ଯସ୍ଯ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଵୀର୍ଯଂ ଚିନ୍ତଯନ୍ନମିତୌଜସଃ। ନ ଶେତେ ରଜନୀଃ ସର୍ଵା ଦୁଃଖାଚ୍ଛକୁନିନା ସହ
ଯାହାର ଶକ୍ତିକୁ ଭାବି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଅଦମ୍ୟ ଶକ୍ତି ଥିବା ସତ୍ତା, ଶକୁନି ସହିତ ଦୁଃଖରେ ରାତି ଭରି ଘୁମି ନପାରେ।
ଯସ୍ଯ ଵୀରସ୍ଯ ଵୀର୍ଯେଣ ମୁକ୍ତା ଜତୁଗୃହାଦ୍ଵଯମ୍। ଅନ୍ଯେଭ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ପାପେଭ୍ଯୋ ନିହତଶ୍ଚ ପୁରୋଚନଃ
ଏହି ବୀରର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଜତୁ ଗୃହରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲୁ, ଏବଂ ପୁରୋଚନ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ନିହତ ହେଲେ।
ଯସ୍ଯ ଵୀର୍ଯଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଵସୁପୂର୍ଣାଂ ଵସୁନ୍ଧରାମ୍। ଇମାଂ ମନ୍ଯାମହେ ପ୍ରାପ୍ତାଂ ନିହତ୍ଯ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜାନ୍
ଏହି ବୀରର ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କରି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରର ପୁଅମାନେ ନିହତ ହେବା ପରେ ଆମେ ଏହି ଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀକୁ ନିଜର ବୋଲି ଭାବୁଛୁ।
ତସ୍ଯ ଵ୍ଯଵସିତସ୍ତ୍ଯାଗୋ ବୁଦ୍ଧିମାସ୍ଥାଯ କାଂ ତ୍ଵଯା। କଚ୍ଚିନ୍ନୁ ଦୁଃଖୈର୍ବୁଦ୍ଧିସ୍ତେ ଵିଲୁପ୍ତା ଗତଚେତସଃ
ତୁମେ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଭରସା କରି, ତାକୁ ଛାଡିବାକୁ କାହିଁକି ଠାରେଇଛ? ତୁମର ମନ କି ଦୁଃଖରେ ଭରି ଯାଇ, ବୁଦ୍ଧି ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି କି?
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନ ସଂତାପସ୍ତ୍ଵଯା କାର୍ଯୋ ଵୃକୋଦରେ। ନ ଚାଯଂ ବୁଦ୍ଧିଦୌର୍ବଲ୍ଯାଦ୍ଵ୍ଯଵସାଯଃ କୃତୋ ମଯା
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ବୃକୋଦର, ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହେବା ଦରକାର ନାହିଁ; ଏହି ନିଷ୍ପତି ମୁଁ ମନର ଦୁର୍ବଳତାରୁ ନେଇନାହିଁ।
ନ ଚ ଶୋକେନ ବୁଦ୍ଧିଃ ସା ଵିଲୁପ୍ତା ଗତଚେକସଃ।' ଇହ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ଭଵନେ ଵଯଂ ପୁତ୍ର ସୁଖୋଷିତାଃ। ଅଜ୍ଞାତା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ସତ୍କୃତା ଵୀତମନ୍ଯଵଃ
ମୋର ବୁଦ୍ଧି ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଭ୍ରମରେ ହରାଇଯାଇନାହିଁ; ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ, ପୁଅ, ଆମେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରର ପୁଅମାନେ ଅଜଣା ଥିବା ସ୍ଥିତିରେ ଆଦର ଓ ଶାନ୍ତିରେ ବସିଛୁ।
ତସ୍ଯ ପ୍ରତିକ୍ରିଯା ପାର୍ଥ ମଯେଯଂ ପ୍ରସମୀକ୍ଷିତା। ଏତାଵାନେଵ ପୁରୁଷଃ କୃତଂ ଯସ୍ମିନ୍ନ ନଶ୍ଯତି
ପାର୍ଥ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଉତ୍ତର ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରିଛି; ଯେଉଁ କାମରେ କିଛି ହରାଇଯାଏ ନାହିଁ, ସେଉଁ ଲୋକ ସଫଳ।
