମସେନଂ ଜିଙାଂସୁଃ ପୁରୁଷାଦକଃ
ରାକ୍ଷସ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି, ଦୁଇ ହାତ ଉଠାଇ, ଭୀମସେନଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଦୌଡ଼ିଲେ।
ତଥାପି ପରିଭୂଯୈନଂ ପ୍ରେକ୍ଷମାଣୋ ଵୃକୋଦରଃ। ରାକ୍ଷସଂ ଭୁଙ୍କ୍ତ ଏଵାନ୍ନଂ ପାଣ୍ଡଵଃ ପରଵୀରହା
ଭୀମ, ଶତ୍ରୁବିରଙ୍କ ନାଶକ ଏବଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର, ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଅପମାନ ଦେଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଦୂର୍ଦ୍ଦଶା କରି ଖାଇବାକୁ ଚାଲିଲେ।
ଅମର୍ଷେଣ ତୁ ସଂପୂର୍ଣଃ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଂ ଵୃକୋଦରମ୍। ଜଘାନ ପୃଷ୍ଠେ ପାଣିଭ୍ଯାମୁଭାଭ୍ଯାଂ ପୃଷ୍ଠତଃ ସ୍ଥିତଃ
କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ରାକ୍ଷସ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଭୀମଙ୍କ ପଛରୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଭଳି ମାରିଲେ।
ତଥା ବଲଵତା ଭୀମଃ ପାଣିଭ୍ଯାଂ ଭୃଶମାହତଃ। ନୈଵାଵଲୋକଯାମାସ ରାକ୍ଷସଂ ଭୁଙ୍କ୍ତ ଏଵ ସଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଦୁଇ ହାତରେ ଭଳି ମାରିଲେ, ତଥାପି ସେ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଖାଇବାକୁ ଚାଲିଲେ।
ତତଃ ସ ଭୂଯଃ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵୃକ୍ଷମାଦାଯ ରାକ୍ଷସଃ। ତାଡଯିଷ୍ଯଂସ୍ତଦା ଭୀମଂ ପୁନରଭ୍ଯଦ୍ରଵଦ୍ବଲୀ
ତାପରେ, ରାକ୍ଷସ ଆଉ ଅଧିକ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଏକ ଗଛ ଉଠାଇ, ଭୀମଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ପୁନି ଦୌଡ଼ିଲେ।
କ୍ଷିପ୍ତଂ କ୍ରୁଦ୍ଧେନ ତଂ ଵୃକ୍ଷଂ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ସଵ୍ଯେନ ପାଣିନା ଭୀମୋ ଦକ୍ଷିଣେନାପ୍ଯଭୁଙ୍କ୍ତ ହ
ରାକ୍ଷସ କ୍ରୋଧରେ ଗଛ ଫିଙ୍ଗିଲେ, ଭୀମ ତାହାକୁ ଡାହାଣ ହାତରେ ଧରିଲେ, ଏବଂ ବାମ ହାତରେ ଖାଇବାକୁ ଚାଲିଲେ।