ଉପପନ୍ନମିଦଂ ମାତସ୍ତ୍ଵଯା ଯଦ୍ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକମ୍। ଆର୍ତସ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯୈତଦନୁକ୍ରୋଶାଦିଦଂ କୃତମ୍
ମା, ତୁମେ ଯେ ଭଲ ଭାବି ଏହା କରିଛ, ଏହା ଏକ ଦୁଃଖିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୟା କରି କରାଯାଇଛି; ଏହା ଯଥାଯଥିକ ହୋଇଛି।
ଧ୍ରୁଵମେଷ୍ଯତି ଭୀମୋଽଯଂ ନିହତ୍ଯ ପୁରୁଷାଦକମ୍। ସର୍ଵଥା ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାର୍ଥେ ଯଦନୁକ୍ରୋଶଵତ୍ଯସି
ନିଶ୍ଚିତ ଭୀମ ଏହି ମାନବ ଭକ୍ଷକୁ ମାରି ଆସିବେ, କାରଣ ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଭାବରେ ଦୟା ଦେଖାଇଛ।
ଯଥା ତ୍ଵିଦଂ ନ ଵିନ୍ଦେଯୁର୍ନରା ନଗରଵାସିନଃ। ତଥାଽଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵାଚ୍ଯଃ ପରିଗ୍ରାହ୍ଯଶ୍ଚ ଯତ୍ନତଃ
ଯେପରି ଏହି ଘଟଣା ନଗରବାସୀମାନେ ଜାଣିନପାରିବେ, ସେପରି ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବରେ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରି କଥା ହେବା ଉଚିତ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରେଣ ସଂମନ୍ତ୍ର୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାର୍ଥମରିନ୍ଦମ। କୁନ୍ତୀ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ମନ୍ତ୍ରଯାମାସ ଭାରତ
ଅରିନ୍ଦମ, ୟୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଆଲୋଚନା କରି, କୁନ୍ତୀ ଭିତରକୁ ଯାଇ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ଏହି ବିଷୟ ଆଲୋଚନା କଲେ, ଭାରତ।
ଅଥ ରାତ୍ର୍ଯାଂ ଵ୍ଯତୀତାଯାଂ ଭୀମସେନୋ ମହାବଲଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ସମୁପାଗମ୍ଯ ଵଚଶ୍ଚେଦମୁଵାଚ ହ
ଏହିପରେ ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମସେନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଆପଦସ୍ତ୍ଵାଂ ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯେଽହଂ ସପୁତ୍ରଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରିଯମ୍। ମା ଭୈଷୀ ରାକ୍ଷସାତ୍ତସ୍ମାନ୍ମାଂ ଦଦାତୁ ବଲିଂ ଭଵାନ୍
ପ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ତୁମେ ଓ ତୁମ ପୁଅମାନେକୁ ଏହି ବିପଦରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବି; ଏହି ରାକ୍ଷସକୁ ଭୟ କରିନଥିବା; ତୁମେ ବଳି ଭାବରେ ମୋତେ ଦିଅ।
ଇଦ ମାମଶିତଂ କର୍ତୁଂ ପ୍ରଯତସ୍ଵ ସକୃଦ୍ଗୃହେ। ଆଥାତ୍ମାନଂ ପ୍ରାଦାସ୍ଯାମି ତସ୍ମୈ ଘୋରାଯ ରକ୍ଷସେ
ଘରେ ଏକଥର ମୋ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର; ତାପରେ ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସକୁ ନିଜକୁ ଦେଇଦେବି।
ତ୍ଵରଧ୍ଵଂ କିଂ ଵିଲମ୍ବଧ୍ଵେ ମା ଚିରଂ କୁରୁତାନଘାଃ। ଵ୍ଯଵସ୍ଯେଯଂ ମନଃ ପ୍ରାଣୈର୍ଯୁଷ୍ମାନ୍ରକ୍ଷିତୁମଦ୍ଯ ଵୈ