ଯାଵଚ୍ଚ କୁର୍ଯାଦନ୍ଯୋଽସ୍ଯ କୁର୍ଯାଦ୍ବହୁଗୁମଂ ତତଃ। `ବ୍ରାହ୍ମଣାର୍ଥେ ମହାନ୍ଧର୍ମୋ ଜାନାମୀତ୍ଥଂ ଵୃକୋଦରେ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ୟ କେହି ତାଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କରିପାରିବେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କୁ କରିବା ଦରକାର; ବୃକୋଦର, ମୁଁ ଜାଣିଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ମହା ଧର୍ମ ପୂରଣ ହୁଏ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀମସ୍ଯ ଵିକ୍ରାନ୍ତଂ ତଦା ଜତୁଗୃହେ ମହତ୍। ହିଡିମ୍ବସ୍ଯ ଵଧାଚ୍ଚୈଵଂ ଵିଶ୍ଵାସୋ ମେ ଵୃକୋଦରେ
ଭୀମଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଜତୁ ଗୃହରେ ଓ ହିଡିମ୍ବାଙ୍କ ନିପାତରେ ଦେଖି, ବୃକୋଦର, ମୋର ଭରସା ତୁମେ ଉପରେ।
ବାହ୍ଵୋର୍ବଲଂ ହି ଭୀମସ୍ଯ ନାଗାଯୁତସମଂ ମହତ୍। ଯେନ ଯୂଯଂ ଗଜପ୍ରଖ୍ଯା ନିର୍ଵ୍ଯୂଢା ଵାରଣାଵତାତ୍
ଭୀମଙ୍କ ଭୁଜାର ଶକ୍ତି ବହୁତ ବଡ଼, ହଜାର ହାତୀର ସମାନ; ଏହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ହାତୀ ସମାନ ହୋଇ, ବାରଣାବତରୁ ଉଦ୍ଧାର ହେଲେ।
ଵୃକୋଦରେଣ ସଦୃଶୋ ବଲେନାନ୍ଯୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ଯୋ ଵ୍ଯତୀଯାଦ୍ଯୁଧି ଶ୍ରେଷ୍ଠମପି ଵଜ୍ରଧରଂ ସ୍ଵଯମ୍
ବୃକୋଦରଙ୍କ ଶକ୍ତି ସମାନ କେହି ନାହିଁ; ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଏବଂ ବଜ୍ରଧାରୀକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ।
ଜାତମାତ୍ରଃ ପୁରା ଚୈଵ ମମାଙ୍କାତ୍ପତିତୋ ଗିରୌ। ଶରୀରଗୌରଵାଦସ୍ଯ ଶିଲା ଗାତ୍ରୈର୍ଵିଚୂର୍ଣିତା
ସେ ଜନ୍ମ ନିମନ୍ତେ ମୋ ଆଖୁରୁ ପହାଡ଼ରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଶରୀରର ଭାରରେ ପାହାଡ଼ର ପଥର ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ତଦହଂ ପ୍ରଜ୍ଞଯା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ବଲଂ ଭୀମସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵ। ପ୍ରତିକାର୍ଯେ ଚ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ତତଃ କୃତଵତୀ ମତିମ୍
ଏହିପରି ଭୀମଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ବୁଝି, ପାଣ୍ଡବ, ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଯୋଜନା ନିଆଛି।
ନେଦଂ ଲୋଭାନ୍ନ ଚାଜ୍ଞାନାନ୍ନ ଚ ମୋହାଦ୍ଵିନିଶ୍ଚିତମ୍। ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵଂ ତୁ ଧର୍ମସ୍ଯ ଵ୍ଯଵସାଯଃ କୃତୋ ମଯା
ଏହି ନିଷ୍ପତି ଲୋଭ, ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ମୋହରୁ ନିଆଯାଇନାହିଁ; ମୁଁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି ଧର୍ମ ପାଇଁ ଏହି ନିଷ୍ପତି ନେଇଛି।
ଅର୍ଥୌ ଦ୍ଵାଵପି ନିଷ୍ପନ୍ନୌ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭଵିଷ୍ଯତଃ। ପ୍ରତୀକାରଶ୍ଚ ଵାସସ୍ଯ ଧର୍ମଶ୍ଚ ଚରିତୋ ମହାନ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଦୁଇଟି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହେବ; ଆମେ ରହିବା ପାଇଁ ଉପାୟ ଓ ମହା ଧର୍ମ ପୂରଣ ହେବ।
ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ସାହାଯ୍ଯଂ କୁର୍ଯାଦର୍ଥେଷୁ କର୍ହିଚିତ୍। କ୍ଷତ୍ରିଯଃ ସ ଶୁଭାଁଲ୍ଲୋକାନାପ୍ନୁଯାଦିତି ମେ ମତିଃ
ଯେ କ୍ଷତ୍ରିୟ କେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କୌଣସି କାମରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ, ସେ ଶୁଭ ଲୋକକୁ ପାଇଥାଏ—ଏହି ମୋର ବିଶ୍ୱାସ।
କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯୈଵ କୁର୍ଵାଣଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଵଧମୋକ୍ଷଣମ୍। ଵିପୁଲାଂ କୀର୍ତିମାପ୍ନୋତି ଲୋକେଽସ୍ମିଂଶ୍ଚ ପରତ୍ର ଚ
ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯେତେବେଳେ ନିଜ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ମୁକ୍ତି କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଏହି ଜଗତରେ ଓ ପରଲୋକରେ ବଡ଼ କିର୍ତି ଲାଭ କରେ।
ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯାର୍ଥେ ଚ ସାହାଯ୍ଯଂ କୁର୍ଵାଣଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଭୁଵି। ସ ସର୍ଵେଷ୍ଵପି ଲୋକେଷୁ ପ୍ରଜା ରଞ୍ଜଯତେ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯଦି ଭୂମିରେ ଏକ ବୈଶ୍ୟଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ।
ଶୂଦ୍ରଂ ତୁ ମୋଚଯେଦ୍ରାଜା ଶରଣାର୍ଥିନମାଗତମ୍। ପ୍ରାପ୍ନୋତୀହ କୁଲେ ଜନ୍ମ ସଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯେ ରାଜପୂଜିତେ
କିନ୍ତୁ ଏକ ରାଜା ଯଦି ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଁଥିବା ଏକ ଶୂଦ୍ରକୁ ମୁକ୍ତ କରେ, ସେ ଏଠାରେ ଏକ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ ଓ ସମ୍ମାନିତ ରାଜସ୍ୱ ଲାଭ କରେ।
ଏଵଂ ମାଂ ଭଗଵାନ୍ଵ୍ଯାସଃ ପୁରା ପୌରଵନନ୍ଦନ। ପ୍ରୋଵାଚାସୁକରପ୍ରଜ୍ଞସ୍ତସ୍ମାଦେଵଂ ଚିକୀର୍ଷିତମ୍
ପୌରବ ନନ୍ଦନ, ଏଭଳି ଭଗବାନ ବ୍ୟାସ ଆଗରୁ ମୋତେ କହିଥିଲେ; ସେ ଅତି ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଅବୁଧିଯୋଗ୍ୟ; ଏହିପରି ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୋଇଛି।
ଉପପନ୍ନମିଦଂ ମାତସ୍ତ୍ଵଯା ଯଦ୍ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକମ୍। ଆର୍ତସ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯୈତଦନୁକ୍ରୋଶାଦିଦଂ କୃତମ୍
ମା, ତୁମେ ଯେ ଭଲ ଭାବି ଏହା କରିଛ, ଏହା ଏକ ଦୁଃଖିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୟା କରି କରାଯାଇଛି; ଏହା ଯଥାଯଥିକ ହୋଇଛି।
ଧ୍ରୁଵମେଷ୍ଯତି ଭୀମୋଽଯଂ ନିହତ୍ଯ ପୁରୁଷାଦକମ୍। ସର୍ଵଥା ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାର୍ଥେ ଯଦନୁକ୍ରୋଶଵତ୍ଯସି
ନିଶ୍ଚିତ ଭୀମ ଏହି ମାନବ ଭକ୍ଷକୁ ମାରି ଆସିବେ, କାରଣ ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଭାବରେ ଦୟା ଦେଖାଇଛ।
