କୁର୍ଯାନ୍ନ ନିନ୍ଦିତଂ କର୍ମ ନ ନୃଶଂସଂ କଥଂଚନ। ଇତି ପୂର୍ଵେ ମହାତ୍ମାନ ଆପଦ୍ଧର୍ମଵିଦୋ ଵିଦୁଃ
କେବେଠି ନିନ୍ଦାଯୋଗ୍ୟ କାମ କିମ୍ବା କୌଣସି ଦୟାହୀନ କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପ୍ରାଚୀନ ସଦ୍ବୁଧି ଲୋକେ, ଯେଉଁମାନେ ଆପତ୍କାଳର ଧର୍ମ ଜାଣିଥିଲେ, ଏହିପରି କଥା କହିଥିଲେ।
ଶ୍ରେଯାଂସ୍ତୁ ସହଦାରସ୍ଯ ଵିନାଶୋଽଦ୍ଯ ମମ ସ୍ଵଯମ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଵଧଂ ନାହମନୁମଂସ୍ଯେ କଦାଚନ
ମୋତେ ଏହି ଦିନେ ମୋ ଜୀବନୀ ସହିତ ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ଭଲ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକୁ ମଞ୍ଜୁରି ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ।
ମମାପ୍ଯେଷା ମତିର୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ଵିପ୍ରା ରକ୍ଷ୍ଯା ଇତି ସ୍ଥିରା। ନ ଚାପ୍ଯନିଷ୍ଟଃ ପୁତ୍ରୋ ମେ ଯଦି ପୁତ୍ରଶତଂ ଭଵେତ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ହେବା ଉଚିତ୍—ଏହି ମୋ ଦୃଢ଼ ମନୋଭାବ। ମୋ ପୁଅ ଏକଶ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅପ୍ରିୟ ହେବେ ନାହିଁ।
ନ ଚାସୌ ରାକ୍ଷସଃ ଶକ୍ତୋ ମମ ପୁତ୍ରଵିନାଶନେ। ଵୀର୍ଯମନ୍ମନ୍ତ୍ରସିଦ୍ଧଶ୍ଚ ତେଜସ୍ଵୀ ଚ ସୁତୋ ମମ
ସେ ରାକ୍ଷସ ମୋ ପୁଅଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ନୁହେଁ। ମୋ ପୁଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ତେଜସ୍ବୀ।
ରାକ୍ଷସାଯ ଚ ତତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରାପଯିଷ୍ଯତି ଭୋଜନମ୍। ମୋକ୍ଷଯିଷ୍ଯତି ଚାତ୍ମାନମିତି ମେ ନିଶ୍ଚିତା ମତିଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଦେଇଦେବେ, ଏବଂ ନିଜେ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ—ଏହି ମୋ ନିଶ୍ଚିତ ମନୋଭାବ।
ସମାଗତାଶ୍ଚ ଵୀରେଣ ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵାଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସାଃ। ବଲଵନ୍ତୋ ମହାକାଯା ନିହତାଶ୍ଚାପ୍ଯନେକଶଃ
ଯେଉଁ ରାକ୍ଷସମାନେ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ସାଥିରେ ମିଶିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଦେଖିଥିଲେ, ସେମାନେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦେହରେ ବଡ଼ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନେକଥର ମାରାଯାଇଛନ୍ତି।
ନ ତ୍ଵିଦଂ କେଷୁଚିଦ୍ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଵ୍ଯାହର୍ତଵ୍ଯଂ କଥଂଚନ। ଵିଦ୍ଯାର୍ଥିନୋ ହି ମେ ପୁତ୍ରାନ୍ଵିପ୍ରକୁର୍ଯୁଃ କୁତୂହଲାତ୍
ଏହି କଥା କେବେଠି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କୁହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ମୋ ପୁଅମାନେ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ, ସେମାନେ କୌତୁହଳରେ କିଛି କରିପାରନ୍ତି।
ଗୁରୁଣା ଚାନନୁଜ୍ଞାତୋ ଗ୍ରାହଯେଦ୍ଯଃ ସୁତୋ ମମ। ନ ସ କୁର୍ଯାତ୍ତଥା କାର୍ଯଂ ଵିଦ୍ଯଯେତି ସତାଂ ମତମ୍