ଦ୍ରୁତ କର, କାହିଁକି ଅପେକ୍ଷା କରୁଛ? ଦୀର୍ଘ ସମୟ ନେଅନାହିଁ, ନିର୍ମଳମନ୍ତି, ଆଜି ମୁଁ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେଇ ତୁମମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିଛି।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଭୀମେନ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଭରତର୍ଷଭ। ସୁହୃଦାଂ ତତ୍ସମାଖ୍ଯାଯ ଦଦାଵନ୍ନଂ ସୁସଂସ୍କୃତମ୍
ଭୀମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁମାନେକୁ ଏହି ବିଷୟ ଜଣାଇ, ଭଲ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ।
ପିଶିତୋଦନମାଜହ୍ରୁରଥାସ୍ମୈ ପୁରଵାସିନଃ। ସଘୃତଂ ସୋପଦଂଶଂ ଚ ସୂପୈର୍ନାନାଵିଧୈଃ ସହ
ତାପରେ ନଗରବାସୀମାନେ ଘିଅ, ମସଲା ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସୂପ ସହିତ ମାଂସ ମିଶିତ ଚାଉଳ ଭୀମଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ତଦାଽଶିତ୍ଵା ଭୀମସେନୋ ମାଂସାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ମୋଦକାନି ଚ ମୁଖ୍ଯାନି ଚିତ୍ରୋଦନଚଯାନ୍ବହୂନ୍
ଭୀମସେନ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାଂସ ଖାଇ, ପରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମିଠା ଓ ବହୁ ପ୍ରକାର ମିଶ୍ର ଚାଉଳ ଆସ୍ୱାଦ କଲେ।
ତତୋଽପିବଦ୍ଦଧିଘଟାନ୍ସୁବହୂନ୍ଦ୍ରୋଣସଂମିତାନ୍। ତସ୍ଯ ଭୁକ୍ତଵତଃ ପୌରା ଯଥାଵତ୍ସମୁପାର୍ଜିତାନ୍
ଏହାପରେ ସେ ବହୁ ଡ୍ରୋଣ ପରିମାଣର ଦହି ଘଟ ଖାଇଲେ; ନଗରବାସୀମାନେ ଯଥାଯଥିକ ଭାବରେ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ, ତାହା ଦେଲେ।
ଉପଜହ୍ରୁର୍ଭୃତଂ ଭାଗଂ ସମୃଦ୍ଧମନସସ୍ତଦା। ତତୋ ରାତ୍ର୍ଯାଂ ଵ୍ଯତୀତାଯାଂ ସଵ୍ଯଞ୍ଜନଦଧିପ୍ଲୁତମ୍
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଗ ଖାଦ୍ୟ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦ ଭରା ହୃଦୟରେ ଦେଲେ; ତାପରେ ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଦହି ଓ ସାଇଡ ଡିଶ ସହ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା।
ସମାରୁହ୍ଯାନ୍ନସଂପୂର୍ଣଂ ଶକଟଂ ସ ଵୃକୋଦରଃ। ପ୍ରଯଯୌ ତୂର୍ଯନିର୍ଘୋଷୈଃ ପୌରୈଶ୍ଚ ପରିଵାରିତଃ
ଏହାପରେ ବୃକୋଦର ଖାଦ୍ୟରେ ଭରିଥିବା ଗାଡି ଉପରେ ଚଢ଼ି, ବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଓ ନଗରବାସୀମାନେ ଘେରି ରାସ୍ତାରେ ଯାଇଲେ।
ଆତ୍ମାନମେଷୋଽନ୍ନଭୂତୋ ରାକ୍ଷସାଯ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି। ତରୁଣୋଽପ୍ରତିରୂପଶ୍ଚ ଦୃଢ ଔଦରିକୋ ଯୁଵା
ଏହି ଯୁବକ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୃଢ଼ ଦେହରେ, ନିଜକୁ ରାକ୍ଷସ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ଦେବ। ଯୁବ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଦେଖାଶୁଣା ଅନୁକୂଳ ନୁହେଁ।
ଵାଗ୍ଭିରେଵଂପ୍ରକାରାଭିଃ ସ୍ତୂଯମାନୋ ଵୃକୋଦରଃ। ଚୁଚୋଦ ସ ବଲୀଵର୍ଦୌ ଯୁକ୍ତୌ ସର୍ଵାଙ୍ଗକାଲକୌ