ଯଥା ତ୍ଵିଦଂ ନ ଵିନ୍ଦେଯୁର୍ନରା ନଗରଵାସିନଃ। ତଥାଽଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵାଚ୍ଯଃ ପରିଗ୍ରାହ୍ଯଶ୍ଚ ଯତ୍ନତଃ
ଯେପରି ଏହି ଘଟଣା ନଗରବାସୀମାନେ ଜାଣିନପାରିବେ, ସେପରି ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବରେ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରି କଥା ହେବା ଉଚିତ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରେଣ ସଂମନ୍ତ୍ର୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାର୍ଥମରିନ୍ଦମ। କୁନ୍ତୀ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ମନ୍ତ୍ରଯାମାସ ଭାରତ
ଅରିନ୍ଦମ, ୟୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଆଲୋଚନା କରି, କୁନ୍ତୀ ଭିତରକୁ ଯାଇ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ଏହି ବିଷୟ ଆଲୋଚନା କଲେ, ଭାରତ।
ଅଥ ରାତ୍ର୍ଯାଂ ଵ୍ଯତୀତାଯାଂ ଭୀମସେନୋ ମହାବଲଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ସମୁପାଗମ୍ଯ ଵଚଶ୍ଚେଦମୁଵାଚ ହ
ଏହିପରେ ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମସେନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଆପଦସ୍ତ୍ଵାଂ ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯେଽହଂ ସପୁତ୍ରଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରିଯମ୍। ମା ଭୈଷୀ ରାକ୍ଷସାତ୍ତସ୍ମାନ୍ମାଂ ଦଦାତୁ ବଲିଂ ଭଵାନ୍
ପ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ତୁମେ ଓ ତୁମ ପୁଅମାନେକୁ ଏହି ବିପଦରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବି; ଏହି ରାକ୍ଷସକୁ ଭୟ କରିନଥିବା; ତୁମେ ବଳି ଭାବରେ ମୋତେ ଦିଅ।
ଇଦ ମାମଶିତଂ କର୍ତୁଂ ପ୍ରଯତସ୍ଵ ସକୃଦ୍ଗୃହେ। ଆଥାତ୍ମାନଂ ପ୍ରାଦାସ୍ଯାମି ତସ୍ମୈ ଘୋରାଯ ରକ୍ଷସେ
ଘରେ ଏକଥର ମୋ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର; ତାପରେ ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସକୁ ନିଜକୁ ଦେଇଦେବି।
ତ୍ଵରଧ୍ଵଂ କିଂ ଵିଲମ୍ବଧ୍ଵେ ମା ଚିରଂ କୁରୁତାନଘାଃ। ଵ୍ଯଵସ୍ଯେଯଂ ମନଃ ପ୍ରାଣୈର୍ଯୁଷ୍ମାନ୍ରକ୍ଷିତୁମଦ୍ଯ ଵୈ
ଦ୍ରୁତ କର, କାହିଁକି ଅପେକ୍ଷା କରୁଛ? ଦୀର୍ଘ ସମୟ ନେଅନାହିଁ, ନିର୍ମଳମନ୍ତି, ଆଜି ମୁଁ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେଇ ତୁମମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିଛି।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଭୀମେନ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଭରତର୍ଷଭ। ସୁହୃଦାଂ ତତ୍ସମାଖ୍ଯାଯ ଦଦାଵନ୍ନଂ ସୁସଂସ୍କୃତମ୍
ଭୀମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁମାନେକୁ ଏହି ବିଷୟ ଜଣାଇ, ଭଲ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ।
ପିଶିତୋଦନମାଜହ୍ରୁରଥାସ୍ମୈ ପୁରଵାସିନଃ। ସଘୃତଂ ସୋପଦଂଶଂ ଚ ସୂପୈର୍ନାନାଵିଧୈଃ ସହ
ତାପରେ ନଗରବାସୀମାନେ ଘିଅ, ମସଲା ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସୂପ ସହିତ ମାଂସ ମିଶିତ ଚାଉଳ ଭୀମଙ୍କୁ ଦେଲେ।