ମୋ ପୁଅ ଯଦି ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ବିନା ଏହି କାମ କରିବାକୁ ଯାଏ, ତେଣୁ ସେ ଏପରି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଶିକ୍ଷା ବିଷୟରେ ଏହି ହେଉଛି ସଦ୍ବୁଧି ଲୋକଙ୍କ ମତ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ପୃଥଯା ସ ଵିପ୍ରୋ ଭାର୍ଯଯା ସହ। ହୃଷ୍ଟଃ ସଂପୂଜଯାମାସ ତଦ୍ଵାକ୍ଯମମୃତୋପମମ୍
ପୃଥା ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କ ଜୀବନୀ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ସେଇ ଅମୃତ ସମାନ କଥାକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ତତଃ କୁନ୍ତୀ ଚ ଵିପ୍ରଶ୍ଚ ସହିତାଵନିଲାତ୍ମଜମ୍। ତମବ୍ରୂତାଂ କୁରୁଷ୍ଵେତି ସ ତଥେତ୍ଯବ୍ରଵୀଚ୍ଚ ତୌ
ତାପରେ କୁନ୍ତୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଇଁଜଣେ ଏକାଠି ହୋଇ, ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଏହା କର', ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—'ଠିକ୍ ଅଛି'।
କରିଷ୍ଯ ଇତି ଭୀମେନ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତେଽଥ ଭାରତ। ଆଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ତତଃ ସର୍ଵେ ଭୈକ୍ଷମାଦାଯ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ଭୀମ ନିଜେ 'ମୁଁ କରିବି' ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଭିକ୍ଷା ଆଣି ଘରକୁ ଫେରିଲେ।
ଭୀମସେନଂ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଆପୂର୍ଣଵଦନଂ ତଥା। ବୁବୋଧ ଧର୍ମରାଜସ୍ତୁ ହୃଷିତଂ ଭୀମମଚ୍ଯୁତମ୍
ଭୀମସେନଙ୍କ ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଖୁସି ଦେଖି, ଧର୍ମରାଜ୍ୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ବୁଝିଲେ ଯେ, ଭୀମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ।
ତୋଷସ୍ଯ କାରଣଂ ଯତ୍ତୁ ମନସାଽଚିନ୍ତଯଦ୍ଗୁରୁଃ। ସ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ତଦା ରାଜନ୍ଯୋଦ୍ଧୁକାମଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଗୁରୁ ମନରେ ଚିନ୍ତା କଲେ—ଭୀମଙ୍କ ଖୁସିର କାରଣ କଣ? ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏହା ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ପଚାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
ଆକାରେଣୈଵ ତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ରହଃ ସମୁପଵିଶ୍ଯୈକସ୍ତତଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ମାତରମ୍
ତାଙ୍କ ଚେହେରା ଦେଖି ବୁଝି, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏକାଠି ଚୁପଚାପ ବସି, ମାଆଁକୁ ପଚାରିଲେ।
କିଂ ଚିକୀର୍ଷତ୍ଯଯଂ କର୍ମ ଭୀମୋ ଭମପରାକ୍ରମଃ। ଭଵତ୍ଯନୁମତେ କଚ୍ଚିତ୍ସ୍ଵଯଂ ଵା କର୍ତୁମିଚ୍ଛତି
ଏହି ଭୀମ, ଯିଏ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପଶାଳୀ, କେଉଁ କାମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି? ଏହା ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, କି ନିଜେ ଇଚ୍ଛାରେ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି?