ଏପରି ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେବା ପରେ, ବୃକୋଦର ଦୁଇଟି ବଳଦକୁ ଯାଞ୍ଚ କରିଲେ, ସେମାନେ ଗାଡ଼ିକୁ ଟାଣିବା ପାଇଁ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ ଓ ବଳିଦାନ ପାଇଁ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଵାଦିତ୍ରାଣାଂ ପ୍ରଵାଦେନ ତତସ୍ତଂ ପୁରୁଷାଦକମ୍। ଅଭ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍ସୁସଂହୃଷ୍ଟଃ ସର୍ଵତ୍ର ମନୁଜୈର୍ଵୃତଃ
ଏପରି ଭାଜା ପାଇଁ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସେ ମାନବ ଖାଇବା ରାକ୍ଷସ ପାଖକୁ ଖୁସି ହୋଇ ଗଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ରହିଥିଲେ।
ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ସ ଚ ତଂ ଦେଶମେକାକୀ ସମୁପାଯଯୌ। ପୁରୁଷାଦଭଯାଦ୍ଭୀତସ୍ତତ୍ରୈଵାସୀଜ୍ଜନଵ୍ରଜଃ
ସେ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ଏକା ଏଗି ଚାଲିଗଲେ; ରାକ୍ଷସର ଭୟରେ ଲୋକମାନେ ସେଠାରେ ପଛରେ ରହିଗଲେ।
ସ ଗତ୍ଵା ଦୂରମଧ୍ଵାନଂ ଦକ୍ଷିଣାମଭିତୋ ଦିଶମ୍। ଯତୋପଦିଷ୍ଟମୁଦ୍ଦେଶେ ଦଦର୍ଶ ଵିପୁଲଂ ଦ୍ରୁମମ୍
ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଯାଇ, ସେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ବଡ଼ ଗଛକୁ ଦେଖିଲେ।
କେଶମଜ୍ଜାସ୍ଥିମେଦୋଭିର୍ବାହୂରୁଚରଣୈରପି। ଆର୍ଦ୍ରୈଃ ଶୁଷ୍କୈଶ୍ଚ ସଂକୀର୍ଣମଭିତୋଽଥ ଵନସ୍ପତିମ୍
ସେ ଗଛ ଚାରିପାଖରେ କେଶ, ମଜ୍ଜା, ହାଡ଼, ଚର୍ବି, ହାତ, ପାଁ, ଚରଣ ଏବଂ ତଳ ଭାଗ — ତାଜା ଓ ଶୁଖିଲା — ବିକ୍ରିତ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିଲା।
ଗୃଧ୍ରକଙ୍କବଲଚ୍ଛନ୍ନଂ ଗୋମାଯୁଗଣସେଵିତମ୍। ଉଗ୍ରଗନ୍ଧମଚକ୍ଷୁଷ୍ଯଂ ଶ୍ମଶାନମିଵ ଦାରୁଣମ୍
ଗୃଧ୍ର ଓ କଂକ ଚିହ୍ନରେ ଢ଼କା, ବନ୍ୟ କୁକୁର ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଗନ୍ଧ ଓ ଦେଖିବାରେ ଦାରୁଣ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶ୍ମଶାନ ପରି।
ତଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ମହାଵୃକ୍ଷଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଯାଵନ୍ନ ପଶ୍ଯତେ ରକ୍ଷୋ ବକାଭିଖ୍ଯଂ ବଲୋତ୍ତରମ୍
ସେ ବଡ଼ ଗଛକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ଚିନ୍ତା କରିଲେ — 'ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବକା ନାମକ ରାକ୍ଷସ, ସମସ୍ତଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେଖିବି ନାହିଁ।'
ଆଚିତଂ ଵିଵିଧୈର୍ଭୋଜ୍ଯୈରନ୍ନୈରୁଚ୍ଚାଵଚୈରିଦମ୍। ଶକଟଂ ସୂପସଂପୂର୍ଣଂ ଯାଵଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯତି ରାକ୍ଷସଃ
'ଏହି ଗାଡ଼ି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଭୋଜନରେ ଭରିଛି, ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଦେଖିବି ନାହିଁ—'
ତାଵଦେଵେହ ଭୋକ୍ଷ୍ଯେଽହଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ହି ପୁନର୍ଭଵେତ୍। ଵିପ୍ରକୀର୍ଯେତ ସର୍ଵଂ ହି ପ୍ରଯୁଦ୍ଧେ ମଯି ରକ୍ଷସା
'ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଏଠାରେ ଖାଇବି, କାରଣ ଏପରି ଖାଦ୍ୟ ପୁଣି ମିଳିବା ଦୁର୍ଲଭ; ଯଦି ରାକ୍ଷସ ସହ କୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି, ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ବିକ୍ରିତ ହୋଇଯିବ।'
ଅଭୋଜ୍ଯଂ ହି ଶଵସ୍ପର୍ଶେ ନିଗୃହୀତେ ବକେ ଭଵେତ୍। ସ ତ୍ଵେଵଂ ଭୀମକର୍ମା ତୁ ଭୀମସେନୋଽଭିଲକ୍ଷ୍ଯ ଚ
'ଯଦି ବକା ମୋତେ ଧରିବେ, ମୃତଦେହ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଅଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଯିବ।' ଏପରି ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଭୀମସେନ ଭାବିଲେ।
ଉପଵିଶ୍ଯ ଵିଵିକ୍ତେଽନ୍ନଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସ୍ମ ପରମଂ ପରଃ। ତଂ ତତଃ ସର୍ଵତୋଽପଶ୍ଯନ୍ଦ୍ରୁମାନାରୁହ୍ଯ ନାଗରାଃ
ସେ ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ବସି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ; ତାପରେ ନଗରବାସୀମାନେ ଗଛ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ନାରକ୍ଷୋ ବଲିମଶ୍ନୀଯାଦେଵଂ ବହୁ ଚ ମାନଵାଃ। ଭୁଙ୍କ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣରୂପେଣ ବକୋଽଯମିତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍
'କେହି ମାନବ ରାକ୍ଷସ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ବଳି ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ,' ଲୋକମାନେ କହିଲେ, 'ଏହି ବକା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପରେ, ଏହି ବଳି ଖାଉଛି।'
ସ ତଂ ହସତି ତେଜସ୍ଵୀ ତଦନ୍ନମୁପଭୁଜ୍ଯ ଚ।' ଆସାଦ୍ଯ ତୁ ଵନଂ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ ପାଣ୍ଡଵୋ ବଲୀ। ଆଜୁହାଵ ତତୋ ନାମ୍ନା ତଦନ୍ନମୁପପାଦଯନ୍
ତେଜସ୍ବୀ ଭୀମ ହସିଲେ, ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ପରେ; ତାପରେ ରାକ୍ଷସର ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଣ୍ଡବ ତାଙ୍କର ନାମ ଡାକିଲେ, ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଲେ।
ତତଃ ସ ରାକ୍ଷସଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭୀମସ୍ଯ ଵଚନାତ୍ତଦା। ଆଜଗାମ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯତ୍ର ଭୀମୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ତାପରେ ଭୀମଙ୍କର କଥାରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ରାକ୍ଷସ ଭୟଙ୍କର ରେଗେ ଭୀମ ଯେଉଁଠାରେ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଆସିଗଲେ।
ମହାକାଯୋ ମହାଵେଗୋ ଦାରଯନ୍ନିଵ ମେଦିନୀମ୍। ଲୋହିତାକ୍ଷଃ କରାଲଶ୍ଚ ଲୋହିତଶ୍ମଶ୍ରୁମୂର୍ଧଜଃ
ବଡ଼ ଦେହ, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ, ପୃଥିବୀକୁ ଫାଟିଦେବା ପରି, ଲାଲ ଆଖି, ଭୟଙ୍କର ଦେଖା, ରକ୍ତ ଚୁଲ ଓ ଦାଢ଼ି।