ମମୈଵ ଵଚନାଦେଷ କରିଷ୍ଯତି ପରନ୍ତପଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣାର୍ଥେ ମହତ୍କୃତ୍ଯଂ ମୋକ୍ଷାଯ ନଗରସ୍ଯ ଚ
ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ କାମ କରିବେ, ଏବଂ ସହରକୁ ମୁକ୍ତି ଦେବେ।
ବକାଯ କଲ୍ପିତଂ ପୁତ୍ର ମହାନ୍ତଂ ବଲିମୁତ୍ତମମ୍। ଭୀମୋ ଭୁନକ୍ତୁ ସୁସ୍ପଷ୍ଟମପ୍ଯେକାହଂ ତପଃସୁତଃ
ବକା ପାଇଁ ବଡ଼ ଓ ଉତ୍ତମ ବଳି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛି, ପୁଅ। ଏହି ବଳି ଭୀମ ଖାଉନ୍ତୁ, ଏକ ଦିନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ତପସ୍ବୀପୁତ୍ର।
କିମିଦଂ ସାହସଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଭଵତ୍ଯା ଦୁଷ୍କରଂ କୃତମ୍। ପରିତ୍ଯାଗଂ ହି ପୁତ୍ରସ୍ଯ ନ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି ସାଧଵଃ
ଏହି କଠିନ ଓ ଦୁଷ୍କର କାମ ଆପଣ କେମିତି କଲେ? କାରଣ, ସନ୍ତମାନେ ପୁଅକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ କଦାପି ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ନାହିଁ।
କଥଂ ପରସୁତସ୍ଯାର୍ଥେ ସ୍ଵସୁତଂ ତ୍ଯକ୍ତୁମିଚ୍ଛସି। ଲୋକଵେଦଵିରୁଦ୍ଧଂ ହି ପୁତ୍ରତ୍ଯାଗାତ୍କୃତଂ ତ୍ଵଯା
ତୁମେ କିପରି ଅନ୍ୟର ପୁଅ ପାଇଁ ନିଜ ପୁଅକୁ ଛାଡିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ନିଜ ପୁଅକୁ ଛାଡିଦେଇ, ତୁମେ ଲୋକର ପ୍ରଥା ଓ ଧର୍ମ ଦୁହାକୁ ବିରୋଧ କରିଛ।
ଯସ୍ଯ ବାହୂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ସୁଖଂ ସର୍ଵେ ଶଯାମହେ। ରାଜ୍ଯଂ ଚାପହୃତଂ କ୍ଷୁଦ୍ରୈରାଜିହୀର୍ଷାମହେ ପୁନଃ
ଯାହାର ଭୁଜା ଉପରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ସୁଖରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିଲୁ, ଯାହାର ରାଜ୍ୟ କିଛି ଛୋଟ ଲୋକମାନେ ହଡ଼ିନେଇଥିଲେ, ଏବେ ଆମେ ସେହି ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ଯସ୍ଯ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଵୀର୍ଯଂ ଚିନ୍ତଯନ୍ନମିତୌଜସଃ। ନ ଶେତେ ରଜନୀଃ ସର୍ଵା ଦୁଃଖାଚ୍ଛକୁନିନା ସହ
ଯାହାର ଶକ୍ତିକୁ ଭାବି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଅଦମ୍ୟ ଶକ୍ତି ଥିବା ସତ୍ତା, ଶକୁନି ସହିତ ଦୁଃଖରେ ରାତି ଭରି ଘୁମି ନପାରେ।
ଯସ୍ଯ ଵୀରସ୍ଯ ଵୀର୍ଯେଣ ମୁକ୍ତା ଜତୁଗୃହାଦ୍ଵଯମ୍। ଅନ୍ଯେଭ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ପାପେଭ୍ଯୋ ନିହତଶ୍ଚ ପୁରୋଚନଃ
ଏହି ବୀରର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଜତୁ ଗୃହରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲୁ, ଏବଂ ପୁରୋଚନ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ନିହତ ହେଲେ।
ଯସ୍ଯ ଵୀର୍ଯଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଵସୁପୂର୍ଣାଂ ଵସୁନ୍ଧରାମ୍। ଇମାଂ ମନ୍ଯାମହେ ପ୍ରାପ୍ତାଂ ନିହତ୍ଯ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜାନ୍
ଏହି ବୀରର ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କରି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରର ପୁଅମାନେ ନିହତ ହେବା ପରେ ଆମେ ଏହି ଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀକୁ ନିଜର ବୋଲି ଭାବୁଛୁ।
ତସ୍ଯ ଵ୍ଯଵସିତସ୍ତ୍ଯାଗୋ ବୁଦ୍ଧିମାସ୍ଥାଯ କାଂ ତ୍ଵଯା। କଚ୍ଚିନ୍ନୁ ଦୁଃଖୈର୍ବୁଦ୍ଧିସ୍ତେ ଵିଲୁପ୍ତା ଗତଚେତସଃ
ତୁମେ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଭରସା କରି, ତାକୁ ଛାଡିବାକୁ କାହିଁକି ଠାରେଇଛ? ତୁମର ମନ କି ଦୁଃଖରେ ଭରି ଯାଇ, ବୁଦ୍ଧି ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି କି?
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନ ସଂତାପସ୍ତ୍ଵଯା କାର୍ଯୋ ଵୃକୋଦରେ। ନ ଚାଯଂ ବୁଦ୍ଧିଦୌର୍ବଲ୍ଯାଦ୍ଵ୍ଯଵସାଯଃ କୃତୋ ମଯା
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ବୃକୋଦର, ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହେବା ଦରକାର ନାହିଁ; ଏହି ନିଷ୍ପତି ମୁଁ ମନର ଦୁର୍ବଳତାରୁ ନେଇନାହିଁ।
ନ ଚ ଶୋକେନ ବୁଦ୍ଧିଃ ସା ଵିଲୁପ୍ତା ଗତଚେକସଃ।' ଇହ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ଭଵନେ ଵଯଂ ପୁତ୍ର ସୁଖୋଷିତାଃ। ଅଜ୍ଞାତା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ସତ୍କୃତା ଵୀତମନ୍ଯଵଃ
ମୋର ବୁଦ୍ଧି ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଭ୍ରମରେ ହରାଇଯାଇନାହିଁ; ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ, ପୁଅ, ଆମେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରର ପୁଅମାନେ ଅଜଣା ଥିବା ସ୍ଥିତିରେ ଆଦର ଓ ଶାନ୍ତିରେ ବସିଛୁ।
ତସ୍ଯ ପ୍ରତିକ୍ରିଯା ପାର୍ଥ ମଯେଯଂ ପ୍ରସମୀକ୍ଷିତା। ଏତାଵାନେଵ ପୁରୁଷଃ କୃତଂ ଯସ୍ମିନ୍ନ ନଶ୍ଯତି
ପାର୍ଥ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଉତ୍ତର ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରିଛି; ଯେଉଁ କାମରେ କିଛି ହରାଇଯାଏ ନାହିଁ, ସେଉଁ ଲୋକ ସଫଳ।
ଯାଵଚ୍ଚ କୁର୍ଯାଦନ୍ଯୋଽସ୍ଯ କୁର୍ଯାଦ୍ବହୁଗୁମଂ ତତଃ। `ବ୍ରାହ୍ମଣାର୍ଥେ ମହାନ୍ଧର୍ମୋ ଜାନାମୀତ୍ଥଂ ଵୃକୋଦରେ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ୟ କେହି ତାଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କରିପାରିବେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କୁ କରିବା ଦରକାର; ବୃକୋଦର, ମୁଁ ଜାଣିଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ମହା ଧର୍ମ ପୂରଣ ହୁଏ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀମସ୍ଯ ଵିକ୍ରାନ୍ତଂ ତଦା ଜତୁଗୃହେ ମହତ୍। ହିଡିମ୍ବସ୍ଯ ଵଧାଚ୍ଚୈଵଂ ଵିଶ୍ଵାସୋ ମେ ଵୃକୋଦରେ
ଭୀମଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଜତୁ ଗୃହରେ ଓ ହିଡିମ୍ବାଙ୍କ ନିପାତରେ ଦେଖି, ବୃକୋଦର, ମୋର ଭରସା ତୁମେ ଉପରେ।
ବାହ୍ଵୋର୍ବଲଂ ହି ଭୀମସ୍ଯ ନାଗାଯୁତସମଂ ମହତ୍। ଯେନ ଯୂଯଂ ଗଜପ୍ରଖ୍ଯା ନିର୍ଵ୍ଯୂଢା ଵାରଣାଵତାତ୍
ଭୀମଙ୍କ ଭୁଜାର ଶକ୍ତି ବହୁତ ବଡ଼, ହଜାର ହାତୀର ସମାନ; ଏହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ହାତୀ ସମାନ ହୋଇ, ବାରଣାବତରୁ ଉଦ୍ଧାର ହେଲେ।